lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

helm

as. bis spez. · 31 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
48 in 31 Wb.
Verweise rein
250
Verweise raus
122
Sprachstufen
11 von 16

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

helm st. m.

Bd. 4, Sp. 939
helm
st. m., mhd. nhd. helm; as. mnd. mnl. helm; afries. helm; ae. helm; an. hjálmr; got. hilms. — Graff IV,845.
helm: nom. sg. Gl 1,276,32 (Jb-Rd). 393,35. 560,25 (Ja; oder acc.? lat. abl. sg.). 2,370,48. 375,13. 378,1. 498,27 (2 Hss.) = Wa 85,14. 532,62. 3,161,22 (SH A, 5 Hss.). 216,2 (SH B). 240,65 (SH a 2, 2 Hss.). 332,22 (SH g, 3 Hss.). 359,33. 374,38 (Jd). 399,38 (Hildeg.). 632,5 (4 Hss.). 637,42. 668,21. 682,64. 716,64. 4,44,46 (Sal. a 1, 6 Hss.). 50 (Sal. a 1, 4 Hss.). 67,19 (Sal. a 1, 7 Hss.). 124, 33 (Sal. b). 134,54 (Sal. c). 144,32 (Sal. c). 197,56. 202,62. 213,41 (2 Hss.). 215,17 (2 Hss.). 266,47 (4 Hss.). 267,36. Ahd. I,571,32. Hbr. I,354,107 (SH A). Mayer, Glossen S. 108,12 (Oxf. Auct. T. 1. 26, Glossen 9.—10. Jh.). MGh Poetae Lat. VI,1, p. 9. O 5,1,16; dat. sg. -]e Gl 2,461,16 (2 Hss.). 497,41 (2 Hss.) = Wa 85,16. Gl 2,730,40.
Verschrieben: helin: nom. sg. Festschr. Kralik 71,6.
Helm, schützende Kopfbedeckung aus Metall bzw. Leder: helm cassis (galea) [aerea super caput eius, 1. Reg. 17,5] Gl 1,276,32. 393,35. 4,266,47 (ohne galea). 267,36 (ohne galea). helm [illa quoque masculina sunt, quae una syllaba crescunt in genetivo ... excipiuntur ...] cassis [cassidis, Prisc., Inst. II,161,11] 2,370,48. 375,13 (Hs. dazu galea). helm galea [zu: similiter terminat altera s sequente, ut cassis, cossus, ebda. II,50,20] 378,1, z. gl. St. cassis galea pilleus i. helm Mayer, Glossen S. 108,12. helme [surgit in auxilium Chananeus atque agmina denset,] casside (Glosse: galea) [terribilis, Prud., Ham. 410] Gl 2,461,16. 497,41 = Wa 85,16. helm [aerea sed cocto] cassis [formata metallo tinnitum percussa refert, ders., Psych. 140] 498,27 = Wa 85,14. 532, 62. helm cassis a capite, vel galea. Sed cassis de lamina est, galea de corio [Hbr. I,353,106] 3,161,22. 216,2. Hbr. I,354,107. cassis (ł / et) galea Gl 3,668,21. 716, 64. 4,215,17. Ahd. I,571,32. galea Gl 3,240,65. 632,5 (1 der 4 Hss. galea ł cassis). 637,42. 682,64. 4,67,19. 144, 32 (zugefügtes ł helwa verwechselt wohl galea mit palea, s. u. hel(a)uua). 202,62. galizima galea 3,399,38. cassis 3,332,22. 374,38. 4,44,50. 197,56. 213,41. Festschr. Kralik S. 71,6, hierzu wohl auch assis Gl 3,359,33. cassida (4 Hss., 2 fügen cassis zu) 4,44,46. cassida ł cassis 124,33. 134,54 (vgl. Beitr. 73,211). helm [interea Alpharidi vanus labor incutit iram, et qui iam pridem nudarat] casside [frontem, in framea tunicaque simul confisus aena omisit parmam, Walth. 1015] MGh Poetae Lat. VI,1, p. 9; — in einem Bilde: helm [induet pro thorace iustitiam, et accipiet pro] galea [iudicium certum, Sap. 5,19] Gl 1,560,25. helme [(der heilige Hilarion) provolutus genibus, Christi crucem signavit in fronte: talique armatus] casside [, et lorica fidei circumdatus, iacens fortius proeliabatur, Vitae patr. p. 76 b] 2,730,40. (das Kreuz) ist uns thaz girusti, brunia alafesti, joh ist uns helm ouh ubar thaz [vgl. induti loricam iustitiae ... et galeam salutis assumite, Ephes. 6,17] O 5,1,16.
Komp. helant-, helôt-, kuning-, nasa-, siguhelm; Abl. helmilî(n); helmen, helmôn.
3146 Zeichen · 182 Sätze