Eintrag · Lex. musicum Latinum
canon
canon -onis m. 1. (schriftliche) Ausführungsanweisung (des Komponisten zu einer Komposition) 2. Bezeichnung für das griechische Tonsystem — 1. instruction (rule) for performance (written by the composer for a composition) 2. term that designates the Greek tonal system 1 (schriftliche) Ausführungsanweisung (des Komponisten zu einer Komposition) — instruction (rule) for performance (written by the composer for a composition) [syn.: subscriptio] [s.XIV] LmLGoscalc. 2, 2 p. 126, 11. LmLGoscalc. 3, 6 p. 170, 3: coloribus, subscripcionibus seu canonibus, pausis, et signis perfectum (sc. tempus) discernitur ab imperfecto. LmLGoscalc. 3, 6 p. 172, 1: Nam communiter canones ponunt, quando commode taliter secundum artem non posset in cantu procedi (inde LmLNicol. Burt. 3, 2, 19). [s.XV] LmLUgol. Urb. 3, 6-6, 34. LmLUgol. Urb. 3, 6-7, 7: si inter notas comparationem seu proportionem facere volunt sexquitertiam, hoc in canone signum 4/3 subscribunt. LmLUgol. Urb. 3, 10-4, 18. LmLIoh. Tinct. diff. 3: Canon est regula voluntatem compositoris sub obscuritate quadam ostendens. LmLIoh. Tinct. pr. 3, 3, 10. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 84. LmLBart. Ram. 3, 1, 4 p. 90: Capitulum quartum. In quo canones et subscriptiones subtiliter declarantur. Tacite praetermittendum esse non arbitror, si quis auctor velit sub cantu, per quod perfectum aut imperfectum vel diminutum possit sine aliquo signo dignosci, aliquid subscribere vel etiam, si aliter signatum fuerit per canonem aut subscriptionem, contrarium ediscere. Dicitur enim subscriptio, quia semper sub tenore scribitur, canon vero, quia est quaedam regula voluntatem componentis sub quadam ambiguitate obscure et in enigmate insinuans, ut in missa „Se la face ay pale“, ubi ponitur „Crescit in triplo et in duplo et ut iacet“. Quandoque etiam canon docet cantare per contrarium; incipientes a fine in principio finiunt, ut fecit Busnois: „Ubi α ibi ω et ubi ω finis esto“. Etenim nos simile clandestinis verbis in quodam carmine posuimus dicentes: „In voce, quae dicitur contra, contra sic canitur“. Canone mutatur etiam locus, ut Busnois: „Ne sonites cacefaton, sume lichanos hypaton.“ Notula enim prima est in ⋅g⋅, quae lichanos est meson, et tamen canon ponit illam in ⋅d⋅, qui locus est lichanos hypaton. Mutatur etiam canone modus procedendi, ut tantum, quantum vox debebat elevari, deprimatur. LmLBart. Ram. 3, 1, 4 p. 91. ibid. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 4 p. 92. ibid. []al. LmLIoh. Hoth. dial. p. 71. LmLIoh. Hoth. dial. p. 74. LmLIoh. Hoth. dial. p. 75. LmLNicol. Burt. 3, 2, 17. LmLNicol. Burt. 3, 2, 19. ibid. al. LmLAdam Fuld. 2, 9. LmLAdam Fuld. 2, 12: nil enim differt, si canon metricus sive prosaicus sit, quia regula est; multi enim dum obscuritatem amant, peritis derisui sunt, quia rara obscuritas sine errore. LmLGuill. Pod. 8, 17. ibid. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 2. LmLFr. Gafur. pract. 2, 14: Canonice consyderatur diminutio, quum figurarum quantitates declinant et variantur in mensura secundum canonis ac regulae inscriptam sententiam. ibid. al. LmLFr. Gafur. pract. 4, 3. ibid. al. LmLFr. Gafur. pract. 4, 4. ibid. al. LmLFlor. Fax. 15 p. 87: Tertium (sc. genus compositionis) difficillimos verborum canones investigat. LmLFlor. Fax. 16 p. 88: Illud autem tertium genus, hoc est, cum canone compositio diversis tentandum modis perspiciemus. Nanque vel per deductionem vel reductionem secrete notulas aptatas in contrapuncto comperiemus. ... Aliquando verborum canonis vocales litteras vel syllabas vel dictiones notabimus, in quibus diversas figuras collocando, cui ipsorum competant eae, experiemur. ... Etsi difficillima cognitu nobis canon offert, tamen recta contrapuncti indagatio facillima reddet. 2 Bezeichnung für das griechische Tonsystem — term that designates the Greek tonal system [s.XV] LmLMich. Keinsp. 3, 6: Canon: nete synemmenon, paranete synemmenon, trite synemmenon, nete hyperbolaion, ... proslambanomenos. cf. LmLWantzloeben, Monochord p. 4 ex errore pro cantus ut videtur: LmLTrad. Holl. III 9 p. 80: Vel illa regula datur, quod canon in ⋅a⋅ moratur.