Eintrag · Rheinisches Wb.
- Anchors
- 2 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 1
- Verweise raus
- 3
tauen I das Zeitw. unterscheidet sich noch in geschlossenen Geb. lautl. von tauen »schmelzen, vom Schnee«, s. tauen II; das von Tau III abgeleitete Zeitw. [in rhfrk., mosfrk., rip. Geb. dafür auch et reift, — hot gereift; s. reifen, u. et hat nass gemacht, s. nass] lautl. Rhfrk uNahe dāə [Kreuzn-Braunw Nussbaum tāə; WKreuzn -āu-; Gutenbg Spall də, NHausen gədEt]; sonst dauə [Wend, Ottw vielf. t-; Saarbr meist t-; Ottw-Wiesb es dāt; Wiebelsk dāwt]; Mosfrk in Saarl dā·u.ən, dā·ə.n [Berus dā:wt; Fremersd tā:t]; Merz, Saarbg meist dā·ə.n, selten dā·u.ən, t- [tā·ə.n Merz-Becking Rech Saarhölzb; et dE:t Losh; dE·ə.t Bachem]; Trier dā·u.ən (bes. Hochw) [d·ə.n Schilling; et dā:ĭχt, dā:št Conz Eisenach Minden Winterb]; Bitb dā·u.ən [WBitb dā:jən, et dā·i.χt, dā·i.št; d:ĭχt Betting; dā:xt Heilenb Kewenich Schankw; dā·u.xt Stahl; dęχt Wiersd; dā:t SThomas]; Prüm dā·u.ən [et dā·i.χt, –št Falkenauel Ringhuschd Wawern; dā:xt Kopp Lambertsbg Weinsh; -:- Schlausenb; tęχt Oos]- Wittl dā·u.ən [et dā:t Eisenschmidt Gransd Meerf OKail]; Bernk, Zell dā·u.ən, meist t- [et dā:t Bernk-Rachtig, Zell-Starkenbg]; Koch d·u.ən, vielf. -t [Pommern et t·u.xt]; Kobl t- [dǫ·u.ə Winning; dā·ə. Vallendar]; Goar dā·u.ə [et dā:wt Dommershsn Kratzenbg; dā:bt Engenhöll Manubach; tā:t ODiebach Trechtingshsn]; May dǫ·u.ə, oft t- [et dǫ:t Boos Ditschd Glees Luxem NLützing]; Daun dǫ·u.ə, vielf. t- [et dǫ·u.xt Wallenborn]; Neuw dǫ·u.ə [et dox Altenhf Asb Etschd Oscheid Strauschd; dā:t Lorschd]; Altk dǫ·u.ə, vielf. t-, wo nicht et niwəlt; Siegld dauə; Rip, Berg, SNfrk dǫ·u.ə [Schleid, Jül, Aach, Bergh, Köln, Eusk, MülhRh vielf. t-; Malm et dǫxt, ebenso Monsch-Kalterherbg; et dȳ:t (im Anschluss an tauen II) Bergh-Fliesteden Grouven, Grevbr-Evinghv Garzw Hoppers Weckhv, Sol-Opladen Ohligs Pattschd; et dū:t Bo-Brenig; tȳ:t Dransd Kessenich; MülhRh-Marialinden d·y.ə; Heinsb-Breberen et dō:t; Althaaren dō·ə.t; Kirchhv Saeffelen Schierwaldenr Schleiden dū·ə.t]; Klevld dǫə, doə [die vielf. bezeugten Anfänge mit t- weisen auf den Einfluss der Schriftsprache hin, u. die einzeln überlieferten Formen mit Umlaut auf Beeinflussung durch tauen II] schw.: 1. Nachtniederschlag bilden; et es am d.; et hät dis Nach (dise Morge) gedaut; et hät klätschnass gedaut Rip, Allg. RA.: Wann et morgens gar nit gedoch hät, dat hassen ech, da git et gewöhnlich Rän (Regen) Neuw-Asb, Allg. Wenn et des Owends daut, da git et angere Dags fein (got) Wedder Dür, Allg. Wenn et em Summer net gedaut, git et Rän Koch. Hät et ärg gedaut, wird et hēss Waldbr-Wildbg. Wann et daut, wäss (wächst) et dubbel Kemp, Allg. Wann et net daut, mäht et net lässt sich schlecht das Gras mähen Koch-Leienkaul, Allg. Daut et bei Wendstell in de Nach, dann regent et met Sonnenschinn bej Dag Mörs-Rheinbg. In de Aprel mott et d., dat et Gras wasse kann Klev. Et hät Hunnig gedaut wenn im Juni, Juli die Blätter mit weissem, glänzendem Tau überzogen sind OBerg. Bei dem es et kenne H. gedaut bei dem ist nicht viel zu holen; du mens, övverall wir H. g. die gebratenen Tauben fliegen dir nicht in den Mund Neuss, Grevbr. En hiəft (hebt) de Bän sou heih (hoch) wei en Hunn (Hahn), den durch en gedauden Wis gäht Saarbg-Serrig. — 2. schwitzen durch Gefässwände, von Flüssigkeiten, auch aus den mit Flechten besetzten Hautstellen uWupp 1870. — Abl.: die Dauerei, dat Gedaus.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
modern
Dialekttauen I
Rheinisches Wb. · +1 Parallelbeleg
tauen I das Zeitw. unterscheidet sich noch in geschlossenen Geb. lautl. von tauen »schmelzen, vom Schnee«, s. tauen II; …
Verweisungsnetz
6 Knoten, 4 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Anchor 1
Kompositum 4
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit taueni
1 Bildungen · 1 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
taueni‑ als Erstglied (1 von 1)
tauen III
RhWB
tauen III -ǫ·u.- = sich beeilen s. zauen.
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „taueni". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 18. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/taueni/rhwb
- MLA
-
Cotta, Marcel. „taueni". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/taueni/rhwb. Abgerufen 18. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „taueni". lautwandel.de. Zugegriffen 18. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/taueni/rhwb.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_taueni_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„taueni"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/taueni/rhwb}, urldate = {2026-05-18}, }