Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
ida sw. f.
sw. f.; vgl. as. īda f. (Holthausen, As. Wb. S. 39), an. eið n. (in anderer Bed.). — Graff I,148 s. v. îda.
id-: nom. sg. -a Gl 1,530,9 (M, 6 Hss.). 2,27,40. 398,23 (y-). 565,50. 574,14 (Brüssel 9987—91, 9. Jh.). 690,7. Beitr. 73,231 (nach Gl 5,22,19). Nc 697,23 [14,19]; gen. sg.? -un Tiefenbach, Aratorgl. S. 18,16 (-u- unsicher); dat. sg. -un Nc 692,16 [7,16]. Nk 403,1 [44,20]; acc. sg. -un Gl 2,565,54 (2 Hss.). 574,15 (Brüssel 9987—91, 9. Jh.). Nk 402,20 [44,17]; dat. pl. -on Gl 2,30,3. 36,43. Tiefenbach, Aratorgl. S. 23,8. 1) Öffnung, Spalt (für das Pfropfreis): kispaltin uuirdit uuekin ida [enodes trunci resecantur, et alte] finditur [in solidum] cuneis via [, deinde feraces plantae immittuntur, Verg., G. II,79] Gl 2,690,7. 2) Ader, Maser: a) von Metall: ida [(Petrus zu dem Lahmen an der Porta Speciosa des Jerusalemer Tempels:) nulla hic mihi] vena [metalli ..., quae fundat opes, Ar. I,253] Gl 2,27,40. Beitr. 73,231 (nach Gl 5,22,19), z. gl. St. idun Tiefenbach, Aratorgl. S. 18, 16. sin (d. i. Jupiters) uuirten gab iro (d. i. der Psyche z. Geburtstag) . iro (fehlt Ausg. Piper) uahsuuittun . an dero diu ida gleiz lutteres coldes Iuno quoque ex purgatioris auri splendente vena addiderat crinibus sociale vinculum Nc 697,23 [14,19]; auch für einen Gegenstand aus Metall: yda [frangit quoque] vena (Glosse: cassis) [rebellis (sc. der Patientia) inlisum chalybem (sc. der Ira), Prud., Psych. 142] Gl 2,398,23; b) von Holz, von Stein: findest tu deheina idun in reizis uuis kaenda . an demo holze . alde an demo steine . tiu ist kemeinmerche . dero in ebin ligendon teilo. Spaltet sih an dero idun der stein in zuei . alde daz holz . so sehen uuir zuene durhkanga in reizis uuis ze uornahtigemo spalte Nk 402,20. 403,1 [44,17. 20]; c) von (Quell-)Wasser: idon [cum percussa silex] venis [spumavit apertis, aequoreas enixa lacus, Ar. II,53] Gl 2,30,3. 36,43. Tiefenbach, Aratorgl. S. 23,8; übertr.: []Quelle, Ursprung: ube du aber gnoto forscost uzer uuelero idun siu ersprungen sin si ... inquiris concepta . s. carmina . cuius scaturriginis vena profluxerint [vgl. vena i. fonte (?), Rem.] Nc 692,16 [7,16]; d) von Blut: bildl.: als Verbindungsstrang der Generationen: ida [error erit, ne traduce carnis transfundi in sobolem credatur fons animarum sanguinis exemplo, cui texta propagine] vena [est, Prud., Apoth. 917] Gl 2,565,50. 574,14. idun [Matthaeus ... notat omne genus carnalis stirpis adusque corporeum Christum per sex septena virorum nomina descendens et] venam (Glosse: ordinem) [sanguinis alti ex atavis longo texens per stemmata filo, ebda. 984] 565,54. 574,15; als Quelle der Nachkommenschaft: ida (ł) gihucht [sit] vena [tua benedicta, et laetare cum muliere adolescentiae tuae, Prov. 5,18] 1,530,9 (1 Hs. nur ida, 4 Hss. nur gihucht; vgl. bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui, ebda. 5,15).
Vgl. Karg-G., Beitr. 63,130 ff.
Vgl. âdra.