diapente

diapente f. et n. (διὰ πέντε) I. Quinte II. Bezeichnung für einen Ton im Quintabstand III. Bezeichnung für die mensurale Proportion 3 : 2 zwischen zwei Stimmen — I. fifth II. term that designates a pitch at the fifth III. term that designates the mensural proportion 3 : 2 between two (vocal) parts I Quinte — fifth [syn.: quinta, sesqualtera] A als Einzelintervall — as single interval 1 Etymologie — etymology [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 8: Ideoque et a numero nomina ceperunt (sc. concentus), quod, cum vox constiterit in una sonorum finitione ab eaque se flectens mutaverit et pervenerit in quartam terminationem, appellatur diatessaron, in quintam diapente. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 950: διὰ πέντε, quod de quinque ... concinit. al. [s.VI] LmLBoeth. arithm. 1, 1, 105: Diatessaron enim et diapente et diapason ab antecedentis numeri nominibus nuncupantur (ad loc.: LmLGloss. Boeth. ar. 216: ‚diapente‘ de quinque. In quinque enim cordis fit ille sonus in musica). [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 2-4. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22: ex quinque ... diapente nomen accepit. LmLRemig. Aut. 45, 7. al. LmLMus. ench. 10, 15: Diapente interpretatur ex quinque, quod vel quinque sonorum conexione constet vel a quinto loco concordes sibi voces respondeant. LmLScol. ench. 2, 10. LmLInch. Uchub. 270. LmLReg. Prum. 15, 7: Diapente interpretatur ‚ex quinque‘, ‚dia‘ grece ‚ex‘, prepositio est, ‚penta‘ ‚quinque‘. al. [s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 2, 44. LmLPs.-Odo mus. p. 269b. LmLPs.-Odo dial. p. 254b. LmLAdalb. 1B, 4: dicitur diapente eo, quod constat ex quinque vocibus. LmLGuido micr. 6, 9: Diapente dicitur de quinque (inde LmLMetrol. 86 p. 76). LmLGuido reg. 31: diapente... / quod de quinque nomen Graecum in Latinum vertitur. LmLGuido ep. p. 488, 212. LmLLect. Guid. p. 44. LmLPs.-Berno mon. 6, 14 (inde [] LmLFrut. brev. 4 p. 43. LmLAnon. Wolf p. 214). al. LmLHeinr. Aug. 76: diapente, quod dicitur de V, quia tot voces eius spatium complectitur. LmLLib. argum. 81 p. 26. LmLOrg. Berol. 32. LmLAnon. Prag. 58. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLProp. Est autem 9. LmLTheog. Mett. 4, 8 (p. 185a). LmLIoh. Cott. mus. 8, 13 (inde LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLConr. Zab. tract. QQ 1). [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. LmLAnon. La Fage I 5, 9. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: diapente (sc. dicitur) a ‚dia‘ ‚de‘ et ‚penta‘ ‚5‘. (sim. LmLAnon. Lovan. p. 487b. LmLAnon. Lovan. p. 497a. LmLMus. man. 35, 2. LmLComm. Boeth. I 1, 7 p. 43. LmLIoh. Aegid. 10, 17. LmLAmerus 19, 4. LmLAnon. Couss. VII 11, 12. LmLLambertus p. 258b. LmLTrad. Lamb. 3, 9, 2. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 25. LmLHier. Mor. 14 p. 60, 3. LmLTrad. Garl. plan. I 186. LmLTrad. Garl. plan. III 99. LmLTrad. Garl. plan. V 138. LmLTrad. Garl. plan. V 177. LmLAnon. Ratisb. 3, 9. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. LmLTrad. Franc. I p. 20. LmLAnon. Couss. IV p. 69, 8. LmLPs.-Mur. summa 962. LmLMarch. luc. 3, 2, 3. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b. LmLGuido Dion. 1, 1, 271. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 11. LmLIac. Leod. cons. 29. LmLInterv. Proportionum p. 20. LmLInterv. Sunt autem p. 23. LmLIac. Leod. spec. 2, 29, 1. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 94. LmLPetr. Palm. p. 510. LmLQuat. princ. 2, 13. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 16. LmLIoh. Boen mus. 1, 75. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLPs.-Mur. prop. p. 96b. LmLComm. Boeth. II p. 178, 9. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Seay p. 33. LmLIoh. Olom. 7 p. 34. LmLProsd. contr. II 3, 5. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 734. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 10. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 11. LmLUgol. Urb. 1, 29, 21. LmLAnon. Carthus. theor. 20, 15. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 30. LmLTrad. Holl. II 43 p. 22 (p. 424a). LmLProp. Prop. est duorum 7 p. 171 (p.474b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. LmLTrad. Holl. IV 63. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 3, 10: diapente... dicta sic a ‚dya‘, quod est ‚de‘ vel ‚per‘, et ‚pente‘ ‚quinque‘. LmLTrad. Holl. VI 7, 24. LmLFr. Gafur. extr. 7, 9, 9. LmLFr. Gafur. op. 5, 7. LmLBonav. Brix. 14, 55. LmLLad. Zalk. A 63. LmLMich. Keinsp. 6, 45. LmLErasm. Hor. p. 74b. LmLCompend. mus. 91. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 7 p. 31. LmLInterv. Prima species p. 230. LmLContr. Inprimis 5, 16). LmLTrad. Garl. plan. II 111: dyapente... a ‚dya‘ quod est ‚duo‘, et ‚penta‘ quod est ‚V‘ (sim. LmLAnon. Michaelb. I p. 48. LmLNicol. Cap. p. 316. LmLAnon. Philad. 55). LmLEngelb. Adm. 2, 14, 13. al. LmLWalt. Odingt. 5, 2, 11 (inde LmLWillelm. 3, 20). [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 63. LmLIac. Leod. spec. 4, 4, 2: aliquae (sc. consonantiae) a numero vocum inclusarum (sc. nomen sumpserunt), ut ... diapente a quinque. al. LmLHenr. Zel. 43. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 26 p. 124, 17: ‚Dia‘ vero, quando scribitur per i, ‚de‘ vel ‚ex‘ significat. Cum vero per y scribitur, ‚duo‘. Igitur ‚dia‘ de ... diapente... per i scribitur et pro ‚de‘ ponitur, id est ... diapente ‚de quinque‘. al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 6, 3: diapente... a ‚dia‘ per i Latinum, quod est ‚per‘, et ‚pente‘, quod est ‚quinque‘. (sim. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 18). LmLGuill. Pod. ench. 34 p. 393: per diapente consonantiam, que, secundum quod per eius nomen importatur, vocum est quinque. LmLGuill. Pod. 1, 21. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 6. al. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a. LmLMon. Figure I p. 176, 68. 2 qualitative Bestimmung als Konsonanz — qualitative designation as consonance a allgemein — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7: Concentus, quos natura hominis modulari potest, Graece quae συμφωνιαι dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason, et disdiatessaron, et disdiapente, et disdiapason. al. [s.III] LmLCens. 10, 6: Symphoniae simplices ac primae sunt tres, quibus reliquae constant: ... alia trium (sc. tonorum) et hemitonii, quam vocant διὰ πέντε (inde LmLMus. ench. 10, 8). al. [s.IV] LmLCalc. 44 (sim. LmLFav. Eul. 22, 8). al. LmLMacrob. 2, 1, 24: Sunt igitur symphoniae quinque, id est διὰ τεσσάρων, διὰ πέντε, διὰ πασῶν, διὰ πασῶν καὶ διὰ πέντε, καὶ δὶς διὰ πασῶν (inde LmLReg. Prum.[] 9, 24. LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). al. LmLFav. Eul. 22, 10: Tres sunt itaque symphoniae simplices ac primigeniae, diapente, diatessaron, diapason. al. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 950. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 9. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 10 p. 197, 24: ante Pythagoram consonantiae musicae partim diapason, partim diapente, partim diatessaron .... vocarentur (inde LmLFrut. brev. 4 p. 38. LmLHier. Mor. 3 p. 14, 26. ad loc. LmLComm. Boeth. I 1, 10 p. 48). LmLBoeth. mus. 5, 11 p. 361, 12: Consonae autem sunt, quae compositum permixtumque, suavem tamen efficiunt sonum, ut diapente ac diatessaron (inde LmLInterv. Ex omni 20. LmLFrut. brev. 9 p. 63. LmLIoh. Aegid. 11, 10. LmLHier. Mor. 15 p. 66, 15. LmLIac. Leod. spec. 2, 8, 4. LmLUgol. Urb. 5, 7, 12. LmLAdam Fuld. 2, 7. sim. LmLIoh. Aegid. 11, 10. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 8, 3. LmLFr. Gafur. op. 2, 2. LmLFr. Gafur. op. 5, 4. LmLNicol. Burt. 2, 1, 11. LmLFr. Gafur. theor. 2, 2. LmLGuill. Pod. 1, 15). LmLBoeth. mus. 5, 12 p. 363, 12: aequisonatio diapason ac bis diapason et consonantiae simplices diapente ac diatessaron et consonantiae compositae diapason ac diapente et diapason ac diatessaron. al. LmLBoeth. arithm. 2, 54, 73 (inde LmLWillelm. 2, 15). al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Symphoniae autem sunt sex: prima diatessaron, secunda diapente, tertia diapason, quarta diapason simul et diatessaron, quinta diapason simul et diapente, sexta disdiapason (inde LmLAurelian. 6, 9). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 3, 156. al. LmLGloss. Boeth. ar. 674. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 107/30, 22-4: Plenitudo totius musicae tribus simphoniis continetur, quae sunt diatesseron, diapente, diapason (sim. LmLRemig. Aut. 45, 1). al. LmLIoh. Scot. annot. 497, 16: <e> duabus simplicibus symphoniis ... id est ex diatessaron et diapente (sim. LmLRemig. Aut. 497, 16). al. LmLRemig. Aut. 44, 10. al. LmLAurelian. 2, 15. al. LmLMus. ench. 13, 10. al. LmLScol. ench. 2, 2: tres sunt (sc. symphoniae) simplices, diapason, diapente, diatessaron, tres compositae, disdiapason, diapason et diapente, diapason ac diatessaron (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 58 p. 206, 9-11). al. LmLInch. Uchub. 268: Quattuor ... simphoniis legitimorum sonorum series intexitur, diatesseon videlicet, diapente, diapason, disdiapason. al. LmLHucbald. 13. LmLAlia mus. 29 p. 120: symphonias ex arbitrio musici propositas, id est diapason, diapente ac diatessaron. al. LmLReg. Prum. 5, 30: tres tangit (sc. Martianus) consonantias, scilicet diapason, diatessaron et diapente. al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 20. LmLTon. Lugd. pr. 1: Quinque sunt consonantiae musicae: diatessaron, ... diapente, ... diapason, ... diapente ac diapason, ... bis diapason. al. LmLOrg. Paris. 13. LmLAnon. Bernh. 1, 38 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 104). al. LmLAnon. Bernh. 2, 39. al. LmLGloss. Aug. 3, 306. LmLGloss. Boeth. mus. III 5. LmLPs.-Odo mus. p. 269b. al. LmLPs.-Odo dial. p. 260b (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 46, 2). [s.XI] LmLBerno prol. 3, 1. LmLAdalb. 1B, 4. al. LmLPs.-Berno mon. 6, 2. al. LmLHermann. expl. p. 149b (inde LmLFrut. brev. 10 p. 82. LmLAnon. Wolf p. 196). LmLOdor. Sen. p. 198: Simphoniis vero non, ut aliqui volunt, sex, sed quinque: ... diatessaron, ... diapente, ... diapason, ... diapason et diapente, ... bisdiapason. al. LmLOliva 30: Duae (sc. consonantiae) simplices, due vero composite: ... Diatesseron et diapente simplices. Diapason ac bis diapason composite. al. LmLVers. Maiores tropos 15. LmLHeinr. Aug. 56. al. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 1. al. LmLAribo 98 p. 10. al. LmLTon. Aug. p. 137b. LmLComm. Guid. 68 p. 113 (sim. LmLComm. Guid. 83 p. 123). LmLAnon. Prag. 72. al. LmLVers. Ars humanas p. 111b. LmLProp. Prop. est rerum 2. LmLProp. Est autem 9. LmLPs.-Guido form. ton. 7, 3. LmLPs.-Guido arithm. p. 61: Symphoniae simplae sunt tres, totidem quoque iunctae: / Diapason simplae, diatessaron et diapente. / Dicuntur iunctae diapason cum diapente, / cum diapente tonus, diatessaron ad diapason. (?) al. LmLCompil. Paris. I p. 192 (sim. LmLInterv. Ex omni 3). LmLAnon. Gerbert 17. LmLDietker p. 65. LmLFrut. brev. 3 p. 37. al. LmLPs.-Osbern. 83. LmLAnon. Wolf p. []213 (sim. LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 30). al. LmLQuaest. mus. 2, 25 p. 92 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 32, 10). al. LmLTheog. Mett. 14, 4 (p. 188b): tres species, quae dicuntur symphoniae propter suaves vocum copulationes, id est, dyatesseron, dyapente, dyapason. LmLIoh. Cott. mus. 19, 18. [s.XII] LmLGuido Aug. 78: tres dicuntur consonantie, scilicet diatessaron, diapente, diapason, quia uniuscuiusque ultime voces reddunt simphoniam, id est dulcem cantum (inde LmLMus. man. 29, 14). LmLTon. Gratianop. p. 27. al. LmLAnon. La Fage I 5, 3. al. LmLTheinr. Dov. 2, 9, 1. al. LmLAnon. Pannain p. 409: Decem sunt modi quorum tantum tres dicuntur consonantiae, scilicet diatesseron, diapente, diapason. al. LmLDisc. Tres sunt 9 p. 238. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: diapente et diatessaron concordant, quia faciunt melodiam aliquam et discordant, quia non sunt in perfecta proportione. LmLAnon. Lovan. p. 487b: Dyapente est consonantia proportionalis. al. LmLMus. man. 35, 2. al. LmLComm. Boeth. I 1, 3 p. 38. al. LmLIoh. Garl. mens. 9, 12: sex sunt species concordantiae, scilicet unisonus, diapason, diapente, diatesseron, ditonus, semiditonus. LmLIoh. Aegid. 10, 8: Sunt autem secundum Platonem quattuor consonantiae, videlicet tonus, diatessaron, diapente, diapason, naturales. al. LmLAmerus 8, 8. al. LmLLambertus p. 270b. al. LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 5. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 260, 36: sex esse concordantias dicimus et non plures, quarum prior est unisonous, secunda dyapason, tertia dyapente, quarta dyatessaron, quinta ditonus, sexta et ultima semiditonus. al. LmLHier. Mor. 15 p. 64, 32. al. LmLTrad. Garl. plan. III 52. LmLTrad. Garl. plan. IV 109: oportet, quod ubi est diapente ab una voce in aliam, ibi sit bona et vera consonantia (sim. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. p. 22). al. LmLTrad. Garl. plan. V 138. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27. al. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. al. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLAnon. Couss. IV p. 50, 7. al. LmLVers. Postquam pro 76. LmLIoh. Groch. 16. al. LmLPs.-Mur. summa 119. LmLEngelb. Adm. 2, 14, 15. al. LmLWalt. Odingt. 2, 16-17, 9: Compatiuntur ergo se simul, si eidem voci gravi comparentur ditonus vel semiditonus, diapente, diapason, diapason cum ditono vel semiditono, diapason cum diapente, bis diapason. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 3, 1, 2 (inde LmLBonav. Brix. 24, 2). al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b: septem sunt species concordantiarum, videlicet unisonus, dytonus, dyapente, tonus cum dyapente, dyapason, dytonus cum dyapason, dyapente cum dyapason. LmLGuido Dion. 1, 1, 125. al. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 2. LmLIoh. Mur. spec. 1, 81. al. LmLIac. Leod. cons. 29. al. LmLInterv. Proportionum p. 20 (sim. LmLInterv. Sunt autem p. 23). LmLIac. Leod. comp. 1, 2, 13. LmLIac. Leod. spec. 7, 8, 14: bona concordia ipsius diapente, cuius extremae voces bene concordant. al. LmLQuat. princ. 2, 2: omnes consonancie ... in quibus tota artis musice constat auctoritas, que vocantur diapason, diapente, diatessaron, necnon et tonus (inde LmLTrad. Holl. VI 5, 32). al. LmLTrad. Ptol. p. 284b. LmLPs.-Mur. interv. p. 308b. LmLTrad. Mur. I p. 287b. al. LmLIoh. Boen ars append. 4 bis, 8. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 138. al. LmLWillelm. 2, 14. al. LmLPs.-Mur. prop. p. 96b. LmLComm. Boeth. II p. 364, 29: Regularis consonancia est, cuius voces non solum qualitativam proporcionem per concordie unitatem, verum eciam quantitativam in certa spaciorum commensuracione conservant; cuiusmodi sunt diapason dupla, diapente sesqualtera, diatessaron sesquitercia, diapason et diapente tripla, dupla diapason quadrupla. al. LmLCompil. Ticin. p. 23. al. LmLAnon. Ellsworth 4 p. 224, 4. LmLHenr. Zel. 4. LmLAnon. Erford. p. 161. LmLAnon. La Fage II p. 423. [s.XV] LmLOrig. et eff. 11, tit. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 59 p. 208, 8: habendum iudicium est de Guidonistis, qui ob penuriam rationis dicunt tonum, semitonium ditonum et semiditonum consonantias esse, cum auctores non alias esse consonantias preter diatessaron, diapente, diapason, diapason diatessaron, diapason diapente, bis diapason affirment et doceant. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 71 p. []222, 18: Remigius: Sex quippe consonantias prediximus esse, id est diatessaron, diapente, diapason, diapason diatessaron, diapason diapente, bis diapason. Quarum alie sunt consone, alie dissone, alie vero consone et dissone. Consone sunt diapason et bis diapason. Dissone sunt diatessaron, diapente. Consone et dissone sunt diapason diatessaron, diapason diapente. al. LmLIoh. Cicon. prop. 14 p. 428, 6. al. LmLProsd. contr. II 3, 5. LmLProsd. mon. 3, 7. al. LmLIac. Theat. 9. al. LmLNicol. Cap. p. 312. al. LmLGob. Pers. p. 185a. LmLProsd. spec. p. 760. al. LmLUgol. Urb. 1, 10, 10. al. LmLGeorg. Ans. 2, 10. al. LmLAnon. Philad. 62. LmLPetr. Betschk p. 535, 21. LmLThom. Bad. p. 80. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 2. al. LmLTrad. Holl. II 43 p. 22 (p. 424a): dyapente est saltus ab una voce in quintam dulciter et iocunde resonans (sim. LmLTrad. Holl. IV 57. LmLLad. Zalk. A 63. LmLSzydlov. 7 p. 31). LmLProp. Prop. est duorum 7 p. 171 (p. 474b). LmLTrad. Holl. III 4 p. 28. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 2, 50. al. LmLTrad. Holl. VI 17, 11. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4: Diapenthe tria significat, scilicet concordantiam, coniunctionem et proportionem. Pro primo autem significato sic diffinitur. Diapenthe est concordantia. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 410a. al. LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 30. al. LmLFr. Gafur. extr. 4, 5, 4. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 4. al. LmLFr. Gafur. op. 1, 8 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 1, 8). al. LmLBart. Ram. 3, 2, 2 p. 96. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 25. LmLIoh. Hoth. dial. p. 62. LmLNicol. Burt. 1, 9, 57. al. LmLBonav. Brix. 14, 5. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 3. al. LmLGuill. Pod. ench. 2 p. 364. al. LmLGuill. Pod. 1, 6. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 5. al. LmLErasm. Hor. p. 75a. LmLCompend. mus. 91. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 8. al. LmLAnon. Couss. I p. 445. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 7 p. 34: illa resonancia semper est dulcis et vocatur Greco nomine dyapenthe. LmLContr. Ad sc. artem p. 68a (sim. LmLContr. Septem s. cons. 63 p. 148 (p. 466b)). LmLContr. Circa modum p. 28, 28. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLMon. Mon. divisurus p. 40, 36. LmLMon. Prius dividenda 9. al. LmLMon. Si regularis 25. al. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 41 (sim. LmLMon. Si vis metiri II p. 9, 39). al. LmLMon. Super unum 38. LmLFist. Cuprum pur. 10 p. 56. LmLFist. Fistulae si 4 p. 48. LmLFist. Mensuram et 7a p. 94. LmLFist. Si fistulae I 4 p. 50. b unter Hervorhebung eines Ranges — with emphasis on order of priority [s.VI] LmLBoeth. mus. 2, 18 p. 250, 25: secundum Nicomachum quidem hic consonantiarum est ordo, ut sit prima diapason, secunda diapason et diapente, tertia bis diapason, quarta diapente, quinta diatessaron (inde LmLIoh. Aegid. 10, 12. LmLHier. Mor. 17 p. 107, 6. LmLIac. Leod. spec. 2, 9, 2. LmLIac. Leod. spec. 4, 26, 1). LmLBoeth. mus. 2, 19 p. 251, 13: Secundum hos (sc. Eubuliden et Hippasum) quoque hic ordo est: diapason, diapente, diapason ac diapente, diatessaron, bis diapason (inde LmLIoh. Aegid. 10, 13. LmLHier. Mor. 17 p. 107, 23. LmLIac. Leod. spec. 2, 9, 3. LmLIac. Leod. spec. 4, 25, 1). al. [s.IX] LmLMus. ench. 17, 10: absolutissime in diapason simphonia maiore prae ceteris perfectione diversae ad invicem voces resonant. Secunda ab hac est simphonia diapente. LmLScol. ench. 2, 226: perfectiores sunt symphoniae in diapason ac disdiapason quam in diatessaron et diapente. LmLScol. ench. 3, 301: symphoniae ..., quas aure sentimus post diapason esse secundas, id est diapente, itemque diapason et diapente. [s.XII] LmLGuido Aug. 79: Ultime enim voces diatessaron, id est prima et ultima sibi collate, dulcem reddunt consonantiam, diapente dultiorem, diapason dulcissimam (inde LmLMus. man. 29, 15. sim. LmLAnon. La Fage I 5, 6). [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 32 p. 68: sensus percipit, quod melior est diapason omnibus aliis consonanciis, et post eam diapente. al. LmLIoh. Garl. mens. 9, 10: Media (sc. concordantia) dicitur esse illa, quando duae voces iunguntur in eodem tempore, quod nec dicitur perfecta vel imperfecta, sed partim convenit cum perfecta et partim cum []imperfecta, et duae sunt species, scilicet diapente et diatesseron. LmLDisc. pos. vulg. p. 190, 25: Inter concordantias autem tres sunt ceteris meliores, scilicet unisonus, diapente et diapason. LmLAnon. Couss. VII 11, 23: Notandum est, quod unisonus et dyapason sunt consonantiae perfectae, dytonus et semidytonus sunt inperfectae, dyatesseron et dyapente dicuntur mediae (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 2). al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 264, 21. al. LmLFranco Col. 11, 11: Mediae vero concordantiae dicuntur, quando duae voces coniunguntur meliorem concordantiam habentes quam praedictae (sc. imperfectae), non tamen ut perfectae. Et sunt duae, scilicet diapente et diatessaron (inde LmLIac. Leod. cons. 24. LmLIac. Leod. spec. 7, 7, 2. sim. LmLTrad. Franc. I p. 32. LmLFr. Gafur. extr. 9, 3, 5). LmLPs.-Franco comp. 1, 4: Consonantiarum 3 sunt per se et perfectae, scilicet unisonus, diapason et diapente. Tres sunt per accidens, scilicet semiditonus, ditonus in ordine ad diapente vel unisonum, vel tonus cum diapente in ordine ad diapason. LmLHier. Mor. 15 p. 71, 26. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 25. LmLAnon. Couss. IV p. 77, 27. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 3, 16: Fit enim dyapente sono suavior et auditui amicabilior in suarum partium divisione ternaria quam dyatessaron. al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b: quatuor (sc. concordantiae) dicuntur perfecte, scilicet unisonus, dyapente, dyapason et dyapente cum dyapason. Et alie tres nominantur imperfecte, scilicet dytonus, tonus cum dyapente et dytonus cum dyapason. LmLIoh. Mur. spec. 2, 4: Harmoniae primae et perfectae simplices dicuntur diapason, diapente, diatessaron. LmLIac. Leod. cons. 35: Est enim diapente melior concordia et dulcior quam diatessaron, nam in maiore numerorum proportione fundatur. LmLIac. Leod. comp. 1, 2, 19: Consonantiarum autem bona est diatessaron, diapente melior, diapason vero optima. ... Dulcius enim diapente in aure cadit quam diatessaron et diapason quam diapente (sim. LmLGuill. Pod. 3, 26). al. LmLIac. Leod. spec. 4, 24, 3: Diapente praeponit (sc. Ptolomaeus) ipsi diatessaron, forsitan ratione proportionis et concordiae melioris. LmLIac. Leod. spec. 6, 41, 4: perfecta (sc. affinitas), quae est per diatessaron ... Perfectior affinitas est illa, quae est per diapente... Perfectissima affinitas dictur illa, quae est per diapason. al. LmLPetr. Palm. p. 512: diapente... est super omnes audientibus delectabilis et melodiosa. LmLQuat. princ. 4, 2, 12: Perfecte vero consonancie diapason, diapente, diatesseron ac tonus dici possunt et ratio est, quia per istas et nullas alias consonancias monacordum dividitur. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 141. LmLAnon. Michaelb. I p. 48: dyapente... est dulcissima concordantia (sim. LmLTrad. Holl. II 42 p. 22 (p. 424a). LmLLad. Zalk. A 63). al. LmLAnon. Michaelb. II p. 48: Naturalis ... dyatessaron, naturalior ... dyapente, naturalissima ... dyapason. LmLGoscalc. 2, 1 p. 110, 7. LmLHeinr. Eger 4 p. 43. LmLComm. Boeth. II p. 348, 13. [s.XV] LmLThom. Bad. p. 82. LmLUgol. Urb. 1, 28, 7: Diapason enim ex duabus est connexa consonantiis, diatesseron scilicet et diapente, quae, etsi ambae mulcent auditum, ipsum tamen diatesseron diapente suavitas intensiori dulcedine ac iucundiori sono transcendit, quoniam nil amicabilius in consonantiarum genere simplicium naturae quam diapente suavitas. LmLUgol. Urb. 1, 35, 30: diapason ... perfectissima nuncupatur, perfectas quidem diatesseron et diapente est ambiens. al. LmLIoh. Keck 4 p. 326b: diapente dulcissimam habens resonantiam, eoquod nec nimium ad unisonum appropinquans sicut diapason, nec nimium ab eodem recedens velut diatessaron. ibid. al. LmLAnon. Carthus. theor. 5, 4. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 5, 2. al. LmLCompos. Natura 2, 4. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 6, 4: diapente... concordantia melodiosissima. al. LmLFr. Gafur. op. 2, 3 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 2, 4). al. LmLAdam Fuld. 2, 10. LmLGuill. Pod. 3, 25. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 23. al. LmLAnon. Tegerns. III p. 103. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a (sim. LmLContr. Septem s. cons. 66 p. 148 (p. []466b)). LmLContr. Circa modum p. 28, 33. al. LmLContr. In presenti 15: Perfecta consonantia est VIII^a, que diapason ... dicitur. Imperfecta consonantia est quinta, que ... diapente nuncupatur, et non dicitur imperfecta simpliciter sed respective. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b. LmLContr. Sex s. spec. II p. 381-382. LmLContr. Volentibus I p. 27a. 3 quantitative Bestimmung — quantitative designation a als Intervall mit fünf Tonstufen (drei Ganztönen und einem kleinen Halbton) — as interval with five degrees (three tones and one minor semitone) α allgemein — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 8: in quintam diapente. [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 5: toni duo et dimidius diatessaron nominantur, tres et dimidius diapente. LmLCens. 13, 4: Itaque solis astrum abesse a terra tonos tres et dimidium, quod vocatur διὰ πέντε (inde LmLFr. Gafur. op. 1, 2. LmLNicol. Burt. 1, 3, 18. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2). al. [s.IV] LmLCalc. 46: Rursum diapente adversum diatessaron symphoniam praecellit uno tono, quippe diapente constat ex tribus tonis et hemitonio, diatessaron vero ex duobus tonis et hemitonio, id est dimidio tono. al. LmLMacrob. 2, 1, 25 (ad loc. LmLFr. Gafur. op. 4, 4). LmLFav. Eul. 22, 8. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 934: Alia symphonia quinaria est, et dicitur diapente atque constat sonis quinque, qui inter se quattuor spatiis dividuntur; productiones habet tres mediamque praecidit, hoc est tonos tres ac medium, hemitonia septem diesisque quattuordecim (sim. LmLMart. Cap. 9, 951. inde LmLAnon. Bernh. 1, 41). [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 19 p. 205, 9: diapente (sc. constat) ex tribus tonis ac semitonio (inde LmLTon. Gratianop. p. 49). LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 260, 2: diatessaron vero et tonus diapente consonantiam iungunt (inde LmLAnon. Pannain p. 412. LmLHier. Mor. 17 p. 116, 6. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 51 p. 190, 26). LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 338, 13: diapente autem quinque (sc. chordarum) (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 2, 7). al. LmLBoeth. arithm. 2, 54, 73 (inde LmLWillelm. 2, 15). LmLCassiod. inst. 2, 5, 8 (inde LmLAurelian. 6, 36-43). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 17, 7. al. LmLGloss. Boeth. ar. 677. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 962/370, 19-0: est semper ... diapente in pentachordis. al. LmLIoh. Scot. annot. 497, 16: Tonus, tonus, emitonium, tonus, ecce diapente (inde LmLRemig. Aut. 497, 16). al. LmLRemig. Aut. 507, 18 (sim. LmLRemig. Aut. 508, 15). al. LmLMus. ench. 10, 20: a quocumque sonorum quattuor usque ad quintum ... per arsin et thesin ... diapente potest vocari simphonia (inde LmLInch. Uchub. 300). al. LmLScol. ench. 2, 5: Diapente per quinta loca fit, ... sicut in pentacordis. al. LmLInch. Uchub. 270: diapente, quae ex V dicitur eo, quod vel V sonorum in ordine compositio sit. al. LmLAlia mus. 134 p. 196 (inde LmLAnon. Bernh. 2, 80). al. LmLReg. Prum. 15, 8. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 6: Diapente vero vocum est quinque, quia quinque chordarum est; intervallorum quatuor, quia constat tribus tonis et minore semitonio. al. LmLAnon. Bernh. 1, 41. LmLAnon. Bernh. 2, 44. al. LmLPs.-Odo mus. p. 281a: in ea, quae est diapente, tria (sc. intermittuntur). al. LmLPs.-Odo dial. p. 257a. al. LmLBerno prol. 12, 5 (inde LmLThom. Bad. p. 86). LmLAdalb. 1B, 4. al. LmLGuido micr. 4, 10 (sim. LmLConr. Zab. tract. QQ 1). LmLGuido reg. 84 (sim. LmLGuido ep. p. 524, 362. inde LmLFrut. brev. 10 p. 65). al. LmLGuido ep. p. 488, 212. LmLLect. Guid. p. 44. LmLInterv. Diapason p. 58. LmLPs.-Berno mon. 7, 4 (sim. LmLFrut. brev. 5 p. 46). al. LmLHermann. mus. p. 52 (p. 143a): Omne regulare diapente tribus tonis semitonioque constituitur. al. LmLOdor. Sen. p. 198. al. LmLOliva 36. al. LmLHeinr. Aug. 44. al. LmLWilleh. Hirs. 24 (c. 23), 2. al. LmLAribo 53 p. 52: semiditonum vel iambicum appositus scandat per ditonum, qui duo modi diapente componunt (sim. Comm. Guid. 49 p. 168). al. LmLComm. Guid. 99 p. 108. LmLLib. argum. 82 p. 26. LmLOrg. Berol. 32. LmLAnon. Prag. 94. al. LmLVers. Ars est 74. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLProp. Partes quidem []3. LmLProp. Est autem 9. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 56b. al. LmLAnon. Venet. I 9. LmLInterv. Ex omni 9. LmLFrut. brev. 2 p. 32. al. LmLFrut. ton. p. 122. LmLAnon. Wolf p. 215. al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 41. al. LmLTheog. Mett. 4, 5 (p. 185a). al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 13 (inde LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLConr. Zab. tract. QQ 1)). al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. LmLGuido Aug. 467: diapente ascendit per tritonum et semitonium. al. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLAnon. La Fage I 5, 9. al. LmLTheinr. Dov. 1, 4, 2. al. LmLAnon. Pannain p. 409. al. LmLVers. Est planetarum 11. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185. LmLAnon. Lovan. p. 487b: Omnis enim dyapente ex quinque cordis constat; nec ex pluribus nec ex paucioribus; sed tamen non quelibet quinque voces passim et ubique faciunt dyapente (sim. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. LmLComm. Boeth. II p. 178, 11). LmLAnon. Lovan. p. 487b: Sed in cuiuslibet dyapente constitutione non debet esse nisi unum semitonium (sim. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. Comm.Boeth. II p. 178, 19). ibid. al. LmLDisc. Quicumque II 1, 4: diapente quinta (sc. nota). al. LmLMus. man. 32, 10. al. LmLMetrol. 65 p. 74. al. LmLComm. Boeth. I 1, 10 p. 48. al. LmLIoh. Aegid. 14, 14: diapente est progressio ab una voce in quintam intendendo et remittendo. al. LmLAmerus 19, 4. al. LmLAnon. Couss. VII 11, 12. LmLLambertus p. 258a (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 3. LmLTrad. Garl. plan. IV 112. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. p. 23). al. LmLTrad. Lamb. 3, 9, 1. al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 24. al. LmLDisc. Quicumque III 15 p. 262. al. LmLHier. Mor. 15 p. 71, 15-17: tritonus ... diesique superatur a diapente, et similiter minus diapente ... apotome superatur a diapente. al. LmLTrad. Garl. plan. I 185 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 111). al. LmLTrad. Garl. plan. III 52. al. LmLTrad. Garl. plan. V 175: Dyapente est coniunctio quinque vocum et disposicio trium tonorum cum adiectione unius semitonii aut in principio aut in medio duobus modis aut in fine (sim. LmLInterv. Prima species p. 230. LmLContr. Volentibus I p. 24a). al. LmLAnon. Ratisb. 3, 9: dyapente... est ascensus vel descensus unius vocis ad quintam ubi sit inclusum semitonium. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. al. LmLTrad. Franc. I p. 20. al. LmLAnon. Couss. IV p. 67, 10. al. LmLVers. Postquam pro 103. al. LmLIoh. Groch. 56. LmLPs.-Mur. summa 962. al. LmLEngelb. Adm. 1, 14, 7. al. LmLWalt. Odingt. 2, 7, 6. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 3, 2, 2. al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b. LmLGuido Dion. 1, 1, 260. al. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 11. LmLIoh. Mur. not. 1, 3, 12-13. LmLIoh. Mur. spec. 1, 177: Sed diapente tonos tres et semis aio tenere (inde LmLThom. Bad. p. 83. sim. LmLTrad. Holl. I p. 174. ad loc. LmLTrad. Holl. IV 61). LmLIoh. Mur. spec. 2, 120: habes tritonum cum semitonio ... videlicet diapente. al. LmLIac. Leod. cons. 29. al. LmLInterv. Proportionum p. 20 (sim. LmLInterv. Sunt autem p. 23). LmLIac. Leod. comp. 2, 3, 4. al. LmLIac. Leod. spec. 3, 18, 36: In diapente autem quattuor clauduntur minora semitonia cum tribus maioribus. LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 2: Quinta enim (sc. chorda), secundum Boethium, superaddita est a Coroebo, Atys filio, qui fuit Lydorum rex, et sic factum est pentachordum diapente resonans. al. LmLHugo Spechtsh. 209. al. LmLPetr. Palm. p. 510. LmLQuat. princ. 3, 16. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 311a. al. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 35. al. LmLIoh. Boen mus. 3, 168: dyapenthe quintam et dyatesseron vocamus quartam a numero clavium, inter quas prescise necessarium est ipsas poni. al. LmLAnon. Michaelb. I p. 48 (sim. LmLTrad. Holl. II 42 p. 22 (p. 424a). LmLLad. Zalk. A 63). LmLGoscalc. 1, 9 p. 102, 6. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLPs.-Mur. prop. p. 96b. LmLComm. Boeth. II p. 146, 34. al. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Mediol. 1, 10. LmLHenr. Zel. 43. al. LmLPs.-Mur. mod. p. 99b. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLAnon. Seay p. 33. LmLAnon. Monac. II 74. [s.XV] LmLOrig. et eff. 24, 2. al. LmLIoh. Olom. 7 p. 34. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 35 p. 150, 20: De generibus diapente. Omnis diapente in uno intervallo posita enarmonicum genus est ... Omnis diapente quatuor []intervallis posita diatonicum genus est ... Omnis diapente in semiditono et ditono posita chromaticum et enarmonicum genus est ... Omnis diapente in diatessaron et tono posita enarmonicum et diatonicum genus est ... Omnis diapente in tritono et semitonio posita enarmonicum et diatonicum genus est. al. LmLProsd. contr. II 3, 5. LmLIac. Theat. 31: in diapente vero duo semitonia esse non possunt. LmLNicol. Cap. p. 316. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 735: diathessaron cum tono diapente appelarunt (sc. antiqui) et ergo intentionem antiquorum insequendo, quandocumque fiet mentio de diapente, inteligendum est de diathessaron cum tono et non de diathessaron cum semitonio. al. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 10. al. LmLUgol. Urb. 1, 28, 15: quatuor ergo minora, sed tria sunt semitonia in diapente maiora (sim. LmLFr. Gafur. extr. 7, 9, 8). al. LmLGeorg. Ans. 1, 87. al. LmLAnon. Philad. 55. LmLThom. Bad. p. 83. LmLIoh. Keck 2 p. 323a. al. LmLAnon. Carthus. theor. 10, 2. al. LmLTrad. Holl. I p. 175: per quinque intervalla ... diapente. LmLTrad. Holl. II 43 p. 22 (p. 424a) (sim. LmLTrad. Holl. IV 57. LmLLad. Zalk. A 63. LmLSzydlov. 7 p. 31). al. LmLInterv. Notandum 16 p. 159 (p. 470b): Diapente continet tres tonos cum medio. LmLProp. Prop. est duorum 7 p. 171 (p. 474b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 36. al. LmLTrad. Holl. IV 59. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 7, 5: pentachordum, quod nihil aliud est quam diapente. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 24. al. LmLConr. Zab. tract. p. 242 descr. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4: Diapenthe est coniunctio ex distantia diatessaron et toni, aut tritoni et semitonii constituta (sim. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 15). LmLIoh. Legr. tac. p. 411a. al. LmLFr. Gafur. extr. 7, 9, 3. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 18. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 18. LmLFr. Gafur. op. 2, 3: proponit (sc. Aristoxenus) et diapenten trium tonorum ac semitonii (sc. esse) (sim. LmLFr. Gafur. theor. 2, 4). al. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 8. al. LmLNicol. Burt. 1, 3, 18. al. LmLBonav. Brix. 14, 93. al. LmLAdam Fuld. 2, 7. al. LmLLad. Zalk. A 70. al. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3. al. LmLGuill. Pod. ench. 16 p. 377. al. LmLGuill. Pod. 3, 37. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3. al. LmLMich. Keinsp. 6, 45. LmLErasm. Hor. p. 78b. al. LmLCompend. mus. 93. al. LmLCompil. Salisb. 78. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 7 p. 31. LmLInterv. Prima species p. 230. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Inprimis 5, 16-17. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b. LmLContr. Species plani 9. LmLMon. Figure I p. 176, 68. al. LmLMon. Si regularis 25. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 41 (sim. LmLMon. Si vis metiri II p. 9, 39). al. LmLMon. Super unum 53. LmLFist. Longissimam 17a p. 108. LmLFist. Mensuram et 7a p. 94. LmLFist. Prima fist. I 10 p. 109. LmLFist. Primam fist. I 8 p. 104 (sim. LmLFist. Primam fist. III 5 p. 119). LmLFist. Primam fist. II 11 p. 122. LmLFist. Rogatus 29 p. 68. LmLFist. Si quis 2 p. 140. β nach der Intervallabfolge in Species eingeteilt — classified according to intervallic progression into species [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 339, 1: Diapente autem quattuor species erunt hoc modo. Una quidem ab eo, quod est H ad D, alia vero ab eo, quod est G ad C, alia ab eo, quod est F ad B, alia autem ab eo, quod est E ad A (ad loc. LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 49-50). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 78. [s.IX] LmLMod. Ecce modorum 35. LmLAlia mus. 16 p. 107. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 17. LmLPs.-Bernel. spec. 4. LmLAnon. Bernh. 1, 49: Prima species diapente habens tercio loco semitonium: (sequitur exemplum) Secunda species diapente habens secundo loco semitonium: (sequitur exemplum) Tercia species diapente habens primo loco semitonium: (sequitur exemplum) Quarta species diapente habens quarto loco semitonium: (sequitur exemplum). al. LmLGloss. Boeth. mus. III 59. LmLPs.-Odo mus. p. 282a. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [Diapente vero species prima ... continetur ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅, tono, semitonio, ditono; secunda ⋅E⋅F⋅G⋅a⋅C⋅, semitonio et tribus tonis, ... tercia ⋅F⋅G⋅a⋅C⋅c⋅, tribus tonis et semitonio, ... []quarta ⋅G⋅a⋅C⋅c⋅d⋅, ditono, semitonio et tono]. al. LmLInterv. Diapason p. 58. LmLPs.-Berno mon. 7, 4 (sim. LmLFrut. brev. 5 p. 46). al. LmLHermann. mus. p. 29 (p. 131a): diapente species per finales conficiuntur et superiores. al. LmLOliva 89. al. LmLHeinr. Aug. 97. LmLQuadr. fig. 3. LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 18: prima diapente species habet semitonium post tonum, postea ditonum, secunda in primo, tertia in ultimo, quarta post ditonum, postea tonum (sim. LmLWilleh. Hirs. 25 (c. 24), 3). al. LmLAribo 9 p. 26: Diapente prima species constat ex trocheo et spondeo suspensa, ... deposita constat ex spondeo et iambo ... Secunda intensa ex epitrito primo, ... remissa ex spondeo et trocheo ... Tercia ascendens ... ex spondeo et trocheo; descendens ... ex epitrito primo. Quarta ascendens ex spondeo et iambo ... descendens ... ex trocheo et spondeo (inde LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 58. LmLIac. Leod. spec. 6, 31, 8). LmLAribo 18 p. 47: scimus, quasdam species diatesseron et diapente aliis esse pulchriores, ut prima et quarta secundae et terciae superant consonantiam. LmLAribo 20 p. 48: In diapente autem secunda et tercia specie intolerabilis conturbavit nos tritonus. al. LmLComm. Guid. 99 p. 108: Diapente alia constans ex tono et semitonio et ditono, alia ex semitonio et tribus tonis, vel ex tribus tonis et semitonio, vel ditono et semitonio et tono. ... Quarum similiter alia est naturalis, alia formalis. Naturaliter enim oriuntur a finalium tetrachordo, quia prima species a prima finalium et prima superiorum ascendit, et sic de ceteris per ordinem. Formaliter vero aliunde sumitur (sim. LmLAnon. Lips. 155). LmLComm. Guid. 78 p. 123: si in cymbalis a ⋅G⋅ finali per diapente ascendere debemus, eandem diapente speciem in ⋅c⋅ affinali sua habebimus. al. LmLLib. spec. 66-68 p. 37: In diapason primae vocis prima species diapente constat ex tono, semitonio, tono et tono, ut proslambanomenos ad hypate meson. Secunda species diapente in hoc diapason vacat, quia ab hypate hypaton ad parhypate meson nulla consonantia est, et ideo nulla species esse potest. Tertia species diapente constat ex tono et tono, semitonio et tono, ut parhypate hypaton ad lichanos meson. al. LmLAnon. Lips. p. 155. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLPs.-Guido arithm. p. 60: Sunt ita distinctae species, quas fert diapente: / Prima fit ex ditono, limmate deque tono / ex tritono deutra cum limmate, tertia contra. / Constat quarta tono, limmate cum ditono. al. LmLFrut. brev. 5 p. 46. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 79. al. LmLAnon. Wolf p. 221: quatuor ... tetrachorda ... secundum simplicem vocum positionem videntur aequalia, secundum specierum vero diapente et diatessaron constitutionem aliquantulum disparia, ita ut primum tertio, secundum aequale videatur esse quarto (sim. LmLQuaest. mus. 1, 7 p. 16). al. LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 58: quatuor modi diapente: Prima ex duabus longis, brevi et longa eqs. al. LmLTheog. Mett. 16, 1 (p. 188b). al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 13: Diapente... quadrimodum, primum inter ⋅C⋅ et ⋅G⋅, secundum inter ⋅D⋅ et ⋅a⋅, tertium inter ⋅E⋅ et ⋅C⋅ quadratum, quartum ... inter ⋅F⋅ et ⋅c⋅. [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 91. al. LmLAnon. La Fage I 5, 28: species diapente per tonos et semitonia inter se differunt. al. LmLTheinr. Dov. 3, 7n, 3. al. LmLVers. Est planetarum 20. [s.XIII] LmLMus. man. 39, 3: Dyapente namque, quae fit ab ⋅F⋅ in ⋅c⋅ naturaliter tertiam, facit (sc. ⋅b⋅ molle) in quartam. al. LmLAmerus 20, 16. LmLTrad. Garl. plan. V 175: Dyapente... quatuor modis efficitur, scilicet ut sol, re la, mi mi et fa fa. (sim. LmLInterv. Prima species p. 230. LmLContr. Volentibus p. 25a). LmLAnon. Ratisb. 3, 9. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLEngelb. Adm. 2, 25, 3: prima species dyapente constans duobus tonis et semitonio et tono eqs. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 7. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 67: Ex predictis patet, quod re sit prima nota sive vox, que in cantu ponatur, et quia prima, ideo merito omnis species prima dyatessaron, dyapente et dyapason in ipsa poni dicitur (inde LmLBonav. Brix. 8, 30. LmLFr. Gafur. extr. 4, []10, 14). al. LmLIac. Leod. spec. 6, 47, 9: in distinctione specierum diapason, diapente et diatessaron synemmenon sive cantus per ⋅b⋅ molle locum non habet, sed diezeugmenon vel cantus per ⋅♮⋅ quadratum. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 94. LmLQuat. princ. 3, 23. al. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLComm. Boeth. II p. 310, 23. al. LmLCompil. Lips. p. 135. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 34. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 2 p. 240, 13: in tribus speciebus diatessaron addito epogdoo superius est eadem species diapente. In quarta vero addito epogdoo inferius est quarta species diapente. al. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 11: Diapente... habet tres species sub se. Prima species componitur ex duobus tonis praecedentibus et semitonio sequente et tono in ultimo interposito, et fit iterum duobis modis, sc. ascendendo et descendendo, ascendendo de ut in sol, descendendo de la in re. Secunda species componitur ex tono et semitonio duobis tonis sequentibus, et fit duobis modis, sc. ascendendo et descendendo, ascendendo de re in la, descendendo de sol in ut. Tertia species componitur ex semitonio et tribus tonis sequentibus et fit duobus modis, sc. ascendendo et descendendo, ascendendo de ⋅e⋅ finali in ⋅b⋅ acutum quadratum, secundo descendendo de ⋅c⋅ acuto in ⋅f⋅ finalem. LmLUgol. Urb. 1, 29, 14: Ex Graecorum ergo ordinibus ... diapente primam, secundam ac tertiam species habuimus. Sed tertiam diatesseron cum quarta diapente ex nostrorum inventione sumpsimus Latinorum. al. LmLGeorg. Ans. 2, 65. al. LmLThom. Bad. p. 86. al. LmLTrad. March. p. 928. LmLTrad. Holl. II 43 p. 22 (p. 424a) (sim. LmLLad. Zalk. A 63). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 36. LmLTrad. Holl. IV 63. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 4, 1. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 25. LmLFr. Gafur. extr. 8, pr. 5. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 8. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 16. LmLFr. Gafur. op. 5, 7: nec mirum sit, primam diapentes consonantie spetiem non concipitur in ⋅A⋅re, ubi prima speties diatessaron sumit primordia ... namque si prima diapentes speties principium traheret ab ⋅A⋅re, secunda subsequenter non posset eius perfecta speties reperiri. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 49: Diapente vero quatuor modis fiet, quoniam quatuor continet intervalla. al. LmLNicol. Burt. 1, 20, 105. LmLBonav. Brix. 14, 61. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 7. al. LmLGuill. Pod. ench. 34 p. 393. al. LmLGuill. Pod. 4, 7. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 6: Consimilis autem intervallorum et notularum transitus primam semper diapentes specie collocabit. (sim. LmLCompend. mus. 94) al. LmLCompend. mus. 95. al. LmLSzydlov. 7 p. 31. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Volentibus I p. 25a. b als Zahlenverhältnis 3 : 2 — as numerical ratio 3 : 2 [s.III] LmLCens. 10, 9: At eam symphoniam, quae διὰ πέντε dicitur, ibi invenit, ubi ponderum discrimen in sescupla erat portione, quam duo faciunt ad tria conlata, quod ἡμιόλιον appellant. al. [s.IV] LmLCalc. 35: sescuplaris (sc. in calculando) vero idem est, qui diapente dicitur in canendo. al. LmLMacrob. 1, 6, 43. al. LmLFav. Eul. 22, 13. al. [s.V] LmLMart. Cap. 2, 107. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 9: simphonia diapente, quod est in arithmeticis emiolius, quod nos Latine II ad III nuncupamus. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 7 p. 194, 24: quae in numeris sesqualtera, diapente appellatur in vocibus (inde LmLReg. Prum. 9, 26. LmLIoh. Cicon. mus. 3, 8 p. 346, 16. LmLIoh. Cicon. prop. 8 p. 420, 25). LmLBoeth. mus. 1, 10 p. 198, 6: VIIII vero ponderum ad VI et XII ad VIII diapente consonantiam permiscebant (inde Aurelian 2, 15. LmLReg. Prum. 12, 10. LmLHier. Mor. 3 p. 15, 2. LmLIoh. Hoth. dial. p. 62. LmLGuill. Pod. 1, 3). LmLBoeth. mus. 4, 18 p. 349, 1: Quod si diapente efficere volumus, quinque partibus totam divido ac tres uni portioni, duas vero reliquae dabo. al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 35 (inde Aurelian 6, 16). al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 33 p. 146, 1). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 6, 8. al. LmLGloss. Boeth. ar. 216. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 2-4. al. LmLIoh. Scot. annot. 512, 2: diapente... que in extremis suis sonis []sesqualtera copulatur ratione (inde LmLRemig. Aut. 512, 3). al. LmLRemig. Aut. 11, 5: Diapente vero symphonia est, quando vox voculam tota sui praecedit quantitate et insuper superat vocis medietatem sive in acumine sive in gravitate (sim. LmLRemig. Aut. 45, 5. LmLReg. Prum. 15, 9. LmLInterv. Quid sit tonus 9). al. LmLAurelian. 2, 15. al. LmLScol. ench. 3, 318: Si maior (sc. fistula) dimidia minoris parte super habuerit, diapente fit consonantia (inde LmLTheinr. Dov. 3, 24, 10. LmLFist. Fistulae si 4 p. 48). LmLScol. ench. 3, 229 (inde LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 30. Iac. Leod. 6, 21, 15. LmLIoh. Cicon. mus. 3, 7 p. 346, 4. LmLIoh. Cicon. prop. 7 p. 420, 12). al. LmLAlia mus. 31 p. 121: in sesquialtera proportione faciens diapente. al. LmLReg. Prum. 9, 7. al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 20: Ad consonantiam vero diapente divide totum nervum in quinque aequales partes, et ubi tres finitae fuerint partes, pone arculum et tange utrasque, et erit altera pars tota quantitate minoris gravior insuper et eius medietatis. LmLTon. Lugd. pr. 1. LmLAnon. Bernh. 1, 38 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 104). al. LmLAnon. Bernh. 2, 44. al. LmLGloss. Aug. 3, 306. LmLGloss. Boeth. mus. III 49. (?) al. LmLPs.-Odo mus. p. 273b. al. LmLPs.-Odo dial. p. 254b. [s.XI] LmLBerno prol. 3, 1. LmLAdalb. 3, 4: Quartus aspectus quartam partem caeli tenet, scilicet XC gradus, quorum proportio ad LX sesqualtera est, quae dicitur in musica diapente. al. LmLGuido micr. 6, 3: semper diapason duobus ad finem (sc. monochordi) passibus currit, diapente tribus (inde Comm. Guid. 60 p. 104). LmLGuido micr. 6, 9: Diapente dicitur de quinque ... Sed gravis eius vox tria habet spatia, acuta duo. al. LmLGuido reg. 31. al. LmLGuido ep. p. 484, 196. LmLPs.-Berno mon. 6, 13 (inde LmLFrut. brev. 4 p. 43. LmLAnon. Wolf p. 214). al. LmLHermann. mus. p. 19 (p. 126a) (inde LmLFrut. brev. 2 p. 33). al. LmLOdor. Sen. p. 222. al. LmLHeinr. Aug. 74. al. LmLWilleh. Hirs. 40 (c. 39), 3 (inde LmLTheog. Mett. 8, interp. 3 (p. 186b)). al. LmLAribo 31 p. 28. al. LmLComm. Guid. 8 p. 148. al. LmLLib. argum. 25 p. 21. LmLAnon. Prag. 66. al. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLProp. Prop. est rerum 2. LmLProp. Partes quidem 2. LmLProp. Est autem 5. al. LmLPs.-Guido form. 2, 3-4. LmLPs.-Guido arithm. p. 55b. al. LmLCompil. Paris. I p. 192 (sim. LmLInterv. Ex omni 3). LmLAnon. Gerbert 6. LmLAnon. Venet. I 7. LmLProp. Denique si p. 62. LmLInterv. Ex omni 23. LmLFrut. brev. 4 p. 42 (sim. LmLAnon. Wolf p. 214). al. LmLAnon. Wolf p. 224 (sim. LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 31). al. LmLQuaest. mus. 2, 24 p. 90: de divisione monocordi ... It diapente tripes. al. LmLTheog. Mett. 8, 4 (p. 186a) (inde LmLHugo Spechtsh. comm. p. 74). al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 4 descr. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 1. LmLTheinr. Dov. 1, 10, 1: Diapente autem sesquialtera; si enim corda in 5 sive aequalia partita solido corpore tertio adhibito hinc et hinc movetur, diapente reddit. al. LmLAnon. Pannain p. 411. al. LmLProp. In arithm. 7. [s.XIII] LmLMus. man. 35, 3. LmLComm. Boeth. I 1, 7 p. 43. al. LmLIoh. Garl. mens. 10, 4. LmLIoh. Aegid. 10, 10. al. LmLLambertus p. 258b: quando vox super aliam in medietate acuitur, dicitur esse diapente; nam si supra tertiam partem corde digitum posueris, reddetur tibi consonantia diapente. ibid. al. LmLHier. Mor. 17 p. 148, 20 (sim. LmLTrad. Garl. plan. I 63. LmLTrad. Garl. plan. II 37). al. LmLTrad. Garl. plan. I 90 descr (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 60 descr.). LmLTrad. Garl. plan. III 35 descr. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 7. al. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 65. LmLAnon. Couss. IV p. 66, 12. al. LmLIoh. Groch. 16. al. LmLEngelb. Adm. 2, 3, 8. al. LmLWalt. Odingt. 2, 4, 6. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 4, 4, 4 (inde LmLBonav. Brix. 25, 30). al. LmLGuido Dion. 1, 1, 263. al. LmLIoh. Mur. not. 1, 3, 9. al. LmLIoh. Mur. spec. 1, 51. al. LmLIac. Leod. cons. 25. LmLIac. Leod. comp. 1, 3, 14. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 27, 6: duae chordae cytharae vel psalterii, quarum una continet aliam insuper et illius mediam partem, diapente, si tangantur, sonant (sim. LmLIac. Leod. spec. 3, 12, 4). LmLIac. Leod. spec. 3, 18, 11: si sint duae chordae diapente resonantes, ad graviorem maior []sesqualterae proportionis respondet numerus, ad minorem minor. al. LmLHugo Spechtsh. 228. al. LmLQuat. princ. 2, 21 (sim. LmLTrad. Ptol. p. 284b). al. LmLPs.-Mur. interv. p. 308b. LmLTrad. Mur. I p. 286b. al. LmLIoh. Boen ars 2, 22, 12. al. LmLIoh. Boen mus. 1, 77. al. LmLWillelm. 2, 14. al. LmLHeinr. Eger 2 p. 39. LmLPs.-Mur. prop. p. 96b. LmLAnon. Ellsworth 2 p. 188, 5. al. [s.XV] LmLOrig. et eff. 11, 1. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 41 p. 170, 10: per tres divisiones, que sunt in diapente, tres principales virtutes, videlicet spes, fides et karitas figurantur. al. LmLIoh. Cicon. prop. 6 p. 418, 17. al. LmLProsd. contr. II 3, 5. LmLProsd. mon. 2, 1. al. LmLProsd. spec. p. 738. LmLUgol. Urb. 1, 28, 12 (inde LmLFr. Gafur. extr. 7, 9, 4). al. LmLGeorg. Ans. 2, 140. al. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLThom. Bad. p. 83. al. LmLIoh. Keck 1 p. 322a. al. LmLAnon. Carthus. theor. 5, 11. al. LmLTrad. Holl. I p. 175. LmLProp. Prop. est duorum 7 p. 171 (p. 474b). LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 11, 3. al. LmLTrad. Holl. VI 29, 9. al. LmLConr. Zab. tract. AD 8. LmLIoh. Tinct. diff. 17. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 419b. al. LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 30-31. LmLFr. Gafur. extr. 7, 9, 5. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 8. LmLFr. Gafur. op. 2, 5 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 2, 5). al. LmLBart. Ram. 3, 2, 2 p. 96. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 25. al. LmLNicol. Burt. 1, 11, 67. al. LmLBonav. Brix. 25, 28. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. al. LmLFr. Gafur. theor. 4, 1. al. LmLGuill. Pod. ench. 26 p. 389. al. LmLGuill. Pod. 3, 25: diapente... in prima secundi generis specie, id est superparticularis. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 13. al. LmLErasm. Hor. p. 78b. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 15. al. LmLProp. mens. De prop. 2, 12 descr. LmLContr. In presenti 15 (cf. LmLCornagliotti/Caraci Vela, Vercelli, p.79, 115). LmLMon. Ad inveniendum p. 223, 21. LmLMon. Esto linea p. 144, 7. al. LmLMon. Fiat corpus p. 221, 20. LmLMon. Figure I p. 176, 68. LmLMon. Figure II p. 176, 93. LmLMon. In mon. mensura p. 134, 5. al. LmLMon. In primo 5. al. LmLMon. Mon. divisurus p. 40, 36. LmLMon. Partire totum p. 50, 44. al. LmLMon. Si regularis 25. al. LmLMon. Si velis p. 240, 3-7. LmLFist. Arbitrii 10 p. 130. LmLFist. Cuprum pur. 10 p. 56. LmLFist. Fac tibi 6 p. 115. LmLFist. In mensuris 10 p. 132. LmLFist. Inter quascumque 3 p. 53. LmLFist. Mensuram fist. 13 p. 128. LmLFist. Primam fist. I 8 p. 104 (sim. LmLFist. Primam fist. III 5 p. 119). LmLFist. Rogatus 29 p. 68. al. LmLFist. Si fistulae I 4 p. 50 (sim. LmLFist. Si fistulae II 3 p. 51). LmLFist. Si numeri 27 p. 80. LmLFist. Si tonum 3 p. 52. 4 im Tonsystem lokalisiert — situated within the tonal system [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 5, 4-5. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 20 p. 212, 1: lichanos hypaton ad mesen resonat diapente (inde LmLReg. Prum. 14, 35. LmLAnon. Bernh. 2, 39. LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 41. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 50 p. 326, 24. LmLUgol. Urb. 1, 5, 18. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 2). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 3, 9, 25. al. [s.IX] LmLMus. ench. 11, descr. 1. al. LmLScol. ench. 3, 540. al. LmLInch. Uchub. 302. al. LmLAlia mus. 41 p. 183 (inde LmLAnon. Bernh. 1, 53. LmLAnon. Bernh. 2, 105). al. LmLReg. Prum. 15, 10. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 34. al. LmLAnon. Bernh. 1, 57 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 108). al. LmLAnon. Bernh. 2, 11 (sim. LmLMon. In primo 4). al. LmLPs.-Odo mus. p. 270b: a quarta (sc. ⋅D⋅) in octavam (⋅a⋅) diapente. al. LmLPs.-Odo dial. p. 254b: A prima ⋅A⋅ in quartam ⋅D⋅ fit diatessaron, et a quarta ⋅D⋅ in octavam ⋅a⋅ diapente. al. LmLBerno prol. 6, 3. al. LmLGuido micr. 4, 10: Diapente..., ut ab ⋅A⋅ in ⋅E⋅ et a ⋅C⋅ in ⋅G⋅ et reliqua (sim. LmLTheog. Mett. 4, 5 (p. 185a)). al. LmLGuido reg. 216 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 68, 3. sim. LmLIac. Leod. spec. 6, 68, 12). LmLGuido ep. p. 488, 212. LmLPs.-Berno mon. 12, 8. LmLHermann. mus. p. 51 (p. 142a). al. LmLOdor. Sen. p. 206. al. LmLOliva 25. al. LmLWilleh. Hirs. 14 (c. 13), 1. al. LmLAribo 91 p. 10: ⋅F⋅ et ⋅f⋅ admodum indigent synemmenon, ut gravis supra quartam, acuta habeat quintam ad se resultantem per diapente. al. LmLComm. Guid. 47 p. 120: in sola diapente ab ⋅E⋅ in ⋅C⋅ non est continua vel ascensio vel descensio per []syllabas. al. LmLLib. argum. 54 p. 24: ⋅Γ⋅ diapente ⋅D⋅, ⋅A⋅ diapente ⋅E⋅. al. LmLLib. spec. 70 p. 38. al. LmLTon. Aug. p. 97a: lichanosmeson ⋅G⋅ ... diapente in paripateypaton ⋅C⋅. al. LmLOrg. Mediol. pros. 9. LmLAnon. Prag. 128. al. LmLVers. Ars est 74. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a. al. LmLAnon. Gerbert 17. LmLProp. Denique si p. 62. LmLFrut. brev. 1 p. 31. al. LmLFrut. ton. p. 118. al. LmLPs.-Osbern. 53: ⋅F⋅faut diapente ⋅c⋅solfa. al. LmLAnon. Wolf p. 220. al. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 48: enneacordum per duo diapente distinctum a ⋅C⋅ in ⋅G⋅, a ⋅G⋅ in ⋅d⋅. al. LmLTheog. Mett. 3, 4 (p. 184a). al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 18 descr.: Diapente: ut - intensio - sol - remissio - ut. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. al. LmLGuido Aug. 91. al. LmLTon. Gratianop. p. 25. al. LmLAnon. La Fage I 5, 27 descr. al. LmLTheinr. Dov. 1, 24, 5. al. LmLAnon. Pannain p. 411. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 486b. al. LmLMus. man. 38, 1 descr. al. LmLMetrol. 65 p. 74: Diapente... sicut ut sol, sol ut, re la, la re. al. LmLComm. Boeth. I 1, 20 p. 60. LmLIoh. Garl. mens. 9, 11 exempl. LmLAmerus 20, 16 descr. al. LmLLambertus p. 258a (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 5). al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 264, 17 descr. LmLHier. Mor. 14 p. 60, 1. LmLTrad. Garl. plan. I 124: Prothosynemmenon dicitur primum (sc. synemmenon) inter ⋅F⋅ et ⋅G⋅ magna propter differentiam diapente ad ⋅C⋅ quadratum magnum. al. LmLTrad. Garl. plan. II 112. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 108: Nam facere diapente a mi in fa non est bona concordantia eo, quod ab ipso ⋅C⋅ quadrato usque ad ipsum ⋅f⋅ acutum ... nulla est consonantia (sim. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. p. 22). al. LmLTrad. Garl. plan. V 175 (sim. LmLInterv. Prima species p. 230. LmLContr. Volentibus I p. 25a). al. LmLAnon. Ratisb. 3, 9. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. al. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 10. al. LmLVers. Postquam pro 158. al. LmLPs.-Mur. summa 962. LmLEngelb. Adm. 4, 18, 4. al. LmLWalt. Odingt. 5, 4, 37: ⋅b⋅ autem acuta, quia mobilis et duplex est apud modernos, creat ⋅f⋅ acutam duplicem ut sit utrimque diapente consonantia. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 14, 1, 7: et tales (sc. claves) universaliter usitate sunt due, scilciet ⋅F⋅ grave et ⋅c⋅ acutum. ... Distant enim ab invicem per dyapente (inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 6, 5. LmLBonav. Brix. 11, 11. LmLCompend. mus. 8). al. LmLIoh. Mur. spec. 2, 9. al. LmLInterv. Proportionum p. 20 descr. (sim. LmLInterv. Sunt autem p. 23 descr.). LmLIac. Leod. spec. 2, 29, 3: diapente... cum mutatione, ut inter mi vel la de ⋅E⋅lami in spatio, et mi de ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi in spatio. al. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 4: Quodsi vox ad quintam sibi proximam apponatur ut communiter, fit diapente, sicut inter ⋅Γ⋅ et ⋅D⋅, inter ⋅A⋅ et ⋅E⋅, inter ⋅C⋅ et ⋅G⋅. Dixi ‚communiter‘ propter semitritonum, qui similiter fit de voce ad vocem sibi quintam, sicut inter ⋅B⋅ et ⋅F⋅. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 66. al. LmLPetr. Palm. p. 510. al. LmLQuat. princ. 2, 7. al. LmLIoh. Boen ars 2, 23, 13 (sim. LmLIoh. Boen mus. 1, 75). LmLAnon. Michaelb. I p. 47. LmLWillelm. 2, 12. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 104, 1 descr. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLComm. Boeth. II p. 312, 22. al. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Mediol. 1, 10 descr. LmLAnon. Ellsworth 4 p. 224, 4. LmLHenr. Zel. 57. LmLCompil. Lips. p. 134 descr. al. LmLAnon. La Fage II p. 424. LmLAnon. Seay p. 33. LmLAnon. Monac. II 74 descr. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 30 descr. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 17 p. 78, 21. al. LmLProsd. mon. 3, 6. al. LmLIac. Theat. 17. LmLNicol. Cap. p. 317. al. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLAnon. Claudifor. 4, 7, 2. al. LmLUgol. Urb. 2, 34, 56: Aliam fictae musicae manum atque rectae invenimus a ⋅Γ⋅ inferius per diapente distantem, et in ⋅C⋅ incipientem. al. LmLPhil. Cas. contr. 41. (?) LmLGeorg. Ans. 2, 19. al. LmLPs.-Guido corr. p. 52a. al. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLThom. Bad. p. 85: de ⋅b⋅ rotundo ... si deficitur dyapente, oportet ut speculetur quedam fleuta inter ⋅d⋅ grave et ⋅e⋅ grave, ubi statim vera invenitur proporcio. al. LmLIoh. Keck 2 p. 323a. al. LmLTrad. March. p. 928. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 53: dyapenthe per coniunctam (sequitur exemplum). al. LmLTrad. Holl. I[] p. 175. al. LmLTrad. Holl. II 43 p. 22 (p. 424a) (sim. LmLLad. Zalk. A 63). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 36. al. LmLTrad. Holl. IV 63. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 39. al. LmLTrad. Holl. VI 30, 7. al. LmLConr. Zab. tract. p. 240. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 418a. al. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 3. al. LmLIoh. Tinct. nat. 46, 3: Extra manum autem in diapente sub ⋅Γ⋅ut. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 6, 2. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 15. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 3 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 5, 3). al. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 8. al. LmLNicol. Burt. 1, 17, 96. al. LmLBonav. Brix. 15, 17. al. LmLAdam Fuld. 2, 9 descr. LmLLad. Zalk. B 61. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8. al. LmLGuill. Pod. ench. 34 p. 393. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLMich. Keinsp. 6, 49 descr. LmLErasm. Hor. p. 74b. LmLCompend. mus. 111. al. LmLCompil. Salisb. 78. LmLSzydlov. 7 p. 31. al. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Inprimis 5, 17 descr. LmLContr. Volentibus I p. 25b descr. LmLMon. Dividatur p. 54, 9. al. LmLMon. Esto linea p. 144, 7. al. LmLMon. Fiat corpus p. 220, 20. LmLMon. Figure I p. 175, 53. LmLMon. Figure II p. 176, 93. LmLMon. In mon. mensura p. 134, 20. al. LmLMon. In primo 5. al. LmLMon. Longitudinem p. 150, 10. LmLMon. Mensurus p. 66, 7. al. LmLMon. Mon. divisurus p. 40, 36. al. LmLMon. Partire totum p. 49, 27. LmLMon. Prius dividenda 9. al. LmLMon. Pythagoras p. 37, 13. al. LmLMon. Si regularis 7. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 41. al. LmLOrganistr. Si org. p. 213, 8. al. LmLFist. Longissimam 17a p. 108. LmLFist. Mensuram et 7a p. 94. LmLFist. Prima fist. I 10 p. 109. LmLFist. Primam fist. I 8 p. 104 (sim. LmLFist. Primam fist. III 5 p. 119). al. LmLFist. Primam fist. II 11 p. 122. LmLFist. Si quis 2 p. 140. al. LmLFist. Si secunda p. 13. LmLCymb. Si vis add. 2-4. 5 Verwendung — usage a allgemein — general [s.IV] LmLFav. Eul. 25, 2: a solis vero (sc. circulo) ad zodiacum diapente. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 20 p. 206, 4: Simplicem principio fuisse musicam Nichomachus refert adeo, ut quattuor nervis constaret, idque usque ad Orpheum duravit, ut primus quidem nervus et quartus diapason consonantiam resonarent, medii vero ad se invicem atque ad extremos diapente ac diatessaron (ad loc. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 20, 9. LmLFr. Gafur. op. 5, 1. LmLFr. Gafur. theor. 5, 1. inde LmLAnon. Gerbert 10. LmLFrut. brev. 1 p. 28. LmLIoh. Aegid. 9, 17. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 6. LmLIac. Leod. spec. 1, 18, 4. LmLIac. Leod. spec. 4, 19, 5. LmLIac. Leod. spec. 5, 2, 2. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 44 p. 316, 13. LmLUgol. Urb. 1, 5, 3. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 4, 15. LmLFr. Gafur. extr. 3, 1, 2. LmLNicol. Burt. 1, 11, 71. LmLGuill. Pod. 1, 2). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 23, 6: hoc diapente et hoc diatesseron sub neutro genere. LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 9: Quantum ad nostram musicam, materia est consonancie vocum, i. qualiter diapente et diatesseron et diapason et toni et semitonia et c. huiusmodi concordi pace ligantur. al. [s.IX] LmLGloss. Boeth. mus. II 150. (?) LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 5-6. LmLRemig. Aut. 516, 2. LmLMus. ench. 12, 12 (inde LmLInch. Uchub. 378). al. LmLScol. ench. 3, 264: quilibet ptongus ad alium quidem diapason sonat, ... ad alium diapente, ad alium diatessaron, ad alium subdiapason, ad alium subdiatessaron, ad alium subdiapente. al. LmLOrg. Bamb. I tit. LmLInch. Uchub. 324. al. LmLMod. Ecce modorum 34. LmLAlia mus. 41 p. 183 (inde LmLAnon. Bernh. 1, 53. LmLAnon. Bernh. 2, 105). al. LmLReg. Prum. 5, 54: luna cum Marte diapente consonantiam creat (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 47 p. 180, 8). [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 13. LmLAnon. Bernh. 2, 89. al. LmLPs.-Odo mus. p. 275b. al. LmLPs.-Odo dial. p. 255a. al. [s.XI] LmLBerno prol. 7, 25. al. LmLBerno ton. p. 77b: secunda neuma distat diapente a prima in acumine (inde LmLTon. Baumg. 1, 7). al. LmLGuido micr. 8, 2. LmLGuido reg. append. 34. LmLHermann. mus. p. 48 (p. 140b): multum proderit, siquis proprias cuiusque diapente et diatesseron species tam monochordi quam []vivae vocis usu memoriae inculcaverit. al. LmLInterv. Regula 1. LmLOdor. Sen. p. 200. LmLHeinr. Aug. 14: vocum qualitates, quibus conferri vox poterit ... semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, diatessaron, diapente, semitonium cum diapente, tonus cum diapente, diapason. al. LmLAribo 9 p. 47: Artificialis autem musicus est, qui naturalem omnium specierum diatesseron, diapente, diapason constitutionem intelligit subtiliter. LmLAribo 10 p. 58: Diapente spissa contra sese aequa confertur collatione aut contra saltatricem simul et ternariam (cf. LmLIlnitchi, Aribo p.169). al. LmLComm. Guid. 34 p. 119: ⋅F⋅f⋅ neque a gravibus haberet diatessaron cum ⋅C⋅ quadrato neque a superioribus diapente. al. LmLLib. argum. 43 p. 22. al. LmLLib. spec. 67 p. 37. al. LmLTon. Aug. p. 84. al. LmLOrg. Mediol. pros. 12. LmLVers. Ars humanas p. 110b. LmLVers. Attentus tibi p. 30. LmLPs.-Guido form. ton. 1, 1. al. LmLTheophil. 3, 86 p. 159 (sim. LmLFrut. brev. 16 p. 108). LmLAnon. Venet. I 10. LmLFrut. brev. 7 p. 53. al. LmLFrut. ton. p. 118. al. LmLAnon. Wolf p. 217. al. LmLQuaest. mus. 1, 2 p. 14. al. LmLTheog. Mett. append. 1, 2, 1. al. LmLIoh. Cott. ton. 24, 11. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 7. LmLUdalsc. 73. al. LmLGuido Aug. 202: Apud tamen anticorum plebem cantorum ad progressionem cantuum cohibendam diapason quantitas non suffecit, sed ... multi cantus apud eos per diatessaron vel diapente sub finali et per diapason supra discurrerent. al. LmLTon. Gratianop. p. 16. al. LmLAnon. Cist. I 88 p. 32. LmLTheinr. Dov. 3, 10a, 1: simul cum notis componentium secundum  dupla,  erecta (ms.: ) et  dependente, quarum prima diapason (ms.: iapason), secunda diapente (ms.: iapente), tertia indicat diatessaron. al. LmLDisc. Omnis homo I 1 p. 241. LmLTon. Baumg. 1, 7. al. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 193. al. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185. LmLAnon. Lovan. p. 486a: undecim species ... Quarum prima est unisonus, secunda semitonus, tertia tonus, quarta dytonus, quinta semiditonus, sexta tritonus, septima diatessaron, octava dyapente, nona semitonium cum dyapente, decima tonus cum dyapente, undecima dyapason (sim. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 34. LmLTrad. Holl. VI 6, 19. LmLTrad. Holl. VI 7, 1). al. LmLDisc. Quicumque II 1, 3. LmLMus. man. 12, 4. al. LmLMetrol. 49 p. 73. LmLComm. Boeth. I 1, 10 p. 48. al. LmLIoh. Garl. mens. 9, 23. al. LmLIoh. Aegid. 14, 1. LmLAmerus 5, 1. LmLAnon. Couss. VII 10, 1: tredecim sunt species in musica, quarum prima dicitur unisonus, secunda dicitur semitonium, tertia dicitur tonus, quarta dicitur semiditonus, quinta dicitur dytonus, sexta dicitur dyatesseron, septima dicitur dyapente, octava dicitur dyapason, nona dicitur semitonium cum dyapente, decima dicitur tonus cum dyapente, <undecima dicitur semidytonus cum dyapente,> duodecima dicitur dytonus cum dyapente, tertia decima dicitur tritonus (sim. LmLPs.-Franco comp. 1, 2. LmLHier. Mor. 17 p. 148, 14. LmLTrad. Garl. plan. I 60. LmLTrad. Garl. plan. II 34. LmLTrad. Garl. plan. II 80. LmLTrad. Garl. plan. III 32. LmLTrad. Garl. plan. V 147. LmLGuido Dion. 1, 1, 121. LmLInterv. Proportionum p. 19. LmLCompil. Ticin. p. 22. LmLAnon. Seay p. 30. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 1. LmLInterv. Notandum 9 p. 158 (p. 470b). LmLTrad. Holl. VI 16, 1. LmLContr. Inprimis 5, 1). LmLLambertus p. 266b. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 27. al. LmLHier. Mor. 28 p. 289, 2: Est autem rubeba musicum instrumentum habens solum duas chordas sono distantes a se per diapente. al. LmLTrad. Garl. plan. I 214. al. LmLTrad. Garl. plan. II 150. al. LmLTrad. Garl. plan. III 74: Semitetratonus a maiori non ponitur, quia idem est quod diapente. LmLTrad. Garl. plan. V 187 app. crit. i (sim. LmLNicol. Burt. 2, 4, 37). al. LmLAnon. Ratisb. 8, 3, 2: Transponitur autem iste tonus (sc. tertius) duobus modis, uno modo per dyateseron, alio modo per dyapente. al. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 32. al. LmLTrad. Franc. I p. 32. al. LmLAnon. Couss. IV p. 62, 4. LmLInterv. Sit C-O 7. LmLVers. Postquam pro 211: Abstrahe ⋅♮⋅ quadrum, quia non generat dyapente. al. LmLIoh. Groch. 17. LmLPs.-Mur. summa 1298. al. LmLEngelb. Adm. 1, 14, 15. al.[] LmLWalt. Odingt. 2, 18, 6: Toni signum est maius S, semitonii minus s. Et ditoni maius T, semiditoni minus t. Diatessaron minus q, diapente maius Q. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 3: Coniunctiones autem in musica septendecim esse dicuntur, scilicet semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, dyatessaron, dyapente imperfectum, tritonus, dyapente eqs. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 403. al. LmLIoh. Mur. spec. 1, 78 (inde LmLThom. Bad. p. 83. LmLFr. Gafur. gloss. 11, 1). al. LmLInterv. Sunt autem p. 23: ubi cadit fa contra mi et tunc est ibi equipollens tritoni: (sequitur exemplum) Fieri tamen potest dyapente in locis praedictis per falsam musicam (sim. LmLIac. Leod. spec. 2, 29, 11). LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 25. LmLIac. Leod. spec. 2, 9, 5: consonantiae pauciores vel plures in se claudunt voces computando tam extremas, quam intermedias, in quantum una aliquid addit super aliam; et secundum hunc ordinem prima omnium est comma, secunda diesis, tertia apotome, quarta tonus, quinta semiditonus, sexta ditonus, septima diatessaron, octava tritonus, nona diapente et sic semper procedendo. LmLIac. Leod. spec. 2, 84, 20: Semitritonus autem plus attingit ad diatessaron quam tritonus, et tritonus magis ad diapente quam semitritonus. al. LmLHugo Spechtsh. 206 (ad loc. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 66). al. LmLPetr. Palm. p. 514: dicendum est de quinta sive de diapente. al. LmLQuat. princ. 2, 7. al. LmLIoh. Boen ars 2, 18, 14. al. LmLAnon. Michaelb. II p. 49. LmLHeinr. Eger 5 p. 56. LmLComm. Boeth. II p. 178, 13. al. LmLCompil. Ticin. p. 25. (?) LmLAnon. Mediol. 1, 1. LmLAnon. Ellsworth 4 p. 224, 19. LmLCart. plan. 18. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 33: Et est falsa musica, quando unus modus mutatur in alium, ut semitonium in tonum vel e converso, aut tritonus in diapente seu diatesseron vel e converso. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 19 p. 82, 16. al. LmLIac. Theat. 31. LmLProsd. spec. p. 738. al. LmLAnon. Claudifor. 4, 2, 3. al. LmLWencesl. Prach. 206. LmLUgol. Urb. 2, 34 passim. LmLUgol. Urb. 2, 34, 6: Reperitur enim primo diapente imperfectio a ⋅C⋅ primo quadro ad ⋅F⋅ primum, est enim eorum quinta imperfecta. LmLUgol. Urb. 2, 34, 21: pro habenda diapente perfectione ibi ficta musica ponitur. LmLUgol. Urb. 5, 45, 11: sicut moderni musici, ut prolixiores ac diversas faciant melodias, iterant diatesseron et diapente, sic eo modo antiqui sua iterabant tetracorda. al. LmLPhil. Cas. contr. 38: in ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi non possumus habere diapente... nisi per fictam musicam. LmLGeorg. Ans. 3, 1. al. LmLPs.-Guido corr. p. 51b. LmLThom. Bad. p. 85. al. LmLIoh. Keck 2 p. 323b. al. LmLTrad. March. p. 929. al. LmLPetr. Talh. p. 1. LmLAnon. Carthus. theor. 9, 3. al. LmLTrad. Holl. I p. 171. al. LmLTrad. Holl. II 28 p. 34 (p. 428b) (sim. LmLTrad. Holl. VI 33, 16). LmLTrad. Holl. III 9 p. 61. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 5, 19: cum diapente non integro ⋅♮⋅C⋅D⋅E⋅F⋅. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 6, 3: Phthongi namque, sicuti dictum est, litterae sunt musicales, toni cum semitoniis syllabae, ditonique cum semiditonis, diatessaron autem ac diapente dictiones. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 1, 7: priscorum ignari mutavere (sc. tibicines) vocabula philosophorum appellando ditonum tertiam, diatessaron quartam et diapente quintam. al. LmLTrad. Holl. VI 23, 9. LmLConr. Zab. tract. NN 1. al. LmLIoh. Tinct. diff. 5. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 416b. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 1. al. LmLCompos. Natura pr. 2: Naturaliter enim dyapenthe, dyapason aut dyatessaron nobis intrant, sic et in partem armonie in perfectis reducte suis finibus. LmLIoh. Tinct. nat. 51, 5: Diapente, id est quinta (sim. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 34). al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 13. al. LmLFr. Gafur. op. 2, 4 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3). al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 68: Est tamen modus organizandi optimus, quando organum imitatur tenorem in ascensu aut descensu; non in eodem tempore, sed post unam notulam vel plures incipit in eadem voce eundem cantum facere aut similem in diatessaron vel diapente aut etiam diapason. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 20. LmLNicol. Burt. 1, 21, 107. LmLIoh. Tinct. inv.[] p. 42. LmLBonav. Brix. 14, 6. al. LmLAdam Fuld. 4, 6. LmLLad. Zalk. B 14: primus tonus ponit tenorem suum (glo.: id est initium euouae) in ⋅a⋅lamire per dyapente a sede finali. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2. al. LmLGuill. Pod. ench. 1 p. 363. al. LmLGuill. Pod. pr.: si quandoque inter ea, que dicturus sum, diatesseron, diapente, diapason et similes vocum coniunctiones in feminino genere contra grammaticorum legem, ut per adiectiva illis attributa et alias aperte monstrabitur, me descripsisse contigerit, illud ad consonantiam referatur. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 1. al. LmLHerb. Tr. 1, 7 p. 33. LmLErasm. Hor. p. 74a. al. LmLFr. Gafur. gloss. 12, 4. al. LmLSzydlov. 7 p. 31. al. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b. LmLContr. Volentibus I p. 24a. LmLMon. Figure I p. 176, 77. al. LmLMon. In quatuor 13. LmLMon. Mensurus p. 66, 13. LmLFist. Rogatus 8 p. 60. al. LmLCymb. Quicumque vult 19, 8. b als Teil größerer Intervalle — as constituent part of larger intervals [s.IV] LmLCalc. 44: diapason adiuncta sibi ea, quae diatessaron dicitur, adiuncta quoque alia diapente accepit duplicem perfectionem proptereaque disdiapason vocatur. al. LmLMacrob. 1, 6, 43. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 2, 26 p. 258, 25: si diapente ac diapason consonantiis diatessaron symphonia iungatur, fit ... bis diapason (inde LmLHier. Mor. 17 p. 115, 6. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 56 p. 200, 24). LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 259, 7: diapason rursus si diapente symphonia iungatur, fit consonantia, quae ex utrisque vocabulis nuncupatur (inde LmLReg. Prum. 9, 29. LmLAnon. Pannain p. 412. LmLHier. Mor. 17 p. 115, 14. LmLQuat. princ. 4, 2, 15. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 51 p. 190, 7. LmLFr. Gafur. op. 4, 4. LmLFr. Gafur. theor. 4, 4). al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 54 (inde LmLAurelian. 6, 20. LmLAlia mus. 6 p. 102). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 24, 14 (sim. LmLGloss. Boeth. mus. III 26, 3). al. LmLGloss. Boeth. ar. 221. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 371, 6: Plenitudo enim musicae in diapason continetur, quae ex diatessaron et diapente componitur (inde LmLIoh. Cicon. mus. 3, 15 p. 354, 24). al. LmLMus. ench. 11, 16 (inde LmLInch. Uchub. 339-341). al. LmLScol. ench. 2, 213: duodecima collatione ... ad diapason diapente respondet. al. LmLInch. Uchub. 322. al. LmLHucbald. 13. LmLAlia mus. 10 p. 103. al. LmLReg. Prum. 9, 28. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 23. al. LmLAnon. Bernh. 2, 45. al. LmLPs.-Odo mus. p. 270b (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 166, 7-8). Ps.-Odo dial. p. 254b. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit. LmLAdalb. 1B, 6. LmLGuido micr. 5, 2 (inde LmLMetrol. 77 p. 76. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 11. LmLComm. Boeth. II p. 178, 20). al. LmLGuido reg. 50. LmLGuido ep. p. 490, 222. LmLPs.-Berno mon. 12, 13. LmLHermann. mus. p. 18 (p. 125a) (inde LmLFrut. brev. 2 p. 32). LmLOliva 33. al. LmLHeinr. Aug. 87. al. LmLWilleh. Hirs. 12 (c. 11), 3. LmLAribo 89 p. 35 (inde LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. LmLIac. Leod. spec. 6, 33, 3). al. LmLComm. Guid. 38 p. 111: Diapason alia constans ex primis speciebus diatessaron et diapente, alia ex secundis eqs. al. LmLLib. argum. 59 p. 25. al. LmLLib. spec. 61 p. 36. al. LmLAnon. Lips. p. 156. LmLOrg. Berol. 23. LmLAnon. Prag. 84. LmLProp. Partes quidem 1-2. LmLProp. Est autem 8. LmLDietker p. 65. LmLFrut. brev. 4 p. 39. al. LmLPs.-Osbern. 86. LmLAnon. Wolf p. 194. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. LmLTheog. Mett. 17, 3 (p. 189a): prima species dyapason constat ex prima specie dyatesseron et ex prima specie dyapente. eqs. al. LmLIoh. Cott. mus. 9, 13. al. [s.XII] LmLGuido Aug. 74. al. LmLTon. Gratianop. p. 49. al. LmLAnon. La Fage I 6, 1. al. LmLTheinr. Dov. 3, 7n, 2 eqs. al. LmLAnon. Pannain p. 410. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 487b: Tonus cum dyapente est consonantia constans ex tono et dyapente. ... Semitonium cum dyapente est consonantia constans ex semitonio et dyapente (inde LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36). al. LmLMus. man. 32, 10. al. LmLComm. Boeth. I 1, 5 p. 42. al. LmLIoh. Aegid. 14, 15: Diapason ... constans sex tonis vel diatessaron et diapente. al. LmLAnon. Couss. VII 10, 3. []al. LmLLambertus p. 259a. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 266, 34. LmLHier. Mor. 14 p. 60, 8. al. LmLTrad. Garl. plan. I 90 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 61. LmLTrad. Garl. plan. III 113. LmLTrad. Garl. plan. IV 36). al. LmLTrad. Garl. plan. II 135. al. LmLTrad. Garl. plan. III 83: Semitetratonus semper a minori excedit diapente uno comate. al. LmLTrad. Garl. plan. V 148. LmLAnon. Ratisb. 3, 12. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 36. al. LmLTrad. Franc. I p. 20. LmLAnon. Couss. IV p. 66, 15. al. LmLIoh. Groch. 58 (sim. LmLGuido Dion. 1, 1, 156). al. LmLPs.-Mur. summa 966-968. LmLEngelb. Adm. 2, 13, 9. al. LmLWalt. Odingt. 2, 7, 6. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 4, 16: continet enim (sc. dyapason) in se dyatessaron et dyapente tamquam partes suas, sicut totum continet partes. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 285. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 15. LmLIoh. Mur. not. 1, 3, 12. LmLIoh. Mur. spec. 1, 109. al. LmLIac. Leod. cons. 34: Hae duae consonantiae (sc. diapente et diatessaron) simul sumptae secundum sub et supra diapason efficiunt, et aptius est, ut diatessaron supra diapente ponatur quam econverso (sim. LmLHeinr. Eger 4 p. 43). al. LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 21. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 4, 22. al. LmLHugo Spechtsh. 288. al. LmLQuat. princ. 2, 8. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 311b. LmLIoh. Boen mus. 1, 83. al. LmLWillelm. 2, 13. LmLHeinr. Eger 3 p. 42. al. LmLComm. Boeth. II p. 176, 16: Omnis enim diapason ex diapente et diatessaron coniungitur, et omnis diatessaron et diapente diapason coniungunt. al. LmLAnon. Erford. p. 161. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLAnon. La Fage II p. 423. LmLAnon. Monac. II 77. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 34. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 43 p. 172, 3. al. LmLGob. Pers. p. 184b. al. LmLProsd. spec. p. 735. al. LmLAnon. Claudifor. 3, 2, 1. al. LmLUgol. Urb. 1, 19, 6. al. LmLGeorg. Ans. 1, 88. al. LmLThom. Bad. p. 83. LmLIoh. Keck 5 p. 329a. LmLAnon. Carthus. theor. 5, 28. al. LmLTrad. Holl. I p. 175. LmLTrad. Holl. II 48 p. 22 (p. 424a). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 36. al. LmLTrad. Holl. IV 83. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 32. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 30. al. LmLConr. Zab. tract. QQ 5. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4. LmLIoh. Legr. tac. p. 409b. al. LmLFr. Gafur. extr. 5, 6, 1. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 18. al. Ioh. Tinct. exp. 8, 19. LmLFr. Gafur. op. 4, 4: Diapason ... dividitur in duas partes inequales scilicet in diapenten et diatessaron. LmLFr. Gafur. op. 4, 8: Estque notandum quod diapente ac diatessaron disiuncte excedunt diapason. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 49. al. LmLIoh. Hoth. dial. p. 71. LmLNicol. Burt. 1, 14, 84. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. al. LmLLad. Zalk. A 64. al. LmLFr. Gafur. theor. 2, 5. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLErasm. Hor. p. 74b. al. LmLCompend. mus. 115. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 9. al. LmLSzydlov. 7 p. 31. LmLContr. Est autem p. 366a. al. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b. LmLMon. Divide in quatuor p. 54, 6. LmLMon. Figure I p. 176, 66. LmLMon. Figure II p. 177, 102. LmLMon. Partire totum p. 50, 45. Mon. Per septem p. 245, 6. (?) LmLFist. Cuprum pur. 13 p. 57. LmLFist. Rogatus 34 p. 68. al. LmLCymb. Si volueris 1, 5 (sim. LmLCymb. Si volueris 1, 13). c als Zusammenklangsintervall in der Mehrstimmigkeit — as simultaneous interval in polyphony [s.IX] LmLMus. ench. 13, 10: Dicta autem diaphonia, quod non uniformi canore constet, sed concentu concorditer dissono. Quod licet omnium simphoniarum est commune, in diatessaron tamen ac diapente hoc nomen optinuit. LmLMus. ench. 14, 18: vox media inter duas ... ab inferiori latere ad cantum diatessaron spacio respondeatur a superiore vero spacio diapente. al. LmLScol. ench. 2, 30: Prima vero compositio fit diapente, si vox organalis ita per diapason geminetur, ut sit media principalis, veluti quinta inter primam et octavam. eqs. LmLScol. ench. 2, 88: in diatessaron symphonia non ita simpliciter et absolute sicut in diapente vocem principalem organalis vox comitatur. al. LmLOrg. Bamb. I 1. al. LmLInch. Uchub. 232 descr. al. [s.X] LmLOrg. Selest. p. 68, 2: Dyaphonia vel organo []dupliciter uti possumus, id est vel per dyapente vel per dyatessaron. al. LmLOrg. Paris. 13. (?) [s.XI] LmLGuido micr. 6, 14: Diapente vero et diatessaron diaphoniae, id est organi, iura possident (ad loc.: LmLComm. Guid. 70 p. 114. inde LmLComm. Boeth. II p. 146, 38. LmLConr. Zab. tract. AE 6). LmLGuido micr. 18, 6: si organum per acutum ⋅a⋅. duplices, ut sit ⋅A⋅D⋅a⋅, resonabit ... ⋅D⋅ ... ad utrumque ⋅A⋅a⋅, diatessaron et diapente; ⋅a⋅ acutum ad graviores diapente et diapason (inde LmLOrg. Mediol. pros. 9). LmLGuido micr. 18, 15: Superior nempe diaphoniae modus durus est, noster vero mollis, ad quem semitonium et diapente non admittimus, tonum vero et ditonum et semiditonum cum diatessaron recipimus. al. LmLOrg. Montep. 2: Organum est vox sequens precedendem sub celeritate diatessaron vel diapente (sim. LmLOrg. Mediol. pros. 7. LmLOrg. Berol. 5. cf. Eggebrecht/ Zaminer, Organum p.59 s.). LmLOrg. Mediol. pros. 22: Tercius modus (sc. organizandi) sumitur a mediis vocibus, que mutantur per diatessaron, si sunt in diapente vel e converso. al. LmLOrg. Mediol. rhythm. 1. al. LmLOrg. Berol. 23: Medie siquidem voces per IIII^or supradictas consonantias incedunt, quarum diapente et diatessaron principatum organi possidere dicuntur eo, quod modulantius in eis organum resonet. LmLAnon. Prag. 176: non aequa principali cum organali voce in his duabus simphoniis diatesseron et diapente sit progrediendi potestas. Nam in diapente... facilior est organalis cum principali <progressus>. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 9: Qua quidem (sc. diaphonia) sic utuntur, ut canenti semper vox quarta succedat ad quam diapente non admittimus. LmLAnon. La Fage I 5, 3: Tres vero sunt consonantiae ex coniunctionibus compositae, quibus in discantu et organo organizatores utuntur. Prima est diatesseron, secunda diapente, tertia diapason. LmLAnon. La Fage I 14, 6: Aut enim per unam de istis, scilicet per diatesseron aut per diapente aut per diapason, discantus cantui sonabit, aut unisonum cum cantu faciet aut discantus verus omnino non erit. al. LmLAnon. Pannain p. 116: dyatesseron, dyapente, dyapason, que constituunt dyaphonyam. al. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: omne organum debet esse cum cantu vel ad diatessaron vel ad diapente vel ad diapason vel ultra per diatessaron vel diapente. LmLAnon. Lovan. p. 494a. al. LmLDisc. Quicumque II 2, 3. al. LmLDisc. Omnis homo II 2 p. 253. al. LmLIoh. Garl. mens. 10, 21. LmLDisc. pos. vulg. p. 191, 18. al. LmLAnon. Couss. VII 11, 22: Et notandum, quod unisonus, semidytonus, dytonus, dyatesseron, dyapente et dyapason sunt magis necessariae species quam aliae, quia omnis discantus se habet cum tenore suo in aliqua istarum consonantiarum (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1). LmLLambertus p. 269a. LmLFranco Col. 11, 29. LmLPs.-Franco comp. 1, 5. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 107: tenor [sive biscantus] alicuius moteti vel rondelli stat in ⋅b⋅fa⋅C⋅mi dicendo per ⋅C⋅ durum, tunc accipientem in diapente superius suum biscantum oportet dicere mi in ⋅f⋅ acuto et sic per falsam musicam (sim. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. p. 22). LmLTrad. Franc. I p. 34 (sim. LmLDisc. Sciendum 53). al. LmLDisc. Sciendum 54. al. LmLDisc. Videndum 11. al. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 16: omnis inceptio naturalis armonica inter organistas optimos est aut in unisono vel diapason vel diapente vel diatesseron vel semiditono vel ditono. ... Sed omnis finis in diapason vel diapente vel diatesseron et unisono. al. LmLIoh. Groch. 190. al. LmLPs.-Mur. summa 2311. al. LmLWalt. Odingt. 6, 12, 9: Incipit autem superior cantus in diapason supra tenorem vel diapente vel diatessaron et desinit in diapason vel diapente vel unisono. [s.XIV] LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 2. LmLIoh. Mur. spec. 1, 300: videtur fuisse intentio eorum (sc. Pythagoricorum), quod diatessaron intensa, super quam intenditur diapente, non sit consonantia, sicut cum diapente est intensa, super quam diatessaron intendatur, licet utrobique sit diapason in extremis (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 6, 7). al. LmLIac. Leod. cons. 34 (sim. LmLHeinr. Eger[] 4 p. 43). al. LmLInterv. Sunt autem p. 25. LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 24. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 16, 24: Ponitur autem convenientius diatessaron supra diapente quam e converso, quia melior consonantia debet fundare minus bonam. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 11: cum supra tenorem unum fit unus discantus, perfectiores et pauciores observari debent concordiae et praecipue diapente. al. LmLPetr. Palm. p. 510: Possumus enim ascendere et descendere de diapente ad omnes alias species discantus supra ipsum et sub ipso existentes. al. LmLIoh. Mur. contr. 7. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 159. al. LmLGoscalc. 2, 1 p. 110, 16: Dyapenthe... requirit post se semiditonum, ditonum, vel dyapenthe cum tono. al. LmLComm. Boeth. II p. 148, 2 (cf. Guido micr. 18, 2). [s.XV] LmLOrig. et eff. 15, 1. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 71 p. 224, 2: Sed diatessaron et diapente, que dissone sunt, tunc consone sunt, quando organizantur. LmLAnon. Claudifor. 6, 5, 6. LmLUgol. Urb. 2, 13, 1: De ordine contrapuncti duarum proprietatum, quarum principia per diapente sunt distantia. al. LmLPhil. Cas. contr. 41. LmLTheod. Capr. p. 95. al. LmLGeorg. Ans. 3, 282. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 12, 32: Cave tamen, ne duas umquam feceris consequenter perfectas consonantias, hoc est, duas diapente, duas diapason aut duas de caeteris compositis. al. LmLTrad. Holl. VI 30, 5: non tamen a principali voce ultra dyateseron vel dyapente elongabitur dyafonia. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 3, 4. al. LmLCompos. Natura 5, 10: Quando discantus ponitur in dyapenthe supra tenorem, contratenor potest poni in tercia, octava vel decima <supra> tenorem. al. LmLCompos. Cum igitur 4, 10. al. LmLCompos. Capiendum pr. 11. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 25. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 67. al. LmLNicol. Burt. 2, 1, 7. al. LmLAdam Fuld. 2, 11. al. LmLLad. Zalk. A 70. LmLGuill. Pod. 6, 6. al. LmLFlor. Fax. 16 p. 87. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 4. al. LmLContr. Ad sc. artem p. 68a (sim. LmLContr. Septem s. cons. 63 p. 148 (p. 466b)). al. LmLContr. Circa modum p. 28, 28. al. LmLContr. Inprimis 8, 7. al. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b. LmLContr. Sex s. spec. II p. 381. al. LmLContr. Volens igitur p. 382. al. d als konstitutives Intervall der Kirchentonarten bzw. des Ambitus kirchentonaler Gesänge — as structural interval in the modes, or as interval defining the ambitus of modal chants [s.IX] LmLAlia mus. 140 p. 200: Et semper unusquisque principalis tropus inferius habet diapente a media chorda, superius diatessaron (inde LmLAnon. Bernh. 2, 86). LmLAlia mus. 140 p. 201: Subiugalis vero unusquisque tropus a finali chorda superius habet diapente, inferius vero diatessaron (inde LmLAnon. Bernh. 2, 86). al. [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 8: Protus constat ex prima specie diapente et prima specie diatessaron superius. Subiugalis eius ex eadem specie diapente et eadem specie diatessaron inferius. eqs. (sim. LmLBerno prol. 6, 1-2 eqs. inde LmLComm. Boeth. II p. 312, 19 eqs.). LmLPs.-Bernel. spec. 16: Omnis tropus subiugalis eandem habet diapente vel diatessaron quam autenticus eius (sim. LmLBerno prol. 6, 15. LmLAmerus 23, 16. LmLComm. Boeth. II p. 314, 3. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 21 p. 288, 26. LmLThom. Bad. p. 94). al. LmLAnon. Bernh. 2, 80. LmLPs.-Odo dial. p. 260a. al. LmLBerno prol. 7, 5: Si quis cantus a finali suo ad dyapente non pertingit, nec dyatesseron inferius habet, pro sui brevitate vel inperfectione solemus eum subiugali designare (inde LmLQuaest. mus. 1, 17 p. 38. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 23 p. 290, 14). LmLBerno prol. 7, 16: Si vero ad dyapente quidem pervenit (sc. cantus) et nec supra nec infra dyatesseron habet, quia dyapente amborum commune est, cantus quoque communis sit (inde LmLQuaest. mus. 1, 17 p. 39. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 24 p. 292, 2-3). LmLBerno prol. 12, 6: Dyapente proti post duos tonos semitonium admittit eqs. (sim. LmLThom. Bad. p. 86 eqs.) al. LmLBerno ton. p. 75a. al. LmLMod. Omnes authenti p. 58: Cum autem unusquisque sonus duos tropos contineat, id est autenticum et plagalem, non possunt discerni, nisi per diapason et diapente. Autenti siquidem diapason super []se continent, tonum sub se. Plage autem in utroque latere diapente continent. LmLHermann. mus. p. 52 (p. 142b): diapente speciescantabis: ... Proti: ... ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅ eqs. al. LmLOliva 117: quattuor species diapente VIII^o troporum informativa instrumenta dicuntur, finales eorum in extremis fidibus collocantes. al. LmLHeinr. Aug. 108. LmLWilleh. Hirs. 12 (c. 11), 4-5 (sim. LmLFrut. brev. 7 p.55). al. LmLAribo 21 p. 27. al. LmLComm. Guid. 15 p. 100: nisi illud esset, plagalis proti plagalem descensionem per diapente non haberet, et ita regulari descensione careret (sim. LmLAnon. Lips. p. 154. LmLQuaest. mus. 1, 10 p. 20). al. LmLLib. spec. 23 p. 48. al. LmLTon. Aug. p. 84. al. LmLAnon. Lips. p. 156. LmLCant. In defect. p. 88. LmLPs.-Guido form. ton. 7, 6: Ex diatesseron vero aut ex diapente medius efficitur modus, qui nec authenticum nec gravem proprie reddit partem cantilenae. LmLPs.-Guido form. ton. 7, 8: Ex diapason ergo et diapente efficitur modus, qui et authenticam et plagalem unisonae resonat quantitatem. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 56b. al. LmLMod. Protus finit p. 107. al. LmLFrut. brev. 8 p. 61. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 70: Unusquisque modus, sicuti propriam habet diapason, ita et propriam habet diatessaron sive diapente. al. LmLAnon. Wolf p. 198. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. al. LmLTheog. Mett. 20, 2 (p. 190a). al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 14 (inde LmLConr. Zab. tract. AZ 10). [s.XII] LmLTrad. Guid. 7. LmLUdalsc. 1. al. LmLGuido Aug. 170: Que ergo finalis est prime (sc. speciei diapason), mediatrix est secunde habens sub se diatessaron et supra se diapente. al. LmLAnon. Cist. I 22 p. 36. LmLTon. Baumg. 1, 1. al. LmLTon. Nivern. f. 144v p. 123. LmLTon. Vatic. 12, 5 p. 202: Notandum est, quod hic (sc. tertius) tonus cum subiugali suo pene in omni cantu pro sui superius quinta ⋅b⋅, ad quam racionabiliter per diapente elevari debuit, contra regulam ⋅c⋅ a<cuta> usualiter elegit propter inperfectionem semitonii et subpositum tritoni. al. [s.XIII] LmLAmerus 23, 16. LmLTrad. Garl. plan. V 214: quod amittunt (sc. plagales) superius, recuperant inferius, id est sub finali possunt descendere dyatesseron regulariter et ad dyapente licentialiter. al. LmLAnon. Ratisb. 7, 4. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLVers. Postquam pro 312. LmLIoh. Groch. 230. LmLPs.-Mur. summa 1609. al. LmLEngelb. Adm. 4, 3, 19: toni ascendentes vel descendentes in istis vel in illis speciebus dyatesseron et dyapente per consequens sunt asperiores vel leniores et leciores vel tristiores auditui. LmLEngelb. Adm. 4, 38, 5: dicitur cantus sive tonus transformatus sive transpositus ..., quia ... non decantatur in naturalibus speciebus dyatesseron et dyapente et dyapason illius toni. al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 9. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 147: Cantari debet (sc. quintus tonus) etiam per ⋅b⋅ rotundum suo scilicet in descensu, ut, cum vult se a dyapente supra ad finem deponere, possit tritoni duriciam evitare (inde LmLAnon. La Fage III p. 246). al. LmLIac. Leod. comp. 2, 7, 14. LmLIac. Leod. spec. 6, 52, 7: cum convenientius sit, ut findendo diapason per diapente et diatessaron, diapente se teneat inferius et diatessaron superius, est in modis authentis rationabilior mediatio quam in plagalibus. LmLIac. Leod. spec. 6, 53, 10: cantus per ⋅b⋅ molle minus valet, minus habet locum, quia amplius repugnat speciebus diapente et diatessaron, quibus innituntur. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 132. al. LmLQuat. princ. 3, 26. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 65: si cantus in principio a finali diapente repente petiverit, signum est autenti. al. LmLComm. Boeth. II p. 314, 4. al. LmLPs.-Mur. mod. p. 99b. LmLAnon. Erford. p. 161. LmLAnon. La Fage II p. 424. [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 40. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 8 p. 256, 23. al. LmLIac. Theat. 37. LmLNicol. Cap. p. 322. al. LmLGob. Pers. p. 191b (inde LmLIoh. Velle metr. 72). al. LmLUgol. Urb. 1, 63, 9: qui autem autentici infra tonum, semitonium vel diphtonum et cetera deponunt eo, quod cum suo plagali miscentur, appellantur mixti, plagalibus vero quorum ascensui vel diapente aliquid suppponitur eo, quod cum suo autentico []mixturam faciunt, etiam mixtorum nomina tribuimus (inde LmLCompend. mus. 141). LmLUgol. Urb. 1, 162, 14: cum trito ⋅B⋅ molle magis convenire videtur et cum suo subiugali quam cum ceteris, coniunctum namque est cum triti diapente ⋅B⋅ molle ... et id, quod durum affert tritus, ex diapente ⋅B⋅ mollis lenitate blanditur. al. LmLGeorg. Ans. 3, 53. LmLThom. Bad. p. 93. al. LmLTrad. March. p. 928. al. LmLAnon. Carthus. nat. 5, 21. al. LmLTrad. Holl. I p. 167. al. LmLTrad. Holl. II 15 p. 41 (p. 431a) (sim. LmLLad. Zalk. B 11). LmLMan. Guid. p. 150 (p. 467). LmLTrad. Holl. III 7 p. 47 (sim. LmLTrad. Holl. VI 43, 2). al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 7, 6. al. LmLTrad. Holl. VI 42, 8: Nota in anthifonis est sciendum, de quibus dubium sit, an sint thoni autenti vel plagalis: si enim sepius reverberant diapente, tunc de thono sunt autento; si vero non, set inferius sepius morantur, tunc sunt de thono plagali. al. LmLIoh. Tinct. diff. 18. LmLFr. Gafur. extr. 8, 10, 1. al. LmLIoh. Tinct. nat. 13, 2: Si vero aliquis octo tonorum praedictorum a principio usque ad finem ex speciebus diapente ac diatessaron sibi modo, quo diximus attributis, non fuerit formatus (ed. formatur), immo speciebus unius alterius aut plurium commisceatur, huiusmodi tonus commixtus vocabitur. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 55: Graeci et etiam nostri antiqui tantum quatuor esse dicunt modos, quia species diapente quadruplex est. al. LmLNicol. Burt. 1, 23, 136. al. LmLBonav. Brix. 15, 17. al. LmLAdam Fuld. 2, 15. LmLLad. Zalk. B 2: intensiones suas sive cursum suum intendit vel remittit (sc. cantus irregularis) non considerando dyapason, neque dyatessaron, neque dyapente (sim. LmLLad. Zalk. B 9). al. LmLGuill. Pod. 4, 10: Possunt autem (sc. modi) preterea tonum superius et inferius assumere ... Inde enim ... ut diapente a finali remissam secundus modus haberet, Gregorii auctoritate traductum est et ⋅g⋅ illi (sc. ⋅a⋅) propositum. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8. al. LmLCompend. mus. 102. al. LmLCompil. Salisb. 60. al. LmLAnon. La Fage III p. 245. al. LmLIoh. Velle metr. 75. al. LmLAnon. Tegerns. III p. 99: cantus neutralis ... est, quando cantus supra suam notam finalem nec plene diapenthe elevatur nec eciam tono deprimitur ut in antiphonis ferialibus. e als Melodieintervall — as melodic interval [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 2: Duas harum (sc. quinque consonantiarum), id est diatessaron et diapente, in frequentiori usu tenemus; tertia, id est diapason, raro utimur, ceteras in nostris cantilenis non adhibemus. G k UIDO micr. 4, 12: Habes itaque sex vocum consonantias, id est tonum, semitonium, ditonum, semiditonum, diatessaron et diapente. In nullo enim cantu aliis modis vox voci coniungitur vel intendendo vel remittendo (ad loc.: LmLWilleh. Hirs. 22 (c. 21), 1. LmLAribo 12 p. 37. LmLFrut. brev. 10 p. 64. LmLEngelb. Adm. 2, 3, 3. LmLEngelb. Adm. 2, 27, 2. LmLIac. Leod. spec. 4, 11, 6. inde LmLMetrol. 67 p. 75. LmLTrad. Holl. I p. 175. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 2, 44. LmLMon. Figure I p. 176, 61). al. LmLGuido reg. 84: Omnis vox ... quintae non iungetur aliter, / nisi ... diapente (sim. LmLGuido ep. p. 524, 362. inde LmLFrut. brev. 10 p. 65). al. LmLGuido ep. p. 524, 359. al. LmLLect. Guid. p. 44. LmLHermann. vers. p. 150 (inde LmLFrut. brev. 10 p. 70. LmLAnon. Wolf p. 195. LmLAnon. Lovan. p. 490a. LmLIac. Leod. spec. 6, 113, 26. LmLTrad. Holl. I p. 174. LmLSzydlov. 7 p. 31). LmLHermann. mod. p. 150: Ter terni sunt modi, quibus omnis cantilena contexitur: scilicet unisonus, semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, diatessaron, diapente, semitonium cum diapente, tonus cum diapente, ad haec sonus diapason (inde Aribo 15 p. 38. Frut. brev. 10 p. 72. LmLIoh. Cott. mus. 8, 1. LmLMus. man. 38, 1. LmLTon. Franc. p. 148a. LmLAmerus 7, 1. LmLHier. Mor. 14 p. 59, 1. LmLHier. Mor. 14 p. 62, 7. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27. LmLAnon. Couss. IV p. 63, 28. LmLCompil. Lips. p. 136. LmLGob. Pers. p. 184a. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 52. LmLTrad. Holl. II 69 p. 26 (p. 425b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 39. LmLLad. Zalk. A 71. LmLSzydlov. 7 p. 32. cf. LmLAnon. Claudifor. 3, 2, 6). LmLTrad. Hermann. I[] p. 108 (sim. LmLTrad. Hermann. II 7. LmLTon. Aug. p. 90. LmLIoh. Cott. mus. 21, 48. LmLPs.-Mur. summa 1153. LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 20). LmLVers. Maiores tropos 15. LmLWilleh. Hirs. 25 (c. 24), 5. LmLMot. Musica est p. 154. al. LmLAribo 7 p. 58: si diapente saltatrix sit in ista neuma, in hac sit vel tonus vel alia saltatrix. LmLAribo 90 p. 10: diatesseron et diapente, quae in cantilenis pollent praecipue (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 30, 11). al. LmLComm. Guid. 92 p. 108. al. LmLLib. argum. 15 p. 20: tonus, semitonius, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, diapason, per quas omnis cantilena discurrit (sim. LmLAmerus 18, 3). al. LmLMot. Omnis cantus p. 186. al. LmLTon. Aug. p. 135b: diapente per neumam, que pes dicitur, intendenti. al. LmLCompil. Casin. 1, 86 p. 175. LmLVers. Ars est 51. al. LmLPs.-Guido form. 1, 11. al. LmLFrut. brev. 10 p. 65: Bern abbas Augiensis novem intervalla scripsit, sed Hucbaldum musicum secutus et ipse quidem unisonantiam abscidit, sed tritonum in sexto intervallorum loco posuit, sicque novem intervalla, id est semitonium, tonum, semiditonum, ditonum, tritonum, diatessaron, diapente, diapente cum semitonio, diapente cum tono ... elucidavit. al. LmLPs.-Osbern. 3: musicae voces recto canendi itinere novem inveniuntur, scilicet tonus, semitonium, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, tonus cum diapente, semitonium cum diapente. LmLAnon. Wolf p. 194. LmLQuaest. mus. 1, 15 p. 34. LmLIoh. Cott. mus. 19, 18: maximam in cantu iocunditatem faciunt istae duae consonantiae diatessaron et diapente, si convenienter in suis locis disponantur; pulchrum namque sonum reddunt, si remissa aliquotiens statim in eisdem vocibus elevantur. al. LmLIoh. Cott. ton. 24, 9. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. LmLAnon. Pannain p. 117: si cantus remittatur dyatesseron, discantus intendatur dyapente et erunt in octava. ibid. al. LmLDisc. Quicumque I 8-9. LmLDisc. Tres sunt 24 p. 239. al. LmLDisc. Omnis homo I 5 p. 241. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 486b (cum exemplis). al. LmLDisc. Omnis homo II 16 p. 254. al. LmLMus. man. 52, 18: solet versus a finali usque ad quintam per dyapente salire. al. LmLDisc. pos. vulg. p. 192, 7. al. LmLAmerus 2, 25. LmLLambertus p. 273a: plica nihil aliud est quam signum dividens sonum in sono diverso per diversas vocum distantias tam ascendendo quam descendendo, videlicet per semitonium et tonum, per semiditonum et ditonum et per diatessaron et diapente (ad. loc.: LmLIac. Leod. spec. 7, 22, 2). al. LmLTrad. Lamb. 3, 1, 1. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 96, 18. al. LmLDisc. Quicumque III 22 p. 262. al. LmLHier. Mor. 24 p. 177, 7. al. LmLTrad. Garl. plan. II 157. al. LmLAnon. Ratisb. 8, 1, 3. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27. LmLTrad. Franc. I p. 44: Incipiens autem in diapason supra vel cum tenore, fac diapente deprimendo (sim. LmLDisc. Sciendum 63). al. LmLAnon. Couss. IV p. 63, 17: In cantu ecclesiastico utuntur tredecim proportionibus. Quarum proportionum principium dicitur unisonus, duodecim sequentes denominantur sic: tonus, semitonium, ditonus, semiditonus, tritonus, quod non multum est in usu, diatesseron, diapente eqs. (sim. LmLIac. Leod. cons. 1. LmLIac. Leod. spec. 2, 14, 2-4. LmLIac. Leod. spec. 4, 11, 3. LmLQuat. princ. 3, 11. LmLHeinr. Eger 3 p. 42. LmLIoh. Olom. 7 p. 30. LmLNicol. Cap. p. 312. LmLAnon. Claudifor. 6, 1, 6. LmLAnon. Claudifor. 6, 2, 6. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 53. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 50. LmLBonav. Brix. 14, 106. LmLContr. Species plani 1. LmLContr. Volentibus I p. 24a). al. LmLVers. Postquam pro 76. LmLIoh. Groch. 49. LmLPs.-Mur. summa 2180: Notet etiam cantus inventor delectabilia esse cantus intervalla diatessaron et diapente. al. LmLEngelb. Adm. 4, 41, 6. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 214: sciendum est, quod specierum dyatessaron et dyapente alia principalis, alia terminalis; alia propria, alia communis; alia simplex, alia composita; alia aggregata, alia disgregata; alia apposita, alia preposita, alia supposita; alia continua; alia commixta; alia intensa, alia remissa dicitur (inde LmLUgol. Urb. 1, 46, 3. LmLFr. Gafur. extr. 8, 3, 1). LmLMarch. luc. 11, 4, 248: species dyapente, []que fit ex uno intervallo (inde LmLBonav. Brix. 16, 12. sim. LmLFr. Gafur. extr. 8, 5, 5). al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 39a. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 160. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 70, 10. al. LmLHugo Spechtsh. 287. al. LmLQuat. princ. 3, 48: ne duas vel tres diapente vel diatesseron iuxta se ponas nulla alia interveniente sive in elevacione sive in deposicione (inde LmLTrad. Holl. VI 28, 6). al. LmLHeinr. Eger 5 p. 58. LmLCompil. Lips. p. 134: Decem sunt modi, quibus omnis cantus sibi invicem iungitur, sive unisonus, semitonium, tonus, semidytonus, dytonus, dyatessaron, diapente, semitonium cum diapente, tonus cum diapente, diapason (cf. LmL col. 888, 56). al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 29. al. Ioh. Cicon. mus. 4, 2 p. 366, 10: coniunctio est, que coniungit vocem voci septem modis, id est tono, semitonio, ditono, semiditono, diatessaron, diapente, diapason. Per has vero coniunctiones omnis cantus in sonis suis coniungitur et componitur. al. LmLIac. Theat. 15. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 10: Diapente est saltus de una clave ad quintam. al. LmLUgol. Urb. 1, 46, 2. al. LmLGeorg. Ans. 3, 51. LmLPs.-Guido corr. p. 52a. al. LmLAnon. Philad. 55. LmLTrad. Holl. I p. 174. LmLTrad. Holl. II 58 p. 110 (p. 453b): antiphonas ... per dyapente surgentes ... sub signo musico, quod dicitur podathus. al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. al. LmLTrad. Holl. IV 57. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 6, 8. al. LmLTrad. Holl. VI 22, 11. al. LmLConr. Zab. tract. p. 241. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 420b. LmLFr. Gafur. extr. 9, 5, 4. al. LmLCompos. Capiendum 3, 4. al. LmLIoh. Tinct. nat. 23, 6. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 4. LmLBart. Ram. 1, 2, 5 p. 37. al. LmLGuil. mon. 5 p. 32. al. LmLAdam Fuld. 2, 7. LmLLad. Zalk. B 53: a ⋅g⋅solreut surgit (sc. cantus) per dyapente in ⋅d⋅lasolre sub nota ligata et non punctatim. al. LmLGuill. Pod. 6, 9. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15. LmLFlor. Fax. 14 p. 87. LmLCompil. Salisb. 78: Diapente est saltus ad quintam. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 13 p. 49. al. LmLContr. Est autem p. 367a. al. LmLContr. Inprimis 8, 8. LmLContr. Prima regula 67. al. B in zusammengesetzten Intervallbezeichnungen — in compound terms for an interval [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 100, 2: bis diatessaron cum semiditono et diapente cum semitritono hanc reddunt consonantiam (sim. LmLIac. Leod. spec. 2, 100, 15). LmLIac. Leod. spec. 2, 102, 6: sicut enim diapason cum maiore semitonio hanc reddunt consonantiam, similiter tritonus cum diapente. LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 40: Semitonium maius cum diapente, vel tetratonus, super 2465 partiens proportio. LmLIac. Leod. spec. 4, 49, 7: sequuntur eam (sc. diapente) diesis cum diapente et apotome cum diapente sive tetratonus. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 106, 9. LmLAnon. Mediol. 1, 16: Nota, quod diapente cum tritono componitur ex octo vocibus. [s.XV] LmLProsd. spec. p. 742: Diapente cum tritono in proportione dupla super 139 partiente 1024^as consistit. al. LmLUgol. Urb. 1, 38, 6: Diapente cum tritono est octo sonorum seu vocum per spatia sex plena, integra atque perfecta et per unum non plenum, non integrum et imperfectum spatium ad invicem iunctorum acceptio (sim. LmLFr. Gafur. extr. 7, 17, 2). LmLUgol. Urb. 1, 38, 10: Ex B mollis proprietate ex Latinis musicis adinventa hoc diapente cum tritono est exortum. Nam ex manu Graeca nullatenus reperiri contingit. Sed in nostra manu a primo B molli ad tertium C durum, duntaxat unicum earum vocum ordinem possumus reperire. al. LmLFr. Gafur. extr. 7, 17, 1. al. v. bis diapente, diapason et diapente, diapente cum ditono - diapente cum semiditono, diapente cum tono - diapente cum semitonio II Bezeichnung für einen Ton im Quintabstand (in der Mehrstimmigkeit) — term that designates a pitch at the fifth (in polyphony) [s.XIII] LmLDisc. Qualiscumque 8 p. 251: Quicumque vult organizare incipiat a diapente. Si cantus <des>cendit unam, []diapente ascendit tres. ... Si cantus descendit quatuor, diapente ascendat quinque. Si cantus descendit quinque, diapente ascendat quatuor. III Bezeichnung für die mensurale Proportion 3 : 2 zwischen zwei Stimmen — term that designates the mensural proportion 3 : 2 between two (vocal) parts [s.XV] LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 31: Et ex eo a compluribus et ipsa concordantia diapente emyolia et ipsa proportio emyolia diapente interdum vocitatur. LmLGuill. Pod. 8, 17: Et ita in reliquis cantetur in proportione quadrupla, vel cantetur sub bisdiapason ... cantetur in proportione sesqualtera, vel cantetur sub diapente consonantia. ex errore ed. pro diapason: LmLLambertus p. 260b: sex tantummodo sunt concordantie, quarum tres primae (ms. Paris 11266; ed.: et prima) genera sunt generalissima omnium concordantiarum, alie vero sunt aliene. Prima scilicet est diatessaron, secunda diapente, tertia diapason, quarta diatessaron cum diapason (ms.; ed.: diapente), <quinta diapente cum diapason> (om. ms.; ed.: quinta diapente cum diatessaron), sexta bisdiapason. ... Diatessaron cum diapason (ms.; ed.: diapente) se habet in proportione dupla superbipartiente tertias. ex errore ed. pro semidiapente: LmLTrad. Holl. II 69 p. 26 (p. 425a). ex errore ms. pro diapason diapente: LmLFr. Gafur. extr. 12, 7, 4. ex errore ms. ut videtur diatessaron diapente pro diatessaron diapason: LmLGeorg. Ans. 2, 8: Decernit vero (sc. sensus) inter eas, que diatessaron vel diapente, et compositas, que aliis distant consonantiis, diapente diapason, diatessaron diapente.