globus, -i
m. (f.: MLW
p. 730, 13).
script. et form.:cl-: MLWMLW
p. 729, 64. 65.glov(us): MLW
p. 729, 6.
adde MLWBeda hist. eccl. 3,16 p. 159,33
(var. l.).-bb(us): MLWMLW
l. 50. p. 729, 44.
nom.:
sg. -os: MLW
p. 729, 31.pl. -ae: MLW
p. 729, 15.
acc. pl. -us: MLWMLW
p. 729, 64.
metr. glō-: MLW
p. 730, 4. I
proprie: A
sphaera, globulus, pila –
Kugel, Kügelchen, Ball: 1
gener.: a
in univ. (fere in imag., alleg., per compar.): MLWHildeg. fragm. 661 massa tocius mundi velut obscurus -usglobus apparuit. MLWRoger. Salern. chirurg. 3,645 si aliquid velud -bbumglobbum durum et grave inveneris. MLWAbsal. serm. 30 p. 181
C obstacula ..., quibus impediuntur sphaerulae
(sc. candelabri), id est -iglobi, teutonice kloitzer, ne currant, scandala sunt falsorum fratrum
(spectat ad Vulg. exod. 25,31). MLWConr. Mur. clip. 65 Lichtenberg niveum prefert clipeum, sed eidem dic tres esse -osglobos rubeos.
al. b
de lapillis lusoriis: MLWChron. Mont. Ser. a. 1223 p. 210,15 mansio
(i. curia praepositi) ... quasi gymnasium fuit alea, scazis, tesseribus -isqueglobisque ludencium. MLWChart. Eichsf. 401 p. 239,35 ludos alearum, -orumgloborum, thesserarum et aliorum genera ludorum ... inhybemus. MLWActa civ. Rost. C 1,889 p. 179 quod in anno integro non debeat
Wolder ludere cum -isglobis et tesseribus.
meton. de ludo ipso: MLWEberh. Alem. labor. 876 non placet his
(sc. iuvenibus corruptae indolis) ... stylus, immo talorum iactus, non trocus, immo -usglobus
(cf. notam ed.). c
de telo: MLWFund. Consecr. Petri p. 175,7 iaculis opponebant
principes se ... civitati ... urgentes eos ictibus vehementibus -orumgloborum machinarum. d
de insigni regni: MLWEkkeh. Uraug. chron. a. 1106 p. 231,7 ipse
(Heinricus) ... regalia ... insignia, crucem scilicet et lanceam, ... -umglobum atque coronam, filii potestati tradidit (
inde MLWAnnal. Aeg. a. 1106 [MGScript. XXX p. 11,4]). e
de terra, mundo: MLWAnnal. Sangall. IV a. 1021 hic quatitur totus terrae -usglobus undique motus. MLWHerm. Carinth. essent. 1 p. 122,12 in spera mundi terre -umglobum esse ita constabit:
eqs. MLWCarm. Cantabr.
[]A 12,1
a,3 Deus ... mundi -umglobum sub potenti claudens volubilem palmo
(spectat ad Vulg. Is. 40,12). MLWHildeg. vit. mer. 1,34 l. 543 -usglobus mundi igne et vento ac aere agitatur
eqs. al.
v. et MLW
p. 728, 14.
expressius i. q. mundus –
Welt: MLWCarm. ad Agob. 1,2 (CC Cont. Med. LII. 1981. p. 371;
s. IX.
1) qui
(sc. Deus) tuum -vumglovum demensus es palmo
(spectat ad MLW
l. 2). f
de luna, sole, sideribus: MLWBeda temp. rat. 61,24 constat eam, quae prima transito aequinoctio plenum suum -umglobum ostenderit, primi mensis existere lunam. MLWRup. Tuit. volunt. 15 (PL 170,447
A) a sapientibus ... permensus -usglobus eius
(solis) multipliciter maior esse quam orbis terrae deprehenditur. MLWHerm. Carinth. essent. 1 p. 134,9 tunc tantum plena terris apparere potest
luna, cum e medio -iglobi solaris linea recta per confinium orbis terreni transiens in medium lune corpus pervenit
eqs. al. g
de stella volanti sim.: MLWChron. Fred. 4,19 -aeglobae igneae per caelum currentes ad occidentem apparuerunt. MLWChron. reg. cont. a. 1187 p. 138,16 -iglobi scintillarum magno agmine et longo tractu se sequentes ... visi sunt. MLWAlex. Min. apoc. 16 p. 355,26 (add. C) -iglobi micuerunt ignei rursumque se in caeli parte alia condiderunt. 2
anat. de testiculis, ovariis q. d., scroto: MLWAlbert.
M. animal. 1,447 duo -iglobi, qui sunt testiculi, sunt in muliere sicut in viro; sed
eqs. 1,448 qui
(canales spermatis) positi sunt inter -umglobum et inter viam virgae. 1,460sqq. 2,113. 3 ?
pharm. fort. i. q. pilula –
viell.: Pille (in imag.): MLWWalahfr. carm. 38,90 quantum sibi conscius ille perfidiae confusa -isglobis per pectora tabet, tantum
eqs. (cf. A. Önnerfors, Mediaevalia. 1977. p. 393 adn. 16). B
gleba, glebula, massa –
Klumpen, Klümpchen, Brocken, Masse: 1
in univ.: MLWPaul. Bernr. epist. p. 477,21 cui
(Ambrosio) ... cereum -umglobum mittimus. MLWRegistr. Patav. I p. 69,15 dantur xcvi -iglobi picis. 2
de thrombo: MLWGloss. med. p. 88,10 thrombos sanguis, id est -usglobus (-osglobos
var. l.). 3
de prima rerum materia: MLWCarm. Bur. 67,1
a,1 a -oglobo veteri cum rerum faciem traxissent superi
(cf. Bernh. Silv. cosm. 1,1,2). 4
de homine (contracto: MLWMLW
l. 36. 37; nondum formato: MLW
l. 39): MLWSigeh. Maxim. 10 (8) p. 231
a, 31 infra semet ipsum totus contrahitur et ... in spaeram quandam vel -umglobum pene informem convolvitur. MLWMirac. Mod. 6 p. 312
b,21 quae
(puella) ... in -umglobum est contracta. MLWRup. Tuit. volunt. 6 (PL 170,441
C) lutum fuimus
(sc. homines), limus carnis, id est -usglobus liquidus. C
glomus –
Knäuel: MLWRud. Fuld. Leob. 8 cum ... filum ... ex ore dependeret, -umglobum ex eo rotundo scemate volvendo formavit. MLWTheoph. sched. 3,75 p. 138,12 tenens ... filum stagneum quasi -umglobum involutum. MLWRoger. Salern. chirurg. 3,286 filis superpositis sit
lignum quasi -usglobus filorum et illud rotundum sub ascellis ponatur
(sim. 3,289 antequam -bbusglobbus auferatur.
al. MLWTract. de chirurg. 849. MLWNotulae Wilh. Cong. 1139.
al.). MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 3 p. 16,21 ille ..., qui tenet falconem, debet retinere -umglobum credentie et sinere explicari debet
(cf. ed. A. L. Trombetti Budriesi. 2002. ind. p. 1202sq.).
meton. de opere nendi: MLWMirac. Quint. 32 (MGScript. XV p. 270, 7; c. 827) Ermengardis femina ... in lanificiis servile quoddam, -orumgloborum videlicet, exercuit opus (
sim. p. 270,10). D
gibber, tuber –
Höcker, Buckel: MLWMirac. Mod. 6 p. 312
b,23 -oglobo inter scapulas crescente. E
involucrum –
Hülle, Umhüllung: MLWVita Odil. 7 (MGMer. VI p. 41,20;
s. X.) scripsit epistolam eamque -oglobo coccineo involutam ... germano ... transmisit. MLWVita Gebeh. Const. 1,1 ut ... ventrem sibi
(sc. matri mortuae) incidant, infantulum tollant, calido arvinae -oglobo involvant
homines (
sim. 1,26). II
translate: A
conglobatio –
Zusammenballung: 1
de rebus i. q. cumulus, volumen, nubes –
Haufen, Walze, Wolke: a
de igne sim. (in imag.: MLW
l. 64): MLWBonif. epist. 10 p. 9,6 videbam ... flammam ... sub uno -oglobo totius mundi machinam conplectentem. MLWVita Eptad. 17 (MGMer. III p. 192,3) ut tantus igneum
(sc. febrium) -usglobus (c-clobus
var. l.) virtutum suarum fonte restingueret. MLWHraban. martyr. Sept. l. 46 ignium -usglobus (c-clobus
var. l.). MLWVita Liutg. II 2,27 cernit ... quasi igneum altaris altitudine -umglobum. MLWChron. Clus. 6 (MGScript. XXX p. 962,19) viderat ... a ... monte -umglobum igneum ... usque ad coelum ... porrigi (
sim. 7 p. 962,31).
saepius.
fort. add.: MLWCarm. de conv. Saxon. 67 (NachrGött. 1985/I. p. 64; a. 777) cum ... pulvereo ... -oglobo
(sc. inferni) versutum coxerit
iudex anguem. b
de nimbo: MLWVita Liutg. I 19 p. 64,14 viderat in somnis quasi nubeculas nigras ...
[]ascendere, post modicum vero -osglobos crebriores sequi. 2
de anim. i. q. manus, caterva, turba (densa) –
(dichte) Schar, Truppe, Rotte, Menge: MLWCarm. de Nyn. 273 inter sanctorum -osglobos cuneosque perennes transit. MLWDefens. med. I p. 52,22 ut testa saniem fluentem et vermium scatentem -umglobum raderet
Iob. MLWChart. Rhen. med. I 190 p. 251,36 ut ea, quae firma ... decernuntur, testium -oglobo ... affirmentur. MLWOtto Frising. chron. 8, 32 p. 449,2 cum reprobae ... partis -usglobus a Deo exorbitans ... superbiendo corruit.
al.de exercitu, armatorum agmine: MLWLamb. Hersf. Lull. 11 p. 320,22 populus Traiectensis oppidi ... -oglobo facto irruperat in Fresiam. MLWEupolemius 2,175 sternunt
(sc. Politeon aliique) Iudaicas ... phalanges disiunguntque -osglobos legionum. MLWMetell. exp. Hieros. 6,839 urbi sanctę victrice -oglobo propiante. B
circulus, orbita –
(Kreis-)Bahn, (Kreis-)Lauf, ‘Sphäre’: MLWAgius comput. 1,14 per numerum solis varios lunęque meatus, per hunc stellarum colligimus<que> -umglobum. MLWCarm. libr. III 7,6 stelligeros ... -osglobos circuit illa
(orbita solis) micans. MLWConstant. Afric. theor. 1,4 p. 2a
r cum ... omnia corpora sub lunari -oglobo posita videantur ... esse ... dissimilia (MLWOtto Frising. gest. 2,30 p. 137,7. MLWChart. episc. Spir. 170 p. 180,34. 209;
cf. Boeth. in Porph. comm. pr. 1,3 p. 8,22). MLWAlbert.
M. sent. 2,17,4
capit. utrum paradisus pertingat ad lunarem -umglobum.
Niederer