Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
hungarag adj.
adj., mhd. hungerc, nhd. hungrig; as. hungrag, mnd. hungerich, mnl. hongerich; afries. hungerich, hongerich; ae. hungrig; an. hungraðr. — Graff IV,963.
hungar-ag-: nom. sg. m. -er T 82,7; hungr-: dass. -er Gl 2,664,70; dat. pl. -en 265,24 (M, vgl. Anm.). 649,45; hungrachc: Grdf. 4,201,61 (sem. Trev., 11./12. Jh.); hungorog-: acc. pl. m. -on OP 1,7,17; -un ebda. (FV). — hungar-ege: acc. pl. m. S 332,19; hungr-: nom. pl. m. -e Gl 1,392,9 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.). — hungeric: Grdf. Npw 145,7. — hungarge: nom. pl. m. Gl 1,280,14 (Jb-Rd); hungerg: Grdf. Np 58,7. 15. 68,11; acc. sg. m. -]en NpNpw 36,27; acc. sg. f. -]a Np 106,9; nom. pl. m. -]e NpNpw 106,5. 38. Np 33,11. 145,7. Cant. Annae 5 (2); nom. pl. f. -]o ebda. (Hs. R = S. XLI,30); dat. pl. -]en Np 145,7; acc. pl. m. -]e NpNpw 106,36. Cant. Mariae 53.
hungere: nom. pl. m. Npw Cant. Annae 5 (2); hungiren: dat. pl. 145,7.
Verschrieben: hrungrage: nom. pl. m. F 4,2 (Ausg. hungrage; vgl. Gr. S. 121); hunrgerge: acc. sg. f. Npw 106,9 (Ausg. hungerge); hungiger: nom. sg. m. Hbr. I,305,523 (SH A).
Verstümmelt: ..gragan: acc. sg. m. F 21,6/7 (Ausg. hung- ragan).
hungrig, Hunger leidend, auch gierig: a) eigentl.: hungragen [sed quidam fratres, sacri verbi studio ferventes, ... Quos recte ego quasi quibusdam] famelicis [similes dixerim, qui prius escas edere appetunt, quam plenius excoquantur, Greg., Hom., Prol. p. 1434] Gl 2,265,24 (1 Hs. hungarâri). hungragen [catulique relicti faucibus expectant] siccis (nimia cupiditate aperiuntur, Serv.) [Verg., A. II,358] 649,45. hungrager inpastus [ceu plena leo per ovilia turbans (suadet enim vaesana fames) manditque trahitque molle pecus mutumque metu, fremit ore cruento, ebda. IX,339] 664,70. hungrachc familiaris (gemeint famelicus, Steinm.) 4,201,61. hungriger famelicus fame cruciatus Hbr. I,305,523. sine iungirun auh uuarun hungrage bigunnun raufen diu ahar enti ezan discipuli autem eius esurientes F 4,2. esvrientes transiervnt terram . unde hungerge gentes uberfuoren dia erda NpNpw Cant. Annae 5. nah Christis slahto uuerdent sie danne becheret . unde hungerg also hunda famem patientur ut canes Np 58,15; substant.: ih gihu gode almahtdigen, daz ih hungarege niazda, dursdage nigidrancda, siehhero niuuisoda, sose got habet gibodan S 332,19. vbe du armen neroubost . dar neist is ana gnuoge . du nedecchest den naccheten . unde laboest den hungergen [vgl. esurientes sitientesque pascere delegerunt, Cass.] NpNpw 36,27. dar bi dien uuazzeren stalta er hungerge collocavit illic esurientes 106,36; ferner: NpNpw 145,7 (esurientes); in der Gegenüberstellung zu den Satten und Reichen: hungarge [repleti prius, pro panibus se locaverunt: et] famelici [saturati sunt, 1. Reg. 2,5] Gl 1,280,14. 392,9. thie hungorogun, muadon gilabot er in ewon; thie odegun alle firliaz er itale [vgl. esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes, Luc. 1,53] O 1,7,17. cuotes kesatota er hungerge . die richen liez er lare esurientes replevit bonis NpNpw Cant. Mariae 53. riche uuurden durftige . unde hungerge . uuanda in nedunchet niemer follun . des sie habent divites eguerunt . et esurierunt Np 33,11 (Npw hungaren); — in der Verbindung hungarag inti/ odo thurstag, auch substant.: huuanne kasahum uuir dih hungragan odo durstagan domine, quando te vidimus esurientem aut sitientem F 21,6/7. sie irroton hungerge unde durstige . iro sela suant in in esurientes et sitientes . anima eorum in ipsis defecit NpNpw 106,5; — bildl.: ih bim leib libes; thie thar quimit zi mir, ni uuirdit hungarager, inti ther in mih giloubit ni uuirdit io thurstager qui veniet ad me, non esuriet, et qui credit in me non sitiet umquam T 82,7; b) übertr.: fone diu iehent truhtene . ir sina genada . unde ir siniu uuunder . iehent menniscon chinden . daz er lara sela unde hungerga . kuotes kesateta animam esurientem satiavit bonis NpNpw 106,9. hungerge gentes uuurten gesatot rehtero fernumeste famelici saturati sunt Cant. Annae 5; — m. abstr. Gen.: hungrig, begierig nach etw.: sie (sc. gentes) uuaren ferheiet . pe diu uuaren sie steriles et infęcundi bonorum operum . unde hungerge . ioh turstege sanctę fidei (heiligero geloubo) NpNpw 106,38. die rehtes hungerge sint . die gesatot er [vgl. beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur, Aug., En.] 145,7. do ih iro (der heilsbedürftigen Seelen) hungerg uuas unde sie amaricantes uuaren . do neuuolta ih sie solche nemen in minen lichamen [vgl. quia et esuriens ipsius erat ut in eum crederetur, Aug., En.] 68,11; ferner: Np 58,7 (esurientes).