lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

metrum

nhd. bis spez. · 9 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

LmL
Anchors
9 in 9 Wb.
Sprachstufen
6 von 16
Verweise rein
12
Verweise raus
3

Eintrag · Lex. musicum Latinum

metrum

Bd. 2, Sp. 459
metrum -i (nom. pl. -a vel -i) n. 1. ? Tonstufe 2. Mittelkadenz (in der Psalmodie) 1. ? note 2. mediant cadence (in psalmody) 1 ? Tonstufe ? note [s.XI] LmLCompil. Casin. 1, 22 p. 399: De aedificiis musicorum. Quot sunt aedificia musicorum? Septem. Quae? Toni, symphoniae, chordae, neumae, schemata, metri, organa. LmLCompil. Casin. 1, 24 descr.: ⋅A⋅ ... metrum proslambanosmenos ... ⋅B⋅ ... metrum ypate ypaton ... ⋅C⋅ ... metrum parypate ypaton eqs. ⋅Q⋅ ... metrum nete yperboleon. LmLCompil. Casin. 1, 102 p. 249b-250b. LmLCompil. Casin. 2, 39 p. 401: octo sunt metri, dupliciter fiunt sexdecim. 2 Mittelkadenz (in der Psalmodie) mediant cadence (in psalmody) [s.XII] LmLGuido Aug. 25: Demum quod initium, quod punctum, quod metrum, quod „seculorum“ habeat psalmus uniuscuiusque modi, et quod quilibet eorum habeat neugma. LmLGuido Aug. 590. LmLGuido Aug. 595: Nunc ad metra transeamus, primus enim tonus et sextus idem habent metrum, quia tonum inferius circumflectunt. LmLGuido Aug. 607: Quartus vero tonus sub quarta et supra tonum circunflectit hoc modo: (sequitur exemplum). Sed quia hoc metrum nulli cantui in ⋅C⋅ quadrato terminanti potest convenire, facit superiorem circumflexionem non per tonum, sed per semiditonium, cui concordat circumflexio „seculorum“, hoc modo: (sequitur exemplum). Vel totum metrum reducas sub quarta hoc modo: (sequitur exemplum). LmLGuido Aug. 609-611. LmLGuido Aug. 654. LmLGuido Aug. 694-696. LmLGuido Aug. 704: Patet ergo metrum male inventum esse, pro quo nimirum nec in gradali nec in antiphonario predictis cantibus psalmus aptari potest. LmLGuido Aug. 736. LmLGuido Aug. 759. LmLTon. Cist. 169. LmLAnon. Cist. I 62 p. 40: Duo tamen incorrecta reliquimus digna penitus correctione, videlicet metrum quarti toni metrumque septimi ... Praedicta metra quare vitiosa sint, ratio in promptu est. Cantus enim psalmorum quarti toni impediente solo metro nullis antiphonis potest aptari, quae terminentur in ⋅B⋅ quadrato; metrum vero septimi toni in ea littera pausat, in qua tonus ille nullum principium sumit, quod nulli tono licet. LmLAnon. Cist. II c. 1152B. LmLAnon. Cist. III 7: Metrum et finem versus simul intonemus et simul dimittamus ... Post metrum bonam pausam faciamus. LmLAnon. Cist. IV 6. [s.XIII] LmLMus. man. 43, 16-18. LmLMus. man. 55, 12. LmLElias Sal. 31 p. 63a. (?) LmLWalt. Odingt. 5, 9, 18: Aliam enim habent intonationem evangelici et aliam prophetici in singulis tonis usque[] ad metrum, quod dicitur comma in grammatica, sed in fine versus, qui periodus dicitur, eandem habent terminationem. cf. Maître, Réforme, p. 293 sqq.; Maître, Psalmodie
2644 Zeichen · 108 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Metrumn.

    Etym. Wb. des Deutschen (Pfeifer)

    Metrum n. ‘Versmaß, kleinste rhythmische Verseinheit’, in der Musik ‘Zeitmaß, Taktart’, Entlehnung (17. Jh.) von lat. me…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Metrum

    Goethe-Wörterbuch

    *Metrum Versmaß [ über Horaz ] Sein poetisches Talent anerkannt nur in Absicht auf technische und Sprachvollkommenheit, …

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Metrum

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Metrum , griech., das Versmaß.

  4. modern
    Dialekt
    Metrum

    Rheinisches Wb.

    Metrum mē:trum  Ahrw-Gelsd ; -tum Ahrw-Böling ; mē:dęm, –dəm Kobl-Cobern , May-Stdt ; mē:tə Rheinb-Hohn , Eusk-Billig …

  5. Latein
    metrum

    Lex. musicum Latinum

    metrum -i ( nom. pl. -a vel -i ) n. 1. ? Tonstufe 2. Mittelkadenz (in der Psalmodie) — 1. ? note 2. mediant cadence (in …

  6. Spezial
    Metrum (pl Metren / Metra)n

    Dt.-Russ. phil. Termini · +2 Parallelbelege

    Metrum , n (pl Metren / Metra) метр , м → FiloSlov Versmaß, n

Verweisungsnetz

23 Knoten, 15 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 14 Sackgasse 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit metrum

1 Bildungen · 0 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von metrum 2 Komponenten

met+rum

metrum setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

metrum als Zweitglied (1 von 1)

diametrum

MWB

dia·metrum

diametrum Subst. ‘Durchmesser’ in der krum / di man nennet djametrum JvFrst 9852 MWB 1 1266,47; Bearbeiter: Diehl

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „metrum". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 11. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/metrum/lml
MLA
Cotta, Marcel. „metrum". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/metrum/lml. Abgerufen 11. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „metrum". lautwandel.de. Zugegriffen 11. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/metrum/lml.
BibTeX
@misc{lautwandel_metrum_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„metrum"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/metrum/lml},
  urldate      = {2026-05-11},
}