dispensatio (-cio), -onis
f.MLW
script.: des-:
p. 767, 5.
adde MLWChron. Fred. 1 praef. p. 19,25. -nssa-:
p. 767, 19. -actio: MLWConst. Melf. 1,86 p. 260,12
(var. MLW
l.). 1
distributio, effusio, largitio —
das Aus-, Verteilen, Spende: a
gener.: MLWArbeo Corb. 6 p. 194,19 pertimescens ... orationis studium ... amittere ... in responsis venientium et acceptione dantium et in -edispensatione indigentium. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 309,13 ad praebendas cottidianas et omnimodas victualium et sumptuum necessariorum -esdispensationes canonicorum, clericorum, presbiterorum. MLWTrad. Ratisb. 576 eo ... tenore, quo annuatim anniversaria eiusdem die recordatio eius
(fratris) fiat elemosinarum -edispensatione. MLWAnnal. Rod. MLWa. 1126 p. 706,32 transtulit
abbas eas
(sorores) illuc
(sc. in novum claustrum) sequestratas rerum et victualitatis -edispensatione. b
theol. i. q. divulgatio, praedicatio —
Verbreitung, Verkündigung: MLWBonif. epist. 78 p. 166,12 cui -odispensatio verbi commissa est, ... cum omnibus, qui eo tacente perierint, perit (MLWRup. Tuit. Ioh. 6,370). c
publ., iur., canon. i. q. traditio —
Übereignung: MLWDipl. Ludow. Germ. 171 ea, quae illi
(Engilpirgae) nepos noster amantissimus ad usufruendum ... per largitionis suae -emdispensationem ... condonavit. MLWEpist. Teg. I 12 fructuosis -busdispensationibus multorum fidelium possessiones ad sancta loca traditas omnium bonorum gaudet conscientia. MLWChart. Heinr. Leon. 59 p. 87,18 donationem promulgavit
episcopus et omnes hanc suam ... -emdispensationem subvertentes ... a fidelium communione segregavit. MLWChart. march. Misn. II 461 p. 320,24 si quis ... hanc nostre -cionisdispensacionis seriem in irritum revocare presumpserit
eqs. 2
institutio, ordinatio, dispositio —
Einrichtung, Ordnung, ‘Ökonomie’: a
gubernatio, administratio, dicio —
Leitung, Regierung, Verwaltung, Verfügungsgewalt: α
proprie: Steph. Wilfr. 30 p. 225,19 quod ... de -edispensatione (-idispensationi MLW
var. l.) ęcclesiae, cui ... praeeram, ... propulsus sum. MLWCand. Fuld. Eigil. I 10 p. 228,28 non sunt tua, quae possides; -odispensatio tibi credita est (MLWRegino chron. 868 p. 94,12.
al.). MLWAlfan. premn. phys. 6,15 p. 75 naturalium
(sc. virtutum) ... quaedam sunt sub -edispensatione (MLW
PG 40,637B ἡγεμονίαν) virtutis dinoscibilis, ut ... passiones. MLWChart. Gosl. I 247 quicquid ad ius nostre -isdispensationis pertinebat. Arnold. MLWLub. chron. 3,6 p. 148,14 quem
(imperatorem) adierunt canonici Lubicenses submittentes se -idispensationi ipsius, rogantes, ut
eqs.
saepius.
providentia —
Vorsehung: MLWHugeb. Willib. 2 p. 89,23 cum ... in eo ... mentis ... sagacitas divinae -isdispensationis moderamine pululare ceperat (MLWEpist. Froth. 27 de-o divina. MLWTrad. Frising. 547
a).
saepius.
v. et p. 769, 70. β
meton. in allocutione vel titulo honorifico: MLWEpist. Hildesh. 134,20 que ... ad eandem personam
(sc. papam) conveniant qualitativa nomina, hec sunt: sanctitas, ... christianitas, sapiencia, -odispensatio, rectitudo. b
iussio, praeceptum, decretum —
Anordnung, Bestimmung, Verfügung: α
in univ.: MLWIulian. Tolet. Wamb. 30 nec ... sine -edispensatione iusti iudicii Dei eisdem
(seditiosis) accessisse
(sc. captationem) credendum est. MLWDipl. Loth. I. 35 p. 114,30 ut nostris providis -busdispensationibus participes divine retributionis mereantur
successores nostri fieri coheredes (MLWGerh. August. Udalr. 1,26 MLWl. 113. MLW
al.). MLWHraban. epist. 25 p. 435,42 omnis ordo aecclesiasticus in singulis locis iuxta eorum
(apostolorum) -emdispensationem (dispositionem
V) distributus hactenus in aecclesia catholica servatur. MLWConst. imp. II 215,19 quasdam -ssationes insignes preterire silentio non valemus.
al. β
de incarnatione Christi: MLWBeda temp. rat. 8,87 Iesum ... impleta -edispensatione (gloss.: quasi fructibus) carnis per proprium sanguinem caelestis regni ianuas ingressurum (MLWWalahfr. exord. 16. MLW
al.). MLWAmalar. cod. expos. II 16,7 in quo
(libro) refertur -odispensatio incarnationis Christi (MLWoff. 4,2,22). MLWoff. prooem. 9 susceptam -emdispensationem exercuit
Christus.
al. c
praeparatio —
Vorbereitung: MLWRadbert. corp. Dom. 11,25 ob -emdispensationem (dispositionem
O) salutis nostrae divina sapientia ... produxit, ut
eqs. 3
(rigoris) iuris relaxatio, exceptio —
(ausnahmsweise) Erleichterung des Gesetzes, Ausnahme, Dispens: a
proprie: α
in univ.: Ioh. VIII. epist. A 38 quod
(statutum) necessitate barbarica et -edispensatione cogente loci et temporis, exemplo etiam maiorum protulimus. MLWDipl. Conr. III. 225 p. 399,10 quod firmari non debet, tolerari potest, ut de -isdispensationis temperamento fructus multiplicetur in recompensationis incremento. MLWChron. Reinh. MLWa. 1226 p. 602,40 Ludewicus ... misit nunccios ad curiam Romanam pro -cionedispensacione consangwinitatis inter ipsum et ducem Austrie. MLWAlbert.
M. bon. 532 p. 278,16 -odispensatio est relaxatio iuris in opere aliqua de causa utilitatis vel necessitatis. MLWAlbert. Stad. chron. MLWa. 1212 cui
(episcopo) Otto ... subrogatur adolescens xviii annorum diuque est pro -edispensatione circa ipsum in curia laboratum.
saepius.
v. et p. 768, 57. 769, 36. 770, 52. 771, 64. β
venia, remissio poenae —
Begnadigung, Strafbefreiung: MLWRadbert. corp. Dom. 3,25 fit ... et Christi nativitas atque omnis illa humanitatis -odispensatio magnum quoddam sacramentum. MLWUdalsc. Egin. 2 p. 433,28 illa generali absolutionis -edispensatione per apostolicae sedis legatos ... diffusa ... etiam Augustensis episcopus a misericordia non excludebatur. MLWChart. Zoll. II 73 p. 37,29 promittimus nos ... super dicto iuramento -emdispensationem nullatenus impetrare. MLWChart. Raitenh. 270 p. 216,33 si ... fuerint
monachi excommunicati bone conversationis et vite, ad gratiam -isdispensationis admittas.
v. et p. 764, 5. b
meton. i. q. epistula dispensatoria —
Dispensbrief: MLWSumma dict. Saxon. 6 p. 214,12sqq. de ordine et genere litterarum: a sede apostolica dantur privilegia, ... -cionesdispensaciones, indulgencie ...; harum litterarum quedam sunt ... de gracia; de gracia sicut privilegia, indulgencie, -cionesdispensaciones et hiis similia. 7,12 p. 244,29sqq. in -cionibusdispensacionibus irregularitatum loco captionis benivolencie poni debet aliquid de conpassione et misericordia sedis apostolice, deinde narrari factum et causa sicque -ciodispensacio concludi (dispensando concludit MLW
cod.). MLW
ibid. MLW
al. Mandrin