lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

dispensatio

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

dispensatio f.

Bd. 3, Sp. 766
dispensatio (-cio), -onis f.MLWscript.: des-: p. 767, 5. adde MLWChron. Fred. 1 praef. p. 19,25. -nssa-: p. 767, 19. -actio: MLWConst. Melf. 1,86 p. 260,12 (var. MLWl.). 1 distributio, effusio, largitiodas Aus-, Verteilen, Spende: a gener.: MLWArbeo Corb. 6 p. 194,19 pertimescens ... orationis studium ... amittere ... in responsis venientium et acceptione dantium et in -edispensatione indigentium. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 309,13 ad praebendas cottidianas et omnimodas victualium et sumptuum necessariorum -esdispensationes canonicorum, clericorum, presbiterorum. MLWTrad. Ratisb. 576 eo ... tenore, quo annuatim anniversaria eiusdem die recordatio eius (fratris) fiat elemosinarum -edispensatione. MLWAnnal. Rod. MLWa. 1126 p. 706,32 transtulit abbas eas (sorores) illuc (sc. in novum claustrum) sequestratas rerum et victualitatis -edispensatione. b theol. i. q. divulgatio, praedicatioVerbreitung, Verkündigung: MLWBonif. epist. 78 p. 166,12 cui -odispensatio verbi commissa est, ... cum omnibus, qui eo tacente perierint, perit (MLWRup. Tuit. Ioh. 6,370). c publ., iur., canon. i. q. traditioÜbereignung: MLWDipl. Ludow. Germ. 171 ea, quae illi (Engilpirgae) nepos noster amantissimus ad usufruendum ... per largitionis suae -emdispensationem ... condonavit. MLWEpist. Teg. I 12 fructuosis -busdispensationibus multorum fidelium possessiones ad sancta loca traditas omnium bonorum gaudet conscientia. MLWChart. Heinr. Leon. 59 p. 87,18 donationem promulgavit episcopus et omnes hanc suam ... -emdispensationem subvertentes ... a fidelium communione segregavit. MLWChart. march. Misn. II 461 p. 320,24 si quis ... hanc nostre -cionisdispensacionis seriem in irritum revocare presumpserit eqs. 2 institutio, ordinatio, dispositioEinrichtung, Ordnung, ‘Ökonomie’: a gubernatio, administratio, dicioLeitung, Regierung, Verwaltung, Verfügungsgewalt: α proprie: Steph. Wilfr. 30 p. 225,19 quod ... de -edispensatione (-idispensationi MLWvar. l.) ęcclesiae, cui ... praeeram, ... propulsus sum. MLWCand. Fuld. Eigil. I 10 p. 228,28 non sunt tua, quae possides; -odispensatio tibi credita est (MLWRegino chron. 868 p. 94,12. al.). MLWAlfan. premn. phys. 6,15 p. 75 naturalium (sc. virtutum) ... quaedam sunt sub -edispensatione (MLWPG 40,637B ἡγεμονίαν) virtutis dinoscibilis, ut ... passiones. MLWChart. Gosl. I 247 quicquid ad ius nostre -isdispensationis pertinebat. Arnold. MLWLub. chron. 3,6 p. 148,14 quem (imperatorem) adierunt canonici Lubicenses submittentes se -idispensationi ipsius, rogantes, ut eqs. saepius.providentiaVorsehung: MLWHugeb. Willib. 2 p. 89,23 cum ... in eo ... mentis ... sagacitas divinae -isdispensationis moderamine pululare ceperat (MLWEpist. Froth. 27 de-o divina. MLWTrad. Frising. 547a). saepius. v. et p. 769, 70. β meton. in allocutione vel titulo honorifico: MLWEpist. Hildesh. 134,20 que ... ad eandem personam (sc. papam) conveniant qualitativa nomina, hec sunt: sanctitas, ... christianitas, sapiencia, -odispensatio, rectitudo. b iussio, praeceptum, decretumAnordnung, Bestimmung, Verfügung: α in univ.: MLWIulian. Tolet. Wamb. 30 nec ... sine -edispensatione iusti iudicii Dei eisdem (seditiosis) accessisse (sc. captationem) credendum est. MLWDipl. Loth. I. 35 p. 114,30 ut nostris providis -busdispensationibus participes divine retributionis mereantur successores nostri fieri coheredes (MLWGerh. August. Udalr. 1,26 MLWl. 113. MLWal.). MLWHraban. epist. 25 p. 435,42 omnis ordo aecclesiasticus in singulis locis iuxta eorum (apostolorum) -emdispensationem (dispositionem V) distributus hactenus in aecclesia catholica servatur. MLWConst. imp. II 215,19 quasdam -ssationes insignes preterire silentio non valemus. al. β de incarnatione Christi: MLWBeda temp. rat. 8,87 Iesum ... impleta -edispensatione (gloss.: quasi fructibus) carnis per proprium sanguinem caelestis regni ianuas ingressurum (MLWWalahfr. exord. 16. MLWal.). MLWAmalar. cod. expos. II 16,7 in quo (libro) refertur -odispensatio incarnationis Christi (MLWoff. 4,2,22). MLWoff. prooem. 9 susceptam -emdispensationem exercuit Christus. al. c praeparatioVorbereitung: MLWRadbert. corp. Dom. 11,25 ob -emdispensationem (dispositionem O) salutis nostrae divina sapientia ... produxit, ut eqs. 3 (rigoris) iuris relaxatio, exceptio(ausnahmsweise) Erleichterung des Gesetzes, Ausnahme, Dispens: a proprie: α in univ.: Ioh. VIII. epist. A 38 quod (statutum) necessitate barbarica et -edispensatione cogente loci et temporis, exemplo etiam maiorum protulimus. MLWDipl. Conr. III. 225 p. 399,10 quod firmari non debet, tolerari potest, ut de -isdispensationis temperamento fructus multiplicetur in recompensationis incremento. MLWChron. Reinh. MLWa. 1226 p. 602,40 Ludewicus ... misit nunccios ad curiam Romanam pro -cionedispensacione consangwinitatis inter ipsum et ducem Austrie. MLWAlbert. M. bon. 532 p. 278,16 -odispensatio est relaxatio iuris in opere aliqua de causa utilitatis vel necessitatis. MLWAlbert. Stad. chron. MLWa. 1212 cui (episcopo) Otto ... subrogatur adolescens xviii annorum diuque est pro -edispensatione circa ipsum in curia laboratum. saepius. v. et p. 768, 57. 769, 36. 770, 52. 771, 64. β venia, remissio poenaeBegnadigung, Strafbefreiung: MLWRadbert. corp. Dom. 3,25 fit ... et Christi nativitas atque omnis illa humanitatis -odispensatio magnum quoddam sacramentum. MLWUdalsc. Egin. 2 p. 433,28 illa generali absolutionis -edispensatione per apostolicae sedis legatos ... diffusa ... etiam Augustensis episcopus a misericordia non excludebatur. MLWChart. Zoll. II 73 p. 37,29 promittimus nos ... super dicto iuramento -emdispensationem nullatenus impetrare. MLWChart. Raitenh. 270 p. 216,33 si ... fuerint monachi excommunicati bone conversationis et vite, ad gratiam -isdispensationis admittas. v. et p. 764, 5. b meton. i. q. epistula dispensatoriaDispensbrief: MLWSumma dict. Saxon. 6 p. 214,12sqq. de ordine et genere litterarum: a sede apostolica dantur privilegia, ... -cionesdispensaciones, indulgencie ...; harum litterarum quedam sunt ... de gracia; de gracia sicut privilegia, indulgencie, -cionesdispensaciones et hiis similia. 7,12 p. 244,29sqq. in -cionibusdispensacionibus irregularitatum loco captionis benivolencie poni debet aliquid de conpassione et misericordia sedis apostolice, deinde narrari factum et causa sicque -ciodispensacio concludi (dispensando concludit MLWcod.). MLWibid. MLWal. Mandrin
6323 Zeichen · 325 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    dispensatiof.

    Mittellateinisches Wb.

    dispensatio (-cio) , -onis f. script. : des-: p. 767, 5 . adde Chron. Fred. 1 praef. p. 19,25. -nssa-: p. 767, 19 . -act…

Verweisungsnetz

1 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit dispensatio

9 Bildungen · 9 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von dispensatio 3 Komponenten

(dis+pensa)+tio

dispensatio setzt sich aus 3 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

dispensatio‑ als Erstglied (9 von 9)

dispensationsbulle

DWB

dispensation·s·bulle

dispensationsbulle , f. worin der erlasz, die entbindung ausgesprochen wird. die dispensationsbulle, nemlich den nachlasz der dreimaligen pr…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „dispensatio". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/dispensatio/mlw?formid=D03867
MLA
Cotta, Marcel. „dispensatio". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/dispensatio/mlw?formid=D03867. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „dispensatio". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/dispensatio/mlw?formid=D03867.
BibTeX
@misc{lautwandel_dispensatio_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„dispensatio"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/dispensatio/mlw?formid=D03867},
  urldate      = {2026-05-10},
}