melodia

melodia -ae f. I. Melodie, (wohlklingender) Gesang, Singen II. Wohlklang, Konsonanz, Harmonie III. Musik IV. Klang V. Bezeichnung für einen melismatischen bzw. textlosen Gesang VI. Bezeichnung für Kennmelodien zur Charakterisierung der Kirchentonarten VII. Tonhöhe — I. melody, (harmonious) song, the act of singing II. euphony, consonance, harmony III. music IV. sound, sonority V. term that designates a melismatic, or textless chant VI. term that designates characteristic melodies that define modes VII. pitch I Melodie, (wohlklingender) Gesang, Singen — melody, (harmonious) song, the act of singing A Definition [s.IX] LmLAurelian. 5, 6: Eufonia est suavitas vocis, haec et melos a suavitate vocis et melle dicta est, unde et melodia dicitur. [s.XI] LmLComm. Guid. 90 p. 107: Musica difinitur esse motus vocum ... Huic sunt duae species, melodia scilicet, quae modulatio vel harmonia vel cantus dicitur, et consonantia, quae symphonia dicitur. LmLVocab. mus. p. 139: Melodia: dulce cantum vel suavitas vocis. [s.XV] LmLIac. Theat. 37: <Magister:> Et melodia quid est? Discipulus: Id est cantus. LmLFr. Gafur. op. 5, 2: melodia quasi dulcis cantus (sim. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 1). LmLFr. Gafur. theor. 2, 3, 8: Melodiam autem Baccheus remissionem et intentionem esse per sonos concinnos factam. B Gebrauch — usage 1 unspezifisch — unspecific [s.V] LmLMart. Cap. 9, 905 (ad loc.: LmLGloss. Mart. Cap. 905/344, 22-2). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 22, 14a-c (sim. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 20, 240c-242d. cf. LmLReg. Prum. 14, 7). al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 915/350, 20-1. al. LmLIoh. Scot. annot. 500, 2 (sim. LmLRemig. Aut. 500, 1). LmLRemig. Aut. 500, 17. al. LmLAurelian. 10, 13: Haec autem melodia, quae fit in ‚-on‘ in ultima sillaba huius offertorii. LmLAurelian. 15, 13: cum memoriter a cantoribus cantilenarum didicisset melodias (sim. LmLAurelian. 15, 13 p. 151). al. LmLScol. ench. 1, 382: quae pro exornatione melodiae... dicenda sunt. LmLNotk. Balb. p. 69: M mediocriter melodiam moderari mendicando memorat (inde LmLFrut. brev. 14 p. 104. LmLAnon. Wolf p. 205. LmLQuaest. mus. 1, 23 p. 63. LmLCompil. Lips. p. 132). LmLHucbald. 15. al. LmLComm. br. 320: psalmi vel alia quaelibet melodia. LmLReg. Prum. 4, 8: blandam atque convenientem ... melodiae suavitatem. LmLReg. Prum. 14, 7: prosmelodos dicitur, id est ad melodiam adiuncta vel addita (inde LmLAnon. Bernh. 2, 23. LmLEngelb. Adm. 1, 11, 3. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 45 p. 320, 10).[] LmLInch. Uchub. 71: His (sc. quatuor sonis) rerum pius conditor velut suis coloribus melodiae pulchritudinem pinxit. [s.XI] LmLHeinr. Aug. 65. al. LmLWilleh. Hirs. 3 (c. 2), 6. al. LmLAribo 9 p. 37: quatuor tetrachorda ... omnem melodiam possidentia. al. LmLComm. Guid. 75 p. 170. LmLCompil. Casin. 1, 22 p. 400. (?) LmLAnon. Prag. 231. LmLVers. Quisquis velis 1. LmLFrut. brev. pr. p. 27. LmLAnon. Wolf p. 204: Quemadmodum igitur in syllabis aliae producuntur, aliae corripiuntur, ita et in melodiis aliae cursim, aliae morose ... promendae sunt (inde LmLCompil. Lips. p. 132). LmLAnon. Wolf p. 216: gravissimum melodiae descensum (inde LmLQuaest. mus. 1, 7 p. 17). LmLQuaest. mus. 1, 11 p. 21. al. LmLIoh. Cott. mus. 5, 4: Moderni ... viderunt notas illas ad melodiam quamlibet exprimendam non sufficere (inde LmLHier. Mor. 10 p. 46, 5. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 36. LmLConr. Zab. tract. BB 3). LmLIoh. Cott. mus. 8, 1: novem omnino sunt modi, quibus melodia contexitur: unisonus, semitonium ... tonus cum diapente (sim. LmLHier. Mor. 14 p. 58, 28. LmLPs.-Thomas Aqu. I 67. LmLGob. Pers. p. 184a cf. Hermann. mod.). al. [s.XII] LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 196: Ut ... ad incepcionem cuiuslibet melodie sine dubitacione psalmum adaptare queas. [s.XIII] LmLInst. patr. 6: Tres ordines melodie in tribus distinctionibus temporum habeamus, verbi gratia in praecipuis sollempnitatibus, ... in dominicis diebus et in minoribus festivitatibus sive nataliciis sanctorum. LmLInst. patr. 22: Omnem igitur cantum sive psalmodiam ... semper cum facultate vocum et rotunde, suavi melodia peragamus. al. LmLComm. Boeth. I 1, 20 p. 59. LmLIoh. Aegid. 4, 34. al. LmLLambertus p. 254a: claves vocantur, quia sicut per clavem reseratur sera, ita per has litteras reseratur musice melodia (inde LmLTrad. Lamb. 2, 2a, 6. sim. LmLQuat. princ. 2, 4-5. LmLQuat. princ. 3, 1. LmLAnon. Carthus. pract. 3, 15. LmLTrad. Holl. II 43 p. 7 (p. 418b). LmLLad. Zalk. A 23. LmLSzydlov. 2 p. 12). LmLLambertus p. 258a: falsa musica quandoque necessaria est, etiam et, ut omnis consonantia seu melodia in quolibet signo perficiatur (inde LmLTrad. Lamb. 3, 4b, 6. LmLTrad. Garl. plan. IV 117. LmLTrad. Franc. I p. 28). al. LmLAnon. Emmeram. pr. p. 66, 15 (sim. LmLIoh. Mur. comp. 6, 4). al. LmLHier. Mor. 10 p. 46, 5. al. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 66. LmLTrad. Franc. I p. 32: ad bonitatem discantus quatuor requiruntur: ... Secundo requiritur cantuum pulchritudo. Tertio requiritur in ipsorum prolationem bona melodia. LmLAnon. Couss. IV p. 82, 27: plura alia volumina reperiuntur secundum diversitates ordinationum cantus et melodiae. LmLVers. Postquam pro 62. LmLIoh. Groch. 53: Eius (sc. semitonii) autem proprietas est, cum tono omnem cantum et omnem concordantiam aliam mensurare et melodiam in cantu facere (inde LmLGuido Dion. 1, 1, 205). LmLPs.-Mur. summa 1031. LmLEngelb. Adm. 4, 24, 9. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 58. LmLMarch. pom. 1, 4. LmLGuido Dion. 1, 2, 83. al. LmLIoh. Mur. comp. 6, 4 (sim. LmLAdam Fuld. 1, 2. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 4, 6). LmLIac. Leod. spec. 1, 15, 3. al. LmLQuat. princ. 1, 13. LmLIoh. Boen ars 2, 18, 15: semitonium minus et comma duo essent principia omnis melodie cantus dyatonici. al. LmLPs.-Theodon. append. 1 p. 52. LmLIoh. Vetul. 3, 2: id, quod agitur in tempore, videlicet harmonia cantus et vocum melodia, quae per tempus mensuratur. al. LmLComm. Boeth. II p. 180, 19: sepius est dictum ex sono consonanciam et omnes musicas melodias procedere. al. LmLCompil. Ticin. A 68. al. LmLAnon. Kellner 1, 6: Musica sic diffinitur: Est sciencia docens formare melodias secundum debitam exigenciam toni vel euphonie. [s.XV] LmLIoh. Olom. pr. p. 1: sub musica cantus quilibet continetur et melodia. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 66 p. 220, 1: Armonia est dulcis melodia vel dulcis cantilena. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 28 p. 296, 7: in melodiis sequentiarum. LmLIac. Theat. 34: per septem licteras constat omnis melodia, que per vocem humanam efficitur. al. LmLGob. Pers. p. 180b: aliorum cantuum melodias usurpantes. LmLUgol. Urb. 1, 2, 13. al. LmLGeorg. Ans. 2, 33. al. LmLThom. Bad.[] p. 88. LmLEg. Carl. rit. 135. LmLPetr. Talh. p. 2. al. LmLTrad. Holl. I p. 165: ob dulcis cantus melodiam fiendam ultra has adhuc ⋅b⋅ molle sive rotundum adinvenerunt. LmLTrad. Holl. I p. 170: Cantus autem mollis sive dulcis eo, quod suavem efficit melodiam (sim. LmLTrad. Holl. III 2 p. 20. LmLTrad. Holl. VI 34, 6. LmLSzydlov. 3 p. 16). LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 12, 32. al. LmLTrad. Holl. V 3b, 17. LmLConr. Zab. tract. PP 9. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 61. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 414b. LmLIoh. Tinct. eff. 10, 6. al. LmLIoh. Tinct. pr. 3, 3, 10. al. LmLConr. Zab. chor. 5, 7: mundialium carminum melodias. al. LmLFr. Gafur. extr. 1, 5, 2. al. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. al. LmLNicol. Burt. 1, 14, 84. LmLIoh. Tinct. inv. p. 38. al. LmLBonav. Brix. 3, 6. LmLAdam Fuld. 2, 2: Cantus autem, quem Graeci odam, nos aliquando laudem vocamus, est melodia ex sono, tono et modo per vocem vivam prolata. LmLLad. Zalk. A 13. al. LmLGuill. Pod. 1, 10: quandoque sonum pro voce atque armoniam pro melodia et econtra multi accipiant. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 1: melodia ex vocibus constat et intervallis atque temporibus. al. LmLMich. Keinsp. 6, 90. LmLErasm. Hor. p. 86a. LmLContr. Cum notum 2 p. 298: non in clamore nec in tumultu cantus fit placibilis, sed in suavi et dulci melodia. LmLContr. Septem s. cons. 63 p. 148 (p. 466b). 2 die antiken Tongeschlechter betreffend — with respect to the ancient genera [s.IV] LmLMacrob. 2, 4, 13: cum sint melodiae musicae tria genera, enarmonium, diatonum et chromaticum (inde Ioh. Cott. mus 4, 10. LmLMus. man. 20, 5). [s.IX] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 15, 1. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 5: Melodia <diatonica> dicitur, quae et antiquior, quamvis subasperior, quando consonantia ex duobus tonis et semitonio vel semitonio et duobus tonis completur. [s.XIII] LmLPs.-Thomas Aqu. I 62. LmLEngelb. Adm. 4, 3, 23. al. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 2, 77. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 77: enarmonici generis melodias. al. LmLNicol. Burt. 1, 16, 94. 3 die instrumentale Ausführung betreffend — with respect to instrumental performance [s.IV] LmLMart. Cap. 9, 910: omnium melodias... organorum. [s.VI] LmLCassiod. inst. 2, 5, 3: tinnitus cytharae, tympana, organi melodia, cymbalorum sonus. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 936/360, 9. (?) [s.XI] LmLAribo 15 p. 47. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 17, 49: Harmonia est rythmica et canora melodia ex pulsu et percussione nervorum et tinnitu metallorum generata. al. LmLHier. Mor. 11 p. 48, 8: in instrumentis organicis ... dulcedinem organicae melodiae. (?) LmLEngelb. Adm. 1, 3, 4: Melodicus modus est lyratorum et fistulatorum, qui similiter ex usu solo melodias tonales in lyris et fistulis et aliis instrumentis musicis confingunt et conponunt. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 23, 2. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 77: doctus cithareda ... enarmonici generis melodias his componet. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 45: audiverim illum supremam partem et hunc tenorem plurium cantilenarum ... huiusmodi viola consonantes, ut in ulla nunquam melodia me profecto magis oblectaverim. al. LmLFist. Cuprum pur. 17a p. 57. (?) 4 die melodische Bewegung bzw. den Melodieverlauf betreffend — with respect to melodic movement, or to melodic progression [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 119/35, 3-4. LmLAurelian. 16, 9: Secunda in responsoriorum versibus est varietas, quando melodia in diversam inflectitur partem (sim. LmLAurelian. 16, 9 p. 153). LmLAurelian. 16, 10: in nonadecima syllaba versus responsorii longiusculam melodie habet inflexionem. al. LmLAlia mus. 32 p. 122. LmLComm. br. 75. [s.X] LmLOrg. Selest. p. 68, 9. LmLPs.-Odo mus. p. 270a. [s.XI] LmLAribo 54 p. 68: sic melodiarum neumae plurimas habent divisiones (inde LmLComm. Guid. 81 p. 154). LmLComm. Guid. 17 p. 165. LmLTon. Aug. p. 111a. al. LmLCompil. Casin. 2, 41 p. 400. (?) LmLAnon. Prag. 215.[] LmLQuaest. mus. 1, 11 p. 23. al. LmLIoh. Cott. mus. 10, 29: systema coniunctum ornatum indicat, quotiens in finali decens melodiae pausatio fit (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 15. LmLGob. Pers. p. 188b. LmLAnon. Carthus. nat. 7, 77. LmLTrad. Holl. I p. 176. LmLLad. Zalk. B 6). LmLIoh. Cott. mus. 19, 20: Verumtamen diatessaron multo dulciorem melodiam facit ..., si interdum ter vel quater vel eo amplius varie repercutiatur. [s.XIII] LmLInst. patr. 15: Si vero convenerint in unum accentus et melodia, communiter deponantur; sin autem iuxta melodiam toni cantus sive psalmi terminentur. LmLLambertus p. 266b. LmLAnon. Ratisb. 3, 15. LmLHier. Mor. 21 p. 160, 5: si melodia et virtus cantus in superioribus notis plus se tenuerit quam in inferioribus. al. LmLPs.-Mur. summa 953. al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 3, 204-207. LmLComm. Boeth. II p. 40, 9. [s.XV] LmLOrig. et eff. 9, 2. (?) LmLUgol. Urb. 3, 11-2, 8. al. LmLGeorg. Ans. 2, 12. LmLPs.-Guido corr. 46: aliud gradale, scilicet „Benedicta et venerabilis“ eiusdem melodie. LmLPetr. Betschk p. 538, 14: Cum notatus fuerit tenor, debet cantari semel, bis vel ter, ut bene percipiatur ipsius melodia vel sonus, utrum bene sonat an non. LmLIoh. Keck pr. p. 320a. LmLAnon. Carthus. nat. 5, 36. al. LmLTrad. Holl. II 30 p. 43 (p. 431b). al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 3, 66. LmLIoh. Tinct. eff. 17, 9. LmLConr. Zab. chor. 6, 54: incepit (sc. celebrans) „Gloria in excelsis“ sine ulla correspondentia suae melodiae ad praecedentem ipsius „Kyrie“. al. LmLCompos. Natura 4, 8. al. LmLCompos. Cum igitur 2, 7. al. LmLBonav. Brix. 16, 38. LmLAdam Fuld. 4, 7. LmLLad. Zalk. B 43. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 4: Minimam figuram certis anfractibus diminutam ad elegantiorem ornatamque melodiam. LmLMich. Keinsp. ton. 39. al. LmLContr. Et primo II 43 p. 144 (p. 465a): Et discantus non volt semper habere proximas concordancias, sed volt habere secundum melodiam verborum (sim. LmLContr. Et primo II 37 p. 143 (p. 464b)). 5 die Kirchentonarten betreffend — with respect to modes [s.IX] LmLAurelian. 11, 11 p. 142. (?) LmLMus. ench. 12, 23: videbisque eandem melodiae formam in transpositione sua manere non posse, sed per epogdoi vel semitonii distantiam modum unumquemque in alium transmutari (inde LmLInch. Uchub. 458). LmLInch. Uchub. 196: melodiae IIII^or tonorum principalium. al. LmLComm. br. 22: in octo tonos ... melodiam dividimus. al. LmLAlia mus. 47 p. 127: Omnis enim melodia secundi toni eqs. al. [s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 2, 51: Dorius habet melodiam a mese et descendit ad lycanos ypaton, ascendit vero ad paranete diezeumenon habens finalem in lycanos ypaton in gravibus, in acutis in mese (sim. LmLCompil. Paris. II p. 76). eqs. LmLBerno prol. 9, 5: Omnis ergo proti et subiugalis eius, idest primi ac secundi toni, melodia lychanos ypaton auctoritate regitur ac finitur (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 16 p. 284, 7). LmLBerno ton. p. 102b. LmLHermann. mus. p. 65 (p. 148a). al. LmLWilleh. Hirs. 6 (c. 5), 11: Omnes differentiae ad primum, quartum, sextum tonum pertinentis melodiae. LmLWilleh. Hirs. 35 (c. 34), 1: autenticus tetrardus et subiugalis eius per eandem speciem diatessaron melodiam suam componunt. al. LmLAribo 73 p. 72. al. LmLComm. Guid. 91 p. 107: melodia alia protus, alia deuterus, alia tritus, alia tetrardus, quorum singuli per authentum et plagalem subdividuntur. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 58b: Tetrachordum finalium est melodiae exitus. LmLTon. Aug. p. 83. al. LmLAnon. Wolf p. 194: secundum (sc. tetrachordum) finalium, quia omnis melodia regulariter in eo finitur. LmLQuaest. mus. 1, 10 p. 20. al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 42: uni videlicet melodiae cursum duorum tonorum tribuentes (inde LmLConr. Zab. tract. BE 1). al. [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 47. [s.XIII] LmLInst. patr. 14: Omnis enim tonorum depositio ... non est secundum accentum verbi, sed secundum musicalem melodiam toni facienda ... in depositione fere omnium tonorum musica in finalibus versuum per melodiam subprimit sillabas, et accentus sophisticat, et hoc[] maxime in psalmodia. LmLHier. Mor. 23 p. 169, 5: Non igitur solum unus cantus, sed duo ... totam melodiam uniuscuiusque toni naturaliter constituunt. LmLHier. Mor. 23 p. 169, 14: Primi igitur toni in ⋅D⋅ gravi terminati melodiam, quae inclusis licentialibus extendit se a ⋅C⋅ in ⋅e⋅ acutum, duo cantus naturaliter perficiunt, scilicet naturalis primus et ♮ duralis secundus. eqs. al. LmLEngelb. Adm. 1, 7, 6. al. LmLGuido Dion. 1, 4, 383: melodia toni tertii vel frigista. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 60, 1: Melodia autem, quae modulatio, harmonia vel cantus dicitur, distinguitur in protum, deuterum, tritum et tetrardum, et harum melodiarum quaelibet in authenticam dividitur et plagalem. al. LmLSumm. Guid. ton. 52: Si quis singulorum cupit tonorum / scire melodiam, hanc attendat normam (cum melodia) (sim. LmLTrad. Holl. III 8 p. 59. LmLAdam Fuld. 2, 14. LmLLad. Zalk. B 14). [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 42 p. 314, 12: Omnis vox inheret voci per tropicam vim, id est per melodiam troporum autenticorum vel plagalium. LmLUgol. Urb. 3, pr. 1, 25: Est autem mixolidista melodia vel cantilena septimi toni. eqs. al. LmLPs.-Guido corr. 47-49. LmLIoh. Keck pr. p. 320a: melodia secundum diversos musicae tonos inducit ad diversos mores. LmLTon. Subl. p. 54, 8. LmLTrad. Holl. I p. 174. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 20-25. LmLAdam Fuld. 2, 13: Tonus est discretio vel cognitio principii et finis, ascensus ac descensus cuiuslibet melodiae regularis. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. LmLSzydlov. 13 p. 60. al. 6 die Psalmodie betreffend — with respect to psalmody [s.IX-X] LmLComm. br. 348: de psalmorum melodiis. al. LmLReg. Prum. 1, 2: chorus psallentium psalmorum melodiam confusis resonaret vocibus propter dissonantiam toni. [s.XI] LmLHermann. mus. p. 49 (p. 141a): per consuetam „saeculorum amen“ melodiam inceperis et propria diffinitione terminaveris. LmLTon. Aug. p. 97b: Primus tonus quinque habet differentias, quarum prima hac insignitur sui „seculorum amen“ melodia: (sequitur exemplum). LmLTon. Aug. p. 109b: Huius autem „seculorum amen“ melodie he subscribuntur antiphone. LmLTon. Aug. p. 113a: Tertia tertii (sc. toni) differentia hac suum „seculorum amen“ inflectitur melodia: (sequitur exemplum). al. LmLFrut. brev. 13 p. 100: Primi toni melodiam psalles in directum (cum melodia) (sim. LmLTheog. Mett. 31, interp. 1a (p. 192b). LmLTon. Seligenst. p. 108. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 197. LmLAmerus 9, 2. LmLAnon. Ratisb. 8, 1, 11. LmLAnon. Claudifor. 4, 2, 13. LmLTon. Subl. p. 55, 4. LmLTrad. Holl. II 59 p. 47 (p. 432b). LmLTrad. Holl. III 9 p. 62. LmLBonav. Brix. 18, 18. LmLLad. Zalk. B 17. LmLSzydlov. 13 p. 51). [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. comm. p. 123: subiungit autor melodiam psalmorum. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 128: melodia psalmorum in fine secundum varias differentias variatur. al. LmLSumm. Guid. comm. 4, 87: iuxta octo tonos octo sunt modi sive melodiae incipiendi psalmum secundum suum tonum, quae nec in principio nec in medio, sed ex parte finis solummodo secundum tonorum differentias variantur (inde LmLGob. Pers. p. 196a). [s.XV] LmLIac. Twing. p. 138, 24. al. LmLAnon. Claudifor. 4, 2, 22: de melodia antiqua versuum primi toni. LmLAnon. Claudifor. 4, 3, 9: Melodia psalmorum in introitibus. eqs. LmLAnon. Claudifor. 4, 4, 14: Psalmus autem introituum tertii toni incipitur in ⋅g⋅ finali, sic videlicet ut re fa secundum melodiam „Magnificat“. al. LmLUgol. Urb. 1, 64, 11. al. LmLThom. Bad. p. 86. LmLTon. Subl. p. 55, 3: secundum quem (sc. tropum) melodia psalmodiae regulatur: Primi toni melodia... psallat in directo (cum melodia). al. LmLAnon. Carthus. nat. 8, 37. al. LmLTrad. Holl. I p. 182. al. LmLTrad. Holl. II 78 p. 54 (p. 435a): Sequitur nunc forma sive melodia, secundum quam omnes versus responsoriorum primi toni in cantu Gregoriano formantur (sim. LmLLad. Zalk. B 24). eqs. LmLTrad. Holl. II 87 p. 56 (p. 436a): ponenda est forma seu melodia super psalmos officiorum, secundum quam omnes psalmi seu versus introitum iubilantur (sim. LmLLad. Zalk.[] B 25). eqs. al. LmLLad. Zalk. B 27: psalmorum minorum melodia ibidem ponit suum principium regulare tali forma, ut hic sequitur: „Dixit Dominus Domino meo.“ LmLLad. Zalk. B 34: forma sive melodia super psalmos maiores sive cantica, qui psalmi tali melodia intonantur, ut sequitur: „Magnificat anima mea Dominum.“ eqs. al. 7 die Mehrstimmigkeit betreffend — with respect to polyphony a allgemein — general [s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 271a: si vir cum puero eandem melodiam simili ... voce pronuntient. [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 2303: Poliphonia ... nihil aliud est quam modus canendi a pluribus diversam observantibus melodiam. LmLIac. Leod. spec. 6, 42, 9. [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 62: distanciam superioris melodie, hoc est discantus, ab inferiori melodia, hoc est a tenore. LmLNicol. Burt. 2, 3, 30: organum sive supranus ... imitatur tenorem in ascensu et descensu non eodem momento, sed post unam aut duas notulas vel plures incipiet in eadem voce eandem melodiam organizando. LmLContr. Consonantiae p. 409a. b für einen mehrstimmigen Satz — for a polyphonic composition [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. pr. p. 66, 15. LmLAnon. Couss. IV p. 50, 7. al. LmLPs.-Mur. summa 2314: Organica diaphonia est melodia duorum vel plurium canentium. al. LmLWalt. Odingt. pr. 4. al. [s.XIV] LmLPetr. Palm. p. 507: Discantus est aliquorum diversorum cantuum ... dulcis melodia. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 3, 4. LmLGeorg. Ans. 3, 259. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 4, 2: quid sit vocum admixtio sive contrapunctum quotque sint perfectae consonantiae ad inchoandum melodias seu finiendum. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59 - 7, 2, 3 p. 66. (?) LmLIoh. Tinct. contr. 1, 8, 7. (?) LmLIoh. Tinct. inv. p. 45: Brugis audiverim illum supremam partem et hunc tenorem plurium cantilenarum tam perite tamque venuste huiusmodi viola consonantes, ut in ulla nunquam melodia me profecto magis oblectaverim. LmLContr. Ad sc. artem p. 68a. LmLContr. Et primo II 39-41 p. 144 (p. 464b-465a). (?) LmLContr. Inprimis 5, 27. c für eine Kontrapunktstimme — for a contrapuntal voice [s.XV] LmLUgol. Urb. 2, 1, 3: de ipsa melodiata musica intendimus pertractare. Erit tamen eius melodia simplex, non pluribus proportionata sonis, sed unicae voci vox unica respondebit. LmLUgol. Urb. 2, 4, 2: Musica (ed.: Musicae) melodiata sive contrapunctus musicam sine melodia sive cantum planum praesupponit. LmLCompos. Capiendum pr. 4: sortisare est aliquem cantum diversis melodiis inprovise ornare. II Wohlklang, Konsonanz, Harmonie — euphony, consonance, harmony A Definition [s.XV] LmLIoh. Tinct. diff. 155: Melodia idem est quod armonia (cf. Ioh. Tinct. diff. 1: Armonia est amenitas quedam ex convenienti sono causata). B Gebrauch — usage 1 mit Bezug auf die Sphärenharmonie — with respect to the harmony of the spheres [s.III] LmLCens. 13, 1: septemque stellas inter caelum et terram vagas ... sonitusque varios reddere pro sua quasque altitudine ita concordes, ut dulcissimam quidem concinant melodiam. [s.V] LmLMart. Cap. 1, 27 (ad loc.: LmLRemig. Aut. 19, 13). [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 1, 4: musica mundana ... in suo silenti velocique cursu revolutis caelorum corporibus quam resonantem generat melodiam. LmLGeorg. Ans. 1, 167: omnium ... orbium melodiam, omnem penitus harmoniam exsuperans (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 50). LmLAnon. Couss. XII 1, 16: ratione confricationis corporum celestium consurgat maxima melodia (sim. LmLAdam Fuld. 1, 7). LmLFr. Gafur. op. 1, 2 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2, 21). LmLNicol. Burt. 1, 3, 22.[] 2 allgemein — general [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 197/54, 11-2. (?) [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 4 p. 152, 2. al. [s.XIV] LmLIoh. Mur. comp. 6, 4 app. crit.: melodia corporis humani (inde LmLPetr. Talh. p. 5. LmLAdam Fuld. 1, 2. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 4, 6). LmLQuat. princ. 3, 29. al. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 13. (?) LmLAnon. Carthus. theor. 1, 7: musica dici potest euphonia sive quedam sonorum melodia ad laudem Dei augmentandam ordinata. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 17: fabricat (sc. sistrum) voces simphoniales dulcissime melodie. al. LmLNicol. Burt. 1, 2, 5 (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 54). LmLGuill. Pod. 1, 10: quandoque sonum pro voce atque armoniam pro melodia et econtra multi accipiant. 3 mit Bezug auf Intervalle — with respect to intervals [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 2-4. [s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 275b: una vel duae vel plures musicae syllabae tonum, diatessaron, diapente iungunt; quarum dum et melodiam (mss.; ed.: melodium) sentimus et mensuram intelligentes miramur. [s.XII] LmLAnon. La Fage I 5, 6: Diatesseron reddit dulcem melodiam, diapente dulciorem, diapason dulcissimam et quandam identitatem vocum. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: Unde diapente et diatessaron concordant, quia faciunt melodiam aliquam. Et discordant, quia non sunt in perfecta proportione. LmLMus. man. 36, 10: prae ceteris consonantiis dulciorem facit dyapason melodyam. LmLMus. man. 50, 24: quartam sub finali dyatessaronico saltu corripit, quae cum quinta supra finalem dyapasonicam reddit melodiam. LmLLambertus p. 260a: Concordantia vero dicitur esse, quando due voces in eodem tempore compatiuntur ita, quod una cum alia secundum auditum suavem reddat melodiam (inde LmLTrad. Holl. VI 17, 2). LmLAnon. Couss. IV p. 67, 3: diapason dicitur prima et est melodia maxima ... Diapente dicitur secunda et est melodia propior post diapason. al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 93: Consonantia namque est, quando duo soni vel plures simul uniti et in uno tempore a diversis prolati vel simul ab uno et eodem pulsati unam perfectam efficiunt melodiam. al. LmLIoh. Mur. not. 1, 3, 4. LmLIoh. Mur. spec. 2, 113. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 110, 8. al. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 16: bonam melodiam invenerunt (sc. homines), quam postea dyapente dicebant. LmLComm. Boeth. II p. 352, 30. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 28, 5. al. LmLAnon. Carthus. theor. 2, tit. - 2, 17. LmLAnon. Couss. XII 1, 18. al. LmLBart. Ram. 3, 2, 3 p. 97: bisdiapason resonat melodiam. LmLAdam Fuld. 4, 3: rationalis (sc. proportio) est, quae facit consonantiam ... irrationalis est proportio sine melodia. al. LmLSzydlov. 1 p. 11. LmLContr. Et primo I 3 p. 137 (p. 462a). LmLContr. Not. quod novem 6: Et istae quinque praescriptae species perfectae consonantiae dicuntur, quia perfectiores in melodia sunt. Et aliae quattuor species imperfectae consonantiae dicuntur, quia imperfectiores in melodia sunt quasi mediam melodiam consonantiarum perfectarum habentes. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 42: et habebis diapente symphoniam et unam diapason melodiam (sim. LmLMon. Si vis metiri II p. 9, 40). 4 mit Bezug auf die Mehrstimmigkeit — with respect to polyphony [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 6 p. 282, 31: omnia cantuum genera superat et excludit (sc. organum speciale sive duplex) delicata dulcedine melodiae. al. LmLDisc. Quicumque III 4 p. 262: Sciat igitur, qui quintat, quod sola quinta non sufficit ad quintandum vel ad cantuum armoniam. Immo vox duplex debet sepius interponi ad hoc, ut melodia dulcior videatur. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 2, 3: Cum enim in hoc cantu (sc. mensurato) voces simul ad hoc proferantur, ut ex illis aliqua nascatur melodia, requiritur, ut inter illas observetur temporis unitas. LmLIac. Leod. spec. 7, 5, 19: ex discantu proveniens et consurgens melodia auriumque recreatio. LmLQuat. princ.[] 4, 2, 41: unus in discantu expertus habens (cf. LmLAluas, Quatuor principalia: hominis) vocis habilitatem potest cum aliis habentibus habilitatem canendi magnam facere melodiam. al. LmLNicol. Sen. p. 11. (?) [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 61. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2. LmLCompil. Salisb. 34: contrapunctus dicitur, quia generatio est specialis melodiae (sim. LmLContr. Et primo I 30 p. 141 (p. 464a)). LmLContr. Prima regula 7: per quem motum contrarium consonanter datum specialis melodia generatur et auri complacencia. LmLContr. Not. quod novem 42-43. al. LmLContr. Prima regula 27: Unde medius chorus seu contratenor pro repletione sonorum seu vocum cantus, etiam pro specialiori melodia <fit>, quia, quanto plures chori sunt prolati seu insimul cantati, <tanto> melodiosior cantus est. III Musik — music [s.V] LmLMart. Cap. 9, 910. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 11, 8. LmLReg. Prum. 3, 13: In quibus octo tonis non solum omnis armonia spiritalis melodiae, verum etiam omnis naturalis cantilena continetur. [s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 265a: Accidit praeterea, ut, cum suavitatem melodiae, quae in terris agitur, congaudentes miramur, ad illam harmoniam coelestis patriae audiendam ardentius festinemus, quae tanto est ista suavior. LmLAnon. Gerbert 6: Que enim in arithmetica dicitur sesquitertia, diatesseron vocatur in musica; que numeris sesqualtera, diapente appellatur in melodia. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. pr. 14: in omnibus, quae sunt, coelestibus videlicet elementalibus et mixtis, relucet pulcherrima melodia secundum consonantias et dissonantias musicales divinitus ordinatas. LmLIoh. Aegid. 2, 17: Asclepiades quoque philosophus freneticum quemdam pristinae restituit sanitati ... per symphonicam melodiam. al. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 28, 18. [s.XV] LmLAdam Fuld. 1, 6. LmLGuill. Pod. 1, 2. IV Klang — sound, sonority [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 19/9, 24: Fidis enim tensa intellegibilem vocem profert ita, ut aliquod nomen usurpet sibi. Laxa enim melodiam cum informitate sonus emittit. [s.XI] LmLAribo 7 p. 37: Quaedam concava saxa in mari sunt prominentia, in quibus collisio procellarum dulcisonam imitatur melodiam. [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. pr. p. 66, 33: In ipso autem (sc. saxo concavo) erant quaedam foramina, per quae ventus et aqua ibant et revertebantur, indeque fiebant melodie, de quibus (ms.; ed.: melodae, quibus) nostra musica primo dicitur reperiri. V Bezeichnung für einen melismatischen bzw. textlosen Gesang — term that designates a melismatic, or textless chant A für Intonationsformeln — with reference to intonation formulas [s.IX] LmLAurelian. 19, 6: autenti proti cudere melodiam, quam in sua retinet litteratura, cum subnixa cognatione ceterorum decrevi tonorum. LmLAurelian. 19, 67: Autenti tetrardi melodia cum ipsius litteratura: NOIOEANE. al. LmLHucbald. 30: melodia autenti proti ...: NoNeNoo (cum melodia). al. LmLAlia mus. 26 p. 116: melodiam primi tropi, quae est NONANOEANE. LmLAlia mus. 27 p. 117: melodia secundi tropi, quae est NOEAGIS. al. [s.XI] LmLOdor. Sen. p. 156: Autentus protus, id est auctoritate primus, qui et dorius. ... Melodia eius: Noenoneane (cum melodia)... Agnitio eius: „Primum quaerite regnum Dei“ (cum melodia). eqs. B für das Schlußmelisma des Alleluia (Sequenz) — with reference to the melisma associated with Alleluia (sequence) [s.XI] LmLFrut. ton. p. 127: Melodiae, que dicuntur sequentiae. LmLFrut. ton. p. 182: melodia, quae dicitur „Laudes salvatori“. al. [s.XV] LmLFr. Gafur. pract. 1, 8: In alleluya et versibus, quos Ambrosiani melodiae ascribebant, suaviter videtur divino iubilo gaudere. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15: Solent quoque[] cantores ecclesiastici in canticis, ut sunt alleluya et versus, ac in eo genere plurima circa unam eandemque vocalem continuato et perenni transitu modulari. Id Ambrosiani comuni nomine melodiam appellant. C allgemein — general [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 53 p. 332, 4: De voce diastematike. Remigius: Diastematike autem, id est vox suspensus (?), que non in multis sillabis, sed in modulationibus cantilenarum tarde et suspense protrahitur, vim prosaicorum cantus tenet, et que melodia, id est vox sine verbis, dicitur. (?) VI Bezeichnung für Kennmelodien zur Charakterisierung der Kirchentonarten — term that designates characteristic melodies that define modes [s.XI] LmLComm. Guid. 18 p. 141. [s.XII] LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 192: Ad indicium eius (sc. primi toni autenti) hec melodia ponitur: „Primum querite regnum Dei“. eqs. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 4, 13 p. 380, 9. al. LmLTrad. Holl. II 99 p. 91 (p. 447a): melodia sive iubilus eius (sc. quinti toni) tali forma iubilatur. al. LmLLad. Zalk. B 16: videndum est, quis sit iubilus sive melodia uniuscuiusque toni autenti et plagalis ... Prothi enim autenti iubilus tali melodia melodiatur, quae sequitur etc.: „Primum quaerite regnum Dei.“ VII Tonhöhe — pitch [s.XIII] LmLHier. Mor. 12 p. 49, 20: Dicitur autem vox illa vim suam obtinere in mutatione, quae sumit melodiam suae praecedentis. [s.XV] LmLAnon. Claudifor. 6, 3, 5: omnis forma vel species vocis aut est simplex aut est composita. Si simplex, hoc est dupliciter: aut est in eadem melodia, ut superioris inferiori, aut est in diversa continua immediata; si primo modo, sic est unisonus, si secundo modo, sic est tonus.