argumentum

argumentum, -i n. (?m.: p. 942,68) MLWsignif.: MLWGloss. I 42,4 St.-S. -a uuappi gaciugi (cf. W. Betz, Der Abrogans. 1936. p. 20). I approbamentum, testimonium, indicium, signum, ratio — Beweis(mittel, -grund), Zeugnis, Zeichen, Erweisung, Begründung(smittel), Argument (cf. MLWGloss. III 350,6 St.-S. -umargumentum uurdanca. IV 131,23 -aargumenta ..., id est probationes vel liste): A gener.: 1 in univ.: MLWAldh. virg. I 33 quos (puerulos) ..., cum verborum -isargumentis fallere nequiret, ... verberum ictibus vapulare praecepit. Vita Litug. I 8 paganos asperrimos tantis -isargumentis ... mitigavit, ut MLWeqs. MLWAnast. Bibl. epist. 5 p. 413,3 Greci ... sophistica ei (principi) -aargumenta creberrime proponentes. MLWEpist. Hann. 66 p. 114,2 etsi enim id morbi familiare sit ingenuo, in vobis tamen hoc illustrium natalium -umargumentum me minime iuvat. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1079 p. 315,44 quod ... hoc -oargumento probavit, quia MLWeqs. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1071 p. 126,22 ut ne cicatrix quidem in -umargumentum lesionis abolitae relinqueretur. MLWDipl. Heinr. IV. 414 p. 551,35 Heinrici ... imperatoris -umargumentum pietatis (sc. haec charta). MLWOtto Frising. gest. 2,13 p. 115,19 in -umargumentum suae assertionis. MLWStatut. ord. Teut. p. 50,34 secularis amoris et lascivie -aargumenta ... non attemptent fratres. MLWChart. Sil. C 47 ut, quod ... geritur, ... littere vivacis -oargumento fideliter commendetur. MLWal. 2 c. colore quodam: a praesagium — Vorzeichen: MLWHelm. chron. 44 p. 88,27 preclarum ... futurae prolis -umargumentum sanctitatis fulgore irradiandum. b exemplum — Beispiel: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 87,23 horum scematum -aargumenta ex libris auctorum prolata. MLWOtloh. quaest. 16 p. 80^D -umargumentum similitudinis quoddam de rege ... praemisit Christus. MLWEpist. Hann. 55 p. 101,24 cui credas, de me ... -umargumentum sumas. MLWal. v. et p. 939, 51. c analogia — Analogie: MLWAldh. virg. I 19 cuius differentiae (e. g. solis, lucernae, tenebrarum) -oargumento ... colligi datur, quod virginitas sit, ... castitas, ... iugalitas. d opinio — Behauptung:MLW Aldh. virg. I 32 p. 271,12 ut ... viri Dei praeconium falsis suspicionum -isargumentis nutabundum elideret diabolus. MLWLeg. Wisig. MLWsuppl. 3 p. 484,27 qui (Iudaei) ... nefariis ... -isargumentis ... fidei sectam deluserunt. e cogitatum, inventum — Einfall, Erfindung (cf. MLWGloss. I 43,4 St.-S. -aargumenta adancha): MLWAldh. virg. I 56 p. 316,12 quid ille (Deus) ... creare nequiverit, 〈quod〉 nunc mortalium industria ... superfluis adinventionum -isargumentis addere et amplificare contendit (cf. H. Lausberg, Handbuch der liter. Rhetorik. I. 1960. p. 220sq.). MLWChron. Ven. Alt. p. 151,17 Saponarii ... multitudine -orumargumentorum florebant. MLWal. 3 meton.: a vis probandi — Beweiskraft: v. p. 937,7. b facultas demonstrandi — Darstellungsvermögen:MLW Widuk. gest. 3,74 p. 150,12 omne -umargumentum ingenioli nostri superat virtus tantae feminae. c facultas cogitandi — Denkvermögen: MLWChirurg. Sudhoff 1 p. 79,15 in ... melancholia fiunt cauteria ... et reponunt -umargumentum artificialiter. d genitale — Geschlechtsteil: MLWOliv. hist. reg. 77 p. 135,15 privatus est oculis et -isargumentis virilibus decurtatus. B spec.: 1 iur. et publ.: a in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 305,8 cum -aargumenta ... causae perceperint coepiscopi. MLWDipl. Karoli III. 171 p. 277,20 quicquid ... adquisierunt per quodlibet exquisitum -umargumentum. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1067 p. 273,48 Petrus episcopus pro heresis praedictae reatu huius iudicii (sc. Dei) -oargumento convictus. MLWOtto Frising. gest. 1,53 pro -oargumento iuramentum afferre. MLWChart. Bund. 390 p. 290,12 visis ... allegationibus utriusque partis et -isargumentis ... iudex ... protulit sententiam. MLWal. v. et p. 944,71. in formulis chartarum: MLWChart. Heinr. Leon. 87 p. 130,1 donationem ... bonę fidei -oargumento recognovimus. MLWChart. Brixin. 45 in cuius rei (sc. concessionis) -umargumentum presentem paginam ... conscribi. MLWChart. Burgenl. 145 in -umargumentum fidei conservari ([cf. Vulg. gen. 39,16]. 156 p. 116,8. MLWChart. civ. Halb. 45. MLWal.). MLWChart. Heinr. Leon. 67 p. 100,18 (spur. MLWs. XIII.MLW^med.) in ... constitutionis -umargumentum et firmamentum. MLWChart. episc. Vratisl. 11 in -umargumentum dileccionis sincere. MLWal. MLWc. sensu facultatis: MLWChart. Pomm. B II 878 p. 206,24 (a. 1269) scripta ... auferunt oblivionis -umargumentum (872 p. 202,34. 875 p. 204,17 o. augmentum [vix recte, ut MLWvid.]. 890 p. 217,41). remissius: Ecbasis capt. 700 -umargumentum ingens testis sentencia prodit. b c. colore quodam i. q. approbatio — Bestätigung, Zeichen der Anerkennung: MLWOtto Frising. chron. 4,3 p. 187,28 ęcclesia occidentalia regna ... sibi tradita affirmat in -umqueargumentumque tributum ... usque hodie exigere non dubitat. MLWChart. Stir. II 200 p. 290,14 Runensibus ... in -umargumentum sue proprietatis ... quinque tantum denarios ... percepturis. MLWChart. Brixin. 82 p. 91,5 successionis pensionem ... hospitali ... in -umargumentum locationis persolvere. pendet quod: MLWChart. Otterb. 104 p. 78,22 (a. 1252) libra cere ... persolvende in recognitionem et -umargumentum, quod MLWeqs. 2 log. et rhet.: a in univ.: MLWAldh. virg. I 35 p. 277,6 cuncta Stoicorum -aargumenta et Aristotelicas categorias ... despexit. MLWErmenr. ad Grim. 7 topyca sunt loca seu sedes -orumargumentorum. MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 461 rex rhetorum more (gloss.: maius -umargumentum est, quod operibus, quam quod verbis fit) struit -aargumenta mucrone MLWeqs. MLWEpist. Ratisb. 12 p. 331,31 questione proposita per -aargumenta, per argumentationes, per propositiones maximas, per loca. MLWal. (v. MLWind.). MLWAlbert. M. praedicab. 1,3 p. 5^b,15 docet enim logica principia, ... quibus -isargumentis de quolibet scibili disserendum est. MLWtop. 8,3,1 p. 520^b,16 ad omnem positionem respondentis considerandum est -umargumentum (p. 163^a,37 ἐπιχείρημα) terminans eam ad affirmationem ... et arguens ad negativam. MLWal. MLWc. MLWacc. MLWc. MLWinf.: MLWAnselm. Bis. rhet. 1,12 p. 123,16 oportunitas ... loci ... te deditum esse Veneri non invalidam subpeditat copiam -iargumenti. b c. colore quodam: α enuntiatio — Urteil: MLWEkkeh. IV. bened. I 41,12 simplex proloquium (gloss.: quod et -umargumentum dicunt). β conclusio — Schluß: MLWAlbert. M. anal. pr. 2,7,7 p. 801^b,21 a signo ... non trahitur -umargumentum (MLWsyn. syllogizatur, arguatur) nisi affirmative. MLWtop. 2,1,5 p. 303^b,43 a quo (loco) trahatur -umargumentum. γ demonstratio(nis actio vel species), ratiocinatio — Beweis(führung, -verfahren), Syllogismus: MLWGodesc. Saxo theol. 5 p. 206,20 syllogismus est -umargumentum et sententia cornuata satisque ... captiosa. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1071 -umargumentum depositionis a maiori ad minus. MLWAlbert. M. incarn. 37 p. 208,56 in -oargumento ... ordinantur praemissae ad conclusionem. MLWpraedicab. 1,4 p. 8^a,2 sermo complexus fidem ... facit per hoc, quod ad formam -iargumenti collectivus est. MLWanal. pr. 1,1,8 p. 471^b,17sqq. omne ... -umargumentum reducibile est in syllogismum, et ideo oportet, quod in omni -oargumento sint termini, ex quibus fiant duae propositiones. 2,7,5 p. 796^b,21 in -oargumento, in quo primum de medio concluditur per simile tertio. MLWal. de syllogismo dialectico: MLWAlbert. M. top. 8,2,7 p. 515^b,6 -umargumentum (p. 162^a,16 ἐπιχείρημα) ... dicitur syllogismus dialecticus. 3 theol.: a in univ.: MLWAldh. virg. I 36 p. 281,9 ut nutum supernae maiestatis -isargumentis evidentibus experiretur. MLWGodesc. Saxo theol. 21 p. 292,7 in apodexim, id est -umargumentum seu probamentum suae assertionis. MLWAlbert. M. resurr. 1 p. 237,32 -aargumenta apostoli theologica. 48 p. 265,13 de -isargumentis resurrectionis sive de apparitionibus. p. 265,19 quae (ascensio Christi) ... fuit -umargumentum gloriae resurgentium. MLWibid. MLWal. remissius: MLWCarm. de Tim. 80 sanctorum nutat series incerta librorum, -aargumenta sacrae cum fidei pereunt (sc. in iudiciis Dei). b c. colore quodam: α c. sensu probationis: MLWAlbert. M. resurr. 68 p. 278,50 -aargumenta ... resurrectionis non ducuntur nisi super resurrectionem capitis (i. Christi) MLWeqs. 77 p. 285,61 ad prima duo -aargumenta dicendum est, quod MLWeqs. β c. sensu apparitionis (cf. Vulg. MLWact. 1,3; v. et MLWGloss. I 741,37 St.-S. -isargumentis MLWi. exemplis, -umargumentum chleini): MLWVita Euch. Val. Mat. 12 Christus per dies xl in multis -isargumentis apparuit. γ c. sensu iudicii animi (cf. Vulg. Hebr. 11,1; v. et MLWGloss. I 781,36 St.-S. -umargumentum ... tougeni. 783,3 -umargumentum liist): MLWGodesc. Saxo theol. 22 p. 307,28 -umargumentum rerum non apparentum. 4 comput., math., geom. MLWi. q. ratio calculi, regula computi — Berechnung(smittel, -methode), Rechenvorschrift, Algorithmus (cf. B. Krusch, MLWAbhBerl. 1937/ VIII. p. 62.75): MLWAldh. epist. 1 p. 477,16 difficillima rerum -aargumenta et calculi supputationes ... repperi. MLWBeda temp. rat. 17,18 ne suspicio tibi forte -iargumenti fallentis incidat. 24,2 tradunt ... -umargumentum veteres, quo luna cuiuscumque aetatis, quot horas luceat, exploretur. MLWCarm. var. I 9,1,13 Pacificus invenit -umargumentum horologii nocturni. MLWRhythm. 115,13,2 huius anni ... lunarem circuitum non informat -iargumenti usitata regula. MLWal. MLWCarm. libr. II A 8,1 haec ... -aargumenta (sc. paschalia) ... describsi tibimet. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 19 p. 87,15 Bedae libelli ..., item ... alia -aargumenta computandi in volumine i. MLWAnon. geom. I 4,60 p. 362,7 Eratosthenes ... tali huius artis (sc. geometriae) dicitur usus -oargumento. MLWBerth. (?) annal. praef. p. 267,32 compoti ... rationem, regulas et nonnulla -aargumenta ... composuit Herimannus. saepe. MLWmeton. de tabula: MLWBeda temp. rat. 19,3 huic (calculandi minus idoneo) ... commodamus -umargumentum, quo id, quod quaerit, inveniat (cf. notas MLWed. p. 354sq.). 20,16 hoc ... -umargumentum ... praefigendum esse censemus. MLWibid. MLWal. 5 mus. MLWi. q. regula, praeceptum — Regel, Anweisung: MLWGuido Aret. micr. prol. p. 86,3 de multis musicis -isargumentis ... quaedam ... perstrinxi. 17 p. 186,3 his (-isargumentis MLWadd. Mi 1) breviter intimatis aliud tibi planissimum dabimus -umargumentum (exemplum vel -umargumentum Br3) utillimum visu. p. 195,3 MLWal. MLWAnon. mus. La Fage capit. p. 355,26 quomodo cantus debet componi; de -isargumentis. II materia, propositum — Gegenstand, Thema, Stoff: A gener.: MLWAldh. ad Acirc. 4 p. 74,11 oblato huius (sc. septinariae) supputationis -oargumento. MLWRegino chron. MLWa. 450 cum ipsa philosophia miris disputationum -isargumentis conquiritur Boethius. MLWEpist. Meginh. 22 scribendi -oargumento. huc spectare MLWvid.: MLWAldh. ad Acirc. 7 novo nos et inusitato dicendi -oargumento ... praedicta enigmata cecinisse. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 10^B p. 33,13 (a. 1142/78) expositiones -orumargumentorum vel lucidarius. B c. colore quodam: 1 studium, ars — Beschäftigung: MLWHraban. inst. cler. 3,25 p. 238,17 quae (astronomia) ... dignum est religiosis -umargumentum magnumque curiosis tormentum. 2 finis — Ergebnis: MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 219 (a. 1270) sane deliberacionis exigit -umargumentum facta hominum ... litterarum apicibus annotari. 3 praefatio vel conspectus — Einleitung oder Inhaltsangabe (cf. MLWLThK. ²I. p. 839sq.): MLWCatal. biblioth. Ruf 90 p. 359,30 (a. 1112/23) pars commenti super Porphirium, ... excerptum de Prisciano ..., -umargumentum super Donatum et super Porphirium. III modus vel consilium (dolosum), dolus, calumnia, simulatio — (listiges) Mittel oder Plan, List, Ränke, Vorwand (cf. MLWGloss. III 416,72 St.-S. -umargumentum cleinlist. MLWal.): A strictius: 1 gener.: Vita Eptad. 18 (MGMer. III p. 192,17) Salomon promiscua demonis -aargumenta compressit. MLWAnast. Bibl. epist. 5 p. 404,29 versutum in patriarcham sarcinat -umargumentum. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1079 p. 322,24 hoc quasi honoris defensorio quodam -oargumento sese artificiose liberantes Saxonibus (sc. hostibus). MLWal. 2 iur. et publ.: MLWLeg. Wisig. 2,2,10 ne ... sub fraudis huius -oargumento pars causantium iudicialis fori equitatem effugiat. 12,2,14 p. 421,13 sceleris -umargumentum (argumentatio V8) ingenuus si prodiderit. MLWal. (v. MLWind.). MLWCapit. reg. Franc. 209 aliquas novitates aut -aargumenta, quae ad detrimentum populi pertinent, agere. MLWDipl. Otton. I. 235 p. 326,31 impeditionis -umargumentum componere in prefatam electionem papae. MLWal. per quodlibet -umargumentum, (sub) quocumque -oargumento sim. MLWi. q. causa aliqua interposita — unter irgendeinem Vorwand: MLWLeg. Wisig. 3,6,2 p. 167,14 sub quocumque -oargumento facere divortium. 5,7,20. MLWal. (v. MLWind.). MLWConc. Karol. 12 p. 68,32 quocunque -oargumento vel exquisita occasione ... destruere. MLWCapit. reg. Franc. 172 p. 354,20 per quodlibet -umargumentum sive machinationem. MLWDipl. Karoli III. 16 p. 25,38 quolibet ingenio vel -oargumento (MLWDipl. Loth. III. 4 p. 6,15). al. (calumniosa) contradictio — (tückischer) Einwand: MLWChart. Eichsf. 340 (a. 1250) ut omne -umargumentum de futuro caveatur. B latius sensu malo attenuato vel evanido MLWi. q. adiumentum, adminiculum — (Hilfs-)Mittel: MLWAnnal. Mett. MLWa. 752 p. 43,16 temptatis ... plurimis -isargumentis ... civitatem capere non potuit. MLWChron. Median. 14 p. 216^B cum ... variis ... -isargumentis ... flammam certarent evincere. MLWMirac. Adalb. Wirz. 15 p. 74,25 ut nulla vi trahentium, nullo -oargumento ... erui quivisset instrumentum. MLWal. de medicamentis: MLWVita Desid. Cad. 43 cum ... multimoda medicorum -aargumenta ei (episcopo) sedule inpenderentur (cf. 49 nullo recuperandi -oargumento). IV instrumentum, machina — Gerät, Maschine: A machinamentum obsidionis vel belli — Belagerungs-, Kriegsmaschine, Geschütz: Vita Anian. 9 (MGMer. III p. 114,15) fossata percutiunt, omnem -umargumentum ingenia (ingenium -umargumentum, ingenium -aqueargumentaque MLWsim. MLWvar. l.) disponunt Huni. MLWVita Ludow. Pii 16 p. 615,16 illam (Tortosam) arietibus, mangonibus, vineis et ceteris -isargumentis lacessivit ... muralibus. MLWLiutpr. antap. 5,15 p. 138,13 -umargumentum, quo ignis proicitur, non in prora solum ... ponite. Annal. Bar. MLWa. 1042 (MLWMGScript. V p. 56^a,19) Argiro ... iussit -aargumenta incendi. in imag.: MLWAldh. virg. I 36 p. 282,9 catholicae fidei propugnaculum saecularis -iargumenti ballista quassatum atrocisque machinae arietibus subrutum. B apparatus venationis — Jagdgerät: MLWDipl. Merov. I 5 p. 7,47 (spur. MLWa. 1003/05) de -isargumentis ..., per que aves possunt capi super aquam. C tormentum — Marterinstrument: MLWHraban. martyr. p. 1168^C verbera et -aargumenta rotarum ... et pondera lapidum ... superavit Euphemia. D ?vinculum — ?Fessel: MLWAethicus Ister 41 p. 29,27 (in imag.) qui (Alexander M.) tam utilia -aargumenta 〈ad〉 agrestium hominum vesaniam retrudendam adinvenit, quorum solutionem temporibus antechristi in persecutionem gentium ... credimus adfuturum. Schmidt