Eintrag · Mittellateinisches Wb.
dispensatorius
dispensatorius, -a, -um.MLWscript. -ari(us): p. 770, 50. 1 adi.: a ad distributionem pertinens — zur Verteilung gehörig: α gener. i. q. usitatus, vulgaris — gewöhnlich, üblich: MLWDipl. Conr. II. 106 addidit Gebhardus ... huiusmodi ministerium illi (Hartwico) ... impendere: i modium simile, alterum ... modium polente, iiii modios -idispensatorii panis. β theol. i. q. gratificans — gnadenbringend, -spendend: MLWThiofr. flor. 3,4 MLWl. 45 sicut de incorruptibili carne dominica in ... sanctorum carnem incorruptionis ... transfusa est gratia, sic de vestitura eius (sc. Domini) -adispensatoria et mystica in omnia ... tegmina ... translata est virtutum affluentia. b ad (idoneam) dispositionem, administrationem pertinens — die (zweckmäßige) Einrichtung, Verwaltung betreffend: MLWChart. Argent. I 13 p. 9,5 (epist. papae MLWspur. MLWc. 1123) hanc ... tam regis quam fratris ac coepiscopi nostri -amdispensatoriam constitutionem ... ratam esse confirmamus. 110 p. 91,5 ut ... huius -ę venditionis et per me (sc. episcopum) et pręfatum advocatum factę traditionis inviolabiliter perpetuo duret auctoritas. MLWChart. Mog. A II 403 p. 657,22 ad ... corroborandam hanc ... -amdispensatoriam per c annos locationem hanc cartam subscribi ... precepimus (sc. abbatissa).officina -adispensatoria, camera -adispensatoria i. q. promptuarium — Vorratskammer: MLWChron. Merseb. praef. p. 166,12 ubi nunc fratrum officina -adispensatoria frequentatur. MLWGesta Trud. cont. I 10,13 p. 295,27 domus infirmorum habens fumariam ..., cameram -amdispensatoriam, cameram privatam. c a Deo dispositus, praedestinatus — vorausbestimmt, dem göttlichen Heilsplan entsprechend: MLWAlbert. M. resurr. 74 p. 282,63 -usdispensatorius fuit labor noctis, idest per dispensationem Domini inutiliter tota nocte laboraverunt (sc. discipuli Iesu). d ad iuris relaxationem pertinens — eine Erleichterung des Gesetzes betreffend: α exceptionem praebens — einen Dispens gewährend: MLWPetr. Dam. epist. 40 p. 509,4 ut ... nec pro remissione clementiae symoniaca pestis in conferendis honorum gradibus vim roboris optineret -odispensatorio (-aedispensatoriae MLWvar. l.) quodam iure. MLWBernold. Const. libell. I 5 p. 21,15 non hanc temporalem et -amdispensatoriam sancti Gregorii tolerationem, sed generalia ... decreta ... iubemus observare. MLWManeg. ad Gebeh. 65 p. 390,20 si Gregorius aliqua temporis vel causarum -adispensatoria ratione funestam legem ad omnium noticiam non distulit insinuare. MLWIdung. Pruf. dial. 1,415 quod regula eius (Benedicti) sit -adispensatoria aliarum monasticarum regularum. al.litterae -aedispensatoriae i. q. litterae exceptionem, liberationem legis notantes — Dispensbrief: MLWFund. Consecr. Petri p. 290,21 precipiens rex, ut littere domini pape -edispensatorie super causa ducis ... legerentur. β extra ordinem existens — außerordentlich: MLWArno Reichersb. apol. p. 67,33 minorationis (sc. Christi) -aedispensatoriae circa dicta teneamus. MLWGerhoh. epist. 15 p. 544A dicitis ... Deum patrem hominis assumpti Deum et Dominum existere, et non id ... solum de tempore -aedispensatoriae humilitatis, sed eqs. e fictus, simulatus — vorgetäuscht, vorgegeben: MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1080 p. 324,40 illi (sc. adversarii) ... fugam Saxonum veram et non -amdispensatoriam arbitrantes eqs. 2 subst. masc. i. q. dispensator, administrator — Verwalter: MLWBardo serm. p. 330,30 cuius eiusdem virginis (i. ecclesiae) idem ipse (Iohannes evangelista) -usdispensatorius eqs.