Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
burgliut st. m.
st. m.; mhd. burcliute, nhd. burgleute; as. burgliudi, mnd. borchlde, mnl. borchlude (alle Formen sind Plur.); ae. burgléod; an. borgarlýđr. — Graff II, 196.
purch-liut-: nom. pl. -e Nr 660,24; purc-: nom. sg. -] Gl 1,143,8 (R). 184,3 (K). 185,3 (R; lat. pl.). 2,315,14 (Re); purg-: gen. sg. -es Nb 149,15 [160,22]; acc. pl. -i Gl 2,295,42 (10./11. Jh.; -iv-); burch-: dass. -i OF 4, 4,60; burg-: dat. sg. -e Nb 75,27 [85,9]; nom. pl. -i T 151,3; dass. -e Nc 687, 13/14 [1,13/2,1]; gen. pl. -o T 97,2. Nb 26,23 [29,22]; acc. pl. -i O 4,4,60; dass. -e Nb 41,19 [46,29].
puruhc-liutim: dat. pl. Gl 1,388,29 (Rb).
Verschrieben sind: puro-liut: nom. sg. Gl 1,184,3 (Pa; vgl. auch Gröger s. v.); purhc-: nom. pl. -e Nr 660,24 (Hs. G = S. CLXV, 5). I. im Sing. als Kollektivbegriff oder im Plur.: 1) Bürger, Einwohner: a) einer Stadt: Städter: in muat iz ... ruarti thie selbun burgliuti (von Jerusalem) [commota est universa civitas, Matth. 21,10] O 4,4,60. nieht ein dero burgliuto . nube ouh ... tero lantliuto guot feroset uuerden ... daz uuag mir ebenharto dien . die iz liten provincialium fortunas pessumdari ... non aliter indolui . quam qui patiebantur Nb 26,23 [29,22]. umbe gemeina frouui . nam man frono scaz ... unde gebeta allemo demo burgliute 75,27 [85,9]. Romani ciues hiezen beide . ioh selben die burgliute . dar gesezzene Nc 687, 13/14 [1,13/2,1]; b) eines Gebietes, Bezirkes: inti zuoclebeta einemo thero burgliuto thero lantscefi et adhaesit uni civium regionis illius T 97,2; c) des Himmels: purcliut [debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum] civium (Hs. civis) [ad usum nostrae conversationis trahere, Greg., Hom. II, 34 p. 1606] Gl 2,315,14. 2) Untertan, Volk: sine burgliuti hazzotun inan ... quedente: ni uuollemes thesan rihhison obar unsih cives autem eius oderant illum dicentes: nolumus hunc regnare super nos T 151,3. ein herro ist tar . unde ein chuning . ter sine burgliute gernor samenot . tanne uertribe eis kirios estin . eis basileus . qui laetetur frequentia civium . non depulsione Nb 41,19 [46,29]. ter ouh tes purgliutes fruondo iu flegen solta . der uuas mahtig si quis quondam curasset annonam populi . magnus habebatur 149,15 [160,22]. 3) Staatsbürger: hę (quaestiones) sunt quę ciuiles dicuntur . quia inter ciues agitantur . sunt enim ciues purchliute Nr 660,24. 4) Mitbürger, Landsmann: puruhcliutim [septem igitur diebus convivii flebat ante eum: tandemque die septimo cum ei esset molesta, exposuit. Quae statim indicabit] civibus [suis, Jud. 14,17] Gl 1,388,29. purglivti [vos autem cur pertimescitis, quae vestros] concives [videtis? Greg., Hom. II, 21 p. 1527] 2, 295,42. II. im Sing. als Individualgröße, nur in Glossen:
purcliut urbanus Gl 1,143,8. civis 184,3. 185,3 (Hs. cives; beide Interpr. zu indigena).