servus

servus -i m. ‚Diener‘ (Bezeichnung für die plagalen Kirchentonarten) — ‘servant’ (term for the plagal modes) [s.XI-XII] LmLAnon. Wolf p. 199: Omne melum compositum, si in sua finali vel per magistratum finalis incipitur et suum diapente non transgreditur, inferius autem finali ad unam chordam protenditur, quia diapente amborum, idest domini et servi, est commune, etiam melum erit commune. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 489a: sic constringit regula; duas supra dat gratia; / infra nam potentia raptant servorum spatia (cum melodia). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 33, 18: quidam sunt authenti, magistri vel domini, alii vero respectu illorum sint plagales, discipuli vel servi. LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 20: quattuor authentici ... dicuntur domini, dicuntur magistri, dicuntur duces. Plagales vero respectu authentorum dicuntur servi, discipuli, comites et pauperes. LmLHugo Spechtsh. 437: Authentos dominos dicas servosque plagales. / Sic primi servus tonus est de iure secundus, / tertius hinc dominus, eius servus quoque quartus. / Cum quinto domino sextum servum sociabo. / Septimus octavo redimitus sit quoque servo. / Nomina sunt alia diversa plagalibus apta. / Authenti sursum tendunt servique deorsum. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 110. [s.XV] LmLAnon. Carthus. nat. 3, 8: autenti domini appellantur, plagales vero servi. Trad. Holl. XXIII 2, 1, 15: Thoni autem sive tropi pares ... dicuntur plagales, collaterales, servi vel eciam subiugales, quia cantus eorum versatur vel maxime versabilis est in gravibus. Sicut ergo dominorum sive principum est esse supra et servorum infra, sic cantus autentorum ... discurrit vel maxime discurrere potest in acutis. Cantus vero plagalium ... discurrit in gravibus vel in bassa (sim. Trad. Holl. XXI 7, 9). Trad. Holl. XXIV 12, 36: plagales (sc. toni) vero dicuntur collaterales, serviles vel subiugales, quare indigniores, scilicet tamquam servi et discipuli. Trad. Holl. XVI 3, 1, 11: dicitur plagalis tamquam subiugalis vel servus autenti. LmLSzydlov. 12, 3: toni pares eciam sunt quatuor in numero: secundus, quartus, sextus et octavus; eciam fere ab omnibus musicis his nominibus appellantur, et primo: plagalis, subiugalis, discipulus, filius, servus, minor frater. ex errore ed. pro secundus: LmLVers. Postquam pro 291.