Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
irminsûl st. f.
st. f., mhd. irmensûl; as. irminsūl (vgl. Holthausen, As. Wb. S. 39). — Graff VI,187.
irmin-sul: nom. sg. Gl 1,695,3 (M). 2,45,5 (Sg 299, 9. Jh., Schlettst., 12. Jh.). 3,209,53 (SH B). 219,17 (SH a 1, 2 Hss., 1 Hs. -vl). 297,56 (SH d; -vl). 332,64 (SH g). 350,56 (SH l). 4,136,38 (Sal. c). 335,1. 343,5. 5,11,18 (M). Beitr. 64,267. 73,347,16. Thies, Kölner Hs. S. 165,8 (SH); acc. pl. -]a Gl 1,695,2 (M, 2 Hss., 1 Hs. -v-); -svel: nom. sg. Hbr. II,109,75 (SH a 1); irman-sul: dass. Gl 4,248,5 (clm 6411, 9. Jh.); acc. pl. -]i 1,694,70 (M, 4 Hss., 1 Hs. -v-); -]a 695,2 (M, Wien 2732, 10. Jh.); irmen-: nom. sg. 3,226,29 (SH a 2, 2 Hss.). 315,24 (SH e; irMsvl). 5,45,34 (13. Jh.); irm-: dass. 1,695,4 (M, 13./14. Jh.; yrmsvl). 4,286,16 (M, 13. Jh.).
Verschrieben: irmin-sua: nom. sg. Gl 1,695,4 (M; oder acc. pl.?); mirmin-sul: dass. 3,332,65 (SH g, 2 Hss.).
große, hohe (Bild-)Säule, großer Gedenkstein, Grabstele, auch als Kultobjekt: irmansvli ł auarun [statuit septem] pyramidas [unam contra unam patri et matri et quattuor fratribus, 1. Macc. 13,28] Gl 1,694,70 (2 Hss., 8 nur irminsûl). 5,11,18 (nur irminsûl). pira est genus sepulcri ... inde piramide irmsul [zu: ebda.] 4,286,16. irminsul colossus [erigitur, habens altitudinis pedes CVII, Beda, Chron. p. 184] 2,45,5. irminsul colossus 3,209,53 (im Abschn. De aedificiis publicis). 4,136,38. 248,5. 343,5. 5,45,34. colossus altissima columna 3,219,17. Hbr. II,109,75. Gl 3,226,29. 297,56. 315,24. 332,64. 350,56; in sakraler Bed. (vgl. Wesche, Beitr. 61,82 u. Karg-Gasterstädt, Beitr. 64,268): irminsul colossus [non minor quam Iovis apud Olympiam, Iosephus, De bello Iud. I,16 p. 242 a] 4,335,1. irminsul idolum quod columna dicitur [Randgl. zu: tunc quoque magno terrae motu Caria et Rhodus insulae cedeo consussae sunt et labentibus vulgo tectis ingens quoque ille] colossus [rueret, Oros. IV,13] Beitr. 64,267. 73,347,16.
Vgl. Wesche, Beitr. 61,78 ff., Karg-Gasterstädt, Beitr. 64,263 ff.