Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)
sanfte adv.
1. mit leichter mühe. ichn mac des gelouben niht daʒs ieman sanfte in zwîvel bringen müge Walth. 66,18. eʒ hete ein ander jegere sô sanfte niht getân Nib. 882,2. ir muget mich samphte vlêgen das. 674,3. er mac von im samphte geben das. 717,1. ein helfelîcheʒ wort von dir mich sanfte ernert W. l. 7. des vogels vliegen durch den luft erverst du sanfter Barl. 213,9.
2. leise. sanfte ruofen Judith 171,15. si sleich im sanfte nâch Parz. 626, 24. süeʒer unde senfter gîgen er began Nib. 1773,3.
3. langsam, gemächlich, bequem. dô gôʒ si daʒ waʒʒer nâch sanfte, und aber mêre Parz. 576,17. diu frowe gienc nâch, sanfte unt doch niht drâte das. 522,23. der wurm gêt vil sanfte, im ist niht gâch Wigal. 4986. er sach ûʒ einem aste samfte, niht ze vaste, ein kleine honicseimes gân Barl. 118,36. daʒ ros gie sanfte (nicht ungestüm) Er. 1439. vgl. Nib. 1533,2. En. 149,1. frauend. 249,3. ein pfert daʒ vil sanfte truoc ein sehr bequemes Iw. 132. vgl. Er. 1436. 7791. Pfeiffer das ross 9. 15. — si möhten sanfte gân mit ir übermüete sich damit zeit nehmen, mässigen Nib. 421,3.
4. auf eine nicht drückende oder schmerzende weise, behaglich, angenehm. wolte ir sanfte tuon den tôt a. Heinr. 1216. sô bin ich sanfte tôt Walth. 86,34. — ich was vil sanfte entslâfen MS. 1,41. b. samfte du dich nider legis in dîn bette glaube 2489. der gerne sampfte læge und hete sîn gemach Nib. 457,3. vgl. 579,1. 589,5. 600,2. Parz. 243, 24. jâ wære er ninder anderswâ gewesen alse samfte hätte nirgend ein so angenehmes leben gehabt Nib. 322, 3. so wære ich samfter tôt es wäre mir wohler, wenn ich todt wäre das. 284,3. doch læse ich samfter süeʒe birn Parz. 80,1. sanfte leben Iw. 29. Walth. 35,26. du möhtest dir wol sanfte leben büchl. 1,1605. vgl. Er. 4791. s. ich lebe. wie kond iu in der werlte immer sanfter wesen wohler sein Nib. 1407,1. ir ist sanfte, und ich ab ungesunt Walth. 40,34. ich wæn in an der verte nie sô sanfte geschach Nib. 1600,4. diu suone diu ir sanfte tete wohl that, behagte Iw. 295. vgl. Walth. 56,19. 63,22. 100, 9. Nib. 673,2. 1461,4. MS. 1, 162. b. sanfte tuonde swære das. 50. b.
5. sanft, milde. sanfte zürnen, sêre süenen, deis der minne reht Walth. 70,6. er wart ein lützel sampfter gemuot Nib. 126,4.