lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

caesar

nhd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
8 in 5 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
14
Verweise raus
6

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

caesar

Bd. 2, Sp. 41
caesar (ce-), -aris m. MLWscript.: -essa-: MLWl. 51. p. 42,50sq. -eza-: p. 43,15. ?MLWform. gen. vel MLWdat. MLWsg. -ii: MLWl. 64sq. imperatorKaiser,Cäsar (cf. MLWGloss. III 182,20 St.-S. cesar vel augustus keiser. 428,18 cesar chaiser vel imperator. MLWal.): I in titulo, allocutione sim.: A spectat ad Romanos antiquos: MLWWalahfr. carm. 68,9 -iscaesaris Adriani. MLWWiduk. gest. 1, 34 p. 47,9 a Diocletiano -ecaesare. MLWAnselm. Bis. rhet. p. 97,18sq. nostro ... hoc opusculo, ut ipse (Vergilius) cesari Augusto, sic et nos cesari commendemus Heinrico (MLWBerth. [?] annal. MLWa. 1077 p. 297,25 postquam idem [Octavianus] ... Augustus, iam -rcaesar et imperator appellatus est. MLWal.). MLWMarian. chron. a. Chr. 48 Claudi cessaris. MLWal. adde: MLWAnselm. Bis. rhet. p. 99,5 Romam fore excitatam sub nostro cesare Heinrico, quam legimus exaltatam cesare quodam Iulio. B spectat ad Francos, Teutonicos: 1 usu strictiore: a in actis publicis, chartis sim.: MLWCapit. reg. Franc. 33,2 ut omni homo ... nunc ipsum promissum nominis cesaris faciat (de re v. H. Beumann, Ideengeschichtliche Studien. 1962. p. 105). MLWChart. Fuld. A 210 regnante domno Karolo ... anno tertio, quo -rcaesar ordinatus est (MLWTrad. Frising. 378 MLWa. ... imperii Hludowici cesaris iv. MLWDipl. Otton. I. 338 p. 462,19 signum domni Ottonis ... imperatoris; data ... MLWa. ... imperii ... Ottonis piissimi cesaris vi. MLWChart. Heinr. Leon. 47 p. 67,13 regnante ... victoriosissimo cesare Friderico, vii. MLWa. imperii eius. MLWal.). MLWTrad. Patav. 51 in fisco auri untias xii ... solvat domini cesarii ([cf. 48 domni regi]. 52 duodecim solvat domni caesarii uncias coactus). MLWCapit. reg. Franc. 45 p. 126,38 imperator -rcaesar Karolus (de re v. W. Schlesinger, Beiträge zur deutschen Verfassungseschichte. I. 1963. p. 199sqq.). MLWConc. Karol. 58 p. 783,5 domno et piissimo Ludovico -ecaesare augusto consulente. MLWDipl. Otton. I. 334 p. 449,30 signum domni Ottonis serenissimi -iscaesaris (MLWDipl. Otton. III. 340 p. 770,34 -iscaesaris invicti. MLWDipl. Heinr. II. 469 p. 599,1 MLWs. domni Heinrici Romanorum imperatoris -iscaesaris semper invicti. MLWDipl. Heinr. IV. 436 Heinrici Romanorum cesaris invictissimi. MLWal.). MLWDipl. Heinr. III. 208b auctoritate patris mei ... Cuonradi cesaris. MLWal. in diplomatis forma q. d. intitulatio: MLWDipl. Heinr. II. 396 Heinricus gratia Dei Romanorum -rcaesar augustus. b in auctorum narratione: MLWAnnal. Lauresh. MLWa. 802 domnus -rcaesar Carolus. Annal. Augiens. II MLWa. 875 (MLWMGScript. I p. 68) Ludowicus -rcaesar Italiae obiit. MLWNotker. Balb. gest. 1,26 p. 35,15 ut Karolus M. ... nomen ... imperatoris, -iscaesaris et augusti ... assequeretur ([cf. H. Beumann, op. cit. p. 96]. MLWWipo gest. 16 p. 36,20 -rcaesar et augustus Romano nomine dictus. MLWal.). MLWCarm. Cantabr. 11,1a,1 magnus cesar Otto. Transl. virg. Col. 4 (MLWMGScript. XXX p. 1377,26) princeps Heinricus, huius nominis in catalogo cesarum Romanorum rex quintus. MLWVita Meinw. 23 p. 29,23 papa ... regem in cesarem et imperatorem consecravit. MLWHelm. chron. 40 p. 82,32 Heinriciani cesares. MLWOtto Sanblas. chron. 33 p. 49,6 imperator Constantinopolitanus vim cesaris Fridrici ferre non prevalens MLWeqs. saepe. v. et p. 41,48.52. spectat ad imperii consortem: MLWCapit. reg. Franc. 183 p. 449,33 (Ansegisi coll.) capitula ... domni Hludowici augusti et Hlotharii -iscaesaris. MLWAnnal. Iuv. III MLWa. 824 Lotharius cesar Romam venit ...; rex Bulgarorum ... legatos suos ad imperatorem (sc. Ludowicum Pium) direxit. MLWAdalb. Magd. chron. MLWa. 967 p. 179,8 papa ... Ottonem regem ... cesarem et augustum ordinavit. MLWSicard. chron. MLWa. 1189 p. 169,7 Henricum inter ceteros filios primogenitum, quem fecerat cesarem Fridericus I. (cf. E. Kornemann, Doppelprinzipat und Reichsteilung. 1930. p. 1742). c in epistolis, praefationibus, versibus imperatori dedicatis: MLWWalahfr. imag. Tetr. 95 magne ... -rcaesar. MLWcarm. 76,75 sancte. MLWConc. Karol. 56A p. 705,25 o venerande -rcaesar. MLWWandalb. martyr. 354 -rcaesar Hludowice. MLWHraban. epist. 50 p. 505,41 -rcaesar amate. MLWGerb. epist. 187 (ed. F. Weigle. 1966) paremus ..., cesar, imperialibus edictis. MLWCarm. var. II 1,1 cesar, tantus eras. MLWWibald. epist. 201 p. 320,6 clementissime cesar. MLWArchipoeta 9,1,1 cesar noster ave. saepe. 2 usu laxiore: a de imperatoribus nondum coronatis: MLWWalahfr. Wett. 822 bella movet Karolus duros tum (sc. MLWa. 799) -rcaesar in Hunos. MLWDipl. Arnulfi 9 p. 17,13 preceptum concambii inter domnum cesarem Karolum et Liutwardum episcopum ... peracti. MLWAnnal. Altah. MLWa. 1042 p. 29,2 -rcaesar Heinricus (III.). v. et vol. I. p. 1230,16. b de regibus numquam imperatoris nomen assecutis: MLWSedul. Scot. carm. 2,25,43 (de Lothario II. rege) fulgide -rcaesar, ave (cf. p. 43,62). MLWGerb. epist. 75 (ed. F. Weigle. 1966) -rcaesar Lothari (sc. rex Franciae). MLWChron. Ebersb. I p. 10,14 tempore Karolomanni -iscaesaris (regis MLWChron. Ebersb. II p. 4a,41). MLWAdam gest. 1,27 orthodoxus cesar Ludvicus (sc. Germanicus; cf. R. Buchner, ArchKultGesch. 45. 1963. p. 27). II usu appellativo: A spectat ad Romanos antiquos (et Byzantinos: l. 51): MLWRhythm. 146,28,5 (de serico) me -escaesares (cessare C) ulnis efferunt et reges ... mirantur. MLWHugeb. Willib. 4 p. 101,29 cum nuntiis papae et cesaris (cess-cessaris 1; MLWsc. Leonis III.). MLWAnnal. Lauresh. MLWa. 801 ubi (sc. Romae) semper -as (sic) sedere soliti erant. MLWRather. epist. 7 p. 35,7 ut ... Paulus -emcaesarem, ita ego appellabam Romanam sedem. MLWOtto Frising. chron. 1,30 p. 64,22 a Cesare cesares sunt dicti. 5 prol. p. 227,20 circa cesarum tempora. MLWal. spectat ad imperii consortium: MLWOtto Frising. chron. 7 MLWapp. p. 377,23 imperatores: ... Dyocletianus et Maximianus ...; cesares: Constantius et Galerius et Licinius. v. et p. 43,71. B spectat ad Francos, Teutonicos (et Hispaniae Saracenos: p. 43,17): 1 usu strictiore: MLWAlcuin. epist. 245 p. 393,36 reus ... cesarem appellans. MLWWalahfr. carm. 24,24 -iscaesaris ... nomen. MLWRegino chron. MLWa. 807 p. 66,35 munera ..., quae ... rex Persarum -icaesari miserat. MLWRuotg. Brun. 41 -rcaesar ipse (sc. Otto I.) futurus (cf. Fr. Lotter, Die Vita Brunonis des Ruotger. 1958. p. 97.105). MLWHrotsv. gest. praef. 3 gesta -iscaesaris augusti. MLWGerb. epist. 4 (ed. F. Weigle. 1966) divi -iscaesaris. MLWWipo gest. 29 p. 48,21 ut mereretur Misico redire ad gratiam imperatoris; -rcaesar misericordia motus MLWeqs. 40 p. 61,2 ruit -rcaesar, caput mundi. MLWOtto Sanblas. chron. 43 p. 70,2 Grecorum imperator ... miliciam Teutonicorum ... in gratiam cesaris liberaliter habuit. MLWChart. Stir. III 70 p. 132,8 quem ecclesia verum cesarem esse reputat. persaepe. expressius MLWi. q. decus imperatoriumkaiserliche Würde: MLWBruno Querf. fratr. 7 p. 723,10 vix incolume vita ... humiliato cesare Roma exivit Otto III. 2 usu laxiore: a alternatim c. rex de principibus utroque munere fungentibus: MLWCand. Fuld. Eigil. II 12,18 fratres ... venisse Fuldenses ... coram ... rege aperit Aaron ...; quos cum pro foribus -rcaesar praesensit MLWeqs. MLWNotker. Balb. gest. 2,6 p. 56,19 ex latere -iscaesaris (regis ZW) directi sunt, qui eos (legatos) ... introducerent; stabat autem gloriosissimus regum Karolus MLWeqs. MLWThietm. chron. 7,54 palmas rex celebrat Magoncia ...; regina autem ... a cesare discedens MLWeqs. MLWal. b de imperatoribus nondum coronatis: MLWErmenr. Sval. 5 -rcaesar ... augustus (sc. Karolus M.) ... tradidit MLWeqs. (sc. MLWa. 793). MLWThietm. chron. 2,26 cesar ad monasterium ... Emmerammi ... venit (sc. MLWa. 940). MLWChron. Pol. 3,5 cesar (-zarcaezar H) fluvium transiebat (sc. MLWa. 1109). MLWal. adde: MLWAdam gest. 3,60 colloquium cesaris cum rege Danorum. c de variis principibus: MLWHrotsv. Pel. 224 -iscaesaris (sc. Abdrahemen regis) imperio tunc haec urgente. MLWCarm. Cantabr.15,2b,3 (in fabula) dum cesaris (MLWsyn. rex) ore fallax predicitur quis mentiendi gnarus. C spectat ad summam potestatem: 1 de Deo, Christo: MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,253 cum palma recubant martyres in -iscaesaris aula, quam regit ... Christus. 2 de auctoritate saeculari (cf. Vulg. Matth. 22,21. MLWal.): MLWChart. Hagenow. 56 (a. 1035) familia ... -emcaesarem terrenum appellent et summum regem omnium Deum implorent. MLWChron. Pol. 3 epist. p. 122,18 in hiis, que sunt cesaris, honorem et servicium mundi principibus exhibere. MLWAlex. Min. apoc. 20 p. 416,21 Christus, qui ... separaverat iudicium -iscaesaris (imperatoris W) a iudicio suo. MLWal. 3 iron. de civibus rebellantibus: MLWArchipoeta 9,12,2 omnes erant cesares, nemo censum dabat. III in cognomine: MLWChart. Lips. II 18 (a. 1254) testes ... Conradus Cesar, Thomas Iageboc, Conradus Papa. MLWChart. Port. 206 p. 217,17 ab Friderico cognomento Cesare et filiis suis ..., item rusticis ecclesie. Heßler
8557 Zeichen · 613 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    CÄSAR‐

    Grimm Neubearbeitung (1965–) · +1 Parallelbeleg

    CÄSAR‐. ca. 20 zuss., überwiegend mit fugenelement ‐en‐:

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Cäsar

    Goethe-Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    1 Cäsar Gaius Julius C. a rollenspr appellat für Friedr II vPreußen 5 1 ,220 Xen 106(138) b Titelfigur eines Dramenfragm…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Caesar

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09) · +1 Parallelbeleg

    Caesar (ungewissen Ursprungs), ursprünglich Familienname eines Zweiges des altrömischen Geschlechts der Julier, dann Ehr…

  4. Sprichwörter
    Cäsar

    Wander (Sprichwörter)

    Cäsar 1. Aut Caesar, aut Kasperl. ( Ulm. ) »Aut Cæsar, aut nihil, aut Maelzenbräuer im Lobe nicht.« ( Frischbier, 2634. …

  5. Latein
    caesar

    Mittellateinisches Wb.

    caesar (ce-) , -aris m. script. : -essa-: l. 51. p. 42,50sq. -eza-: p. 43,15. ? form. gen. vel dat. sg. -ii: l. 64sq. im…

Verweisungsnetz

25 Knoten, 17 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 17 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit caesar

25 Bildungen · 25 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von caesar 2 Komponenten

ca+sar

caesar setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

caesar‑ als Erstglied (25 von 25)

Caesar ad Rubicōnem

Meyers

Caesar ad Rubicōnem , lat. Sprichwort: »Cäsar am Rubico«, d. h. vor einer wichtigen Entscheidung, soviel wie Herkules am Scheideweg, im Gege…

Cäsarēa

Meyers

ca·s·area

Cäsarēa ( Kaisareia ), Name mehrerer wichtiger Städte des Altertums: 1) Hauptstadt von Kappadokien, früher Mazaka genannt, am Nordfuß des Ar…

Cäsareaner

GWB

caesarea·ner

Cäsareaner Gefolgsleute u Legionäre Cäsars bei der Schlacht auf den Pharsal Feldern, als Geistererscheinung 15 2 ,206 Üb:Helena Plp Rüdiger …

cäsarennase

DWB2

caesar·en·nase

cäsarennase f . markante, große nase: ⟨1891⟩ Heyse [1924] III 2,645. 1997 frankf. allg. sonntagsztg. 34,9 c .

cäsarenwahn

DWB2

caesar·en·wahn

cäsarenwahn m . krankhafte, obsessive übertreibung des herrschaftsstrebens eines diktators; größenwahn: 1887 Freytag (1886) 1,203. 2008 zeit…

Cäsarenwahnsinn

Wander

caesarenwahn·sinn

Cäsarenwahnsinn Das ist Cäsarenwahnsinn. Stammt ohne Zweifel aus der geistvollen Entwickelung des Professors in Freytags Verlorener Handschr…

Cäsarĕopapismus

Meyers

Cäsarĕopapismus (lat., Cäsareopapāt ), das Eingreifen der weltlichen Macht in geistliche Rechte, namentlich der Kaiser und Könige in die vie…

caesareus

MLW

casa·reus

caesareus (ce-) , -a, -um . script. -ri(us): l. 51. cf. p. 41,64sq. I adi. i. q. imperialis — kaiserlich, Kaiser- : A spectat ad res, animum…

Cäsaréwitsch

Meyers

caesar·e·witsch

Cäsaréwitsch ( Zesaréwitsch, Zaréwisch , russ.), seit dem Jahre 1841 Titel des russischen Thronfolgers.

caesarianus

MLW

caesarianus (ce-) , -a, -um . script. -rea-: p. 44,3.8. I adi. : A de imperii consortio i. q. caesaris proprius — Cäsar- : Otto Frising. chr…

caesaricus

MLW

* caesaricus (ce-) , -a, -um . imperialis — kaiserlich : Hist. de exp. Frid. imp. p. 86,6 penam, quam non decet imperiali irrogari personę, …

caesarienses

MLW

caesarienses (ce-) , -ium m. pl. homines imperatoris — die Kaiserlichen : Chron. rhythm. Col. 2,144 hunc (papam) dum ... spectabant ce-es ce…

caesaries

MLW

casa·ries

caesaries (ce-) , -iei f. script. c(a)essa-: l. 26.29.36. form. -ria: Gloss. III 435,14 St.-S. plur. : l. 29. I crines (capitis) — (Haupt-)H…

Cäsarĭon

Meyers

caesar·ion

Cäsarĭon , Sohn der Kleopatra von Julius Cäsar, geb. 47 v. Chr., von Octavianus nach ihrem Tode hingerichtet.

CÄSARISCH

DWB2

caesar·isch

CÄSARISCH adj. abl. von cäsar m. oder dem personennamen. kaiserlich, nach herrschaftsart eines kaisers, absolutistisch, glanzvoll: 1618 alsd…

Cäsarismus

Meyers

Cäsarismus (lat., Cäsarentum ), dasjenige politische System, das auf der theoretischen Grundlage der Volkssouveränität eine der cäsarischen …

Cäsarĭus

Meyers

caesar·ius

Cäsarĭus , 1) (C. von Nazianz ) Bruder Gregors von Nazianz, ausgezeichnet als Naturforscher, Mathematiker, Arzt und Apologet des Christentum…

Caesar non supra grammaticos

Meyers

Caesar non supra grammaticos (lat.), »der Kaiser (steht) nicht über den Grammatikern«, sprichwörtliche Redensart, die daher rühren soll, daß…

Cäsarpfählchen

Meyers

caesar·pfaehlchen

Cäsarpfählchen ( Verpfählungen ), Hindernismittel, dicht nebeneinander in den Erdboden gesteckte, oben zugespitzte Holzpfähle, wie sie Cäsar…