Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
halsboug st. m.
st. m., mhd. halsbouc; ae. healsbeag. — Graff III,38.
hals-pauch: nom. sg. Gl 1,389,7 (Ja); -pouch: dass. 385,31 (M). 595,54 (M, 8 Hss.); -pouc: dass. 57 (M); acc. sg. 2,71,43; -povich: nom. sg. 1,595,56 (M); -pvoch: dass. ebda.; -poug-: nom. pl. -a 2,462,54 (2 Hss., 1 Hs. -ov-; s. u.); acc. pl. -a 425,40; -puog: nom. sg. 5,9,20 (M). — hals-bouch: nom. sg. Gl 4,279,8 (M); -bovch: dass. 1,595,56/57 (M); -buoch: dass. 57 (M); -bc: dass. 3,261,58 (SH a 2, 2 Hss.); -boug: dass. 1,544,2 (Würzb. Mp. th. f. 3, 9. Jh.). 2,6,30; nom. pl. -]a 3,151, 48 (SH A). Hbr. I,331,228 (SH A); -bougga: acc. pl. Gl 1,622,9 (Würzb. Mp. th. f. 20, 9. Jh.); -bovg-: nom. pl. -a 3,151,48 (SH A). 175,22 (SH A Anh. b). 191,29 (SH B); -e 151,50 (SH A); -bog-: dass. -a 49 (SH A, 2 Hss., 1 Hs. -a zu -e korr. von jüngerer Hand).
Verschrieben: als-pougd: nom. pl. Gl 4,234,27 = 2,484,2 (Leiden Voss. lat. 8° 15, 11. Jh.; mit Aphaerese des h-; zur Hs. vgl. Festschr. Petri S. 44 ff.); hfals-boungon: dat. pl. 2,12,22 (übergeschr. f ‘francice’ in die Zeile gezogen).
Halsring, -reif: a) als Schmuck, Geschenk: halsboug [ut addatur gratia capiti tuo, et] torques [collo tuo, Prov. 1,9] Gl 1,544,2. halspouch [in die illa auferet dominus ...] torques [, et monilia, et armillas, Is. 3,19] 595,54. 622,9. 4,279,8. 5,9,20. halspouc [ita ego quoque tibi veluti] corollarium (vgl. auch die Übers. mit halsgold) [dabo, Boeth., Cons. 3,10 p. 74,78] 2,71,43. halsbovga torques dictae quod sint tortae circuli aurei a collo pendentes [Hbr. I, 331,227] 3,151,48. Hbr. I,331,228. halsbovga baen ł torques Gl 3,175,22 (zu baen vgl. CGL V,583,10). torques 191,29. 261,58; an Tieren: halspouch [praeter] torques [aureas camelorum, Jud. 8,26] 1,385,31. 389,7; — als Ehrengabe, Auszeichnung: halspouga [aureos auferte] torques [sauciorum praemia, Prud., P. Calag. (I) 65] 2,425,40; b) als Halseisen: halsboungon [sed cum strinxisset beluam] collaribus [artis, Aldh., De virg. 551] Gl 2,12,22; in Erörterung beider Verwendungsweisen: baga ł haga ferrum dicitur. quo captiva sepe mancipia strictis collis et manibus aguntur i. halsduinc baccas dicimus uincula. et bace dicuntur gemme i. halspouga [zu: Loth ipse ruptis expeditus nexibus attrita bacis colla liber erigit, Prud., Psych. Praef. 33] 462,54 (vgl. auch Mlat. Wb. I,1303 s. v. baca). bacce dicuntur uincula ł gemmę i. alspougd baga ferrum quo capta mancipia stringuntur [zu ebda. (?)] 4,234,27 = 2, 484,1; c) Glossenwort: halsboug torquis [Alc., Gr. p. 865] Gl 2,6,30.