1.
furca, -ae
f.script. et form.:su-: MLWYsengrimus 3,1129
(B).fulcha: MLW
l. 50.
v. et MLW
p. 192,32sq.acc. pl. -us: MLW
l. 64. I
proprie: A
strictius i. q. furcilla –
Gabel: 1
de instrumento ad fenum levandum (‘Heugabel’): MLWEinh. Marc. et Petr. I 4,8 p. 258,44 unus de habitatoribus loci ... -amfurcam ferratam in collo ferens ... pratum ... intravit. MLWEgbert. fec. rat. 1,465 promptus ero, ut celeres sunt ad fenilia -furcę. MLWRegistr. Maxim. p. 62,23 recipit
(sc. in feno colligendo) -amfurcam ferens quartalem panem. p. 63,3 bedellus ... habet de cumulo feni, quantum dens -efurce longus est. 2
de creagra pro insigni coqui (‘Fleischgabel’): MLWCarm. Winr. 453sq. his
(sc. magnatibus) ... arridet nunquam censura culine, sed studiis nostris est pluris -afurca bicornis, -afurca magistrorum deponens culmen honorum
(v. notam ed.). 3
de instrumento in tormentis adhibito: MLWCosmas chron. 1,37 p. 67,15 vidi ... malignos spiritus teterrimos ..., qui imperatorem
Heinricum ... ad iudicium trahebant; alii collum eius -isfurcis ferreis inpingentes leti clamabant: ‘noster est’. MLWPetr. Cas. chron. 4,129 p. 606,13 innumerabilis multitudo demonum -isfurcis igneisque uncinis armata. MLWGerhoh. psalm. 31,4 p. 35,6 ‘dum configitur spina’, id est dorsum meum per -asfurcas ferreas in craticula tribulationum. 4
de tridente (i. symbolo potestatis diaboli, ut vid.) pro signo ignominiae portato (cf. et Isid. etym. 10,108): MLWAdrev. Bened. 35 ille
(sc. pro periurio manus obnoxiae rigore divinitus punitus) ... ecclesiam petit deferens altera in manu ... voti gratia -amfurcam ferream tridentem. B
latius: 1
fultura, pertica, sustentaculum (ad modum -furc
ae formatum) –
Gabel(stange), Stütze: a
in univ.: MLWWalahfr. hort. 113 fragili de stirpe cucurbita surgens diligit appositas, sua sustentacula, -asfurcas (gloss. L: furcun zvvisilun). MLWWandalb. mens. 98 vitibus ... vallos addunt
agricolae -asquefurcasque bicornes
(cf. Verg. georg. 1,264). MLWFroum. epist. 55 aecclesia ... undique -isfurcis fulcita ..., cui nisi citius subvenitur, penitus cadet. MLWCarm. de Iuda 3,13 eminus ante datur pannus -isquefurcisque rotatur apensus ferri
(cf. MLW
p. 577, 66). b
ames, ancon –
Stellgabel (zum Aufspannen von Netzen): MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 485,8 ‘furcifer’ est retis quasi -asfurcas ferens, in quibus appendatur. c
baculus –
Krückstock, Krücke: MLWRuodlieb VI 93 pręsens sta
(sc. senior), nitere -afurca. 2
patibulum –
Galgen: MLWLex Sal. Merov. 75,1 si quis hominem vivum de -afurca tollere praesumpserit. MLWGreg. Cat. chron. II p. 82,1 cum ad -amfurcam duceretur
(sc. filius comitis) ligatis post tergum manibus
. MLWCod. Wang. Trident. 62 p. 663,7 -asfurcas latronum sitas apud Arcum debet
Odolricus de Arcu destruere nec alias edificare. MLWAnnal. Plac. a. 1269 p. 536,24 Karolus ... Conradinum ... fulchis suspendit. MLWSaba Malasp. chron. 2,6 p. 133,21 -arumfurcarum patibulo suspensus interiit
(sc. Iohannes de Choclearia). persaepe. 3
palus putei –
Brunnenpfahl: MLWChart. Rhen. med. II app. 10 p. 341,42sqq. (
s. X./XII.) quando opus fuerit, deportabitur -afurca et desuper dependens lignum, quod vocatur sveingel, ad puteum salis in Wich ...; de predicta -afurca solvuntur suo tempore v solidi. MLWTrad. Weiss. app. I 310 curia Gaboldeis debet pretaxate ecclesie ... -amfurcam ad puteum haurientem et canalem capitalem. 4
iugum –
Joch (in imag.): MLWHeinr. August. planct. 127 freno naturae parent nascentia quaeque, legibus ipsius contrarius est homo solus; illius usque iugum -afurca removens viciorum (viciorem
ed.) ultra se tendit exlex, dum vivere gestit. II
per compar. et translate: A
divisio (ad modum -furc
ae exsistens) –
Gabelung: 1
gener.: MLWBotan. Sangall. 32,2 ad ipeforas oculorum: herba gramen, qui tres -usfurcus habet
eqs. (cf. comm. ed. p. 352). MLWDipl. Constantiae 43 p. 136,18 usque ad -amfurcam vie publice, que dicitur Sallole. 2
anat.: a -afurca pectoris
de compage ab osse pectorali et claviculis avium formata (‘Brustgabel’, cf. MLW
p. 579, 4): MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 74,2 quantitas ... colli in omnibus avibus universaliter posterius protenditur a capite usque ad principium dorsi, anterius usque inter -amfurcam pectoris (p. 80,30. 4 p. 93,9). b
de loco compaginationis corporis trunci et amborum femurum (‘Schritt’): MLWMappae Clavic. 101 si duorum
(sc. cubitorum statura fuerit), usque ad -amfurcam
(sc. erit fundamentum fabricae). c
rima –
Spalte: MLWAlbert.
M. animal. 1,278 versus collum ... habet
(sc. os umeri) -amfurcam, per quam venae et nervi et arteriae colli et capitis extenduntur. 5,23 femina
(sc. muscarum) ad coitum levat posterius suum contra marem et extrahit bifurcatum membrum et aperit -amfurcam eius late, et tunc mas ... immittit suum posterius in vulvam. B
fauces, angustiae, iugum (montis) –
Engpass, (Berg-)Joch, Sattel, Schlucht, Klamm (interdum pro nom. propr., e. g. MLW
l. 19): MLWDipl. Otton. II. 254
b p. 291,24 pergit
(sc. finis) per ipsas cristas montium et pervenit ad terra Alba, inde venit a -afurca sancti Valentini (
inde MLWDipl. Loth. I. 140 p. 314,10 [spur.]). MLWLeo Mars. chron. 1,5 p. 25,13sqq. sicut ascendit
(sc. terminus) per ipsum rivum usque in -amfurcam sancti Martini; ... et qualiter vadit per ipsas serras ad -am¸furcam¸ que dicitur Popplu. MLWPetr. Cas. chron. 4,108 p. 571,7 per -asfurcas Caudinas. MLWGreg. Cat. chron. II p. 60,34 ab uno latere fossatus inter Mianam et Carbonianum, quomodo assumptus est in -amfurcam ipsius Faldi et descendit in fossatum Cancelli. p. 100,22 in castello de F-aFurca.
al.Antony