fundamentum

fundamentum, -i n.script. fon-: MLWMLWl. 15. 56. al.coniunctim scribitur aff-o: MLWl. 25.c. gen. inhaerentiae: MLW p. 556, 23. I ima pars, substructio, basis, crepido – Grund(lage, -mauer), Unterbau, Fundament (saepe usu plur.): A proprie: 1 de aedificiis, civitatibus sim.: a in univ. (de civitate Dei: MLWl. 13): MLWDonat. Trud. 3 (MGMer. VI p. 277,6) quoddam -umfundamentum ad modum ęcclesiae ex ... lapidibus puerili arte construens eqs. MLWEinh. Karol. 32 p. 36,10 porticus ... usque ad -afundamenta conlapsa. MLWChart. Rhen. 205 l. 83 ecclesiam ligneo constructam -ofundamento eqs. MLWGerh. August. Udalr. 1,9 l. 176 ubi iaspidem in primo -ofundamento positum dicit Iohannes, quem eqs. (spectat ad Vulg. apoc. 21,19). MLWChart. Laus. 877 quod (sc. murus) erat in fo-ofondamento campanilis, ... fuit combustum et peioratum eqs. persaepe.locut. adv. a -ofundamento, -isfundamentis i. q. funditus, ex nihilo – von Grund auf, aus dem Nichts (latius de episcopatu: MLWl. 20): MLWLiutg. Greg. 5 p. 72,5 Willibaldus ... episcopatum, quod nuncupatur in Hehstedi, ... a -isfundamentis illud erigens melioravit. MLWOdilo Clun. Adelh. 10 p. 37,4 monasterium a -isfundamentis miro opere condidit. MLWThietm. chron. 1,18 in Quidilingaburch, quam ipse a -ofundamento construxit, sepultus ... defletur (sc. Heinricus rex). MLWAnnal. Gradic. a. 1138 (MGScript. XVII p. 651,4) cepit abbas originalem partem (sc. monasterii) laciorem aff-oaffundamento construere. persaepe. b pavimentum – Fußboden: MLWPaul. Fuld. Erh. 2,3 (2) p. 17,3 dum ecclesiae pavimentum (-umfundamentum var. l.) tergendo verrerent (sc. custodes ecclesiae) eqs. v. et MLW p. 558, 24. c aedificium, structura – Gebäude, Bau: MLWCarm. libr. III 40,30 in -isfundamentis redimitur (sc. civitas Bambergensis) nunc ... tantis, matribus ut priscis sit filia maior opellis ornatus cuncti, quibus utitur area mundi. 2 de aliis rebus exstructis: MLWPoeta Saxo 5,449 supposuit (sc. Karolus) basibus haec (sc. pontis) -afundamenta locandis et supra celsam struxerat inde viam. MLWMappae Clavic. 101 si in altitudinem iiii staturis fuerit fabrica, unius staturae altitudine oportet esse -umfundamentum. MLWTheoph. sched. 2,1 p. 37,25 primum pone -afundamenta (-umfundamentum var. l.; sc. furni; sim. MLWHeraclius II 7 p. 55,29 -umfundamentum eius [furni] altitudine dimidii cubiti totum planum facies). MLWBerth. Ratisb. serm. exc. p. 16,18 qui unum asserem -ifundamenti in dolio frangit vel aufert, totum effunditur. 3 de partibus corporis (plantae: MLWl. 45): a in univ. (de parte intima: MLWl. 43): MLWConstant. Afric. theor. 3,34 p. 14a^r quod (sperma) cum virga exeat, ... vadit rectum per vulve collum usque in ipsius -umfundamentum. MLWAlbert. M. veget. 6,177 sunt ramuli interiores capsis illis (sc. fructuum) quam dactili, quoniam sunt -afundamenta dactilorum. animal. 1,123 musculorum. 1,187 os, ... quod secat caput ad modum superficiei planae, vocatur a quibusdam -umfundamentum capitis et a quibusdam paxillare (cf. Avic. canon. I 1,5,3). 23,89 mittatur ... de eo (antidoto) in -umfundamentum pennarum, ubi carni infiguntur. ibid. al. v. et MLWl. 1. b nates, anus – Gesäß, After: MLWRoger. Salern. chirurg. 3,703 ⌊in -o⌋fundamento (iuxta -umfundamentum var. l.) nascitur quandoque apostema quasi carbunculus eqs. MLWMoses Panorm. infirm. 2 p. 106,4 venient infirmitates, quas dicemus, scilicet: ... pissare sanguinem, substentatio purgationis, exire os -ifundamenti extra. 18 p. 118,11 pone istam medicinam in -umfundamentum equi per tres dies. marisc. 3 p. 159,4 si non poterit stallare equus, ... balnea corpus et testiculos, cropas et fo-umfondamentum (gloss.: scilicet os culi). c ?stomachus – ?Magen (fort. ex arab.): MLWPs. Arist. lap. I p. 193,4 si tritus et fricatus alicui detur (sc. nehas lapis) in potu, fit ei pessimum venenum, quia extinguit (extendit in marg.) ei -umfundamentum et procreat ibi vesicas (cf. comm. p. 146 adn. 3). B in imag., alleg., per compar.: 1 in univ.: MLWDipl. Karoli M. 68 p. 99,21 tunc regalis celsitudo -afundamenta sui culminis corroborat, quando eqs. MLWDipl. Conr. III. 225 p. 399,3 dextera vestra (sc. papae), que ... gratię et honoris bona -afundamenta iecit, edificare ad perfectum non abnuat. MLWChart. Argent. I 275 ea, que fiunt in tempore, recedunt cum tempore, nisi literarum testimonio et voce testium inmobile trahant -umfundamentum (item MLWChart. Raitenh. 203. sim. MLWChart. Wirt. 1622 p. 14,27 nisi a scriptura memorie accipiant -um)fundamentum. al. v. et MLW p. 557, 54.locut. sine -ofundamento pro adi. i. q. fundo carens, infinitus – bodenlos, unendlich: MLWAlbert. M. Iob 36,16 p. 421,11 sine -ofundamento ... dicitur tribulatio, in qua homo continue et cotidie profundius mergitur. 2 spectat ad narrationem: MLWWillib. Bonif. 2 p. 7,22 ut fabricae a nobis -ofundamento confecto structurae paulatim sublimitas ad summa altius erigeretur. MLWWipo gest. prol. p. 8,14 obsecro post me scribentem, ne pudeat illum meis -isfundamentis parietes suos superponere. MLWAnon. ad Ragimb. p. 533,8 in primis ... Platonicam rationem ... edicam, ut -ofundamento (-umfundamentum cod.) meae narrationis posito caetera convenientius accumulare valeam. 3 spectat ad fidem christianam, ecclesiam sim.: MLWCand. Fuld. Eigil. I 17 p. 231,8 cuius (templi Dei) tecturae princeps ... conditor est Christus Iesus, -umfundamentum scilicet columnaque manens semper inmobilis (spectat ad Vulg. Rom. 15,20. I Cor. 3,11). MLWWalahfr. carm. 5,63 stat structor, stat structa domus, quia firma beatae -afundamenta petrae super imposuisse probatur (spectat ad Vulg. Matth. 7,24. 16,18). MLWGerh. August. Udalr. 1,9 l. 206 ut doctoribus nostris in -umfundamentum positis ... superedificari mereamur (spectat ad Vulg. Eph. 2,20. I Petr. 2,5). MLWThietm. chron. 1,28 p. 36,1 qui (rex) ... in nostra urbe -umfundamentum subsequentis culturae primus posuit. MLWEpist. Hildesh. 76 fidei. saepe.metaph. de Christo: MLWMeginh. Bleid. Ferr. 7 p. 540^F spinis botrus coronatur, -umfundamentum suspenditur, virtus infirmatur. C translate: 1 gener.: a in univ.: MLWOtloh. prov. I 34 ieiunium non est perfecta virtus, sed virtutum multarum -umfundamentum. MLWAnon. mus. Sowa 2 p. 184,11 praecedens capitulum ordinari debuit ante istud, nam praeambulae partes sussequentibus -umfundamentum originis administrant. ibid. al. b sustentatio, subsidium victus – Lebensunterhalt, -grundlage: MLWDipl. Otton. I. 140 p. 220,42 quas (res) ad aucmentandum eiusdem monasterii -umfundamentum ... delegaverat (item p. 221,12). c elementa – Grundbegriffe: MLWTract. Micrer. p. 97,18 iam narravi tibi radicem huius rei (sc. artis philosophi, i. alchemiae) et -umfundamentum et regimen eqs.in titulo libri: MLWGesta Font. 13 p. 104,6 eiusdem (Augustini) adversus epistolam -ifundamenti volumen unum (i. Aug. c. epist. fund.). MLWCapit. episc. III p. 303,39 liber, qui appellatur -umfundamentum, apocriphus. MLWAnon. miseric. prol.^tit. est liber misericordiae cognitus per librum -ifundamenti, de quibus compilavit Zebir. 2 philos. et natur. (geom.: MLWl. 45) i. q. principium, origo – Ursprung: MLWConstant. Afric. coit. 6,7 sunt testiculi -umfundamentum (-afundamenta var. l.) et radix virtutis, que ministrat magnum calorem toto corpori. MLWAlbert. M. div. nom. 4,57 p. 165,6 divina bonitas non est materia rerum; ergo non debet dici -umfundamentum (de re v. J. Schneider, Das Gute und die Liebe nach der Lehre Alberts des Großen. 1967. p. 67 adn. 223). al. animal. 9,120 in ... his ... operationibus (sc. in concepto effectis) supponitur res una prima principium et -umfundamentum aliarum, quae est cor. metaph. 1,1,6 p. 8,56 hic (sc. tactus) est -umfundamentum aliorum sensuum. al. v. et MLW p. 562, 13.de centro circuli: MLWHerm. Carinth. essent. 1 p. 102,4 est ... centrum ... radix et -umfundamentum circuli. 3 math. i. q. numerus (multiplicans) inferior – ‘Grundzahl’, Faktor (de re v. M. Cantor, Vorlesungen über Gesch. d. Mathematik. I. ¹1880. p. 772): MLWPs. Odo Clun. abac. p. 297^a quicquid multiplicare volueris, sine summa et -ofundamento facere non poteris; ... summa vocatur, quod in summitate arcuum, -umfundamentum autem, quidquid inferius disponitur. 4 mus.: a in univ.: MLWAnon. VII mus. 7,8 tenor est -umfundamentum motelli et dignior pars (sim. MLWAnon. mus. Sowa 2 p. 216,20. 2 p. 224,7). MLWHier. Mor. mus. 25 p. 188,25 quin ad minus unam notam ceteris bassiorem pro -ofundamento suae vocis statuant (sc. cantores) in pectore. b sonus principalis – Ausgangs-, Grundton: MLWIoh. Garl. introd. mus. 72 unaquaeque illarum trium proprietatum incipiet sub hac voce ‘ut’, ubi -umfundamentum suum facit. II fundatio, exstructio – Gründung, Errichtung (usu plur.: MLWl. 65): A proprie: MLWChron. Thietm. 1,2 huius (urbis) a primo -umfundamentum ... Romulea ex gente ... incepisse, lector ..., accipe. MLWChron. Ebersh. 25 p. 444,7 omnia inmunitatis ac -ifundamenti et decimarum privilegia in Muorbacensi armario conservata fuerant. MLWChart. Rotil. 12 p. 11,22 cum ... ecclesia Rutilensis a primis -isfundamentis exterioribus copiis habundaverit eqs. B translate i. q. constitutio – Einsetzung: MLWAlbert. M. eccl. hier. 7 p. 147,63 resurgent corpora ... ‘incommutabili -ofundamento (PG 3,553^A ἱδρύσει) animarum secundum divinam vitam’, id est, quando animae fundabuntur incommutabiliter in divina et incorruptibili vita.Niederer