Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
managfaltî st. f.
manag-, manîgfaltî
st. f.; mnd. mannichvōlt, manichvalt, mnl. menichvoude. — Graff II,764.
manach-falti: nom. sg. Gl 2,133,35 (M, 4 Hss.). 192,23 (M, 2 Hss.). 251,5/6 (M, 2 Hss.). 272,38 (M, 2 Hss.). 605,60 (M); manah-: dass. 272,39/40 (M, 2 Hss.). — manac-falti: nom. sg. Gl 2,134,36 (M). 192,23/24 (M, 2 Hss.). 251,5 (M, 2 Hss.). 272,39 (M, 2 Hss.). 303,68 (M); dat. sg. 176,43 (clm 6277, Hs. 9. Jh.; v-). — manag-falti: dat. sg. Gl 2,164,46 (clm 6277, Hs. 9. Jh.).
manec-falti: dat. sg. Mayer, Glossen S. 101,16. — maneg-falti: dat. sg. Nb 202,26 [167,18]; acc. sg. 351,14 [264,12].
manig-falt-: nom. sg. -i Np 35,8. 39,6. Npgl 59,9; -a Npw 35,8. 39,6; dat. sg. -i Np 68,14. 1) große Anzahl, große Menge, Vielzahl: managfalti [plerumque ergo dum ex subiectorum] affluentia [animus inflatur, in fluxum superia ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur, Greg., Cura 2,6 p. 21] Gl 2,164,46. manacfalti [multum vero est quod uniuscuiusque praesulis mentem curarum] densitas [devastat, ders., Dial. 1,4 p. 152] 251,5 (2 Hss. manîgfaltigî). manacfalti [intravit iam frequentia Iudaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat] numerositas [gentium, ders., Hom. II,36 p. 1619] 303,68. manachfalti [ut videres] numerosae (Hs. numerositas) [familiae domum intra breve tempus ex uno in alterum contagione currente, Ruf., Hist. eccl. IX,8 p. 825] 605,60. daz dero ubelon manigfalti uberslahet die zala dero rehton multiplicati sunt super numerum [vgl. scilicet quia super calculum beatorum multiplicata est turba peccantium, Cass.] NpNpw 39,6; — Anzahl, Menge: manachfalti [unde nunc quoque cum fidelium] numerositas [excrevit, intra sanctam ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent numerositas, Greg., Hom. I,4 p. 1448] Gl 2,272,38. mit manecfalti [denique ipsum illum apostolum Paulum, qui omnium sanctorum laborem passionum] numerositate [transcenderat, Cassian, Coll. I,5, PL 49,1251C] Mayer, Glossen S. 101,16. 2) Vielfalt: manacvalti [haec sunt quae praesul animarum in praedicationis] diversitate [custodiat, ut sollicitus congrua singulorum vulneribus medicamina opponat, Greg., Cura 3,36 p. 96] Gl 2,176,43. aba dero einualtun gagenuuerti . gefallet si in dia unentlichun manegfalti fergangenes zites . ioh chumftiges a simplicitate praesentiae . decrescit in infinitam quantitatem futuri . ac praeteriti Nb 351,14 [264,12]. an dero manigfalti dinero gnado . an dero daz din sun fone tode irstat . unde mennescen sament imo in multitudine misericordiae tuae Np 68,14; ferner: NpNpw 35,8. 3) Vermehrung, Zuwachs: manachfalti [quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate nascitur avaritia, et peccatorum] seges [quasi ex virtute seminatur? Greg., Cura 3,21 p. 67] Gl 2,192,23. uuio geuuar ouh tes tiu natura ist . taz alliu uuahsentiu . mit tes samen manegfalti uuito geflanzot uuerden ut cuncta semine multiplicato . propagentur Nb 202,26 [167,18]. mors Christi (Christis tot) ist min multiplicatio (manigfalti) Npgl 59,9; Ertrag: manachfalti [quoniam maioris castigationis est exigendus] usura [Decr. Fel.] Gl 2,133,35.
st. f.; mnd. mannichvōlt, manichvalt, mnl. menichvoude. — Graff II,764.
manach-falti: nom. sg. Gl 2,133,35 (M, 4 Hss.). 192,23 (M, 2 Hss.). 251,5/6 (M, 2 Hss.). 272,38 (M, 2 Hss.). 605,60 (M); manah-: dass. 272,39/40 (M, 2 Hss.). — manac-falti: nom. sg. Gl 2,134,36 (M). 192,23/24 (M, 2 Hss.). 251,5 (M, 2 Hss.). 272,39 (M, 2 Hss.). 303,68 (M); dat. sg. 176,43 (clm 6277, Hs. 9. Jh.; v-). — manag-falti: dat. sg. Gl 2,164,46 (clm 6277, Hs. 9. Jh.).
manec-falti: dat. sg. Mayer, Glossen S. 101,16. — maneg-falti: dat. sg. Nb 202,26 [167,18]; acc. sg. 351,14 [264,12].
manig-falt-: nom. sg. -i Np 35,8. 39,6. Npgl 59,9; -a Npw 35,8. 39,6; dat. sg. -i Np 68,14. 1) große Anzahl, große Menge, Vielzahl: managfalti [plerumque ergo dum ex subiectorum] affluentia [animus inflatur, in fluxum superia ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur, Greg., Cura 2,6 p. 21] Gl 2,164,46. manacfalti [multum vero est quod uniuscuiusque praesulis mentem curarum] densitas [devastat, ders., Dial. 1,4 p. 152] 251,5 (2 Hss. manîgfaltigî). manacfalti [intravit iam frequentia Iudaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat] numerositas [gentium, ders., Hom. II,36 p. 1619] 303,68. manachfalti [ut videres] numerosae (Hs. numerositas) [familiae domum intra breve tempus ex uno in alterum contagione currente, Ruf., Hist. eccl. IX,8 p. 825] 605,60. daz dero ubelon manigfalti uberslahet die zala dero rehton multiplicati sunt super numerum [vgl. scilicet quia super calculum beatorum multiplicata est turba peccantium, Cass.] NpNpw 39,6; — Anzahl, Menge: manachfalti [unde nunc quoque cum fidelium] numerositas [excrevit, intra sanctam ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent numerositas, Greg., Hom. I,4 p. 1448] Gl 2,272,38. mit manecfalti [denique ipsum illum apostolum Paulum, qui omnium sanctorum laborem passionum] numerositate [transcenderat, Cassian, Coll. I,5, PL 49,1251C] Mayer, Glossen S. 101,16. 2) Vielfalt: manacvalti [haec sunt quae praesul animarum in praedicationis] diversitate [custodiat, ut sollicitus congrua singulorum vulneribus medicamina opponat, Greg., Cura 3,36 p. 96] Gl 2,176,43. aba dero einualtun gagenuuerti . gefallet si in dia unentlichun manegfalti fergangenes zites . ioh chumftiges a simplicitate praesentiae . decrescit in infinitam quantitatem futuri . ac praeteriti Nb 351,14 [264,12]. an dero manigfalti dinero gnado . an dero daz din sun fone tode irstat . unde mennescen sament imo in multitudine misericordiae tuae Np 68,14; ferner: NpNpw 35,8. 3) Vermehrung, Zuwachs: manachfalti [quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate nascitur avaritia, et peccatorum] seges [quasi ex virtute seminatur? Greg., Cura 3,21 p. 67] Gl 2,192,23. uuio geuuar ouh tes tiu natura ist . taz alliu uuahsentiu . mit tes samen manegfalti uuito geflanzot uuerden ut cuncta semine multiplicato . propagentur Nb 202,26 [167,18]. mors Christi (Christis tot) ist min multiplicatio (manigfalti) Npgl 59,9; Ertrag: manachfalti [quoniam maioris castigationis est exigendus] usura [Decr. Fel.] Gl 2,133,35.