lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

alea

Lex. bis spez. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
1

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

alea f.

Bd. 1, Sp. 440
1. alea, -ae f. 1 proprie MLWi. q. ludus tesserarum vel duodecim scriptorum, taxillusWürfelspiel, Zwölf-LinienSpiel, Tricktrack, Puff, Würfel (cf. MLWGloss. III 223,44 St.-S. -aalea zabel [IV 179,8 -aalea tafle]. IV 31,19 -aalea prodicus wrfzabil. Gloss. p. 208 Th. wurflapol. v. et H. J. R. Murray, A History of Board-Games other than Chess. 1952. p. 31sq. 56sq.): MLWAldh. ad Acirc. 120 p. 164,7sq. -aalea, unde aleator calculis et tesseris ludens per -amaleam. MLWConc. Karol. 36,14 -asaleas amare. MLWHraban. hom. I 11 p. 24D vanis -aealeae ludis ... vacare (MLWLiutpr. hist. 10 p. 167,24 in ludo -aealeae Iovis ... adiutorium poposcisse papam. MLWChart. Eichsf. 401 p. 239,35 ludos -arumalearum, globorum, thesser〈ar〉um ... inhybemus). MLWGodesc. Saxo theol. 21 p. 289,19 ludere ... -aalea (MLWChart. Tirol. 563 p. 46, 3sqq. [epist. Innoc. III.] quamvis ... testis dixerit, quod [] [ipse] ludere consuevit ad -asaleas ..., tamen ... non est iudicandus infamis, cum multi honorabiles viri ad -asaleas sepe ludant. MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1223 p. 210,14 -aalea, scazis, tesseribus globisque ludencium. MLWCaes. Heist. mirac. II 2,37 p. 121,22 in -isaleis). MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,161 cumque sibi geminam proponeret -aalea sortem. MLWGesta Camer. 1,89 p. 433,30 saecularem ... et iurgiosam -amaleam. MLWFund. Brunw. 6 p. 128,40 effulsit in construendo sive dissolvendo flexuoso -arumalearum scemate. p. 128,42 comitem ... compellat, quatenus secum ad tabulam -arumalearum e regione sedeat. MLWal. MLWfort. de ludo scaccorum auxilio taxillorum luso (cf. MLWGloss. IV 212,40 St.-S. -aalea est ludus et schachzabel. v. et H. J. R. Murray, A History of Chess. 1913. p. 409sq.): MLWHonor. August. anim. 5 -aalea scachos certo numero in certamen ordinat, tabula iactis tesseris senaria sorte congregat. MLWMetell. Quir. 11a,14 doctior hic obtinuit promptius -amaleam; ... victus ... rocho iaculans mortifere timpus adegerat. de qualitate taxillorum: MLWRhythm. 103,3 pulcherrimam auream ... -amaleam. MLWChron. Andag. 83 p. 208,7 ludum unum christallinarum -arumalearum. Catal. thes. (ed. Bassermann-Jordan, Bamberger Domschatz. Beil. I A p. 50) -aalea aburnea (sic) et iii cristalline. MLWal. 2 translate et in imag. MLWi. q. eventus vel fortuna anceps, discrimen, casusUngewißheit, Geschick, Zufall: MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1070 p. 116,28 temptatam fortunae -amaleam detestantes (MLWCosmas chron. 1,7 p. 18,12 fortuna semper hanc ludit -amaleam sua rota, ut MLWeqs. Arabs 13 [AltdtBl. 2 p. 383] -aalea fortune numerat, dum ridet, amicos. cf. MLWCosmas chron. 3,29 p. 199,16 fatorum). MLWVita Serv. 21 p. 84,15 dira mortis -aalea. MLWCosmas chron. 3,30 p. 201,2 subire -amaleam pugne. MLWWibald. epist. 163 p. 271,19 (de electione archiepiscopi) in talem disceptationis -amaleam non libenter incidimus. MLWVinc. Prag. annal. MLWa. 1161 p. 678,37 (de bello) tali -aalea, tali trocho ... ludus exercetur. MLWCarm. Bur. B 101,33,1 dum terminat -aalea ludum. MLWal. Ziltener
3079 Zeichen · 190 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    ALĔA

    Hederich (Mythologie, 1770) · +3 Parallelbelege

    ALĔA , æ, Gr . Ἀλέα, ας, ein gar gemeiner Beynamen der Minerva, welchen sie von dem Aleus hat, der ihr zuerst zu Tegea i…

  2. Latein
    aleaf.

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    1. alea , -ae f. 1 proprie MLW i. q. ludus tesserarum vel duodecim scriptorum, taxillus — Würfelspiel, Zwölf-LinienSpiel…

  3. Spezial
    alea

    Ladinisch-Deutsch (Mischí)

    alea [a·lę̄·a] f. (alees) 1 Allee f. 2 Boulevard m. ◆ alea de alfri Pappelallee f.; alea de lëgns da ciastëgnes Kastanie…

Verweisungsnetz

9 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit alea

24 Bildungen · 13 Erstglied · 11 Zweitglied · 0 Ableitungen

alea‑ als Erstglied (13 von 13)

Alĕa jacta est

Meyers

Alĕa jacta est (lat., »der Würfel ist geworfen«), Ausruf Cäsars, als er, den Rubicon überschreitend, den Bürgerkrieg begann; nach andern rie…

Aleander

Herder

ale·ander

Aleander , Sohn des armen Grafen von Leandro, erwarb sich schon als Jüngling den Ruhm ausgebreiteter Gelehrsamkeit, wurde Lehrer der Philolo…

Aleárdi

Meyers

Aleárdi , Aleardo, Graf , ital. Dichter, geb. 4. Nov. 1812 in Verona, gestorben daselbst 17. Juli 1878, studierte zuerst Philosophie und Nat…

alearis

MLW

alea·ris

alearis , -e . alearius — zum (Würfel-) Spiel gehörig : MLW Rather. epist. 16 p. 84,6 cum ... ad tabulas insuper luderet -es aleares (aleari…

alearius

MLW

ale·arius

alearius , -a, -um . 1 adi.: alearis — zum (Würfel-) Spiel gehörig : v. MLW l. 38. 2 subst. neutr.: tabula lusoria — Spielbrett : MLW Mirac.…

ale’ªrt

WWB

ale·art

ale’ªrt ⟨ aliärt ( Kr. Brilon Bri WWB-Source:90:GriG GriG 87), alert ( Kr. Altena u. die krfr. Stadt Lüdenscheid Alt Kr. Altena u. die krfr.…

Aleaster

RhWB

alea·ster

Aleaster RhWBN aləastər, alĭ-  m.: Oleander Köln . — 2. wilder Ölbaum Aach .

aleata

LDWB1

ale·ata

aleata [a·le·ā·ta] f. (-tes) Alliierte f.

Aleatico

Herder

Aleatico , würzhafter süßer Wein von Florenz od. Elba, künstlich versetzt.

aleator

MLW

alea·tor

aleator , -oris m. aleae lusor — Würfelspieler ( cf. MLW Gloss. IV 179,9 St.-S. -r aleator tafleri [V 46,5]): MLW Amalar. ad Petr. 5 -es ale…

ALEATORISCH

DWB2

DWB2 ALEATORISCH adj. DWB2 auf den zufall bezogen, vom zufall abhängig, zufällig. vgl. lat. āleātōrius ‘ zum würfel-, glücksspieler gehörig …

aleatrix

MLW

aleatrix , -icis f. ludorum amatrix — (leidenschaftliche) Spielerin : MLW Chron. Reinh. MLW a. 1214 p. 584,18 cuius (Ottonis IV.) consors ..…

aleªwen

WWB

alea·wen

al-eªwen gerade deshalb ( die krfr. Städte Dortmund, Castrop-Rauxel u. Lünen Dor WWB-Source:153:Köppen Köppen Wl, Kr. Arnsberg Arn Kr. Arnsb…

alea als Zweitglied (11 von 11)

AEGIALEA

Hederich

AEGIALEA , æ, Gr . Ἀιγιάλεια, ας, ( Tab. XXV .) des Adrastus, Königes zu Argos, oder, nach andern, des Aegialens, Tochter und Gemahlinn des …

Astypalea

Herder

Astypalea , Insel, eine der Sporaden, Appollocultus; man hat von ihr wohlerhaltene Volksbeschlüsse und Münzen noch aus der röm. Kaiserzeit, …

Attalea

GWB

atta·lea

Attalea ‘A. compta’: Palmenart (im Gebiet des Amazonas) GWB N6,239,3 Rez:Martius, Palmen Manfred Gräfe M. G.

Azalea

GWB

aza·lea

Azalea botan: Erikaceengewächs [ nach WA vielleicht Aufzeichnungen aus einem Gespräch mit dem Dresdner Hofgärtner Seidel ] Fünfter Welttheil…

cefalea

KöblerMnd

cefalea , Sb. nhd. eine Krankheit? Q.: Goth. Arzneib. 190 und 178 (um 1475) E.: s. gr. κεφαλή (kephale), F., Kopf, Gehirn; idg. *gʰebʰel-, *…

hortalea

MLW

hort·alea

* hortalea (o-), -ae f. ( * hortalis; per analogiam ad vinea formatum, ut vid. ) hortus – (Nutz-)Garten : MLW Chart. Ital. Ficker 47 p. 69,4…

Jacta est alea

Herder

Jacta est alea , lat., der Würfel ist geworfen, sprichwörtlich für: „es sei gewagt”.

OCALÉA

Hederich

OCALÉA , æ, Gr . Ὠκαλεία, ας, des Mantineus Tochter, und des Abas Gemahlinn, die mit ihm den Akrisius und Proetus zeugete. Apollod. l. II. c…

Phigalea

Herder

phi·galea

Phigalea , — ia , arkad. Stadt an der Gränze von Messenien u. Elis; ist bekannt durch die Ruinen eines Apollotempels auf ihrem Gebiete, wo 1…

Psoralea

GWB

psora·lea

Psoralea griech botan, Gattung aus der Familie der Hülsenfrüchtler (Fabaceae); ‘P. bituminosa’: Harz- oder Asphaltklee GWB LA II 9A,170,48 M…