capsa

capsa -ae f. 1. Windlade (der Orgel) 2. Resonanzkasten (des Monochords) — 1. windchest (of an organ) 2. sound box (of a monochord) 1 Windlade (der Orgel) — windchest (of an organ) [s.IX] LmLDunch. 71, 18: ‚pinax‘ est capsa organi, in qua figuntur (ed.: finguntur) calami (sim. LmLRemig. Aut. 71, 17: ‚pinacem‘ dicunt esse capsam organi, in qua figuntur calami) LmLFist. Cuprum pur. 20 p. 57: Capsam, cui superponantur fistulae, oportet fieri quadratam aut parte altera longiorem, et per quattuor angulos singula receptacula reliqua concavitate profundiora, ut ventus divisus aequaliter se infundat omnibus foraminibus. A cuius capsae medio demittitur maxima fistula, quae per quattuor partes recipiat geminos folles. ... Tunc tabula tenuis, plana, subtilis et recta fiat eidem capsae superponenda, in qua ordinantur hinc inde rectis lineis foramina aequalibus a se spatiis distantia, et secundum numerum fistularum sit numerus eorundem foraminum. Sub qua tabula est alia opposita maximae fistulae, non ut ipsam obturet, sed ut ventum dividat. Per ora etiam capsae ante et retro super ipsam tabulam ponuntur linguae tenues, planae, subtiles et rectae, quarum foramina cum omnibus foraminibus tabulae convenient tanta concordia, ut videantur una. Post obturatis ipsis foraminibus ut aperiri possint, liquefacto plumbo super tabulam et linguas capsa replebitur. LmLFist. Cuprum pur. 31 p. 58. LmLFist. Cuprum pur. 32 p. 58: Summopere tamen cavendum, ne in iuncturis capsae aliqua rima remaneat, per quam ventus exeat. cf. LmLSachs K.-J., Mensura p. 57 2 Resonanzkasten (des Monochords) — sound box (of a monochord) [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 252a: D.: Quale est illud monochordum? M.: Lignum longum quadratum in modum capsae et intus concavum in modum citharae, super quod posita chorda sonat, cuius sonitu varietates vocum facile comprehendis. D.: Quomodo ponitur ipsa chorda? M.: Per mediam capsam in longum linea recta ducitur, et relicto ab utroque capite unius []unciae spatio, in eadem linea ab utraque parte punctus ponitur (inde LmLIac. Leod. comp. 2, 2, 6. LmLIac. Leod. spec. 5, 17, 2: Est igitur monochordum instrumentum ligneum non rotundum, sed quadratum et oblongum concavum, ad modum capsae vel citharae, in quo supponitur chorda flexibilis et mobilis, cum tangitur. Haec autem chorda super lineam quandam directam in plano ipsius ligni secundum longitudinem dispositam per mediam capsam in longum secundum lineam rectam extenditur et relicto ab utraque parte capsae quasi unius unciae spatio. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 57. LmLTrad. Holl. I p. 167: Monacordum sic notificari potest: Est lignum longum quadratum ad instar capsae seu pharatrae arcualis in linteris buccali dispositum, intus concavum in modum citharae, per quod posita corda sonat. LmLConr. Zab. tract. P 4. LmLBonav. Brix. 27, 4) [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 17, 5-6. [s.XV] LmLProsd. mon. 3, 2: Situetur primo locus scabelli in monacordo versus partem dextram, scilicet iuxta capse finem.