sexta

sexta -ae f. I. Bezeichnung für die sechste Tonstufe des Tonsystems von A- II. ‚Sexte‘ — I. term for the sixth note in the tonal system from A- II. sixth I Bezeichnung für die sechste Tonstufe des Tonsystems von A- — term for the sixth note in the tonal system from A- [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 257a: a ⋅Γ⋅ enim in tertiam ⋅C⋅ unum diatessaron est, a tertia ⋅C⋅ in sextam ⋅F⋅ aliud invenitur, [] a sexta ⋅F⋅ in nonam primam ⋅b⋅ tertium restat. al. LmLGuido ep. p. 514, 323: gravis ⋅F⋅ sexta ad superquartam ⋅b⋅. al. LmLOrg. Mediol. rhythm. 89: nam si cantus sonat sextam gradatim ad terciam, / organum quasi per gradus ascendit ad decimam. al. LmLCompil. Casin. 121-124, 19. al. LmLFrut. brev. 13 p. 97. [s.XII] LmLGuido Aug. 44: Prima et secunda tam in acutis quam in gravibus vel superacutis, id est ⋅a⋅ et ⋅b⋅, faciunt tonum. ... Quinta et sexta, id est ⋅e⋅ et ⋅f⋅, semitonium. Sexta et septima, id est ⋅f⋅ et ⋅g⋅, tonum. eqs. LmLTon. Gratianop. p. 31. al. LmLTon. Nivern. f. 141v p. 120: Quot principia habet (sc. primus tonus)? Quatuor. Que? Octavam ⋅a⋅, sextam ⋅f⋅, quartam ⋅d⋅, terciam ⋅c⋅. al. [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. V 245: Cum sexta ad primam nonam dyatesseron et prima nona ad tertiam decimam dyapente reddat, in quinto vel in sexto (sc. tono) prima nona valebit. LmLEngelb. Adm. 4, 26, 14. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 63, 10: inter ⋅b⋅ primam nonam et ⋅F⋅ sextam est diatessaron. al. [s.XV] LmLTrad. March. 354. LmLGuill. Pod. 3, 13. II ‚Sexte‘ — sixth A als Tonabstand oder Sukzessivintervall — as distance between notes, or successive interval [s.XI] LmLGuido micr. 13, 13: In autentis ... praeter deuterum eadem principia et fines distinctionum minime licet ad sextas intendere (inde LmLAnon. Lips. p. 158. LmLIac. Theat. 31). al. LmLAribo 73 p. 72: Quando autem a finali chorda diapente transcendunt et sextam, septimam, octavam tangunt melodiae, tunc autenticorum formulis, quae alte extenduntur, conveniunt. LmLOrg. Montep. 4: primam vocem organi, id est inceptionem, ponat (sc. aliquis) cum cantu vel inferius in diapason vel superius vel in eadem vel in quinta vel in quarta, aliquando et in tertia vel sexta. al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 14: Plagales autem omnes a finali usque ad quintam, quod est diapente, ascendunt et licenter sextam assumunt (inde LmLConr. Zab. tract. AZ 10. sim. LmLReg. comp. p. 193). al. [s.XII] LmLGuido Aug. 407: Si enim alicui cantuum ubique conferas plagalem compositionem et in quodam loco ultra sextam quantumlibet efferas, scias te viciose egisse et viciosum esse opus tuum. al. LmLTon. Cist. 41. LmLAnon. Cist. I 21 p. 36: Nullus itaque plagalis ultra sextam elevari et nullus autentus plusquam una voce debet deponi. al. LmLAnon. Cist. II c. 1151C. al. LmLAnon. La Fage I 10, 9: Si tertii modi cantum componere cupis, hilariter facias eum ad sextam ascendere. al. LmLAnon. Pannain p. 114: Preterea sciendum, ut omnis autentorum cantus ad quintam vel ad sextam sepius et licite protendatur, regulariter ad octavam. al. LmLCompil. Paris. II p. 76. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 489a. LmLMus. man. 3, 24: De cantibus istis, qui nec ultra sextam elevantur nec plusquam una voce sub finali deponuntur. al. LmLIoh. Aegid. 12, 24. al. LmLAmerus 20, 14: Plagalis vel collateralis a sua finali voce usque ad sextam ascendit et de licencia usque ad septimam. LmLVers. Postquam pro 297. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 2, 4. al. LmLGuido Dion. 1, 3, 272. LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 39. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 51, 14. al. LmLQuat. princ. 3, 29. al. LmLSumm. Guid. 177. al. LmLAnon. Michaelb. I p. 48. LmLHeinr. Eger 5 p. 52: Plagales autem supra finalem usque ad quintam inclusive regulariter scandere possunt, sed raro, ad sextam vero licenter et rarius, scilicet semel ac bis. al. LmLCompil. Ticin. G 324: pro sexta ascendente fit tertia descendens, et erit unisonus. al. LmLAnon. Seay p. 28. LmLPaul. Flor. 14. al. [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 40-41. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 36 p. 310, 23. al. Prosd. plan. 2, 12 p. 110, 5. al. LmLIac. Theat. 29. al. LmLNicol. Cap. p. 322. al. LmLGob. Pers. p. 191a. al. LmLProsd. spec. 1, 11 p. 168, 7: dicitur enim sexta eo, quod unus duorum sonorum talem combinationem producentium in sexto loco manus musicalis ab altero reperitur, ut est a primo ⋅G⋅ ad primum ⋅E⋅. al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 16. al. Anon. Gemnic. 3, 2, 10. al. LmLUgol. Urb. 1, 62, [] 5. al. LmLGeorg. Ans. 3, 96. al. LmLTrad. Holl. IX 2, 3, 30. al. LmLTrad. Holl. I 2, 3, 7. al. Trad. Holl. XI 5, 20. al. Trad. Holl. XXIII 2, 3, 4. al. Trad. Holl. XXIV 9, 10 (En). LmLTrad. Holl. V 4, 574. al. LmLTrad. Holl. VII 4, 165. Trad. Holl. XIII 4, 31, comm. al. Trad. Holl. XX 4, 27. al. LmLTact. Bona 7. al. LmLConr. Zab. tract. p. 242. LmLFr. Gafur. extr. 8, 8, 2. al. LmLCompos. Capiendum 4, 14. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 69. al. LmLIoh. Hoth. contr. II 23. al. LmLNicol. Burt. 1, 23, 136. LmLGuil. mon. 6 p. 35. al. LmLBonav. Brix. 15, 3. al. LmLAdam Fuld. 2, 7. al. LmLLad. Zalk. 3, 136: de sexta, ad sextam. al. Trad. Holl. XXII 11, 3. LmLGuill. Pod. 4, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 10. LmLMich. Keinsp. 6, 50. al. LmLFlor. Fax. 2, 15, 7. LmLErasm. Hor. p. 74b-75a. Trad. Holl. XVI 3, 1, 20. LmLAnon. Couss. I p. 446a-b. LmLSzydlov. 10, 25: tercius tonus, qui suum tenorem incipit in sexta supra suam finalem. Trad. Holl. XXI 8, 4. Trad. Holl. XVII 259. al. Trad. Holl. XIX 274. al. Trad. Holl. XII 7, 9. al. Trad. Holl. XIV 10, 21. al. LmLOrg. Ambros. p. 6. LmLContr. Nota quod II 6. al. LmLContr. Salvator 37. al. LmLMon. Prima corda I 66 (sim. LmLMon. Prima corda II 67). B im Zusammenklang (in der Mehrstimmigkeit) — in simultaneous sonority (in polyphony) 1 qualitative Bestimmung — qualitative determination a als Dissonanz — as dissonance [s.XIII] LmLAnon. Couss. IV p. 80, 9: vilis discordantia sive taediosa, quae est sexta. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 2, 6, 2: propter aliquam dissonantiam colorandam, supple terciam, sextam sive decimam (ad loc.: LmLBonav. Brix. 24, 81. LmLBonav. Brix. 24, 97). al. LmLCompil. Ticin. G 313: Nota, quod quatuor sunt consonantie in contrapunto, videlicet quinta, octava, duodecima et quintadecima. Et dissonantie sunt quatuor, videlicet tertia, sexta, decima et tertiadecima. al. LmLAnon. Monac. II 88: Dissonantes sunt quattuor, scilicet tertia, sexta, decima, tredecima. Et dicuntur dissonantes, quia in ipsis cantus non potest incipi necque finiri. LmLPaul. Flor. 4. [s.XV] LmLIac. Theat. 9: In terciis autem et sextis non potest esse consonancia. ibid. al. LmLUgol. Urb. 2, 3, 40: Sunt igitur consonantiae ... unisonus ratione originis, quinta, octava, duodecima, quintadecima, nonadecima; dissonantiae sunt tertia, sexta, decima, tertiadecima, vigesima; discordantiae sunt secunda, quarta pro tritono, septima, undecima, quartadecima, vigesima prima. al. LmLPhil. Cas. contr. 4: septem sunt species contrapuncti, scilicet unisonus, tertia, quinta, sexta, octava, decima et duodecima. Quarum quatuor sunt consonantie et tres dissonantie. ... Dissonantie sunt iste, scilicet tertia, sexta et decima. al. LmLIoh. Hoth. contr. II 4. al. LmLNicol. Burt. 1, 9, 59: Dissonantiarum alia compassibilis, alia incompassibilis. Compassibilis est ut tertia, sexta... Incompassibiles vero sunt, quae alio modo ecmeles nuncupantur, videlicet vocum quattuor sive septem vel undecim cum similibus conexio (inde LmLDiff. mus. 42). LmLAnon. La Fage III p. 241. LmLContr. In presenti 21. LmLContr. Nota quod II 3. LmLContr. Nota quod voces 3. al. LmLContr. Quid est 6. al. LmLContr. Salvator 7. Contr. Speties discantus p. 283. b als Konsonanz — as consonance α generell — general [s.XIV] LmLIoh. Tork. disc. p. 136: Septem sunt species discantus secundum modernos, videlicet unisonus, tercia, quinta, sexta, octava, decima et duodecima. LmLIoh. Boen mus. 4, 24: Ab istis duabus consonantiis (sc. quinta et octava) et in ipsis quilibet cantus regulariter solet incipi atque terminari, quia iste due cantum perficiunt, quapropter eas melicas Boetius vocat; et alie due, puta tertia et sexta, que et portimelice possunt appellari, ipsis quodammodo famulantur. LmLIoh. Boen mus. 4, 174: Tertia vero aut sexta per se nec Pytagore nec Ptolomei temporibus umquam consonuit, saltem in regione ipsorum, nostre autem regioni qua tertiis et sextis[] et nullomodo sesquitertie proportioni per se insistimus, qua (ms. Venezia BN Lat. Cl. VIII.24 (=3434); ms. Paris, BNF lat. 7371 et ed.: quam) etiam in extraneis vocum varietatibus iuvenes potius quam antiqui lascivire videntur nunc saturati tertia sextam sitiendo. al. LmLGuido fr. 6, 1: propter decorem et pulcritudinem mediarum consonantiarum, videlicet decime, sexte et tertie. LmLAnon. Seay p. 37: Dissonae ... sunt quinque, videlicet secunda, quarta, septima, nona et undecima, et istas non debemus facere nec uti aliquo modo. Consonantes vero, quibus utimur, sunt octo, videlicet unisonus, tertia, quinta, sexta, octava, decima et duodecima, tredecima. [s.XV] LmLProsd. contr. I 3, 3: quedam sunt combinationes consonantes sive concordantes sive bonas consonantias auribus humanis resonantes, sicut sunt unisonus, tercia, quinta, sexta. al. LmLUgol. Urb. 2, 3, 18: dicimus vocem primam, quam vocamus unisonum, tertiam, quintam et sextam consonantias esse, secundam vero, quartam et septimam dissonantias. al. LmLTact. Opusculum 103: In omnibus concordanciis istis, scilicet 3^a, 5^a, 8^va, 10^a, 12^a quisque potest sumere discantum super notam semper finalem. Excipiuntur autem concordancie quarte et sexte, in quibus finis discantuum fieri non debet. LmLTact. Concordanciarum p. 167, 13. al. LmLGeorg. Ans. 3, 282: Tenorem quidem cantans et discantans plurimum proferant voces concordes proportionibus, quas diximus, id est tertias et sextas. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 7, 13: Nam semper et ubique sexta suavis est, si ei tertia vel decima supponatur, sed multo suavior, si quinta vel duodecima. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 63. al. LmLIoh. Hoth. contr. I 2: Quamvis species sive consonantiae discantus infinitae sint, tamen in praesentiarum communiter novem utendae reperiuntur, videlicet unisonus, tertia, quinta, sexta, octava, decima, duodecima, tertia decima et quinta decima. LmLNicol. Burt. 2, 1, 8. LmLGuil. mon. 6 p. 35: secundum usum modernum consonantiae dissonantes aliquotiens nobis serviunt, sicut dissonantia secundae dat dulcedinem tertiae bassae, dissonantia vero septimae dat dulcedinem sextae. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2. LmLAnon. Couss. I p. 443b (sim. LmLAnon. Couss. I p. 445). LmLContr. Cum notum 7 p. 299. Contr. Debemus scire 12: notandum est, quod proprie loquendo quatuor sunt consonantiae, videlicet tertia, quinta, sexta et octava. LmLContr. Inprimis 2, 1. LmLContr. Nota quod I p. 287: Nota, quod novem sunt species contrapuncti, videlicet unisonus, tercia, quinta, sexta, octava, decima, duodecima, terciadecima et quintadecima (sim. LmLContr. Nota quod II 1. LmLContr. Not. quod novem 3. LmLContr. Species contr. 2. LmLContr. Volentibus III p. 12a). LmLContr. Notandum est p. 45. LmLContr. Notandum quod p. 115b. LmLContr. Primo sciendum p. 291. LmLContr. Quatuor sunt p. 410a. LmLContr. Quicumque II 1. al. LmLContr. Quot sunt conc. p. 70a: Quot sunt concordationes, que a pueris vocibus (ms.: a pueris vocis; ed.: pueris vocis) non mutatis supra voces hominum possunt cantari? Undecim. Que sunt? Unisonus, tertia, quinta, sexta, octava, decima, duodecima, duplex sexta, duplex octava, duplex decima et duplex duodecima. al. LmLContr. Septem s. conc. p. 141. LmLContr. Septem s. spec. p. 28a. β als unvollkommene Konsonanz — as imperfect consonance [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 15, 4: consonantias de se imperfectas ut unam sextam vel septimam. LmLIoh. Mur. contr. 16: Diapente cum tono, idest sexta, est species imperfecta. LmLQuat. princ. 4, 2, 41: in concordanciis imperfectis, videlicet in tercia et sexta et in decima. LmLIoh. Tork. disc. p. 136: Septem sunt species discantus secundum modernos, videlicet unisonus, tercia, quinta, sexta, octava, decima et duodecima. Quarum istarum 7 tres sunt inperfecte et 4 perfecte. Imperfecte sunt hec: tercia, sexta et decima. LmLIoh. Boen mus. 4, 67: cantus ille, qui per tertias et sextas imperfectus censetur. [] al. LmLAnon. Mediol. 2, 2. LmLHenr. Zel. 8. LmLAnon. Seay p. 37: Perfectae omnino sunt (sc. species) unisonus et octava. Semiperfectae sunt quinta et duodecima ... . Quatuor autem, videlicet tertia, sexta, decima, tredecima, quarum duae sunt imperfectae in totum et duae sunt semiimperfectae. Imperfectae in totum sunt sexta et decima, semiimperfectae sunt tertia et tredecima. Semiimperfectae dicuntur, quia non perfecte (ed.: perfectae) consonantur, imperfectae in totum dicuntur, quia non omnino dissonant nec consonant. [s.XV] LmLProsd. contr. I 3, 4. al. (sim. LmLProsd. contr. II 3, 4 al.). LmLUgol. Urb. 2, 3, 20: quaelibet (sc. consonantia) est mixta ex sono gravi et acuto et suaviter ac uniformiter est occurrens auditui, scilicet tertia, quinta et sexta, sed ipsarum una duntaxat dicitur esse consonantia perfecta, scilicet quinta, reliquae vero, quia a consonantiae plena perfectione distant, imperfectae dicuntur consonantiae. LmLTact. Opusculum 55. LmLTact. Prima est 13: 3^e et 4^e sunt concordancie imperfecte et sexte. LmLTact. Concordanciarum p. 167, 5: Concordanciarum perfecte, ut unisonus, id est eadem, quinta, octava, dupla, duodecima, id est quinta dupla, et quintadecima, id est octava dupla. Imperfecte, ut tercia elevata, depressa, 4^a, sexta, decima elevata, depressa, 13^a, 14^a, 16^a etc. LmLPetr. Betschk p. 536, 29: Quinta est concordancia bona. Sexta eciam videtur concordare et habet se precise sicut tercia, quia, si sextam non sequitur una quinta vel octava, tunc videtur dissonare et quasi displicentiam auditui generare. al. LmLAnon. London. II 3, 2. al. LmLAnon. Monac. 1, 33. LmLFr. Gafur. extr. 9, 4, 7. LmLCompos. Natura 2, 28: Due armonie imperfecte eedem secundum speciem possunt se immediate sequi, scilicet due vel plures tercie vel sexte vel decime. LmLCompos. Cum igitur 4, 8. LmLCompos. Capiendum 1, 2. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 63. al. LmLIoh. Hoth. contr. I 3. LmLNicol. Burt. 2, 1, 13. al. LmLGuil. mon. 6 p. 33. LmLGuill. Pod. 1, 15: Medio vero inter consonantiam et dissonantiam, de quibus antiqui nullum verbum fecerunt, sunt tertie sibi sexteque et que ex his componuntur. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2: Non igitur incongruum est tertiam et sextam imperfectas et vagas concordantias nominare, cum unius et eiusdem quodammodo sint consyderationis et progressionis participes. al. LmLFlor. Fax. 2, 7, 1. LmLAnon. Couss. I p. 445. al. LmLContr. Consonantia 15. al. LmLContr. Consonantiae p. 409a. LmLContr. Cum notum 8 p. 299. LmLContr. Inprimis 2, 6: Imperfectae (sc. species) vero sunt haec: tertia et sexta. Et dicuntur imperfectae, quia non generant perfectum sensum, sed imperfectum in animis audientium. al. LmLContr. Nota quinque 5. al. LmLContr. Nota quod I p. 287. LmLContr. Nota quod novem I 4. LmLContr. Not. quod novem 5. al. LmLContr. Prima regula 11. LmLContr. Primo sciendum p. 291: Perfecte sunt (sc. species biscantus) unus sonus, V^a, octava, XII^a, XV^a, XVIIII^a. Inperfecte sunt 3^a, VI^a, X^a, XIII^a, XVII^a et vicesima. LmLContr. Quot sunt conc. p. 70a. LmLContr. Quot sunt spec. p. 75a. Contr. Quot sunt voces 7. LmLContr. Septem s. spec. p. 28a. LmLContr. Sex s. spec. I p. 307a. LmLContr. Species contr. 9. LmLContr. Volentibus II 9. LmLContr. Volentibus III p. 12b: novem sunt species, quibus utimur generaliter in contrapunctu ... Istarum autem specierum quinque sunt perfecte, scilicet unisonus, quinta, octava (ms.: scilicet unisonus, 3^a, V^a, 8^a; ed.: scilicet unisonus, tertia, quinta, sexta, octava), duodecima et quintadecima ... Quatuor autem alie sunt imperfecte, videlicet tertia, sexta, decima et tertiadecima. Et dicuntur imperfecte, quia non ita perfecte (ms.; ed.: imperfecte) sonant ut species perfecte. 2 Gebrauch — usage a im Hinblick auf das Verhältnis von zwei Stimmen — with reference to the interrelation of two voices [s.XIII] LmLMens. Sciendum 14: quatuor modis potest fieri inchoatio motellorum ad tenorem, videlicet in notula eadem aut [] tertia aut quinta aut octava aut in quarta, et raro fit; <secunda vero>, sexta vero et septima penitus sunt evitandae. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 39b: Et si cantus ascenderet in dyapente et postea descenderet per tonum, et tunc discantus esset in duodecima, post se habere potest sextam et sexta octavam. al. LmLInterv. Sunt autem p. 25: ad habendum sextas, incipe in dyapente supra, ascende 1 vel incipe in dyapente infra, descende 1. LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 26: Pluries item si discantent pariter, unusquisque ... ita distincte se habeat, ut cum aliquo non discordet, non ascendat aut descendat praeterquam in his sonis, quos continuari libet, tertiis videlicet, sextis vel etiam compositis. LmLQuat. princ. 4, 2, 24: si estis in tercia et planus cantus descendit per duas voces, manere potestis in statu et eritis in quinta. ... Vel ascendere potestis a loco, in quo statis, ad secundam vocem et eritis in sexta. al. LmLIoh. Tork. disc. p. 136. LmLIoh. Boen mus. 4, 29. LmLCompil. Ticin. G 322. al. LmLTrad. Pipudi p. 45: bene possunt fieri duae vel tres vel IIII tertiae, una post aliam gradatim, omnes ascendendo vel omnes descendendo, et tot idem sextae, tot idem decimae, tertiadecimae. LmLArs org. p. 101: Iste sunt bone seste ⋅C⋅A⋅, ⋅D⋅b⋅. LmLPhil. Andr. p. 117b: Post sextam octava, si nota per unam ascendit. al. LmLAnon. Seay p. 38: una sexta aut duae vel tres possit fieri sequendo cantum planum descendendo et hoc in casu necessitatis, tamen ascendendo non debet fieri. LmLAnon. Monac. II 115: qualiter frangitur de tertia ad quintam, de quinta ad sextam, de sexta ad octavam, de octava ad decimam et de octava ad octavam et de sexta ad sextam (cum exemplo). al. LmLPaul. Flor. 10. al. [s.XV] LmLProsd. contr. 5, 6. LmLProsd. mon. 6, 4. al. LmLUgol. Urb. 2, 26, 42: Sexta vult octavam, infra si tendit ad unam. al. LmLPhil. Cas. contr. 15: sciendum est, quod, si tenor descendit, contrapunctum debet ascendere et ita e converso. Et per hanc regulam si tenor descendit, unisonus requirit tertiam, et tertia requirit quintam, et quinta requirit sextam, et sexta requirit octavam. al. LmLTact. Octo princ. 33: Sed ubi debet finiri tactus sine saltu, pro illo nota, quod debet finiri in tercia vel in sexta. al. LmLTact. Opusculum 103: concordancie quarte et sexte, in quibus finis discantuum fieri non debet. LmLTheod. Capr. p. 96. al. LmLTact. Concordanciarum p. 172, 17. al. LmLTact. Bona 63: quinta desiderat sextam, quando tenor descendit, et tertiam, quando tenor ascendit. Et sexta desiderat quintam, quando tenor ascendit, et octavam, quando tenor descendit. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 2, 6. al. LmLCompos. Capiendum 2, 9. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 7, 14: Potest igitur quaelibet sexta post se habere modis licet variis tertiam, quintam, sextam aliam, octavam, decimam atque duodecimam. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 63. al. LmLIoh. Hoth. contr. I 19. al. LmLIoh. Hoth. contr. II 17. al. LmLNicol. Burt. 2, 3, 25: post plures sextas mox diapason fiat. al. LmLGuil. mon. 6 p. 34. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 7: Similiter et tenor quum octavam sonuerit sub cantu, si per tertiam ascendat, sextam probabit ad cantum. al. LmLAnon. Couss. I p. 446a. LmLContr. Contr. est ars 32: Si ordinaveris in profunditate tenoris octavam, tunc in notulis gradatim descendentibus ante octavam illam ordinatam in profunditate debent ordinari sextae. al. Contr. Debemus scire 4. LmLContr. Est autem p. 368b. LmLContr. Et primo I 17 p. 139 (p. 463b): quinta non debet fieri post sextam. al. LmLContr. Et primo II 39 p. 144 (p. 465a). al. LmLContr. Inprimis 9, 4: si post octavam formare poteris sextam, convenientius est, quam si post octavam formares quintam aut tertiam, quia sexta est propinquior species, quam habeat octava. al. LmLContr. Nota quod novem I 12. al. LmLContr. Nota quod novem II 5. al. LmLContr. Prima regula 64. al. LmLContr. Quatuor sunt p. 411a. LmLContr. Quicumque II 4. LmLContr. Quid est 11. al. LmLContr. Quoniam hom. 5, 5. al. LmLContr. Quot sunt conc. p. 74a. al. Contr. Quot sunt voces 7. LmLContr. Salvator 8. al. LmLContr. Species contr. 5. [] LmLContr. Species plani 19. al. LmLContr. Volentibus II 20. al. LmLContr. Volentibus III p. 13a. al. b im Hinblick auf die Oktavverwandtschaft zur Oktave mit Sexte — with reference to the octave affinity with the octave plus sixth [s.XIV] LmLGoscalc. 2, 1 p. 114, 3: Duodecima, id est dyapason cum dyapenthe, reputatur quasi quinta, terciadecima quasi sexta. LmLPaul. Flor. 18. [s.XV] LmLProsd. contr. 3, 2. LmLUgol. Urb. 2, 6, 32: Qualis est sexta, talis est tertiadecima. al. LmLTheod. Capr. p. 97. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 12, 9: omnis tertiadecima sive imperfecta sive perfecta, sive superior sive inferior fuerit, instar sextae, cui ad diapason correspondens est, a veteribus musicis inter discordantias numerabatur. LmLGuil. mon. 6 p. 33: sub sexta componuntur XIII^a et XX^a. LmLGuill. Pod. 6, 4: Ex unisono ... diapason per quandam similitudinem efficitur, ex tertia <decima> (ed.: sexta), ex quinta duodecima, ex sexta tertiadecima et ex octava quintadecima. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2: Tertiadecima sextae naturam imitatur, quippe quae octavo loco ab ipsa distat in acutum. LmLContr. Consonantia 15: a sexta componuntur 13, 20, 27, 34, quae imperfectae sunt, quia ab imperfecta oriuntur, scilicet a sexta. Contr. Debemus scire 14. LmLContr. Et primo I 2 p. 137 (p. 462). LmLContr. Inprimis 2, 18. al. LmLContr. Quatuor sunt p. 410a. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b app. crit. c im Hinblick auf das Verhältnis von mindestens drei Stimmen — with reference to the interrelation of at least three voices [s.XV] LmLTact. Opusculum 129: Unde contratenor quandoque fit in quintis, et ille satis est notus; et quandoque in quartis et eciam in sextis, et illi non sunt noti. LmLPetr. Betschk p. 540, 36: si discantus stat in sexta supra tenorem, tunc contratenor potest poni in tercia supra tenorem et in quarta sub discantu. LmLCompos. Natura 5, 11: Quando discantus ponitur supra tenorem in sexta, contratenor potest poni in tercia, octava, decima vel <terciadecima> supra tenorem vel in tercia, quinta vel octava infra tenorem. al. LmLCompos. Capiendum 10, 9: Quarto: Quando discantus est super tenorem per ditonum, tunc contra potest esse sub tenore in sexta. Quinto: Quando discantus est in dyapason ultra tenorem, tunc contra potest stare supra tenorem in quinta, tercia vel sexta. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 7, 13: Nam semper et ubique sexta suavis est, si ei tertia vel decima supponatur, sed multo suavior, si quinta vel duodecima (cum exemplo). al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLAnon. Tegerns. II 112. LmLFr. Gafur. pract. 3, 5: quum tenor et cantus procedunt per unam aut plures sextas, tunc vox media, scilicet contratenor, quartam semper sub cantu tenebit tertiam semper ad tenorem observans in acutum. LmLFr. Gafur. pract. 3, 11: Poterit item baritonans per quintam supra tenorem ascendere, quum cantus ad tenorem octavam sonuerit; concordabit tunc contratenor in tertiam supra tenorem dispositus, qui ab ipso baritonante tunc per tertiam discedet in grave et per sextam a cantu. LmLCompil. Salisb. 20: Si discantus est in tertia supra tenorem, tunc contratenor debet esse in tertia vel in sexta vel in octava infra tenorem. Alio modo, si discantus est in quinta supra tenorem, tunc contratenor debet in sexta vel octava infra tenorem versari. al. LmLContr. Ad sc. comp. p. 93b. al. LmLContr. Quatuor sunt p. 411b: Quando sunt multi cantores, potest aliquis illorum finire in imperfecta specie ut in tertia vel in decima vel in decimaseptima, sed nunquam in sexta nec (ms.; ed.: in sexta nec quinta) in tertiadecima nec in vigesima. LmLContr. Quicumque p. 93a: Et debet etiam se cavere in uno contrapunctu, ut componat quintam et in alio sextam et e contra. ibid. al. LmLContr. Si discantus 26: Si bassus est in 5 supra tenorem, altus est in 3 sub bassu aut in 4, 6, 8 supra bassum. LmLContr. Si enim 49 p. 145 (p. 465b). al.[] d in der sight-Technik — in sighting [s.XV] LmLIoh. Hoth. contr. I 27: per Anglicos iste modus canendi vocatur discantus visibilis ... Prima regula ... Secunda est: ponere sextam sub tenore per tertiam ... Octava est: ponere tertiam decimam per sextam supra tenorem. LmLNicol. Burt. 2, 6, 48-49. LmLGuil. mon. 4 p. 29: Nota, quod ipsi (sc. Anglici) habent unum modum, qui modus faulxbordon nuncupatur, qui cum tribus vocibus canitur, scilicet cum suprano, tenore et contratenore. Et nota, quod supranus incipitur per unisonum, qui unisonus accipitur pro octava alta et ex consequenti per tertias bassas, quae tertiae bassae volunt dicere sive representare sextas altas et postea revertendo ad unisonum, qui vult dicere octavam. LmLGuil. mon. 6 p. 35: Nota, quod ad habendam perfectam perfectionem consonantiarum ocularem, nota, quod unisonus accipitur pro octava, tertia bassa accipitur pro sexta alta ... et ipsa sexta aliquotiens accipitur pro tertia bassa. LmLGuill. Pod. 6, 5. C Bestimmung — determination [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 3, 9, 3: ad sextam sicut in dyapente cum tono vel semitonio. LmLIac. Leod. spec. 4, 4, 3: quae (sc. distantia) duas includit voces perfecte distantes faciliter dicibiles ut tonus, dicitur una secunda..., quae sex, una sexta. LmLIac. Leod. spec. 4, 51, 4: Sexta partitur ex tertia duorum sonorum inferius et quarta superius, vel e converso, vel ex quinta et tono, superius vel inferius. al. LmLPetr. Palm. p. 510: Tonus cum diapente est quaedam alia species discantus, quae alio nomine sexta vocatur continens legale spatium quatuor tonorum et unius semitonii et sex voces simul coniunctas tam ascendendo quam descendendo. al. LmLIoh. Mur. contr. 16: Diapente cum tono, idest sexta. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 28: Potest enim tertia esse dytonalis vel semiditonalis, sic et sexta potest facere tonum vel semitonium minus supra quintam. LmLGoscalc. 2, 1 p. 112, 12: Dyapenthe cum tono, id est sexta. LmLHeinr. Eger 3 p. 41: Semitonium cum diapente est sexta et est una dictio unum significans modum et constat ex tribus tonis perfectis et duobus semitoniis minoribus et fit inter ⋅E⋅lami et ⋅c⋅solfaut et inter ⋅D⋅solre et ⋅b⋅ molle, scilicet mi fa et re fa et econverso. Tonus cum diapente etiam est sexta et reputatur una dictio unum significans modum et constat ex quatuor tonis perfectis cum semitonio minori; fit ut la et econverso et aliquando ab ⋅F⋅faut in ⋅d⋅lasolre et econverso. LmLCompil. Ticin. M 453: Dyapente cum tono, id est sesta, est distantia quatuor tonorum cum dimidio. LmLAnon. Seay p. 34-35. [s.XV] LmLAnon. Claudifor. 3, 2, 1: semitonium cum diapente est saltus de una clave ad sextam, sic videlicet, quod ibi sint tres toni et duo semitonia, ut est saltus de ⋅d⋅ finali ad ⋅bb⋅fa⋅♮⋅mi quoad ⋅b⋅ molle, et dicitur a semitonio et diapente quasi habens semitonium et diapente. Et sic finaliter erunt tres toni et duo semitonia. Sed tonus cum diapente est saltus ad sextam incluso solum uno semitonio et quatuor tonis, sicut est saltus de la in ut vel e contrario; et dicitur a tono et diapente, quia includit diapente et tonum. al. LmLTrad. Holl. II 3, 145: Sexta debiliter sic est semitonium cum dyapente ... potenter sic est tonus cum dyapente (cum exemplis) (sim. LmLConr. Zab. tract. p. 240). LmLTrad. Holl. VII 3, 47: sexta semitonium cum dyapente, tonus cum dyapente. LmLTact. Bona 26. LmLNicol. Burt. 2, 1, 7: diapente cum tono, quibus exachordum conficitur, quod vulgariter sexta a cantoribus nuncupatur. al. LmLAdam Fuld. 2, 10. LmLGuill. Pod. 6, 3: Sexta autem nunc quattuor tonorum et semitonii, nunc vero trium tonorum et duorum semitoniorum. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2. LmLFlor. Fax. 2, 7, 1: sexta, quam exaden vel diapenten cum tono nominant (sc. musici). LmLContr. Quatuor sunt p. 410b: Sexta est duplex, scilicet una, que formatur ex quatuor tonis et de uno semitonio minore, et ista utimur. Alia est sexta, que formatur de tonis tribus et duobus semitoniis [] minoribus, sicut de ⋅A⋅ ad ⋅F⋅ et de ⋅♮⋅ ad ⋅g⋅ et de ⋅d⋅ ad ⋅b⋅ et de ⋅e⋅ ad ⋅c⋅, et ista non utimur. LmLContr. Quicumque II 21. ex errore ed. pro decima: LmLContr. Quot sunt conc. p. 70a.