lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

albus

mhd. bis lat. · 14 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
15 in 14 Wb.
Sprachstufen
6 von 16
Verweise rein
14
Verweise raus
7

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

albus

Bd. 1, Sp. 431
albus, -a, -um. MLWscript. -lv-: MLWl. 58.69. p. 434,11. MLWcompar.: MLWCosmas chron. 1,41 p. 76,24. v. et p. 432,31. MLWsuperl.: MLWl. 14.64. I proprie MLWi. q. candidus, albidus, canus, cereusweiß, weißlich, weißgrau, weißgelb: A de anim. et partibus corporis: 1 de bestiis: a spectat ad pellem: MLWDipl. Heinr. II. 427 p. 545,30 equum unum -umalbum faleratum (MLWsc. papae; cf. MLWVinc. Prag. annal. MLWa. 1161 p. 679,19 equum ... -issimumalbissimum ornatum). MLWAdam gest. 4,32 p. 267,4 martures -osalbos eiusdemque coloris ursos. MLWBerth. Zwif. chron. 10 p. 174,12 cappam nigram -osalbos boves habentem intextos. MLWAlbert. M. animal. 22,123 mures. MLWal. MLWalleg.: MLWAnselm. Hav. dial. 1,7 equus -usalbus primus est status ecclesiae (cf. Vulg. apoc. 6,2). b spectat ad pennas: MLWSalom. II. epist. p. 415,18 merulam. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 9,21 ambe species ciconiarum, scilicet -ealbe et nigre. 5 p. 123,20 ale de aironibus -isalbis et cinericiis. MLWAlbert. M. animal. 8,111 asturem ... valde antiquum et quasi -umalbum factum ex multa antiquitate. 19,39 pavi. 23,65 falco. MLWal. MLWalch.: MLWAlleg. sapient. 1 p. 468b,33 lacte -ialbi volatilis. c proverb. de impossibilitate vel raritate: MLWEgbert. fec. rat. 1,250 delusor promisit apes ... -asalbas. 1,1276 -usalbus erit corvus magister, si strenuus exit alumnus (MLWFroum. carm. 19,37. MLWAnnal. August. I MLWa. 1086 p. 132,25. cf. MLWNivard. Ysengr. 3,655 cornix). 2 de hominibus: a spectat ad cutem: MLWAlbert. M. animal. 3,178 mulierum -arumalbarum (9,63). b spectat ad vestimenta: MLWAldh. virg. II 1668 (de sanctis) grex (cf. MLWHrotsv. Gong. 487 cuneis). de habitu monachali: MLWVita Norb. I 14 p. 686,48 (in convicio) -oalbo cane (de ordine Praemonstratensi ut Fund. Osterh. [MG Script. XV p. 1106,3] -isalbis canonicis). MLWDial. cler. et laic. p. 321, 29 monachi grisei, -ialbi, nigri (MLWsim. Const. II 428II,17). MLWChart. civ. Erf. 220 p. 137,8 (de ordine canonico MLWs. Augustini) collegio sanctimonialium dominarum -arumalbarum. nota de ordine Cisterciensi: MLWHugo Trimb. laur. 134 Godehardus cum grege nos -oalbo precibus compaginet -oalbo. c spectat ad negotium: MLWChart. Lub. II 31 p. 28,15 (a. 1259) Meineko et Ludeko cerdones -ialbi (theod.Weißgerber). d nom. propr.: MLWChart. Turic. 212 p. 103,20 (a. 968) Erich Albus. MLWTrad. Frising. 1293. MLWChron. Afflig. 3 Gerardus, qui dicebatur Albus. MLWChart. Eichsf. 213 p. 128,28 Otto Albus de Botenstein. MLWAlbert. Stad. annal. MLWa. 1112 p. 320,6 comitem Ethelerum Album. saepe. 3 de partibus corporis: MLWAethicus Ister 63 p. 42,31 Albani, quia -oalbo crine nascuntur. MLWLiutg. Greg. 15 p. 79,6 lanae. MLWHrotsv. Mar. 362 digitos. MLWCosmas chron. 3,24 in -oalbo ebore. MLWChart. Westph. VI 605 porcionem de digito sancti Magni martiris -amalbam. MLWAlbert. M. animal. 1,517 cerebri substantia est mollis, -aalba, humida. 1,621 cutis ... est -aealbae substantiae. MLWWilh. Salic. chirurg. 4,4 p. 34,19 a carne glandulosa et -aalba. MLWal. MLWalleg.: MLWAlex. Min. apoc. 1 p. 17,15 -usalbus, id est immaculatus et innocens agnus per -amalbam lanam designatur (cf. Vulg. apoc. 1,14). flavusblond: MLWWaltharius 750 crines. B de rebus: 1 de plantis et earum partibus: MLWAntidot. Sangall. p. 89,34 gumen alvu. MLWIoh. Platear. simpl. med. p. 30bv piper aliud -umalbum, aliud longum, aliud nigrum et rotundum. MLWRegistr. abb. Werd. 8,1 p. 249,6 xxx mo〈dios〉 leguminis nec -ialbi nec nigri, sed inter utrumque. MLWAlbert. M. veget. 2,142 -usalbus color in floribus ... causatur ex luminoso aqueo humido. 4,118 communiores ... colores arborum sunt viridis et -usalbus. 4,137 quae (ulmus) est -issimaalbissima. 4,138 ligna sunt quaedam nigra et quaedam -aalba. 6,3 resina. 6,251 uva ... est -aalba et rufa et nigra. saepe. in nominibus plantarum: MLWArbeo Emm. 22 in quodam arbore vulgari locutione spine -ealbe. MLWAntidot. Glasg. p. 156,13 cicer. p. 159,3 marrubii alvi. MLWAntidot. Cantabr. p. 160,40 elebore. p. 162,24 costum. MLWDynamid. Hippocr. 1,62 crinus leucus, hoc est lilium -umalbum. MLWDiaeta Theod. 50 papaver. MLWGloss. III 198,1 St.-S. dictamnum -umalbum wizuurz. 472,26 vitis -aalba MLWi. liela. 475,41 [] mentastrum, -aalba menta, rosseminz vel fiscminz. 541,44 fulphu MLWi. piper -umalbum wizphephir. 559,29 kardus -usalbus woluesmilch. MLWTract. de aegr. cur. p. 174,21sq. ligni -ialbi ... sandali -ialbi. MLWAlphita I p. 285,46 cor -umalbum, -umalbum abietis, agaricus idem. MLWAlbert. M. veget. 6,163 camomillae. 6,213 rosa. saepe. 2 de terris, lapidibus sim.: MLWHugeb. Willib. praef. p. 88,1 (de pergamena) per -asalbas camporum planities. MLWWalahfr. carm. 54,31 Parium. 83,9,1 -aalba civitas (theod.Weißenburg) sacris decorata gazis. Mappae Clavic. praef. p. 187,11 sulfuris -ialbi aut crocei coloris. 283 lapides -osalbos et rotundos iiii uncias. MLWThangm. Bernw. 8 p. 761,37 (de musivo opere) -oalbo ac rubro lapide. MLWTheoph. sched. 2,5 lutum. 3,22 ollae. MLWDonizo Mathild. 1,94 Canossa. MLWHildeg. phys. 2,11 terra, quae -aalba, scilicet quae pallida est et arenosa. MLWChart. Pruss. I 4 p. 3,23 quod regio illa -aalba esset ad messem (53 p. 39,36; cf. Vulg. Ioh. 4,35). MLWal. MLWalch.: MLWRosin. def. p. 316,23 recipe lapidem, qui est niger, -usalbus, rubeus, citrinus et avis mirabilis. MLWproverb. MLWc. sensu prosperitatis: MLWChron. Merseb. 2 p. 171,25 dies alma illuxit seculo -oalbo a nobis assignanda calculo (cf. MLWEgbert. fec. rat. 1,219 res ... insolitę carbone notantur; olim prosperitas calclo numeratur in -oalbo). de vitro: MLWHeraclius I 19,1 vitrum (MLWTheoph. sched. 2,12.23). MLWChart. Rhen. med. III 885 p. 662,22 fenestre ... sive picte sive -ealbe. 3 de metallis: a de metallis impermixtis: MLWGeber. summ. 1,18 plumbum utrumque, lividum scilicet et -umalbum. MLWChart. Eichsf. 299 p. 172,18 ducentas marcas -ialbi argenti. b de fusionibus metallorum: MLWCompos. Luc. M 21 eramen. MLWMappae Clavic. 77 eramentum. 85 eris (MLWEpist. Teg. I 112b). c de monetis argenteis: Chart. Livon. A I 20 p. 27a,22 (a. 1211) denarii -ialbi erunt et dativi. MLWChart. Pruss. II 302 p. 220,11 quod quevis marca fertone sit -aalba vel -ioralbior. d de pigmentis: Mappae Clavic. praef. p. 188,12 minium rubeum vel -umalbum. p. 188,28 de -oalbo plumbo (MLWHeraclius II 24 p. 71,20). MLWal. e alch. in nomine ficticio argenti vivi: MLWTurba phil. 12 p. 121,1 fumus (gloss.: lac virginis) ille -usalbus est et omnia dealbat (Collection des anciens alchimistes grecs. MLWed. M. Berthelot. II. 1888. p. 51,1 ὁ γὰρ καπνὸς τοῦ θείου; MLWsim. Morien. Rom MLWalch. p. 518b,45 fumus ... -usalbus est argentum vivum. MLWGeber. clar. 2,11). 58 p. 161,22 arborem. 4 de humoribus superfluis: MLWTract. de caus. mul. 23 ad decursione〈m〉 matricis -aalba〈m〉. MLWPs. Galen. febr. 99 urina ... cum nebulis -isalbis et furfuribus supernatantibus (cf. MLWMaurus urin. II p. 6,10 -usalbus color urinae est sicut aqua clara). MLWAlbert. M. veget. 6,273 anisum ... purgat matricem a fluxu humiditatum -arumalbarum. MLWanimal. 2,110 viae testiculorum ... sunt plenae semine -oalbo. saepe. 5 de morbis: Benedictio ocul. (MLWNArch. 13 p. 667,13) si macula in oculo -aalba est. MLWHildeg. phys. 1,23 qui -amalbam lepram, scilicet quedick habet. MLWBenven. Graff. ocul. B 4 p. 13,2 que species cataractae est -aalba sicut purissima calx. MLWAlbert. M. veget. 6,429 super morpheam -amalbam. 6 de vestimentis: MLWAlcuin. epist. 134 p. 202,29 (de baptismo) -isalbis induitur vestimentis. MLWNotker. Balb. gest. 2,9 p. 63,9 pallia Fresonica -aalba, cana. MLWArs med. 3 p. 420,14 vestes ... -asalbas induat medicus. MLWConsuet. Trev. 42 p. 41,2 facitergulam. MLWGreg. Cat. chron. MLWapp. p. 309,19 planetam diarodinam et aliam -amalbam. p. 309,23 diaspidem. MLWHonor. August. glor. 33 per -amalbam vestem, qua eos (sacerdotes) induimus, sacerdotalem dignitatem innuimus. MLWBerth. Zwif. chron. 10 p. 174,7 dalmaticam. MLWEpist. Wibald. 325 p. 455,11 examitum megalogramon diplarion -umalbum. MLWChart. Heinr. Leon. 122 subtile. MLWAnnal. Prag. III MLWa. 1283 p. 208,37 pallam altaris de -oalbo balkyno. saepe. de habitu monachali: MLWGesta Trev. cont. I 2 p. 176,39 mutatis vestibus ac pro -isalbis nigris indutis (de ordine canonico MLWs. Augustini ut MLWAnnal. Rod. MLWa. 1111 p. 696,29 -oalbo sub habitu. MLWHeinr. Lett. chron. 13,3). MLWOtto Frising. chron. 7,35 p. 372,17 vestem nigram ..., -amalbam vel griseam. MLWVita Norb. I 12 p. 683,40 (de ordine Praemonstratensi) in typo angelorum -aealbae vestes et in signo poenitentiae laneae ad carnem ferendae videntur. MLWStatut. ord. Teut. p. 38,24 (de ordine Teutonicorum) militibus quidem in signum milicie palliis -isalbis utentibus (cf. p. 63,17 pannus -usalbus cum nigra cruce. p. 63,26 sacerdotes ... camisiis -isalbis ac superpelliciis sint induti. MLWal. v. MLWind.). MLWalleg.: MLWHonor. August. sacram. 29 -usalbus color [] vestis presbyteri est castitas. 7 de alimentis, substantiis: MLWMappae Clavic. 285 mel -umalbum et purum. MLWDiaeta Theod. 269 vina -aalba et dulcia. MLWCompos. Matr. 56,3 acetum. MLWGloss. III 544,33 St.-S. propoleum MLWi. cera -aalba wizwachs. MLWAdam gest. 2,69 p. 131,5 panis (MLWChart. Xant. 51 p. 40,26. MLWChart. Argent. IV 35 p. 45,1 panes -osalbos, qui dicuntur smalleibe. MLWChart. Bern. II 596. MLWal.). MLWChart. Eberb. 304 p. 65,12 defectus suppleatur de -oalbo vino meliori. MLWAlbert. M. veget. 6,252 nunquam ... -umalbum vinum efficitur perfecte dulce sicut rubeum. saepe. MLWproverb. de similitudine: MLWEgbert. fec. rat. 1,279 -aalba videntur in -isalbis ova inserta farinis. 8 de variis rebus: MLWHeinr. Lett. chron. 14,5 p. 76,20 in tabulas (i. parmas) -asalbas. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 56,33 teste ... ovorum ... sunt -ealbe totaliter. MLWAlbert. M. meteor. 1,2,2 p. 493b,13 de galaxia, quae est idem quod via lactea sive -aalba. (spumā) albescens(weiß)schäumend: MLWErmold. Ludow. 3,261 -aalba ... trans flumina Rheni. MLWfort. huc spectat MLWnom. propr.: MLWChron. Reinh. MLWa. 1168 apud Album-lacum (MLWtheod.Weißensee; cf. MLWAnnal. Erf. praed. MLWa. 1248 p. 103,22 Albi-laci oppidum). remissius: MLWGesta Trev. 3 p. 131,29 porta Trevirensis ..., ad quam victores de bello revertentes ... excipiebantur ... et ob hoc Alba porta nominata (cf. MLWBalder. Alber. 12 p. 250,43). MLWChart. Westph. III 604 (a. 1256) se soluturum ... denarios ecclesie ... ad -umalbum officium de manso quodam (‘Weißamt’ MLWed.; MLWsim. 735 p. 378,33). II translate: A lucidusglänzend: MLWPass. Petri et Pauli 215 aurora. B clarusberühmt: MLWVita Paulin. Trev. 8 episcopus -aealbae metropolis Italorum (i. Mediolani). C purusrein: MLWBruno Querf. Adalb. A 14MLWex. -oalbo limo patientię. 18 de -oalbo martyrio (MLWfratr. 13 p. 733,41; cf. L. Gougaud, MLWRevBén. 24. 1907. p. 365sqq.). MLWfratr. prol. post -umalbum cor et opus bonum. 1 p. 717,19 -aealbae continentiae manus. 10 p. 726,23 tota mens et -umalbum opus. D clemensgnädig: MLWCarm. var. III 84,57 quo te nunc senciat -umalbum. MLWsubst. masc.: 1 catalogusVerzeichnis: MLWHariulf. chron. 4,17 p. 217,6 abba ... loculo quae ... nostro contulit, hic retinet scriptus qui cernitur -usalbus. 2 latrunculus candidusweißer Spielstein: MLWCarm. Scot. II 1 sol. 2,4 unius et tetri interimunt vestigia terni -ialbi lacte magis. MLWAsilo rhythmimach. p. 15,1 viii -ialbi minores (p. 15,6.9.13). 3 nummus argenteus Silbermünze: MLWMetell. buc. 3,3 argenti dedit -osalbos. MLWQuir. 71,11 aere pius latro, fur auspice defugit -oalbo. de moneta certi pretii: MLWChron. Laet. 3 iii solidos -orumalborum (MLWHist. Walc. cont. 21). MLWChart. Lux. II 53 datis ... lx libris -orumalborum. MLWRein. Leod. annal. MLWa. 1214 p. 671,10 xv milia librarum -orumalborum et centum libras Leodiensium. MLWsubst. fem.: I eccl.: A vestis vel tunica candida weißes (Unter-)Gewand (cf. Vulg. Ioh. 20,12): 1 gener. (cf. MLWGloss. III 663,22 St.-S. -aalba chemis): MLWAlcuin. epist. 235 p. 380,35 mitte mihi ... pelliciam longam ..., nisi forte -aalba potest esse, que molliorem lanam habere videtur. MLWRather. epist. 25 p. 131,4 nullus cum -aalba, qua in suos usus utitur, praesumat missam cantare. MLWBertha Adelh. 11 ut sibi (Adelheidi) ex proprio labore -amalbam afferret. MLWTrad. Frising. 1810c dederunt ad communem usum fratrum unam -amalbam. MLWChron. Erf. min. p. 592,13 ut summus pontifex ... -aalba ampla, cingulo precincta continue uteretur (cf. p. 592,15 illam -amalbam amplam et longam mutavit in -amalbam strictam, non cinctam, qua modo utitur papa). paulo aliter: MLWWilh. Hirs. const. 2,32 p. 1086D frater molens seipsum induit -aalba et supra caput alligat. 2 vestimentum liturgicumliturgisches Gewand: a camisia candidaAlbe (cf. J. Braun, Die liturgische Gewandung. 1907. p. 57sqq.): MLWTrad. Patav. 18 (a. 788/89) i -aalba. MLWAngilb. eccl. Cent. 3 p. 177,28 -asalbas lineas. Amalar. 2,18,1 (de presbytero) postea camisam induimus, quam -amalbam vocamus (cf. MLWWalahfr. exord. p. 504,21). MLWRegino syn. caus. 1,81 ut nullus presbyter sine amictu, -aalba, stola ... praesumat missam celebrare. MLWTrad. Ratisb. 279 p. 227,25 -amalbam in margine supremo auro, argento coccoque textrino opere elaboratam. MLWGesta Vird. cont. I 11 p. 49,49 -asquealbasque septem cum amictis aurofrisio paratas. MLWEkkeh. IV. cas. 90 -aalba est illa philologiae nuptiis auro insignis. MLWCasus Gall. [] cont. 2MLWmed. -asalbas ... deauratas in margine et in pectorali. MLWAndr. Strum. Ioh. 75 p. 1099,6 flammae ... -amalbam quasi bissinam intrabant. MLWLeo Mars. chron. 3,31 -amalbam a scapulis et capite ac manibus friso decenter ornatam. MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,58 p. 743,44 -asalbas sericas iv, de matassa bambacii viii. MLWChart. Westph. MLWsuppl. 6 p. 4,24 ad praecingendam -amalbam. MLWRup. Tuit. off. 2,23 p. 54A (de monachis) in -isalbis stare vel procedere. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 60,32 invitatorium in -isalbis canitur. MLWChart. Turg. II 101 p. 345,22 dum praepositus adhuc -aalba indutus staret super tumulum. MLWRegistr. Pant. Col. p. 58,14 legavit nobis alvam. saepe. MLWalleg. (cf. MLWAmalar. off. 2,18,3 [de alba] vestimentum diximus esse castigationem vocis): MLWRup. Tuit. off. 1,20 -aalba lineum vestimentum et strictum ... novam vitam sacerdoti ... designat. MLWHonor. August. sacram. 29 -amalbam, id est fidem pro lorica (cf. MLWgemm. 1,72). remissius de vestimento certorum festorum proprio: Notae Gembl. (MLWMGScript. XIV p. 594,11) festum ... sancti evangeliste in -isalbis fieri instituit (cf. p. 594,15. 595,3). MLWRegistr. Pant. Col. p. 54,17 octava sancte Marie, Tymothei et Symphoriani in -isalbis. p. 55,1 Bartholomei apostoli in -isalbis. p. 55,19. b tunica diaconorumdiakonale Tunika (cf. J. Braun, op. cit. p. 60): Vita Hugberti 16 (MGMer. VI p. 492,26) -amalbam et casulam. Vita Arid. 15 (MGMer. III p. 587,27) diacones in -isalbis exeunt ad processum. Pontif. Rom. -Germ. p. 153b,15 diaconus -aalba indutus. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 124,25 diaconus stola et -aalba indutus. c tunicellasubdiakonale Tunika, Tunizella (cf. J. Braun, op. cit. p. 79sq.): MLWOrdo Rom. 6,11 lineam dalmaticam, quam dicimus -amalbam. MLWfort. MLWadd.: MLWAngilb. eccl. Cent. 3 p. 177,28 -asalbas Romanas cum amictis suis auro paratas vi. MLWBerth. Zwif. chron. 10 p. 174,16 duas -asalbas ex sericis factas. v. et MLWl. 5. d tunica ministrorumAkolythentunika (cf. J. Braun, op. cit. p. 60sq.): MLWSigeh. Maxim. 20 scintilla ... in -amalbam cecidit. MLWConsuet. Trev. 20 ad predictum chorum in -isalbis intrant ministri. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 125,3. e rochettum Rochett (cf. J. Braun. op. cit. p. 1311): MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,66 p. 749,21 -amalbam ... numquam ei (Victori papae) potuerunt induere. 3 tunica baptismalisTaufkleid: MLWOrdo Rom. ant. p. 80b,16 benedictio aquae ad -asalbas deponendas. MLWUffing. Ida 1,9 dum adhuc in -isalbis ab luce raperetur. MLWLamb. Tuit. Herib. 1,9 p. 748,5 -arumalbarum vestes. MLWRup. Tuit. off. 8,16 p. 236B sabbato, quo deponuntur -aealbae (cf. MLWHerbord. Ott. 2,27 p. 791,41 in die depositionis -arumalbarum). saepe. MLWalleg.: MLWHonor. August. gemm. 1,243 -aalba baptizatorum ... sacerdotii praefert stolam. 3,123 -asalbas portamus, quia angelos in -isalbis resurrectionem annuntiasse signamus. 4 tunica beatorum Gewand der Seligen: MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 397,46 pueri agnum in -isalbis sequentes. B meton. plur. MLWi. q. hebdomada pascham sequensWoche nach Ostern (cf. MLWHraban. inst. cler. 2,39 p. 137,25 vii dies -asalbas vocitamus propter eos, qui in sancta nocte baptizati -isalbis per totam hebdomadam utuntur vestibus): MLWTrad. Frising. 211 (a. 804/07) in -asalbas post pascha (557a). MLWIoh. Diac. cen. 1,3,1 in -isalbis pascalibus (Pontif. Rom.- Germ. p. 141a,36. MLWChron. reg. cont. I MLWa. 1198 p. 164,13). MLWOrdo Rom. 13D,5 dominica prima post -asalbas (cf. MLWRup. Tuit. off. 9,1tit. de dominica secunda post -asalbas). 30B (tit.) usque ad sabbatum in -isalbis (30B,71 usque in sabbato de -asalbas). MLWGerh. August. Udalr. I 20 in pascali ebdomada, quam dicunt infra -asalbas. MLWHonor. August. gemm. 3,133 sequens pascham septimana vocatur in -isalbis. MLWal. II margarita candidaweiße Perle: MLWLeo Mars. chron. 2,59 p. 667,41 tres pannos de altari, unum cum -isalbis, alium cum cruce ex friso et -isalbis. 3,18 p. 711,4 dalmatica ... exameta, auro et -isalbis a capite, manibus ac pedibus insignita. MLWfort. MLWadd.: MLWCompos. Matr. 74tit. confectio -arumalbarum. MLWsubst. neutr.: I proprie: A strictius MLWi. q. albedo weiße Farbe, das Weiß: MLWMetell. buc. 4,19 bucula ... maculis insignis et -oalbo ac niveo miscens orbes nigros quasi carbo. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 144,30 nigrum minoratur et -umalbum multiplicatur in egestione falconum. MLWFabular. Min. 3,3 -umalbum ... caude quod inest. MLWal. B latius: 1 natur.: a -umalbum oculi MLWi. q. albumen oculidas Weiße des Auges: MLWArs med. 7 [] p. 428,12 circa -umalbum (albumen G) oculorum. b -umalbum ovi MLWi. q. albugo oviEiweiß: MLWDiaeta Theod. 256 -umalbum ... ovi oculorum dolorem compescit. MLWAlbert. M. veget. 1,47 in quo (ovo) in -oalbo spisso viscoso est virtus galli. 2 techn. et alch.: a pigmentum candidumweiße Pigmentfarbe: Mappae Clavic. praef. p. 189,6 matizabis de -oalbo. MLWTheoph. sched. 1,1 tolle cerosam, id est -umalbum, quod fit ex plumbo (MLWWilh. Cong. chirurg. 506 -umalbum de plumbo). MLWHeraclius II 42 -umalbum de Pullia (MLWRoger. Salern. chirurg. p. 17714). 50 p. 85,27 -ialbi ... species cerusa, calx, alumen. MLWal. b argentumSilber: MLWMetell. Quir. 75,42 coronas flavo necnon ars fecerat -oalbo. c sal candidus (metalli)weißes (Metall-) Oxyd: MLWGeber. summ. 1,18 quousque -umalbum factum est in calce sua. MLWinvestig. 4 p. 483 fit de -oalbo Hispanico. 7 p. 490. d -umalbum lunae MLWi. q. lapis philosophorum mutationem in argentum efficiensweißes Elixier: MLWAlbert. M. miner. 4,1,7 p. 93b,19 elixir ... ad argentum ... vocant -umalbum lunae (p. 93b,22). e -umalbum sulfureum MLWi. q. argentum vivumQuecksilber: MLWTurba phil. 12 p. 121,7 -umalbum sulfureum (Collection des anciens alchimistes grecs. MLWed. M. Berthelot. II. 1888. p. 51,11 θεῖον τὸ λευκόν). 3 de vestimentis: a stragulum candidumweiße Decke: MLWBalder. Alber. 23 p. 255,26 in equis -oalbo coopertis. b ?alba ?Albe: Liber confrat. Trev. (Arch Mittelrh Kirch Gesch. 7 p. 248,47) -umalbum obtulit (sed cf. p. 243,43 albam). II translate: A de libris: 1 liber vitaeBuch des Lebens (cf. Vulg. Phil. 4,3. MLWal.; v. MLWLThK. 2II. p. 738sq.): MLWAldh. virg. I 34 p. 275,11 aethralis litteraturae -oalbo descriptos. 46 Eulalia ... caelesti inscribitur -oalbo (MLWFolcuin. Bert. praef. p. 607,25). MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,108 vitę caelestis in -oalbo (MLWWaldo Anscar. 108,62). Theod. Trev. serm. de Celso 7 in beati ordinis -oalbo. MLWWaldo Anscar. 11,1 -oalbo martyrii...attitulari. MLWal. v. et p. 431,40. MLWfort. MLWadd.: MLWCarm. libr. III 2,13 (in dedicatione psalterii) pax sit multa patri ... super -umalbum. 2 diptychum, liber confraternitatisGebetsverbrüderungsbuch (cf. A. Ebner, Die klösterlichen Gebetsverbrüderungen. 1890. p. 953): MLWAlcuin. epist. 67 p. 110,32 in -oalbo beatitudinis vestre. v. et alveus. 3 registrumVerzeichnis:MLW Odilo Suess. Seb. 15 (7) episcopium -oalbo curiae descripturus. B mus. MLWi. q. distantiaZwischenraum: MLWAnon. IV mus. Coussemaker I 3 p. 351a intervallum sive -umalbum inter duos tractus. Baader
21127 Zeichen · 1263 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    ALBUSstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +2 Parallelbelege

    ALBUS stm. nummus albus, weißpfennig, eine münze Gr. w. 3,745. Frisch 1,16. c.

  2. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Álbus

    Adelung (1793–1801) · +3 Parallelbelege

    Der Álbus , substant. indeclinab. eine Silbermünze, welche noch am Rheinstrome üblich ist, und gemeiniglich zwey Kreuzer…

  3. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    albus

    Goethe-Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    albus lat: weiß album λευκον [ in einer Liste von Farbbezeichnungen ] LA II 6,18 GWB N4,423 FlH Var GWB N5 1 ,357,15 u 3…

  4. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Albus

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Albus , Weißpfenning, seit 1360 in Deutschland geprägt, zum Unterschied von den schwarzen Billonsmünzen so genannt, am l…

  5. modern
    Dialekt
    Albusm.

    Pfälzisches Wb. · +2 Parallelbelege

     Albus m. : ' Weißpfennig '. a. 1537: sechs albos an gantzen weißpfeningen [SpeyTreudInv.]. a. 1581 (1630): 5 albus [Pf…

  6. Latein
    albus

    Mittellateinisches Wb.

    albus , -a, -um . MLW script. -lv-: MLW l. 58.69. p. 434,11. MLW compar. : MLW Cosmas chron. 1,41 p. 76,24. v. et p. 432…

Verweisungsnetz

28 Knoten, 17 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Wurzel 1 Kompositum 12 Sackgasse 13

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit albus

10 Bildungen · 2 Erstglied · 8 Zweitglied · 0 Ableitungen

albus‑ als Erstglied (2 von 2)

albus als Zweitglied (8 von 8)

*busabalbus

MLW

* busabalbus MLW subst. ( MLW orig. MLW inc. , cf. MLW André, Lex. bot. MLW s. v. buzababulbus) scilla — Meerzwiebel (Urginea maritima Baker…

*inalbus

MLW

* inalbus , -a, -um. non albus – nicht weiß (usu subst.) : MLW Albert. M. div. nom. 4,162 p. 246,50 contraria non disponuntur in suis nomini…

Raderalbus

DRW

rader·albus

Raderalbus, m. auch Räder- silberne Groschenmünze im Wert von 24 Pfenningen, Weißpfennig; den "Namen erhielten die Stücke nach dem Wappen de…

räderalbus

DWB

raeder·albus

räderalbus , m. cölnischer name für die kaisergroschen, wegen des darauf geprägten mainzischen rades. Adelung. vergl. räderweiszpfenning.

reichsalbus

DWB

reich·s·albus

reichsalbus , m. weiszpfennig, eine seit dem 15. jahrh. besonders im westlichen Deutschland übliche silberne scheidemünze. Jacobsson 7, 51 b…

rāderalbus

KöblerMnd

rāderalbus , M. nhd. eine rheinische Münzsorte, Weißpfennig mit auf dem Revers aufgeprägtem Rad (dem Wappen der Kurfürsten von Mainz) E.: s.…

zollalbus

DWB

zoll·albus

zollalbus , m. , ' gemeinschaftliche münze der fürsten am Rhein ' Weilmeyer allg. numismat. lex. 2, 210 .