brevis, -e.
MLW
script.: pr-: MLWCod. Karol. 7 p. 492,30. MLWSalom. II. epist. 25 MLW
cod. A 2. brae-:
p. 1575,20. -eb(is):
p. 1575,21. 1576,70. 1577,24.43.67. 1579,19.21. 1580,4. MLW
form.: MLW
acc. MLW
sg. -im:
p. 1576,46. MLW
abl. MLW
sg. (subst.): -i:
passim. -e:
p. 1577,46.49. 1578,42.47. 1579,56. MLW
al. nom. et MLW
acc. MLW
pl. -i:
p. 1577,43. 1579,60. MLW
dat. MLW
pl. -is: MLW
l. 24. MLW
metr. brē-:
p. 1578,24. I
strictius de longitudine vel altitudine MLW
i. q. contractus, succinctus, humilis —
kurz, kleingewachsen, niedrig, flach: A
de statu corporali: 1
de anim. et partibus corporis eorum: MLWHugeb. Willib. 4 p. 96,10 armenta mirabilia longo dorso et -isbrevis cruribus ... creati. MLWEinh. Karol. 22 p. 26,26 quamquam cervix
Karoli obesa et -iorbrevior ... videretur. MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 375,24 hominis digiti multo -ioresbreviores et, ut ita dixerim, curtiores ... apparent sub aqua. MLWNotker. Balb. gest. 2,15 quid fecerit parvus David ingenti illi Goliath vel -issimusbrevissimus Alexander procerissimis satellitibus suis? MLWWalth. Ter. Ioh. 14 p. 1149,34 puero vel alicui -isbrevis staturae homini. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 74,14sq. -ebreve ... collum habent aves terrestres ... et -iusbrevius quam aquatice MLW
eqs. MLWAlbert.
M. animal.1,494 ubi autem fuerint duae -esbreves
lineae palmam manus findentes, significatur materia ex humore inordinato ... vincere supra virtutem formativam et sic breviabit vitae peryodum. MLW
al. in cognomine: MLWAdemar. hist. 1,49 Pipinus Vetulus vel B-is. MLWTrad. Frising. 1758
e testes: ... Regenhalm B-is, Liupolt Claudus. MLW
al. remissius -ibrevi manu MLW
i. q. directe —
direkt: MLWActa imp. Winkelm. I 801 p. 624,9 (a. 1231) uncias ... ad ... racionales nostros in Apulia -ibrevi manu studeas destinare. 2
de rebus naturalibus: MLWBeda hist. eccl. 1,1 p. 11,32 contra Aquilonem ea
(Brittania) -iorbrevior
quam Hibernia. MLWWandalb. hor. 13 ⌊centrum tumque⌋
(⌊⌋
an centaurumque MLW
leg.?) -embrevem iam sole regente. MLWHrotsv. Mar. 462 virgula. 3
de rebus fabrefactis: MLWEpist. Bonif. 114MLW
ex. gunnam -embrevem ... consutam
(cf. MLWNotker. Balb. gest. 1,34 p. 47,17 -issimabrevissima illa palliola. MLW
al.). MLWWett. Gall. 27 ut una axis ex pariete decurtata -iorbrevior aliis palmarum quattuor apparuisset. MLWWaltharius 931 longa tamen cuspis -ioribreviori depulit hostem armatum telo. MLWEkkeh. IV. bened. I 44,30 non sinit erectum tota tempora quem -ebreve tectum. MLWTheoph. sched. 3,60 p. 117,18 Th. in penultima turri
turibuli, quae -iorbrevior est. MLW
al. v. et supra p. 708,43. 4
de viis sim.: MLWWandalb. mens. 273 libra ... umentem volvit -ioribreviori tramite Phoebum. MLWPoeta Saxo 3,504 illi via tanta peracta visa -isbrevis fuerat, quia compensaverat omnes ... labores. MLWThietm. chron. 2,4 virgulam -iorembreviorem
litterae Pythagorae. MLW
al. B
de tempore: 1
gener.: MLWAldh. epist. 1 p. 477,10 -ibrevi temporis intercapidine momentaneoque ictu
(cf. MLWRuotg. Brun. 32 tam -ibrevi tempore. MLWWalth. Spir. Christoph. I prol. p. 65,28 -ibrevi quasi duorum mensium continuatione. MLW
al.). MLWBeda temp. rat. 3,40 plurimi scriptores indifferenter -issimumbrevissimum illud temporis spatium ... nunc momentum, nunc punctum, nunc atomum vocant. MLWWalth. Spir. Christoph. I 17 per ... -isbrevis momenti supplicia. MLWThietm. chron. 4,61 -embrevem vitam. MLWHildeg. phys. 7,3 p. 1315
D per -embrevem horam. MLWCaes. Heist. hom. exc. 52 -ioresbreviores vigilie videbantur ei semper longissime. MLWHeinr. Lett. chron. 2,5 inducias.
saepe. MLW
c. sensu fragilitatis: MLWRhythm. 17,2,1 -isbrevis totus tum parebit prisci luxus saeculi
(cf. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,128 cum censura -isbrevis facinus deliberat orbis
[v. notam MLW
ed.]). MLWHraban. carm. 37,13 omnibus his -isbrevis usus et est sub lege noverca. MLWAgius epic. Hath. 506 quam -isbrevis est nobis, nunc tibi longa salus.
expressius MLW
i. q. cito explendus —
rasch erfüllbar[]: MLWHeinr. Wirz. cur. 357 ut possim voto -iorebreviore potiri. 2
comput.: MLWBeda hist. eccl. 1,1 p. 11,10 cum in Armenia ... dies ... -issimabrevissima viiii conpleat horas. MLWGerb. (?) astrolab. 8,3 -issimabrevissima hora ezemenia non minus quam usque ad undecim partes decrescit. MLW
al. 3
metr. et mus.: MLWAldh. ad Acirc. 8 p. 78,8 longae et -esbreves sillabae. MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 376,24 ‘madefacis’ accentum habet paenultima, licet sit -isbrevis. MLWMus. Enchir. MLWadd. p. 75
a,2 sonorum -iumbrevium ac longarum. MLWAnon. mus. Wagner p. 355
a si ipsa
figura simplex fuerit et -isbrevis. MLWBerno ton. prol. 14 p. 77
a,32 in neumis, ubi rarae sonorum morulae -ioresbreviores ... sint metiendae. MLWGuido Aret. ign. cant. II p. 45
b,34 per singulos sonos -issimasbrevissimas subposui symphonias.
saepe. in musica mensurabili MLW
i. q. notae quadratae affixus —
der viereckigen Brevisnote angehängt: Anon. VII MLWmus. Coussemaker I p. 380
a,12 quedam plica -isbrevis descendendo. MLWIoh. Garl. mus. mens. I p. 99
a,15 est et alia plica -isbrevis, et fit, quando longior tractus fit a parte sinistra. C
de dictis et scriptis (cf. L. Arbusow, Colores rhetorici. 21963. p. 100sq.): 1
gener.: MLWAldh. ad Acirc. 2 p. 65,8 testamenti veteris -isbrevis (braevis
A) epitoma, hoc est paralipomenon. MLWWillib. Bonif. 7 p. 36,13 ut, quanta se relegionis regimine ... rexerit, -bi videlicet proferamus sermone. MLWHraban. carm. 32,1 hoc -ebreve carmen. Carm. de Germ. 1,24 (MLWMGPoet. IV p. 125) hinc virtutes memorentur stilo -ibrevi reliquae. MLWRuotg. Brun. 9 -ibrevi quidem, sed pura se oratione Domino commendans. MLWThangm. Bernw. 5 quae
(lectio) inter coenandum non -isbrevis legebatur. MLWAnselm. Bis. rhet. 1,5 p. 113,6 tibi Tullianam inscripsimus particionem ..., -embrevem ... paucitatis servatricem. MLWConr. Hirs. dial. 1210 -embrevem prefaciunculam.
saepe. expressius de scriptore: MLWWarn. synod. praef. 4 rerum priscarum -isbrevis editor atque novarum. MLWHeinr. Wirz. cur. 915 esto tamen -isbrevis et succinctis utere verbis. 2
de chartis sim.: MLWBrev. Notit. a p. A 2,21 hic continentur -esbreves noticie de constructione ecclesie (
cf. MLWChart. Hersf. 38 p. 71,10 -ebreve compendium. MLWTrad. Frising. 652 -ebreve commemoratorium). MLWTrad. Ratisb. 19 p. 24,30 commemoratio -ibrevi sermone conclusa. MLWAgob. epist. 6 p. 179,37 singulos -esbreves indiculos. MLWEkkeh. IV. cas. 112 legationis suae -embrevem et uniformem ordinant reddicionem. MLW
al. II
latius MLW
i. q. parvus, exiguus —
klein, gering: A
de ambitu, extensione: MLWCod. Karol. 55 p. 579,38 comitem constituimus in quandam -issimambrevissimam civitatem Gabellensem. MLWWett. Gall. 28 p. 272,22 -isbrevis pisciculus. MLWWalahfr. carm. 42,6 membra sepulturis posse capi -busbrevibus. MLWEpist. var. II 13 p. 318,1 -ibrevi in tabula. MLWHrotsv. Pafn. 7,9 quam -ebreve, quam obscurum et quam incommodum
habitaculum tenellae mulieri ad inhabitandum
(cf. MLWVita Poppon. 13 p. 301,48 in officinis monasteriique -issimisbrevissimis claustris vilescere
abbatiam). MLWGunzo epist. 16 p. 52,2 quatenus
musica corporum caelestium ... laxioribus giris acutos, -busbrevibus graviores impertiatur sonos. MLWTheoph. sched. 3,53 p. 107,5 Th. -embrevem annulum. MLWThiofr. Willibr. II 2,66 recipit laceris illum -isbrevis insula remis. MLW
al. MLW
fort. MLW
add.: MLWRegistr. Eins. 1 p. 44,33 de -ibrevi agro quartale. MLW
ibid. MLW
al. B
de numero, pretio: MLWWalahfr. carm. 89,3,6 quartus
annus item -iorbrevior dicitur in numero
horarum (
cf. 89,3,11). MLWHelm. chron. 25 p. 51,6 soli Sturmarii ... egressi sunt cum -ibrevi numero (
cf. MLWHonor. III. registr. 106 p. 76,21 cum redeuntibus multis -isbrevis sit ... exercitus Christianus). MLWVita Wirnt. 6 pisciculos ... -ibrevi ere comparans
vidua (
cf. MLWMirac. Adalb. Wirz. 14 p. 72,30 vehiculum prece et -ibrevi merce conquirit).
de moneta (cf. Fr. Frh. v. Schrötter, Wörterbuch der Münzkunde. 1930. p. 598b): MLWTrad. Biburg. 54 p. 444,32 (
s. XII.) possessionem ... ecclesiae ... possidendum pro censu annuali ... et pro -ibrevi solido suscepit (MLWWolfger. itin. comput. 1 p. 10,3. MLWRegistr. Baiuv. A p. 188,7. 199,2. MLW
al.). MLW
subst. masc. vel fem.
vel neutr.: I
proprie: A
de longitudine vel profunditate: 1
quod contractum est —
das Kurze: MLWAlbert.
M. metaph. 1,5,11 p. 83,83 (ed. B. Geyer. 1960) lineae longitudines constare ex primis contrariis lineae, quae sunt ... longum et -ebreve (
p. 992a,
11 ἐκ ... βραχέος). 2
vadum —
Untiefe (
cf. MLWGloss. II 674,23 St.-S. -busbrevibus thuniun. 690,25. 704,29): MLWWalahfr. carm. 6, 34 ne fluctus mergat, qui furit in -busbrevibus. Drogo Lew. 1,4 (MLWMG Script. XV p. 783,48) vim maris, tum quoque -iabrevia timebant.
[] B
de tempore MLW
i. q. spatium recisum —
kurzer Zeitraum, Kürze: 1
gener.: MLWAnnal. Mett. MLWa. 691 p. 13,6 quidam ad -ebreve (adhuc
B1) rebelles extiterant. MLWEinh. Karol. 14 p. 17,11 se -ibrevi ... adventurum (MLWEkkeh. IV. cas. 23MLW
med. miratur opus tantum tam -ibrevi peractum). MLWHincm. epist. I 184
b,4 p. 180,36 Sergio
papa ... in -ibrevi defuncto (MLWWiduk. gest. 3,6 in -ibrevi post haec socer moritur. MLWEgbert. fec. rat. 1,145 consulit in -busbrevibus Deus his, quos somnia terrent.
saepe). MLWUdalsc. Conr. 23 p. 436,32 longam ... pernitionis moram aestimat -issimambrevissimam, dum e converso -ebreve omne deliciosum et longum ducatur omne periculosum. 2
metr. et mus. MLW
i. q. syllaba correpta vel nota correpta —
kurze Silbe oder Note, Kürze: MLWAldh. ad Acirc. 141 p. 199,21 sunt autem prosodiae x: acutus, gravis, circumflexus, longa, -isbrevis, dasia MLW
eqs. MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 492,16 ubi ... loquitur
Cassiodorus de quinque longis totidemque -busbrevibus. MLWPs. Hucbald. ton. p. 226,35sq. -iabrevia quaeque impeditiosiora non sint quam conveniat -busbrevibus, verum omnia longa aequaliter longa, -iumbrevium sit par brevitas. MLWAnon. mus. Wagner p. 355
a ex pedibus denique sillabarum ostenditur
compositio cantus in -ibrevi et longa.
de nota quadrata musicae mensurabilis: Anon. VII MLWmus. Coussemaker I p. 380
a,14 proprietas recte -isbrevis et semibrevis est, quod non habeant aliquem tractum. MLWIoh. Garl. mus. mens. I p. 104
a,33sqq. pausationum quedam dicitur recta -isbrevis, quedam longa ...; recta -isbrevis est tractus respiciens latitudinem unius spatii. MLWFranco Col. cant. mens. 4 -isbrevis autem, licet in rectam et alteram -embrevem dividatur, quadrangularis tamen sine aliquo tractu ... significatur sic: . MLWHier. Mor. mus. 25 p. 181,13 nota -isbrevis sumpta in cantu ecclesiastico habet ... unum tempus modernorum, ... -iorbrevior duas instantias ..., -issimabrevissima vero unam instantiam. MLW
al. C
de dictis vel scriptis: 1
dictio vel scriptio stricta —
knapper Ausdruck, kurze Darstellung: MLWHraban. epist. 53 quod mihi bonum visum est, iam vobis in -ibrevi ostendi. MLWEpist. Worm. I 34 p. 64,32 qui -ebreve profundum, longum dicunt fastidiosum. MLWAdalb. Samar. praec. dict. p. 46,13 (ed.
F.-J. Schmale. 1961) sciendum est, quando prolixa, quando -iabrevia sunt scribenda. MLWChart. march. Misn. III 63 ut -busbrevibus utamur. MLWArnold. Saxo fin. 3 praef. lapidarium sub -busbrevibus ordinavi. MLW
al. 2
scheda, schedula, textus, scriptum, titulus —
Blatt, Zettel, Text, Schrift(stück), In-, Aufschrift: Ord. iud. Dei B 16,3 p. 686,17sqq. scribere debes in -ibrevi ‘Pater noster’ ... et illae res, quae furtim ablatae sunt, in eadem -ibrevi scriptae esse debent. MLWHincm. Remig. 10 p. 290,11sq. ampullam, in qua -isbrevis continebatur sacri chrismatis. MLWPontif. Rom.-Germ. p. 96
b,49 induit eum
(episcopum benedicendum) pontifex planeta et legit -embrevem hunc modum continentem: ‘MLW
eqs.’ MLWMirac. Pirmin. 5 illum sinistram -imbrevim sumere studentem. MLWTheoph. sched. 3,60 p. 116,35 Th. imagines apostolorum, quae singulae teneant singulos -esbreves in manibus. MLWGesta Trud. cont. II 4,5 ymagines ... singula -iabrevia sanctorum meritis testimonium perhibentia in manibus habentes. MLWHerbord. Ott. 3,34 adeo litteratus erat imperator, ut per se -esbreves legeret ac faceret.
al. phylacterium scriptum —
Schutzbrief: Epist. mag. (ed. B. Bischoff, Volk und Volkstum. 1. 1936. p. 231,11; MLWcod. MLWs. IX.
1) -ebreve, quod facit pro temtamenta diaboli vel frigoras.
?suffragium in schedula scriptum —
?Wahlzettel: MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1222 p. 73,8 de ... militibus tres fuerunt electi ad -iabrevia. MLWActa imp. Winkelm. II 1028 p. 690,25 congregatis sex hominibus per quamlibet compagnam electis ad -iabrevia secundum formam capituli. 3
epistola, relatus —
Brief, Bericht (cf. MLWGloss. I 770,8 St.-S. in -ibrevi brievi. MLW
al.): a
gener.: MLWEinh. epist. 26 volumus, ut per -embrevem nobis indicetis, qualiter ... fuissent receptae
eulogiae. MLWFroum. epist. 17 librum Boetii vestro -ibrevi a me vobis petivistis prestari. MLWEkkeh. IV. cas. 95MLW
ex. haec de mediis amborum ... excerpseram -busbrevibus. MLWRuodlieb V 229 quam
(dicem) super ut legit, ait: ‘arbitror, hęc -isbrevis inquit’. MLW
al. b
publ.: MLWCapit. reg. Franc. 40,25 ut missi nostri, qui iam -esbreves detulerunt de adnuntiatione, volumus, ut adhuc adducant de opere (49,4 totum ... in -embrevem mittat et ipsos -esbreves nobis deferant
missi. cf. MLWForm. Laudun. 2 p. 514,23). MLWBened. Andr. chron. p. 174,10 cum quo
(manu) -be scribebat. c
eccl.: α
epistola apostolica —
Apostelbrief: MLWEkkeh. IV. bened. I 42,7 Paulus ... -busbrevibus tonat. β
epistola funebris, rotulus mortuorum —
Todesanzeige, Totenrotel (cf. [] Ph. Schmitz, Geschichte des Benediktinerordens. I. 1947. p. 289sqq.): MLWHeito Wett. 30 -busbrevibus ad diversos destinatis pro absolutione peccatorum intercessores quaerendo
(cf. MLWWalahfr. Wett. 910sqq.
v. et p. 1572,28). MLWWilh. Hirs. const. 2,57 p. 1125
D si ... -isbrevis alicuius defuncti affertur et tabula ad convocandos fratres percutitur. MLWConsuet. Marb. 353 (Spicil. Friburg. X. 1965) sunt nonnullę congregationes non solum canonicorum, sed etiam monachorum, quę habent ... fraternitatem nostram, ut, cum -isbrevis defuncti illorum ad nos vel ad illos nostra venerit, officium et missa geratur. MLWLiber ordin. Patav. 7,21 p. 1042,31 -iabrevia, quae per congregationes mittuntur, ultra septimum diem mitti non differantur.
saepe. v. et MLW
l. 28.31. 4
summarium, epitome —
Kurzfassung, Auszug: MLWHraban. epist. 32 p. 462,36 ne forte necessarium vobis foret in diversis voluminibus id quaerere, quod vos iam constat in -ibrevi exquisitum habere. MLWEpist. var. III 29 hoc autem brevitatis compendium servus vester ideo sumpsit, ut serenitas vestra ... quasdam consuetudines ecclesiasticas in -ibrevi quasi in quodam enchyridion inclusas tenere possit. 5
index, tabulae —
Verzeichnis, Liste: a
de personis: α
iur. et publ.: MLWChart. Sangall. A 7 p. 8,5 (a. 741) -ebreve de illos homines (
cf. MLWTrad. Weiss. 67 -ebreve de mancipiis, quos Gerbaldus tradidit). MLWCapit. reg. Franc. 25,4 nomina vel numerum de ipsis, qui iuraverunt, ipsi missi in -bem secum adportent (188,5 ut
m. ... inquirant, quanti homines liberi in singulis comitatibus maneant ... nobisque per -embrevem eorum summam deferant. 260 p. 274,30).
v. et MLW
l. 67. β
eccl.: MLWEpist. Bonif. 133 p. 272,2 ut omnium amicorum vestrorum nomina tam vivorum quam defunctorum ... per -ebreve ad nos diregere faciatis, ut ... in ... orationibus ipsos memorare debeamus (
cf. MLWConsuet. Marb. 354 [Spicil. Friburg. X. 1965] nomina
fratrum in -ibrevi ponimus). MLWConc. Karol. 21 p. 179,19 intromissus est ad -embrevem sacerdotalis ... quoetus. MLWEpist. var. II 5 p. 305,33 sunt ... sex per -embrevem deputati fratres sacram offerentes oblationem
(cf. MLWConsuet. Eins. 10 p. 77,27 -ebreve cantorum et lectorum seu servitorum pridie, antequam in capitulo recitetur, scribi debet. MLW
al.). Vita Ioh. Gualb. 4 (MLWMG Script. XXX p. 1106,26) suscepit ergo monasterium
abbas ... monachis ... optantibus eius regimini subdi votumque suum per -ebreve subscribendo firmantibus. b
de possessionibus, bonis (cf. O. Redlich, Die Privaturkunden des Mittelalters. 1911. p. 13sq.): MLWLeg. Wisig. 4,3,3 p. 191,17 de omnibus rebus, quas pater reliquid, -isbrevis factus ... testium suscriptione firmetur. MLWLeg. Lang. p. 181,29 per omnes curtes nostras -bibrebi facimus de omni territuria de ipsas curtes pertinentes. MLWCapit. reg. Franc. 32,55 quicquid ad nostrum opus iudices dederint ..., in uno -ebreve conscribi faciant, et quicquid dispensaverint, in alio; et quod reliquum fuerit, nobis per -embrevem innotescant. 95,14 de rebus, quae Hildegardae reginae traditae fuerunt, volumus, ut fiant descriptae per -esbreves. MLWChart. Hersf. 38 p. 72,19 in isto -ebreve continetur, quicquid beatus Lullus ... acquisivit. MLWHincm. annal. MLWa. 869 p. 98,21 -esbreves de honoribus suis, quanta mansa quisque haberet, ... deferre. MLWFolcuin. Bert. 117 p. 634,18 -isbrevis de substantia et censu et dispensa domini Salvatoris. MLWGreg. Cat. chron. I p. 286,29 -isbrevis de terris Sancti Marci. p. 290,11 -ebreve de rebus prędictis, quod fecit domnus Hugo abbas.
saepe. c
de libris: MLWCatal. biblioth. Lehm. I 49 p. 244,21 (a. 821/22) -isbrevis librorum, qui sunt in coenobio Sindleozes-Auva, facta anno viii. Hludovvici imperatoris. MLWLup. Ferr. epist. 1 p. 8,31 in -ibrevi voluminum vestrorum. MLWConsuet. Trev. 43 p. 55,6 armarius -embrevem prioris anni legat et libros, quos singulis dederat, ... recipiat. MLW
al. v. et MLW
l. 63. d
de thesauris, vestibus: MLWCapit. reg. Franc. 259,1 ut missi nostri ... ecclesiae ... thesaurum ac vestimenta seu libros ... inbrevient et -esbreves nobis reportent. e
de rebus iurisdictionis et administrationis: MLWCapit. reg. Franc. 90,3 comes ... notarium suum scribere faciat, quanti ad se proclamassent vel quantas iustitias factas habent, ut ... per ipsa -bebrebe cognoscere valeamus, utrum ad se proclamasset aut non. 273
B,19 ut unusquisque comes de comitatu suo omnia mercata inbreviari faciat ... et ipsum -embrevem ... nobis adportet. MLWIoh. Mett. Ioh. 73 quaecumque ... expendit, summam eorum in -ebreve notatam abbati post ebdomadam ... reddidit. 6
conspectus divini officii —
Übersicht über die kirchlichen Tagzeiten[] (cf. L. Eisenhofer, Handbuch der Liturgik. I. 1932. p. 87sq.): a
strictius: MLWConsuet. Trev. 43 p. 60,18 -isbrevis semper sexta feria componatur et ab armario leciones terminentur. MLWWilh. Hirs. const. 2,23 p. 1072
B -embrevem faciat
suffraganeus praecentoris de litania et responsorio et aliis obsequiis. b
latius MLW
i. q. divinum officium —
kirchliche Tagzeiten: MLWWilh. Hirs. const. 2,2 p. 1041
A quandocunque ... nomen eius
(abbatis) fratres in -ibrevi recitari audierint. 2,18 p. 1061
C ad illam
percussionem tabulae, quae fit propter -embrevem. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 49,9 -isbrevis in martirologio perlegitur. p. 103,2 recitatur -isbrevis de divino officio.
fort. MLW
i. q. responsorium parvum —
viell.: kleines Responsorium (cf. MLW
LThK. 2VIII. p. 1251sq.): MLWChart. Rhen. med. III 631 p. 480,35 (a. 1238) cantabitur -isbrevis, quam composui in honore b. Barbare in festo eiusdem. 7
libellus collectaneus —
(kleine) Zusammenstellung: MLWLex Raet. Cur. MLWadd. p. 444,21 omnis presbiter habeat -embrevem istum semper haput se et in unoquoque mense duas vices legat eum coram omni populo. MLWCapit. reg. Franc. 50
tit. -isbrevis capitulorum, quam missi dominici habere debent ad exercitum promovendum (72
tit. -isbrevis MLWc., quibus fideles nostros episcopos et abbates alloqui volumus et commonere). 8
instrumentum —
Urkunde: a
decretum, diploma, privilegium —
Erlaß, Diplom, Privileg: Transl. mart. Benev. 55 (MGLang. p. 575) princeps ... descriptis -busbrevibus urbem concedit. MLWDipl. Heinr. II. 129 -ebreve recordationis de decima, que fecit Heinricus rex. MLWDipl. Conr. II. 266 per hanc -embrevem iterum mandamus, ut ... abbatiam nostram ... non laceretis. MLWDipl. Karoli
M. 224 p. 301,25 (spur. MLWs. XII.
1) volumus ... res ... episcopi ... in alio -ibrevi determinatas a cunctis possessionibus fratrum sequestrari. MLWGreg. Cat. chron. II p. 85,30 per iuditium ipsorum iudicum reinvestivit
papa me de ipso castello ac fecit -ebreve testatum. MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 17 dux Baiuvarie omnibus hoc -ebreve visuris salutem. MLW
al. v. et p. 1571,18. b
statutum ad disciplinam vel administrationem publicam spectans, praescriptio officialis, constitutio, pactum —
polizeiliche oder administrative Verordnung, Bestimmung, Dienstanweisung, Verfassung, Vertrag: MLWLeg. Lang. p. 192,12 quae superius scripta tenentur, in edictum scribantur et ista capitula dua de subtus in -ebreve previdimus statuere. MLWAnnal. Ianuens. I p. 215,9 faciamus
(sc. consules) -ebreve, ad quod omnes cives ... iurent stare in nostra ordinatione de pace componenda (
cf. Const. I 291 p. 405,46 firmam tenere pacem, sicuti in ipso -ebreve pacis continebatur). Const. I 309,3 p. 438,9 quod ... capitula ponent
consules Papiae ... in -ibrevi vel -busbrevibus. MLWAnnal. Ianuens. II p. 60,15 fuit per emendatores -iumbrevium constitutum, ut Ianuensis potestas esset aminiculo rectorum viii suffulta (MLWActa imp. Winkelm. I 283 p. 258,5 e. -isbrevis seu statutorum civitatis). MLWChart. Ital. Ficker 196
B,3 p. 247,18 in ... -ębrevę concordie et societatis. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1219 quedam populi capitula ..., que rectores civitatis populi in -ibrevi communis esse mittenda volebant. Const. II 394,17 quod potestas civitatis ... et capitaneus populi ... iurent servare omnia pacta habita cum ... rege ... et hoc ponatur in constituto et in -ibrevi potestatis et in -ibrevi omnium officialium ... et quod in -ibrevi consulum ordinis maris dictum comune mitti faciet MLW
eqs. MLW
al. c
litterae iudiciales —
gerichtliches Schreiben, gerichtliche Urkunde:MLW Leg. Wisig. 5,5,3 -embrevem det ille, qui conmendata susceperat, et prebeat sacramentum, quod nihil exinde suis profuisset conpendiis (MLWForm. Andec. 15 -ebreve sacramenti, ... quos presentibus ingressus est homo ... in basileca ...; iuratus dixit: ‘MLW
eqs.’ MLWForm. Turon. 41 iudicium vel -ebreve sacramentorum ... protulit ad relegendum. MLW
al.). MLWChart. Ital. Ficker 2 p. 4,3 unam notitiam -isbrevis iudicati ... scripsi ego ... notarius (MLWDipl. Otton. I. 398 p. 541,33 -isbrevis scriptum iudicatum, qualiter
eqs). MLWTrad. Frising. 143
b contentio ... pervenit usque ad palatium domni regis acceptum -embrevem et perduxit ante missos domni regis ... et ibi definitum est. 197 p. 188,18 -embrevem commemoratorium de causa sanctae Mariae ..., quomodo Atto episcopus interpellavit (MLWDipl. Otton. III. 278 p. 700,4 ex decreto iudicum et per imperialem pręceptionem -embrevem MLWc. factum, qualiter orta est contentio. p. 703,22 hunc -embrevem memoratorium. p. 703,37 scriptor huius -isbrevis commemorationis). MLWGreg. Cat. chron. II p. 150,3 Rusticus ... confirmavit
[] -ebreve victoriale, quod ... papa exhinde fieri pręcepit. MLW
al. d
charta (privata) —
(Privat-)Urkunde (cf. O. Redlich, op. cit. p. 27sqq.; MLW
Bresslau, Urkundenlehre. I. p. 772.
II. p. 843): Vita Boniti 35 (MGMer. VI p. 136,23) ipsi, quod voluntas ... Domini foret, per scriptos probaverunt -esbreves. MLWLex Raet. Cur. 10,7 si quis homo mortuus fuerit et -isbrevis scriptus aut de fisco aut alios debitores suos dimiserit, ... per illos -esbreves ... ipsa debita ... nec nullus homo inquirere non potest. MLWTrad. Frising. 16 -embrevem commemoratorii de illa traditione (143
a -embrevem commemoratorium cartulae traditionis. 213
a.410). MLWForm. Sal. Bign. 5 -embrevem in vicem vendictione, qualiter vendedit MLW
eqs. MLWLeg. Lang. p. 224,2 si ... donavi aliquid per -ebreve aut per praeceptum. MLWChart. Tirol. 13 p. 10,9 scripsi -ebreve recordationis de dotis et decimis (MLWTrad. Welt. 19 -ebreve r., qualiter MLW
eqs. MLWChart. Carinth. I 79. MLW
al.). MLWLeg. Lang. p. 212,11sq. inconveniens ... consuetudo extitit, ut, quisquis voluisset, si nosset, scribere (-ret
8) -embrevem ...; amodo autem decernimus, ut soli notarii -embrevem scribant sicut et cetera munimina, et quiscumque deinceps -bisbrebis fuerint absque notarii subscriptionem ostensus, nullam retineat firmitatem. MLWChart. Ital. Ficker 21 p. 26,43 ipsum -bembrebem et ipsa cartula offertionis ... relecta est. MLWDipl. Otton. I. 353 p. 487,19 -ebreve de ipsa investitione, quam fecit Itto missus ... imperatoris cum Transmundo ... de rebus monasterii. MLWDipl. Otton. III. 339 p. 767,41 unam falsissimam -embrevem refutatoriam. p. 768,4 -embrevem ad manus collationem perducere. MLWHugo Farf. opusc. hist. p. 64,23 refutavit
comes medietatem curtis ..., unde -embrevem testatam habemus. MLWLeg. Lang. p. 598
b,33 trade per hanc pergamenam -embrevem receptorium de una pecia de terra. MLWChart. Bund. 1092 p. 51,39 de quibus
(denariis) sunt hodie plura alia -iabrevia et condempnationes tradita.
saepe. e
eccl.: α
spectat ad reliquias sanctorum MLW
i. q. litterae testimoniales, authenticae —
Echtheitsbescheinigung, ‘Authentik’
(cf. O. Redlich, op. cit. p. 73sq.; MLW
LThK. 2I. p. 1126): MLWAngilb. eccl. Cent. 2 p. 175,45 de quibus
(reliquiis) certi sumus et a ... sanctissimis viris
(sc. archiepiscopis MLW
sim.) -esbreves recepimus. Transl. Wandr. (MLWMGScript. XXX p. 818,23) de aliis ... sanctis, quorum -esbreves legi non potuerunt. MLWCatal. thes. Germ. I 57,22 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967) reliquie aliorum quorundam sanctorum, cum quibus -esbreves non inveniuntur. MLWRob. Tor. chron. MLWa. 1158 p. 508,34 repositum est iterum corpus beati ... Auberti ... et vetus -ebreve cum novo, in quo indicatur, sub quo anno ... repositum fuit ... corpus. MLWMetell. Quir. 22,23 dum panderent capsam -emquebrevemque tollerent. MLW
al. β
charta professionis —
schriftliches Gelöbnis (cf. E. Tomek, Studien zur Reform der deutschen Klöster. 1910. p. 241sq.): MLWWilh. Hirs. const. 1,74 p. 1002
C hoc unusquisque
novicius, ut ad gradum perlegerit in -ibrevi sua, statim ipsam -embrevem ponit super altare iugiter ibi reservandam. f
nota, imbreviatura —
Aufzeichnung, Imbreviatur (cf. O. Redlich, op. cit. p. 61): MLWGesta Bert. 3,9 comes vero dedit nobis in concambium viginti libras ... de -ibrevi Leonii notarii, quas et privilegio suo perpetuo habendas confirmavit. g
exemplar —
Ausfertigung, Kopie: MLWConc. Karol. 19
G,3 domnus noster ... Tasiloni ... culpas ... indulsit ..., unde tres -esbreves ex hoc capitulo uno tenore conscriptos fieri praecepit MLW
eqs. MLWDipl. Otton. II. 209 comites nostros ... aliosque complures, quos ipse abbas ... in -ebreve suo ... notatos secum tenet. MLWChart. Tirol. 427 p. 224,13 ego Albertus ... notarius ... ex suprascriptis omnibus unius tenoris duo -iabrevia rogatus scripsi. MLWChart. Bund. 583 actum Tirano; unde duo -ibrevi unius tenoris rogati sunt. MLWChart. Tirol. 1013 p. 66,1 inde duo -iabrevia conscribi et sigillis ... conroborari. 1183 p. 228,9 plurima -iabrevia in uno tenore scripta. MLWChart. Tirol. notar. 302 p. 201,12 duo -iabrevia dicte finis me scribere rogaverunt. MLWChart. Scheftl. 24 p. 27,39 duo -iabrevia in una tenore fieri.
persaepe. II
translate MLW
i. q. condicio vilis —
geringe Stellung: MLWEgbert. fec. rat. 1,1026 Deus ... nobilitans hominem ratione et divite sensu, dans mutis -iorabreviora quidem et servire priori.