lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

communio

mhd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
11

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

communio f.

Bd. 2, Sp. 1001
1. communio (conm-), -onis f. MLWscript.: cum-cummunio: p. 1002, 4.58. MLWal. comu-comunio: p. 1002,39. adde MLWSteph. V. epist. A 9 (var. MLWl.). MLWal. -mon-commonio: MLWl. 23. 58. MLWal. status communis, communitas, societasGemeinschaft, Gemeinsamkeit, Vereinigung: I gener.: A strictius: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,115 quę christicolis fuerit -ocommunio mortis? MLWNorb. Iburg. Benn. 13 p. 879,27 per omnes regni terminos pacis -ecommunione transfusa. MLWRahew. gest. 4,57 p. 294,25 sanguinis et naturalis vinculi -ocommunio. Berth. Engelb. assert. 22 (Angelomontana. 1914. p. 163) occurrit boni et mali anceps -ocommunio. MLWIustin. Lippifl. 15 nominis. B latius: 1 populus congregatusversammeltes Volk: MLWAlbert. Stad. Troil. 5,895 ‘pax! pax!’ -ocommunio clamat. 2 consensus communisEinmütigkeit: MLWIulian. Tolet. Wamb. 2 quem (principem) totius gentis et patriae -ocommunio elegit. 3 summagesamte Menge: MLWHugeb. Wynneb. 7 p. 111,26 desiderantes -emcommunionem temporalium cum illo (Wynnebaldo) partire. II eccl. et theol.: A strictius: 1 spectat ad universitatem fidelium, ecclesiam sim.: MLWForm. Marculfi 1,1 MLWl. 73 (ed. A. Uddholm. 1962) tribus annis a -ecommunione (-mo-commonione B1) omnium fratrorum se noverit alienum. MLWConc. Karol. 7,5 -emcommunionem sanctae pacis in ecclesia facere. MLWTrad. Frising. 29 p. 57,39 a ... -emcommunionem (sic) sanctorum separatur. MLWThietm. chron. 4,71 corpori aeclesiae -emcommunionem ac sepulturae dedit. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 289,42 in christianam ... -emcommunionem ... recipere. MLWChart. Heinr. Leon. 59 p. 87,19 fidelium. MLWAlbert. M. eccl. hier. 3,2 p. 561b,13 nominatur eucharistia ‘-ocommunio’ (MLWPG 3,423C κοινωνία) ex parte eius, in quo uniuntur plures. MLWeuch. 4 praef. p. 330,12 facit sacramentum divinorum et humanorum verissimam -emcommunionem. saepe. 2 spectat ad congregationes monachorum sim.: a in univ.: MLWLiber diurn. 77 p. 83,5 sit sobria -iscommunionis sinceritas. MLWHugeb. Wynneb. 8 p. 113,12 cum illis (sc. omni congregatione) consortium vitaeque -emcommunionem ... habere. MLWGreg. VII. registr. 2,47 p. 187,21 quo ... Guidonem ... excommunicatum a ... claustrali -ecommunione deiciat. de susceptione: MLWThietm. chron. 6,81 p. 372,4 -emcommunionem fratrum x mansis acquirens. b meton. MLWi. q. congregatioKonvent: MLWSigeh. Maxim. 14 (12) quibus (pecuniis) fraterna -ocommunio valde eguit (MLWTrad. Ratisb. 576 p. 300,16). Fund. Torn. 5 (MLWMGScript. XV p. 1115,17) -icommunioni Arroasie incorporati sumus. 3 spectat ad episcopos, sacerdotes: MLWConc. Karol. 7,1 -icommunioni se iungere sanctorum episcoporum ceterorumque sacerdotum. MLWCapit. reg. Franc. 299,8 nec a canonica et episcopali -ecommunione (congregatione 4) se segregent episcopi Brittonum. 4 spectat ad laicos: MLWChart. eccl. Erf. MLWapp. 1 p. 794,26 (a. 1132) concives nostri ... in quadam -ecommunione, que fraternitas dicitur, ... se ad eandem capellam ... contulerunt MLWeqs. 3 p. 797,21 quod ... archiepiscopus ... ius patronatus prefate ecclesie ... predicte -icommunioni recognovit MLWeqs. 5 spectat ad caelicolas, trinitatem: MLWHymn. Hraban. 4(1),2,2 ardor et -ocommunio trinitatis. MLWSyll. Sangall. 23,45 quos ętheriis retinet -ocommunio templis. MLWHeinr. Lett. chron. 22,8 quo (martyrio) consummato ... in sanctorum -emcommunionem transmigravit. 6 spectat ad unionem orationum (cf. A. Ebner, Die klösterlichen Gebetsverbrüderungen. 1890. p. 5): MLWBonif. epist. 38 commendamus ... nos vestris orationibus, ut ... vestrae -monionicommonioni caritatis sociemur. MLWChart. Bund. 72 p. 63,1 cum fratribus ex utroque loco in hac -ecommunione consentientibus. MLWLibri confrat. I MLWapp. A p. 136,10 quem (pontificem) ... abba cum fratribus ... in orationis suę -emcommunionem suscepit. MLWChart. Port. 18. MLWal. expressius de conventione: MLWChart. Bund. 72 p. 63,16 (a. 846) post huius ... orationis gratam -emcommunionem ... facta est eadem conventio ... inter istud coenobium et alia tria. B latius: 1 coniunctio, necessitas(enges) Verhältnis, Verbindung: MLWIonas Bob. Columb.2,9 p. 247,2 Aquilegenses ... disciscunt a -ecommunione sedis apostolicae. MLWWillib. Bonif. 6 p. 35,2 papa ... familiaritatis et amicitiae -emcommunionem ... condonavit. MLWal. MLWc. sensu fiduciae: MLWChart. Port. 61 p. 82,20 (epist. papae MLWa. 1205) catholicum adire antistitem gratiam et -emcommunionem apostolice sedis habentem. MLWal. 2 conversatio, ususUmgang, Verkehr: MLWAldh. epist. 4 p. 484,8 Demetarum sacerdotes ... nostram -emcommunionem ... abominantur. MLWBonif. epist. 59 p. 111,1 nullus cum eis (haereticis) loquatur, -emcommunionem habeat. Vita Filib. 27 (MGMer. V p. 598,6) ne cum Ebroino cu-ecummunione (A2, -emcommunionem rell.) iungeret. Ioh. VIII. epist. A 17 p. 15,28 ab eorum (excommunicatorum) vos -ecommunione prorsus arcete. MLWCapit. reg. Franc. 252,55 nullam -emcommunionem ... cum aliis christianis ... habeat paenitens ... in cibo vel potu. Berth. (?) MLWannal. MLWa. 1076 p. 286,26 ob reatum -iscommunionis regis. MLWRyccard. chron. MLWa. 1213 p. 50a,18 (epist. papae) in mercimoniis ... eis (Iudaeis) omnino -ocommunio denegetur. MLWal. v. et p. 1000,7. de facultate: MLWChart. Beron. 159 (a. 1279) ne quis sibi (sc. militi) furno, foro, molendino vel quavis alia -ecommunione participaret. 3 status communiter habendi, participatiodas Teilhaben, Beteiligung, Anteil (cf. MLWHonor. August. gemm. 1,111 dicitur ... -ocommunio participatio): a in univ.: MLWTrad. Ratisb. 576 (a. 1060/68) pro adquirenda ... fratri societatis inibi -ecommunione. MLWGreg. VII. registr. 1,81 p. 116,4 ut episcopus predicto loco -emcommunionem ... divini misterii reddat. MLWBernold. Const. microl. 51 p. 1014D nec proprie -ocommunio dici potest, nisi plur[i]es de eodem sacrificio participent. adde: MLWHraban. epist. 19 utere eo (libro), sicut decet servum Christi, cum -ecommunione multorum. b spectat ad victum: MLWTrad. Ratisb. 259 (a. 996/1000) ut ... annonam et -emcommunionem habeat sicut ceteri monachi. MLWCasus Petrish. 2,12 ut ... in aedificiis et in omni fratrum utilitate fraternam -emcommunionem habeamus. MLWChart. Argent. IV 35 p. 45,27 vicariis episcopi data est -ocommunio panis ... et piscium de communi. c spectat ad bona opera: MLWTrad. Ratisb. 329 (a. 1020/28) orationis (MLWChart. Port. 39 fraternitatis et o. MLWal.). MLWChart. Carniol. II 245 p. 194,21 quod ... abbas et conventus ... nos in participationem et -emcommunionem spiritualem omnium bonorum ... reciperent. MLWChart. Pruss. II 321 (ex regesto) largimur vobis -emcommunionem effusionis sanguinis fratrum ... in terra sancta ... occubentium. MLWChart. Eichsf. 553 omnium spiritualium actionum. MLWal. 4 sacramentum eucharistiaeKommunion, Abendmahl: a in univ.: MLWIulian. Tolet. Wamb. 21 gratiam -iscommunionis sanctae perceperant. MLWConc. Karol. 3B,6 nullus sacerdos illi tribuat -emcommunionem. MLWBernold. Const. microl. 19 p. 989C quidam corpus Domini ... intinctum pro complemento -iscommunionis populo distribuunt. MLWChron. Pol. 3,23 p. 150,20 populus ... -ecommunione (comu-comunione S) confirmatur. saepe. b c. colore quodam: α assumptio eucharistiaeKommunionempfang: MLWCapit. reg. Franc. 81,16 ne sine -ecommunione moriatur infirmus. MLWConc. Karol. 49,3 ut ... reverenter ad ipsam -emcommunionem accedant fideles (MLWAlex. Min. apoc. 14 p. 316,27). MLWVita Rimb. 23 una cum -ecommunione corporis et sanguinis Domini ... hoc ... remedium (sc. unctionem) ... percepit. MLWAnselm. Hav. dial. 3,19 p. 1239C dies publicae -iscommunionis. MLWal. in iudicio Dei: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1050 de criminibus ... sacra -ecommunione se purgavit episcopus. β largitio eucharistiaeAusteilung der Kommunion: MLWCaes. Heist. hom. exc. 112 cum ... beatus Bernardus audita eius (morituri) confessione post inunccionem atque sacram -emcommunionem diceret. γ ius communicandiRecht auf Teilnahme an der Kommunion: MLWConc. Karol. 3B,3 -ecommunione privetur clericus (MLWChart. Solod. I 77 p. 49,10 laicus christiana -ecommunione p. usque ad satisfactionem). MLWAnnal. Xant. MLWa. 867 -ecommunione tantum vulgari ei (archiepiscopo) concessa. MLWRegino syn. caus. 2,271 (ex conc. Agath. MLWa. 506) peregrina. MLWEpist. Bamb. 24 interim ... episcopi et omnes catholici ... -emcommunionem suam custodiant. MLWOtto Frising. chron. 6,3 p. 264,37 permissa ... laica -ecommunione (cu-cummunione B1). MLWal. c meton.: α hostia consecratageweihte Hostie: MLWRegino syn. caus. 1 notit. 19 p. 21,9 si tradat presbyter -emcommunionem laico ... ad deferendum. MLWOrd. coron. imp. 17,30 -emcommunionem de manu eius (pontificis) suscipiat imperator. MLWibid. MLWal. β pars missae, qua assumitur eucharistiaKommunionfeier: MLWOrdo Rom. 5,91 scola incipit antiphonam ad -emcommunionem et psallunt. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 296,3 missarum sollemniis usque ad locum -iscommunionis ... peractis. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 132,3. MLWal. v. et vol. I. p. 712,21. γ antiphona, quae ad eucharistiam assumendam cantaturKommuniongesang,Communio: MLWAurel. Reom. mus. 8 p. 42a,25 ordo ... in antiphonis, responsoriis, offerendis, -buscommunionibus. MLWBerno epist. 1 p. 18,35 (ed. F.-J. Schmale. 1961) versus ad ... -escommuniones pertinentes. MLWBernold. Const. microl. 28 p. 1001A in quarta feria ... -ocommunio ‘Comedite’. MLWRup. Tuit. off. 2,18 MLWl. 646 (Corp. Christ. Cont. Mediaev. VII. 1967) cantus, quem -emcommunionem dicimus. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 169,16 -escommuniones infra ebdomadam cantantur per ordinem (MLWAlbert. M. miss. 3,23,1 p. 162a,36 cantatur -ocommunio, quae antiquitus antiphona dicebatur MLWeqs.). saepe. III publ. et iur.: A de hominibus: 1 universitas civium, communeBürgerschaft, (Stadt-)Gemeinde: a strictius: MLWChart. scrin. Col. A II p. 52,8 (c. 1150) rebellis de ... -ecommunione nostra repudiabitur. MLWChart. civ. Magd. 100 p. 51,43 proprietatem, quam ad -emcommunionem civitatis ... tribuistis. MLWChart. episc. Hild. I 696 p. 664,1 in domo -iscommunionis. MLWal. b latius: α coniuratio civiumstädtischer Schwurverband, Eidgenossenschaft (cf. H. Planitz, Die deutsche Stadt im Mittelalter. 1954. p. 251 sqq.): MLWGesta Camer. cont. II A 551,1 disiuncta -ocommunio ab iniquo coniurio fecit ... fiduciam. MLWChart. Rhen. med. I 627 p. 688,14 -ocommunio ... civium Treverensium, quę et coniuratio dicitur, ... cassetur. MLWal. v. et supra p. 849,60. β cohors civiumBürgerwehr: MLWGalb. Karol. 33 ut collecta virtute et -ecommunione sua ... insultum facerent burgenses. 2 collegium opificumZunft: MLWChart. select. Keutgen 271,7 (a. 1226) a tota -ecommunione eorum (pellificum) ... excludantur. meton. MLWi. q. status socii (collegii opificum)Mitgliedschaft (in einer Zunft): MLWChart. civ. Magd. 65 (a. 1197) nec aliquis ... societati ... accedat nisi ... -ecommunione, quod ... inninge dicitur, acquisita. B de rebus: 1 status comparticipisTeilhaberschaft: a in univ.: Form. Sangall. II 10 ut immunitas regis ... sine ullius -ecommunione esse deberet. MLWDipl. Arnulfi 100 ut ipsi fratres ... fruantur potestate ... disponere absque ... rectoris -ecommunione. MLWAnnalista Saxo MLWa. 907 de ... bonis nullam sortitus est -emcommunionem. MLWChart. select. Keutgen 135,7 civilis iuris -emcommunionem ... acquirere. b c. colore quodam: α compossessioMitbesitzerschaft: MLWChart. Fuld. A 471,2 (c. 827) quod ulterius in illa captura nullam -emcommunionem habeant. MLWCod. Frid. 17 in monte. Fund. cell. Ioh. (MLWMGScript. XV p. 1004,8) non admittens ... -emcommunionem alterius ecclesie sive secularis persone. MLWDipl. Conr. III. 270 p. 469a,28 (ed. F. Hausmann. 1969) quatinus ... concordi -ecommunione ... possideant fontem salis. MLWal. β cooperatioMittäterschaft: MLWLeg. Wisig. 2,1,30 episcopus fraudis -emcommunionem cum comite tenens. 2 possessio vel fundus communisGemeinschaftsbesitz, Gemeindeland, Allmende: MLWTrad. Brixin. 47 (a. 995/1005) tradidit ... partem -iscommunionis, quam habuit in novali rure. MLWChart. Tirol. 97 vineas ... ecclesię in -ecommunione ... civium iacentes. MLWChart. Eberb. 173 dicebant sibi -emcommunionem, quae ... almenda vocatur, in ... rubo ... competere. Chart. select. Schwind 37 p. 80,27 pascuarum -ocommunio, quod gemeinde dicitur (MLWsim. MLWChart. Port. 206 p. 217,21 gmeine). MLWal. adde: MLWChart. Rhen. inf. I 21 (a. 801) quam (comprehensionem) ... in -ecommunione proximorum suorum ... stirpavit. 3 ususfructus possessionis vel fundi communisNutzungsrecht am Gemeinschaftsbesitz, -land: MLWChart. Rhen. inf. I 6 (a. 796) tradidi ... conprehensionem in silva ... -emquecommunionemque in eandem silvam. MLWTrad. Frising. 1119 in marchis. MLWTrad. Brixin. 63 proprietatem cum ... omnium utensilium -buscommunionibus. MLWDipl. Heinr. IV. 127 p. 166,31 allodium ... liberum ab omni -ecommunione. MLWActa imp. Stumpf 472 p. 665,15 (dipl. Heinr. V.) ut liberam -emcommunionem habeant ... in silvis, in piscationibus, in venationibus et in aliis omnibus, que ad communem usum pertinent. MLWChart. Naumb. 284 p. 271,34 ad reparandam clausuram Sale con-emconmunionem ... montis ... tradiderunt. saepe. spectat ad lapicidinam: MLWChart. Port. 264 (a. 1278) -emcommunionem plenam in lapicidina ..., ut ... habeat ius ... fodiendi ... lapides. meton. MLWi. q. utilitasNutzen: MLWChart. Wirt. VI 1622 p. 14,30 (a. 1261) cum ... nobilis ... parrochiam ... in quadam sui usuali con-econmunione, quod ... dicitur nuzzunge, ... dampnificasset. 4 tributum communiter solvendumgemeinsam zu leistende Abgabe: MLWTrad. Udalr. August. app. p. 144,5 (s. XII.) hoba ..., unde -ocommunio datur (MLWChart. Tirol. 388. 514 hobe, unde villicus -emcommunionem frumenti ... dabit MLWeqs.). IV philos. et natur.: A congruentiaÜbereinstimmung: MLWEugen. Vulg. syll. 6,4 dum -escommuniones et proprietates ... generum et specierum perpenderem. B consensioGemeinsinn: MLWAlbert. M. pol. 4,9h p. 377b,26 quae ambo (sc. invidia et contemptio) plurimum distant ab amicitia et -ecommunione (p. 1295b,23 κοινωνίας) politica. C relatio coniunctivaverbindende Beziehung: MLWAlbert. M. miss. 3,6,2 p. 97a,28 sunt tres in corpore membrorum -escommuniones MLWeqs. D vis communisallgemeine Wirksamkeit: MLWAbsal. serm. 44 p. 251B maris stella ... praeeminere invenitur ... luminis -ecommunione MLWeqs. (p. 253B). V mus. MLWi. q. locus mediusMittelstellung: MLWFrutolf. brev. 8 p. 63 cantus, qui ... authenticam elevationem et plagalem continens depositionem inter utrosque possideat -emcommunionem. VI medic. MLWi. q. compassioMitleidenschaft: MLWAesculapius 23 p. 37,24 iecoris et splenis dolor erit ... nulla vicinarum partium -ecommunione. Pape
14388 Zeichen · 953 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    communioF.

    Köbler Mhd. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    communio , F. nhd. Kommunionlied Q.: Lucid (1190-1195), MvHeilFr, SGPr, StatDtOrd I.: Lw. lat. commūnio E.: s. lat. comm…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Communio

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57)

    Communio , Gemeinschaft von Rechten, bald mit solidarischem Charakter, bald so, daß jeder einen arithmetisch bestimmten …

  3. Latein
    communio

    Lex. musicum Latinum · +3 Parallelbelege

    communio -onis f. antiphonaler Gesang der Meßliturgie zur Kommunion — antiphonal chant of the Mass for communion A Defin…

Verweisungsnetz

19 Knoten, 12 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Wurzel 3 Kompositum 9 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit communio

3 Bildungen · 2 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

communio‑ als Erstglied (2 von 2)

Communio laica

Herder

Communio laica , lat., der Laienstand; der freiwillige oder zur Strafe auferlegte Rücktritt eines Geistlichen in den Laienstand, wobei zu be…

communio als Zweitglied (1 von 1)

postcommunio

LmL

post·communio

postcommunio -onis f. Communio (Gesang der Meßliturgie zur Kommunion) — communio (chant of the mass for communion) [s.XII] LmL Anon. Cist. I…