1.
communio (conm-), -onis
f. MLW
script.: cum-cummunio:
p. 1002, 4.58. MLW
al. comu-comunio:
p. 1002,39. adde MLWSteph.
V. epist. A 9
(var. MLW
l.). MLW
al. -mon-commonio: MLW
l. 23. 58. MLW
al. status communis, communitas, societas —
Gemeinschaft, Gemeinsamkeit, Vereinigung: I
gener.: A
strictius: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,115 quę christicolis fuerit -ocommunio mortis? MLWNorb. Iburg. Benn. 13 p. 879,27 per omnes regni terminos pacis -ecommunione transfusa. MLWRahew. gest. 4,57 p. 294,25 sanguinis et naturalis vinculi -ocommunio. Berth. Engelb. assert. 22 (Angelomontana. 1914. p. 163) occurrit boni et mali anceps -ocommunio. MLWIustin. Lippifl. 15 nominis. B
latius: 1
populus congregatus —
versammeltes Volk: MLWAlbert. Stad. Troil. 5,895 ‘pax! pax!’ -ocommunio clamat. 2
consensus communis —
Einmütigkeit: MLWIulian. Tolet. Wamb. 2 quem
(principem) totius gentis et patriae -ocommunio elegit. 3
summa —
gesamte Menge: MLWHugeb. Wynneb. 7 p. 111,26 desiderantes -emcommunionem temporalium cum illo
(Wynnebaldo) partire. II
eccl. et theol.: A
strictius: 1
spectat ad universitatem fidelium, ecclesiam sim.: MLWForm. Marculfi 1,1 MLWl. 73 (ed. A. Uddholm. 1962) tribus annis a -ecommunione (-mo-commonione
B1) omnium fratrorum se noverit alienum. MLWConc. Karol. 7,5 -emcommunionem sanctae pacis in ecclesia facere. MLWTrad. Frising. 29 p. 57,39 a ... -emcommunionem
(sic) sanctorum separatur. MLWThietm. chron. 4,71 corpori aeclesiae -emcommunionem ac sepulturae dedit. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 289,42 in christianam ... -emcommunionem ... recipere. MLWChart. Heinr. Leon. 59 p. 87,19 fidelium. MLWAlbert.
M. eccl. hier. 3,2 p. 561
b,13 nominatur
eucharistia ‘-ocommunio’ (MLW
PG 3,423C κοινωνία) ex parte eius, in quo uniuntur plures. MLWeuch. 4 praef. p. 330,12 facit
sacramentum divinorum et humanorum verissimam -emcommunionem.
saepe. 2
spectat ad congregationes monachorum sim.: a
in univ.: MLWLiber diurn. 77 p. 83,5 sit sobria -iscommunionis sinceritas. MLWHugeb. Wynneb. 8 p. 113,12 cum illis
(sc. omni congregatione) consortium vitaeque -emcommunionem ... habere. MLWGreg. VII. registr. 2,47 p. 187,21 quo ... Guidonem ... excommunicatum a ... claustrali -ecommunione deiciat.
de susceptione: MLWThietm. chron. 6,81 p. 372,4 -emcommunionem fratrum x mansis acquirens. b
meton. MLW
i. q. congregatio —
Konvent: MLWSigeh. Maxim. 14 (12) quibus
(pecuniis) fraterna -ocommunio valde eguit (MLWTrad. Ratisb. 576 p. 300,16). Fund. Torn. 5 (MLWMGScript. XV p. 1115,17) -icommunioni Arroasie incorporati sumus. 3
spectat ad episcopos, sacerdotes: MLWConc. Karol. 7,1 -icommunioni se iungere sanctorum episcoporum ceterorumque sacerdotum. MLWCapit. reg. Franc. 299,8 nec a canonica et episcopali -ecommunione (congregatione
4) se segregent
episcopi Brittonum. 4
spectat ad laicos: MLWChart. eccl. Erf. MLWapp. 1 p. 794,26 (a. 1132) concives nostri ... in quadam -ecommunione, que fraternitas dicitur, ... se ad eandem capellam ... contulerunt MLW
eqs. 3 p. 797,21 quod ... archiepiscopus ... ius patronatus prefate ecclesie ... predicte -icommunioni recognovit MLW
eqs. 5
spectat ad caelicolas, trinitatem: MLWHymn. Hraban. 4(1),2,2 ardor et -ocommunio trinitatis. MLWSyll. Sangall. 23,45 quos ętheriis retinet -ocommunio templis. MLWHeinr. Lett. chron. 22,8 quo
(martyrio) consummato ... in sanctorum -emcommunionem transmigravit. 6
spectat ad unionem orationum (cf. A. Ebner, Die klösterlichen Gebetsverbrüderungen. 1890. p. 5): MLWBonif. epist. 38 commendamus ... nos vestris orationibus, ut ... vestrae -monionicommonioni caritatis sociemur. MLWChart. Bund. 72 p. 63,1 cum fratribus ex utroque loco in hac -ecommunione consentientibus. MLWLibri confrat. I MLWapp. A p. 136,10 quem
(pontificem) ... abba cum fratribus ... in orationis suę -emcommunionem suscepit. MLWChart. Port. 18. MLW
al. expressius de conventione: MLWChart. Bund. 72 p. 63,16 (a. 846) post huius ... orationis gratam -emcommunionem ... facta est eadem conventio ... inter istud coenobium et alia tria. B
latius: 1
coniunctio, necessitas —
(enges) Verhältnis, Verbindung: MLWIonas Bob. Columb.2,9 p. 247,2 Aquilegenses ... disciscunt a -ecommunione sedis apostolicae. MLWWillib. Bonif. 6 p. 35,2 papa ... familiaritatis et amicitiae -emcommunionem ... condonavit. MLW
al. MLW
c. sensu fiduciae: MLWChart. Port. 61 p. 82,20 (epist. papae MLWa. 1205) catholicum adire antistitem gratiam et -emcommunionem apostolice sedis habentem. MLW
al. 2
conversatio, usus —
Umgang, Verkehr: MLWAldh. epist. 4 p. 484,8 Demetarum sacerdotes ... nostram -emcommunionem ... abominantur. MLWBonif. epist. 59 p. 111,1 nullus cum eis
(haereticis) loquatur, -emcommunionem habeat. Vita Filib. 27 (MGMer. V p. 598,6) ne cum Ebroino cu-ecummunione
(A2, -emcommunionem
rell.) iungeret. Ioh. VIII. epist. A 17 p. 15,28 ab eorum
(excommunicatorum) vos -ecommunione prorsus arcete. MLWCapit. reg. Franc. 252,55 nullam -emcommunionem ... cum aliis christianis ... habeat
paenitens ... in cibo vel potu. Berth. (?) MLWannal. MLWa. 1076 p. 286,26 ob reatum -iscommunionis regis. MLWRyccard. chron. MLWa. 1213 p. 50
a,18 (epist. papae) in mercimoniis ... eis
(Iudaeis) omnino -ocommunio denegetur. MLW
al. v. et p. 1000,7. de facultate: MLWChart. Beron. 159 (a. 1279) ne quis sibi
(sc. militi) furno, foro, molendino vel quavis alia -ecommunione participaret. 3
status communiter habendi, participatio —
das Teilhaben, Beteiligung, Anteil (
cf. MLWHonor. August. gemm. 1,111 dicitur ... -ocommunio participatio): a
in univ.: MLWTrad. Ratisb. 576 (a. 1060/68) pro adquirenda ... fratri societatis inibi -ecommunione. MLWGreg. VII. registr. 1,81 p. 116,4 ut
episcopus predicto loco -emcommunionem ... divini misterii reddat. MLWBernold. Const. microl. 51 p. 1014
D nec proprie -ocommunio dici potest, nisi plur[i]es de eodem sacrificio participent.
adde: MLWHraban. epist. 19 utere eo
(libro), sicut decet servum Christi, cum -ecommunione multorum. b
spectat ad victum: MLWTrad. Ratisb. 259 (a. 996/1000) ut ... annonam et -emcommunionem habeat sicut ceteri
monachi. MLWCasus Petrish. 2,12 ut ... in aedificiis et in omni fratrum utilitate fraternam -emcommunionem habeamus. MLWChart. Argent. IV 35 p. 45,27 vicariis episcopi data est -ocommunio panis ... et piscium de communi. c
spectat ad bona opera: MLWTrad. Ratisb. 329 (a. 1020/28) orationis (MLWChart. Port. 39 fraternitatis et o. MLW
al.). MLWChart. Carniol. II 245 p. 194,21 quod ... abbas et conventus ... nos in participationem et -emcommunionem spiritualem omnium bonorum ... reciperent. MLWChart. Pruss. II 321 (ex regesto) largimur vobis -emcommunionem effusionis sanguinis fratrum ... in terra sancta ... occubentium. MLWChart. Eichsf. 553 omnium spiritualium actionum. MLW
al. 4
sacramentum eucharistiae —
Kommunion, Abendmahl: a
in univ.: MLWIulian. Tolet. Wamb. 21 gratiam -iscommunionis sanctae perceperant. MLWConc. Karol. 3
B,6 nullus sacerdos illi tribuat -emcommunionem. MLWBernold. Const. microl. 19 p. 989
C quidam corpus Domini ... intinctum pro complemento -iscommunionis populo distribuunt. MLWChron. Pol. 3,23 p. 150,20 populus ... -ecommunione (comu-comunione
S) confirmatur.
saepe. b
c. colore quodam: α
assumptio eucharistiae —
Kommunionempfang: MLWCapit. reg. Franc. 81,16 ne sine -ecommunione moriatur
infirmus. MLWConc. Karol. 49,3 ut ... reverenter ad ipsam -emcommunionem accedant
fideles (MLWAlex. Min. apoc. 14 p. 316,27). MLWVita Rimb. 23 una cum -ecommunione corporis et sanguinis Domini ... hoc ... remedium
(sc. unctionem) ... percepit. MLWAnselm. Hav. dial. 3,19 p. 1239
C dies publicae -iscommunionis. MLW
al. in iudicio Dei: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1050 de criminibus ... sacra -ecommunione se purgavit
episcopus. β
largitio eucharistiae —
Austeilung der Kommunion: MLWCaes. Heist. hom. exc. 112 cum ... beatus Bernardus audita eius
(morituri) confessione post inunccionem atque sacram -emcommunionem diceret. γ
ius communicandi —
Recht auf Teilnahme an der Kommunion: MLWConc. Karol. 3
B,3 -ecommunione privetur
clericus (MLWChart. Solod. I 77 p. 49,10 laicus christiana -ecommunione p. usque ad satisfactionem). MLWAnnal. Xant. MLWa. 867 -ecommunione tantum vulgari ei
(archiepiscopo) concessa. MLWRegino syn. caus. 2,271 (ex conc. Agath. MLWa. 506) peregrina. MLWEpist. Bamb. 24 interim ... episcopi et omnes catholici ... -emcommunionem suam custodiant. MLWOtto Frising. chron. 6,3 p. 264,37 permissa ... laica -ecommunione (cu-cummunione
B1). MLW
al. c
meton.: α
hostia consecrata —
geweihte Hostie: MLWRegino syn. caus. 1 notit. 19 p. 21,9 si tradat
presbyter -emcommunionem laico ... ad deferendum. MLWOrd. coron. imp. 17,30 -emcommunionem de manu eius
(pontificis) suscipiat
imperator. MLW
ibid. MLW
al. β
pars missae, qua assumitur eucharistia —
Kommunionfeier: MLWOrdo Rom. 5,91 scola incipit antiphonam ad -emcommunionem et psallunt. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 296,3 missarum sollemniis usque ad locum -iscommunionis ... peractis. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 132,3. MLW
al. v. et vol. I. p. 712,21. γ
antiphona, quae ad eucharistiam assumendam cantatur —
Kommuniongesang, ‘Communio’: MLWAurel. Reom. mus. 8 p. 42
a,25 ordo ... in antiphonis, responsoriis, offerendis, -buscommunionibus. MLWBerno epist. 1 p. 18,35 (ed.
F.-J. Schmale. 1961) versus ad ... -escommuniones pertinentes. MLWBernold. Const. microl. 28 p. 1001
A in quarta feria ... -ocommunio ‘Comedite’. MLWRup. Tuit. off. 2,18 MLWl. 646 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. VII. 1967) cantus, quem -emcommunionem dicimus. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 169,16 -escommuniones infra ebdomadam cantantur per ordinem (MLWAlbert.
M. miss. 3,23,1 p. 162
a,36 cantatur -ocommunio, quae antiquitus antiphona dicebatur MLW
eqs.).
saepe. III
publ. et iur.: A
de hominibus: 1
universitas civium, commune —
Bürgerschaft, (Stadt-)Gemeinde: a
strictius: MLWChart. scrin. Col. A II p. 52,8 (c. 1150) rebellis de ... -ecommunione nostra repudiabitur. MLWChart. civ. Magd. 100 p. 51,43 proprietatem, quam ad -emcommunionem civitatis ... tribuistis. MLWChart. episc. Hild. I 696 p. 664,1 in domo -iscommunionis. MLW
al. b
latius: α
coniuratio civium —
städtischer Schwurverband, Eidgenossenschaft (cf. H. Planitz, Die deutsche Stadt im Mittelalter. 1954. p. 251 sqq.): MLWGesta Camer. cont. II A 551,1 disiuncta -ocommunio ab iniquo coniurio fecit ... fiduciam. MLWChart. Rhen. med. I 627 p. 688,14 -ocommunio ... civium Treverensium, quę et coniuratio dicitur, ... cassetur. MLW
al. v. et supra p. 849,60. β
cohors civium —
Bürgerwehr: MLWGalb. Karol. 33 ut collecta virtute et -ecommunione sua ... insultum facerent
burgenses. 2
collegium opificum —
Zunft: MLWChart. select. Keutgen 271,7 (a. 1226) a tota -ecommunione eorum
(pellificum) ... excludantur.
meton. MLW
i. q. status socii (collegii opificum) —
Mitgliedschaft (in einer Zunft): MLWChart. civ. Magd. 65 (a. 1197) nec aliquis ... societati ... accedat nisi ... -ecommunione, quod ... inninge dicitur, acquisita. B
de rebus: 1
status comparticipis —
Teilhaberschaft: a
in univ.: Form. Sangall. II 10 ut immunitas regis ... sine ullius -ecommunione esse deberet. MLWDipl. Arnulfi 100 ut ipsi fratres ... fruantur potestate ... disponere absque ... rectoris -ecommunione. MLWAnnalista Saxo MLWa. 907 de ... bonis nullam sortitus est -emcommunionem. MLWChart. select. Keutgen 135,7 civilis iuris -emcommunionem ... acquirere. b
c. colore quodam: α
compossessio —
Mitbesitzerschaft: MLWChart. Fuld. A 471,2 (c. 827) quod ulterius in illa captura nullam -emcommunionem habeant. MLWCod. Frid. 17 in monte. Fund. cell. Ioh. (MLWMGScript. XV p. 1004,8) non admittens ... -emcommunionem alterius ecclesie sive secularis persone. MLWDipl. Conr. III. 270 p. 469
a,28 (ed.
F. Hausmann. 1969) quatinus ... concordi -ecommunione ... possideant
fontem salis. MLW
al. β
cooperatio —
Mittäterschaft: MLWLeg. Wisig. 2,1,30 episcopus fraudis -emcommunionem cum comite tenens. 2
possessio vel fundus communis —
Gemeinschaftsbesitz, Gemeindeland, Allmende: MLWTrad. Brixin. 47 (a. 995/1005) tradidit ... partem -iscommunionis, quam habuit in novali rure. MLWChart. Tirol. 97 vineas ... ecclesię in -ecommunione ... civium iacentes. MLWChart. Eberb. 173 dicebant sibi -emcommunionem, quae ... almenda vocatur, in ... rubo ... competere. Chart. select. Schwind 37 p. 80,27 pascuarum -ocommunio, quod gemeinde dicitur (MLW
sim. MLWChart. Port. 206 p. 217,21 gmeine). MLW
al. adde: MLWChart. Rhen. inf. I 21 (a. 801) quam
(comprehensionem) ... in -ecommunione proximorum suorum ... stirpavit. 3
ususfructus possessionis vel fundi communis —
Nutzungsrecht am Gemeinschaftsbesitz, -land: MLWChart. Rhen. inf. I 6 (a. 796) tradidi ... conprehensionem in silva ... -emquecommunionemque in eandem silvam. MLWTrad. Frising. 1119 in marchis. MLWTrad. Brixin. 63 proprietatem cum ... omnium utensilium -buscommunionibus. MLWDipl. Heinr. IV. 127 p. 166,31 allodium ... liberum ab omni -ecommunione. MLWActa imp. Stumpf 472 p. 665,15 (dipl. Heinr.
V.) ut liberam -emcommunionem habeant ... in silvis, in piscationibus, in venationibus et in aliis omnibus, que ad communem usum pertinent. MLWChart. Naumb. 284 p. 271,34 ad reparandam clausuram Sale con-emconmunionem ... montis ... tradiderunt.
saepe. spectat ad lapicidinam: MLWChart. Port. 264 (a. 1278) -emcommunionem plenam in lapicidina ..., ut ... habeat ius ... fodiendi ... lapides.
meton. MLW
i. q. utilitas —
Nutzen: MLWChart. Wirt. VI 1622 p. 14,30 (a. 1261) cum ... nobilis ... parrochiam ... in quadam sui usuali con-econmunione, quod ... dicitur nuzzunge, ... dampnificasset. 4
tributum communiter solvendum —
gemeinsam zu leistende Abgabe: MLWTrad. Udalr. August. app. p. 144,5 (
s. XII.) hoba ..., unde -ocommunio datur (MLWChart. Tirol. 388. 514 hobe, unde villicus -emcommunionem frumenti ... dabit MLW
eqs.). IV
philos. et natur.: A
congruentia —
Übereinstimmung: MLWEugen. Vulg. syll. 6,4 dum -escommuniones et proprietates ... generum et specierum perpenderem. B
consensio —
Gemeinsinn: MLWAlbert.
M. pol. 4,9
h p. 377
b,26 quae ambo
(sc. invidia et contemptio) plurimum distant ab amicitia et -ecommunione (
p. 1295b,
23 κοινωνίας) politica. C
relatio coniunctiva —
verbindende Beziehung: MLWAlbert.
M. miss. 3,6,2 p. 97
a,28 sunt tres in corpore membrorum -escommuniones MLW
eqs. D
vis communis —
allgemeine Wirksamkeit: MLWAbsal. serm. 44 p. 251
B maris stella ... praeeminere invenitur ... luminis -ecommunione MLW
eqs. (p. 253
B). V
mus. MLW
i. q. locus medius —
Mittelstellung: MLWFrutolf. brev. 8 p. 63 cantus, qui ... authenticam elevationem et plagalem continens depositionem inter utrosque possideat -emcommunionem. VI
medic. MLW
i. q. compassio —
Mitleidenschaft: MLWAesculapius 23 p. 37,24 iecoris et splenis dolor erit ... nulla vicinarum partium -ecommunione.
Pape