Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
girihtida st. f.
st. f.; got. garaihtiþa (in anderer Bed.). — Graff II,418.
ki-rihtid-: nom. sg. -a S 234,31 (B); acc. sg. -a Gl 1,756,3 (Carlsr. Aug. LXXXIII, Gll. 9./10. u. 11. Jh.); ke-: acc. pl. -a 720,2 = 4,293,55; k-: acc. sg. -a 1,773,2 (Carlsr. Aug. LXXXIII, Gll. 9./10. u. 11. Jh.); gi-: nom. sg. -a 648,70 (M, 6 Hss.); acc. sg. -a 2,128,66 (M, 4 Hss.); nom. pl. -a 53,10; ke-rihteda: nom. sg. Np 96,2.
kirihtida S 270,7 s. girihten. 1) Ordnung, geordneter Zustand: kirihtida [sed spiritu vobiscum sum gaudens et videns] ordinem [vestrum, Rom., Prol. = Col. 2,5] Gl 1,756,3. 773,2 (Col. 2,5). 2) Abschnittseinteilung: kerihtida [ipsos ... evangeliorum] canones [, non sua (des Hieronymus) propria industria, sed ab aliis illustribus ... viris inventos, in Latinum se asserit transtulisse sermonem, Sed. Scot., Explan. 11 p. 339] Gl 1,720,2 = 4,293,55 (zur Bed. des lat. Lemmas vgl. Sleumer S. 185). 3) Einsetzung, Bestellung (eines Bischofs durch den zuständigen Erzbischof), oder allgem. Anordnung (?): girihtida [ad eundem locum, in quo ordinatio talis celebrata dicitur ... metropolitani sui unaquaeque provincia in omnibus rebus] ordinationem [semper expectet, Decr. Bonif. IV p. 215] Gl 2,128,66 (zur Bed. des lat. Lemmas vgl. Sleumer S. 571). 4) Stütze, Fundament: anderen ist er (Christus) reht unde urteilda . diu sines stuoles kerihteda sint uuanda er an dien gerno sizzet . an dien er diu zuei findet iustitia et iudicium correctio sedis eius [vgl. sedem eius dicet eos ipsos qui in eum crediderunt, Aug., En.] Np 96,2 (zur Bed. des lat. Lemmas vgl. Sleumer S. 245). 5) Gerätschaft: a) Ausrüstung: girihtida [divitiae tuae, et thesauri tui, et multiplex] instrumentum [tuum ...: cadent in corde maris in die ruinae tuae, Ez. 27,27] Gl 1,648,70 (1 Hs. gi [h]rusti); b) Werkzeug, bildl.: girihtida [ecce haec sunt] instrumenta [artis spiritalis, Reg. S. Ben. 4 p. 24,92] Gl 2,53,10. 6) Zurechtweisung: uuassira .. kirihtida .. fillono kertu .. framkangen agrior ei (dem unverbesserlichen Klosterbruder) accedat correctio (correptio, Ausg. Linderbauer S. 58); id est ut verberum vindictam (Dat. ist übers., vgl. Daab S. 52 Anm. 164) in eum procedant S 234,31; zur Bed. vgl. Ibach, Beitr. 80,250; Daab S. 200, ChWdW9 S. 670 u. Masser, Komm. Ben.reg. S. 333 übersetzen mit ‘Strafe’, so wie Linderbauer S. 278 correptio übersetzt.