musica falsa

musica falsa Bezeichnung für ein Tonsystem bzw. Musik mit zusätzlichen (im Guidonischen System nicht vorhandenen) Halbtonstufen — term that designates a pitch collection, or music with additional half-tone insertions (pitches not within the Guidonian system) [syn.: musica colorata, musica ficta; opp.: musica bona, musica naturalis, musica recta, musica vera] I Definition [s.XIII] LmLLambertus p. 258a: Per falsam musicam fieri appellamus, quando facimus de semitonio tonum vel e converso (inde LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 4. LmLTrad. Garl. plan. IV 114. LmLTrad. Garl. plan. V 187b. LmLTrad. Franc. I p. 28. sim. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 274, 26: falsa musica est variatio vocum necessaria de tono in semitonium vel e converso per falsam mutationem sive fictam). LmLAnon. Emmeram. 5 p. 274, 28. LmLTrad. Franc. I p. 32: Falsa musica dicitur esse, quando locatur ⋅b⋅ molle vel ⋅♮⋅ quadrum in loco non usitato (sim. LmLPetr. Palm. p. 515). [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 220: ubi secundum rectam musicam deberet esse solum semitonus, per ⋅♮⋅ quadratum ad tonum ampliant (sc. moderni musici), ubi vero tonus perfectus et integer esse deberet, per ⋅b⋅ rotundum ad semitonium minus restringunt et hoc falsam musicam appellant. LmLIac. Leod. comp. 2, 3, 18: monochordi transsumptio vocabulo abusive sumpto falsa musica nuncupatur. LmLPetr. Palm. p. 513: Falsa musica est, quae non potest inveniri in gamma[] manus secundum artem plani cantus ab initio sibi imposita. Vel sic: Falsa musica est adventicia scientia inventa causa adiutorii. Anon. Meyer 11, 13: non sunt nisi 5 semitonia, licet duo istorum possunt mutari extra loca supradicta. Quando tamen reperiuntur, tunc videtur plurificari melodiam et solet dici falsa musica. LmLCompil. Lond. p. 78: Falsa musica est, quando id in clavi recipitur, quod non est. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 33: est falsa musica, quando unus modus mutatur in alium, ut semitonium in tonum vel e converso. LmLContr. Septem s. spec. II 9: Falsa musica est facere mutationes non usitatas in gamma. II Gebrauch — usage 1 allgemein — general [s.XIII] LmLDisc. Quicumque II 1, 9: quando volumus quintum facere super ⋅♮⋅mi, oportet facere falsam musycam in ⋅F⋅faut gravi et dicere mi et ponere signum quadratum sic formatum ♮. LmLDisc. Quicumque II 1, 16: Quintum de ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi acuto est ⋅f⋅faut acutum per falsam musycam cantando per ⋅♮⋅ quadratum; per ⋅b⋅ rotundum cantatur per bonam musycam. al. LmLMus. man. 11, 8: potest etiam per falsam musicam proportionis huius regula falsari. al. LmLElias Sal. 31 p. 61b. al. LmLLambertus p. 258a (inde LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 4). al. LmLTrad. Lamb. 3, 4a, 5. al. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 272, 25: necesse est saepius introducere falsam musicam sive fictam. al. LmLPs.-Franco comp. 3, 5: Et quando per rectam musicam consonantias utiles habere non poterit (sc. discantor), falsam fingat, sicut placet. LmLTrad. Garl. plan. IV 106: aliquando per falsam musicam facimus semitonium, ubi non debet esse (sim. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. A 57). LmLTrad. Garl. plan. IV 114: Non tamen est falsa musica, sed inusitata (sim. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. A 65. LmLPhil. Cas. contr. 45). al. LmLTon. Lips. p. 107. LmLTrad. Franc. I p. 28. al. LmLVers. Postquam pro 238-239. [s.XIV] LmLMarch. pom. 15, 2: dicimus, quod magis deberet et proprius nominari musica colorata quam falsa. LmLGuido Dion. 1, 1, 226. al. LmLInterv. Proportionum p. 20-21. LmLInterv. Sunt autem p. 23-24. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 13: sine falsa musica... notari. LmLIac. Leod. spec. 2, 89, 10: In exemplis his inter ⋅E⋅ quintam et ⋅F⋅ sextam ponitur per musicam vel mutationem falsam tonus. LmLIac. Leod. spec. 6, 66, 7: vocatur etiam falsa musica, quia vadit contra regularem vocum in gammate <dispositionem>. al. LmLPetr. Palm. p. 515: mutando de vera musica in falsam. ibid. al. LmLGoscalc. 1, 3 p. 50, 19: inusitatus cantus, quem aliqui, sed male, falsam musicam appellant, alii fictam musicam, alii vero coniunctas eum nominant, et bene. LmLCompil. Ticin. A 63. al. LmLCompil. Lond. p. 78. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 33. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 8, 1. LmLContr. Septem s. spec. II 8. LmLContr. Sex s. spec. I p. 307a. LmLFist. Si quis 9 p. 140. 2 die Bewertung betreffend — with respect to evaluation a negativ — negative [s.XIII] LmLElias Sal. 2 p. 19a: vitium falsae musicae. eqs. LmLElias Sal. 31 p. 61a: doctrina falsae musicae, qualiter debeat evitari ... Falsa musica nihil aliud est quam falsus musicus falsa mugiens. LmLElias Sal. 31 p. 61b: incidit in contagionem falsae musicae. al. LmLPs.-Mur. summa 2249: Musica irregularis et talis iure musica falsa vocatur et multum vitetur. b positiv — positive [s.XIII] LmLLambertus p. 258a: oritur questio, quid vel que sit necessitas in musica regulari de falsa musica seu de falsa mutatione ... mutatio sive falsa musica non est inutilis, immo necessaria propter consonantiam bonam inveniendam (inde LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 1-2. LmLTrad. Garl. plan. IV 110-111. LmLTrad. Franc. I p. 28. LmLCompil. Ticin. A 60-61. LmLPhil. Cas. contr. 46). ibid.: ideo falsa musica quandoque necessaria est etiam, ut omnis consonantia seu melodia in quolibet signo perficiatur[] (inde LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 6. LmLTrad. Garl. plan. IV 117. LmLCompil. Ticin. A 68). LmLTrad. Garl. plan. IV 120: in illis locis, ubi ista signa requiruntur, ... est non falsa, sed vera et necessaria musica. LmLTrad. Garl. plan. V 187h. LmLTrad. Franc. I p. 32: Fuit autem inventa falsa musica propter duas causas, scilicet causa necessitatis et causa pulchritudinis cantus per se. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 220: falsa musica, etsi causa necessitatis inventa fuerit, ut melior consonantia fieri posset. LmLPetr. Palm. p. 513: Falsa enim musica fuit inventa propter defectum semitonii, qui potest accidere in quacumque specie discantus praeter unisonum et semiditonum. [s.XV] LmLContr. Quicumque II 10: ficta musica, quam aliqui appellant falsam musicam et malam, fuit inventa ad inplendum defectus quarumdam concordantiarum non omnes suos tonos habentium. 3 die satztechnische Verwendung (besonders in der Mehrstimmigkeit und Instrumentalmusik) betreffend — with respect to usage in musical composition (especially within polyphony and instrumental music) [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 5 p. 274, 13: nonquam discantus sciri perfecte poterit vel componi nisi falsa musica, id est ficta, ad compositionem ipsius manum porrexerit adiutricem (ed.: ad vitricem). LmLAnon. Emmeram. 5 p. 274, 28: falsa musica... fit <in> cantu organico ad melodiam faciendam. LmLTrad. Garl. plan. V 187a: de falsa musica, quae in instrumentis musicalibus multum est necessaria, spetialiter in organis. LmLTrad. Franc. I p. 32: sine falsa musica non possimus discantare. al. LmLIoh. Groch. 100: Moderni vero propter descriptionem consonantiarum et stantipedum et ductiarum aliud addiderunt, quod falsam musicam vocaverunt. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 220: falsa musica, etsi ... maxime in compositione stantipedum, motetorum et huiusmodi mensuratorum cantuum, in quibus precipue locum habet, non est inconveniens, ut interdum in quibusdam ecclesiasticis cantibus locum habeat, quamvis raro hoc accidat. LmLInterv. Proportionum p. 21: Quod sit falsa musica, dicitur in arte de discantu. LmLInterv. Sunt autem p. 25: vocatur falsa musica, quia est inusitata in plana musica, in mensurabili vero musica usitatur et est necessaria. LmLIac. Leod. spec. 6, 66, 10: Tactam falsam musicam incurrunt quidam cantores in finali mediatione toni septimi in simplicibus psalmis. LmLIac. Leod. spec. 6, 66, 15: irregularis vel falsa musica vadit contra planam musicam. LmLPetr. Palm. p. 513: Est ergo falsa musica in discantu valde necessaria. LmLPetr. Palm. p. 514: in quibusdam motetis et rondellis, in quibus cantus planus in falsam musicam transmutatur. al. LmLCompil. Ticin. A 58. [s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 9, 6, 8: sine falsa seu ficta musica non possumus discantare. LmLAnon. Tegerns. II 145: Contra ⋅E⋅ grave ... non dabitur ⋅b⋅ rotundum pro quinta, quia est falsa musica et semidiapente, sed dabitur ... ⋅h⋅ quadrum sive ⋅h⋅ durum, et sic est vera quinta et consonantia perfecta. LmLTact. Bona 84: ludere falsam musicam. LmLContr. Sex s. spec. I p. 307a. LmLFist. Si quis 12 p. 140: ubicumque facimus ⋅b⋅ molle vel falsam musicam in organis. 4 die Notation (Vorzeichen) betreffend — with respect to notation (accidentals) [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. IV 118: duo sunt signa false musice, scilicet ⋅b⋅ rotundum et ista alia figura ⋅C⋅. LmLTrad. Franc. I p. 32: Sunt enim duo signa falsae musicae, scilicet ⋅b⋅ molle vel ⋅♮⋅ quadratum (sim. LmLPhil. Cas. contr. 48. LmLContr. Septem s. spec. II 10). [s.XIV] LmLPetr. Palm. p. 514-515. 5 übertragen — by analogy a für die einzelne veränderte Tonstufe — for the individual note that is changed [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 5, 4, 45: Duae autem voces mobiles, scilicet ⋅b⋅ acuta et ⋅⋅ superacuta (ex errore pro ?),[] sunt propriae voces monochordi. Reliquas vero vocant falsas musicas, non quod dissonae sunt, sed extraneae et apud antiquos inusitatae. b für die Vorzeichen — for accidentals [s.XIII] LmLInterv. Sit C-O 6: est intelligendum de cruce predicta (ms. et ed.: predicto vel predicta) ... secundum vulgus falsa musica vel false musice nuncupantur. [s.XIV] LmLMarch. luc. 8, 1, 4: aliud signum, quod a vulgo falsa musica nominatur (sim. LmLMarch. luc. 8, 1, 17. LmLMarch. pom. 2, 4. LmLMarch. pom. 13, 1). [s.XV] LmLProsd. contr. II 5, 6: denominant (sc. moderniores) hec sua signa hoc nomine dyesis vel falsa musica doctrinam malam Marcheti Paduani ... insequendo (ed.: in sequendo). LmLProsd. spec. 2, 22 p. 216, 1: Aliqui etiam alii moderni duo supradicta signa (sc.  et ♭) falsam sive fictam musicam nominant.