capsa

capsa, -ae f. MLWscript.: ka-: MLWl. 63.68. caphs(a): p. 245,52. cafs(a): MLWl. 67. ?caficem: p. 246,7. caff(a): p. 245,49. cass(a): p. 245,14sq.32.68. cas(a): p. 245,67.246,5. -px(a): p. 245,28. -psi(a): p. 245,32.59. etym.: p. 245,54. 1 strictius MLWi. q. arca, scrinium, vas, pyxis — Kasten, Schrein, Behälter, Kapsel (cf. MLWGloss. II 740,44 St.-S. [cod. b] -acapsa kafs, kefsa, basciza. III 168,32 -acapsa [ k-kapsa G] kafsa. MLWal.): a de receptaculo reliquiarum (cf. J. Braun, Die Reliquiare. 1940. p. 40 sqq.147sqq.286sqq.): α in univ.: MLWWillib. Bonif. 8 p. 50,24 reliquiarum -ascapsas abstulit. MLWChart. Fuld. B 283 p. 411,31 in reliquiis, in -iscapsis (cafsis MLWcod.) seu in crucis (MLWAnnal. Xant. MLWa. 873 p. 33,9 clerus cum k-iskapsa et crucibus occurrerunt eis. MLWal.). MLWWett. Gall. 11 p. 263,11 cum ... vir ... Dei ... in precibus se ante eandem -amcapsam exercuisset. MLWVita Willeh. 4 -amcapsam cum sanctis reliquiis in collo suspensam. MLWFlod. hist. 3,5 p. 479,16 locellum ... quendam, hoc est -amcapsam maiorem, quae a duobus clericis [] ferri solet, fieri iussit argentoque imaginato ac deaurato vestivit archiepiscopus. MLWEkkeh. IV. cas. 10MLW^med. -acapsa ... aurea ... reliquiis summis referta in formam capellae creata. MLWLeo Mars. chron. 4,73 in argentea -acapsa turrium instar aptata sanctum brachium recludentes. Gesta mon. Mans. (MLWMGScript. XV p. 934,6) scrinium lapideum ... cum -acapsa plumbea. MLWNivard. Ysengr. 7,415 conditus ergo simul dignis donabere -iscapsis. MLWCatal. thes. Germ. I 57,11 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) in -acapsa ... quadrata in modum libri cum ossibus composita. saepe (v. MLWind.). MLWCasus Petrish. 1,26 aperientes ipsam -amcapsam, invenimus in ipsa -acapsa -amcapsam rubricatam. MLWAnnal. Ianuens. II p. 29,7 in marmorea -acapsa. Chron. Basil. MLWa. 1160 -ecapse, in quibus scrinia continebantur. Hist. Mett. (MLWMGScript. XXIV p. 538,8) ossa ..., que in cassa lignea ... fuerant reposita. MLWRicher. Senon. gest. 4,25 p. 313,29 de cassa argentea. saepe. MLWalleg.: MLWHonor. August. gemm. 1,134 super altare -aecapsae ponuntur, ii sunt apostoli et martyres. β spectat ad iusiurandum: MLWLex Alam. B 6,4 ut illi coniuratores manus suas super -amcapsam ponant. MLWLiber hist. Franc. 46 hoc dolose ... super vacuas -ascapsas ei iurantes. Ord. iud. Dei B 9 p. 662,16 iuret in altari ... vel in evangelio sive -acapsa (16 p. 682,43). MLWTrad. Frising. 626^a p. 534,26 cum iuramento super -amcapsam corporis sancti Tertulini confortare. MLWChart. Turic. 190. γ spectat ad confirmationem traditionum: MLWTrad. Frising. 347^a (a. 815) vir ... tradidit in -amcapsam (‘Reisealtar’ MLWed. p. XLIV) seu in manus Hittonis episcopi suam alodem. 513^a femina illam traditionem fecit in -acapsa sanctę Marię, quae episcopus secum habuit. 618 totum ... tradidit in capxas sanctae Mariae. MLWal. (v. MLWind. p. 717^b). MLWGerh. August. Udalr. I 28 p. 417,44 tradidit proprietatem ... super -amcapsam deauratam. b de receptaculo scriptorum, librorum: MLWPs. Hippocr. progn. B praef. precepit Hippocrates, ut virtutes iste in hoc libro scripte ponerentur in -acapsa (cassa B, capsia P) eburnea et ponerentur ipsa cum eo in sepulcro. MLWRud. Trud. gest. 1,3MLW^med. (chart.) -ascapsas evangelicas argento paratas (cf. MLWAnon. Has. 6 veterem illam evangeliorum -amcapsam ex electro et auro ... parari fecit. MLWHariulf. chron. 3,3 p. 95,11 -acapsa evangelii argentea. MLWal.). MLWEkkeh. IV. cas. 51MLW^ex. oratorium, in quod invehuntur cruces et cum diptitiis -aecapsae. c de receptaculo eucharistiae: MLWOrdo Rom. 1,48 duo acolyti tenentes -ascapsas cum sancta apertas. d de receptaculo gemmarum, rerum pretiosarum: MLWAgnell. lib. pont. 113 in -amcapsam ligneam super lanam inclusit lapidem. MLWPass. Petri et Pauli 16 aurum ... fulvum -acapsa nigella tegit. MLWHariulf. chron. 3,20 p. 141,20 fecit ... -amcapsam ...; accepit de thesauro ecclesiae ... quaeque potuit pretiosiora et in arcam iam dictam recondidit. MLWCatal. thes. Germ. I 21,5 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) -ęcapsę, in quarum duabus xxiii lapides preciosi atque cristalla. e usu vario vel incerto: MLWEpist. Bonif. 117 p. 253,6 -amcapsam unam ad officium quidem sacerdotale ex ossibus fabricatam. MLWCod. Lauresh. 3420 dono ... i caffam deauratam. MLWPass. Kil. I 10 illorum (martyrum) -aecapsae, crux et evangelium ... cum illis in sepulchro posita sunt. MLWCatal. thes. Germ. I 108,4 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) vi caphsas, aliae ... deauratę et quedam de stagno. MLWEkkeh. IV. pict. Sangall. 129 panditur hic -acapsa (gloss.: a capiendo dicta) gestamen martyris ipsa, horret in hac vestis spinosa catenaque testis. MLWChron. Bened. I 12 sarcofagum argenteum ... cum -iscapsis circumquaque stantibus. MLWNivard. Ysengr. 1,761 clerus rotat vasa ..., candelabra, -ascapsas. MLWAnnal. Ianuens. II p. 123,18 cruces ... collocate -iiscapsiis ferratis. MLWChart. episc. Hild. II 37 ut ... -ascapsas et pallas altarium benedicat episcopus. saepe. per MLWcompar.: MLWWillir. cant. 4,11 p. 32 doctores veluti -aecapsae locupletes ubere doctrina fundunt in vascula vina. sarcophagus — Sarg: MLWAgnell. lib. pont. 26 p. 291,13 invenimus infra ipsam arcam -amcapsam cipressinam, cumque sublevassimus eius tegumen, vidimus ... sanctum corpus iacens. MLWAlbert. Mil. temp. 279 p. 537,17 rege Lodoico mortuo rex Phylipus ... deportari eum fecit in una casa MLWeqs. 286 p. 545,34 portati fuerunt quilibet mortui in una cassa. MLWibid. MLWal. 2 latius: a mus.: α de organo MLWi. q. arcula — Windlade: MLWTract. de fist. org. p. 15 -amcapsam, cui superponantur fistule, oportet fieri quadratam. MLWibid. MLWal. β de monochordo MLWi. q. arca (sonitum reddens) — (Resonanz-)Kasten: MLWPs. Odo Clun. [] dial. 1 p. 252^a,25sq. lignum longum quadratum est monochordum in modum -aecapsae; ... per mediam -amcapsam in longum linea recta ducitur chorda. MLWfort. MLWadd.: MLWAldh. virg. II 73 quamlibet auratis fulgescant cetera -iscapsis. b techn. MLWi. q. forma fusoria — Formkasten: MLWCompos. Luc. I 22 facis casa eramentea et semper eum (sc. aeramen) ibi scalda (inde MLWCompos. Matr. 77,7 facis caficem heramenta). c bot. MLWi. q. vasculum (seminis) — (Samen-)Kapsel: MLWAlbert. M. veget. 6,75 crescunt ... in una -acapsa plus quam quadraginta semina simul. 6,177 rami parvi interiores -aecapsae, in quibus sunt dactili, sex sunt. 6,283 sine siliqua et -acapsa producit agrimonia grana seminis sui. de gemma terminali: MLWAlbert. M. veget. 6,179 in supremo ... cacumine habet palma -amcapsam, in qua est substantia mollis. d natur. MLWi. q. putamen — Schale: MLWPs. Avic. anim. 6,25 p. 376 in cassa ovi. Sroder