fractura, -ae
f.script.:franc-: MLW
p. 445, 11.frat-: MLW
p. 445, 13.
acc. sg. -a: MLW
p. 445, 11.
adde MLWLex Baiuv. 6,4
(var. l.). MLWBotan. Sangall. 1,1.
al. I
proprie: A
strictius de actione vel effectu frangendi i. q. fractio –
das Brechen, Bruch: 1
gener.: MLWSigeh. Maxim. 29 tantae ... coepit
(sc. qui lapidem delapsum gestaverat) disquirere causam -aefracturae
(sc. pavimenti). MLWChart. Mekl. 114 p. 112,26 fractus
(sc. lapis) -amfracturam et fragmen adhuc ibi iacens ostendit (
item 247 p. 233,1). MLWAlbert.
M. meteor. 2,1,30 p. 542
b,24 descendit illa
(sc. aquae) effusio cum violentia maxima et a vulgo vocatur -afractura nubium.
al. 2
liturg. de eucharistia: MLWRup. Tuit. off. 2,16 tenens corpus Domini, qui cognitus est in fractione panis, tripartita -afractura suam sanctae Trinitati assignat
sacerdos hostiam
eqs. MLWAlbert.
M. miss. 3,21,1 p. 157
b,32 de -afractura ... illa
(sc. corporis Christi) et masticatione et contritione multa in sequentibus dicemus. 3
anat. i. q. ruptura (ossis) –
(Knochen-)Bruch: MLWAntidot. Lond. p. 20,34 facit
emplastrum et ad luxum et ad -afractura. MLWLex Baiuv. 4,10 si talis plaga vel -afractura (franc-franctura
P3) fuerit, ut exinde mancus sit. MLWAntidot. Glasg. p. 159,29 ad -asfracturas crurium vel brahiorum. p. 159,41 ad coxarum et tibiarum fraturas consolidare. MLWConstant. Afric. theor. 6,4 p. 26 b
r si ... ossibus accidat
separatio, dicitur -afractura. MLWRoger. Salern. chirurg. 1,116 cranei. MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,21 p. 151
G multoties vulnus carnis accidit cum -afractura.
persaepe. B
latius: 1
gener.: a
diruptio –
das Zerbrechen: MLWOtloh. admon. 8 (PL 146, 259
A) Deo ... non ... ignaro tantae -aefracturae
(sc. angelorum lapsorum et quasi vas in terram cadens fractorum). b
demolitio, destructio –
das Niederreißen, Abbruch: MLWChart. select. Waitz 17 p. 45,3 (dipl. Heinr.
V.) -asfracturas et combustiones domorum. MLWChart. civ. August. 36 ut cum -afractura muri ... capelle ianuam ipsis construerent
sorores competentem. MLWChron. Worm. p. 196,31 qui
(amici Eberhardi) ... edificia ... -isfracturis et incendiis devastarunt. c
laesio –
Beschädigung: MLWHerbord. Ott. 3,18 p. 181,7 -asfracturas basilice ... emendari fecit. MLWChart. Anhalt. II 249 p. 187,4 si -afractura pontis gravis accideret. MLWChart. Burgenl. II 149 p. 103,15 (dipl.) consideratis ... antiquis operum consumpcionibus et -isfracturis in ... castro nostro
eqs. al. 2
spec.: a
iur. i. q. effractura, invasio –
das Einbrechen, Eindringen (in): MLWBonif. epist. 73 p. 152,26 in istis peccatis ..., id est in stupratione ... nonnarum et -afractura monasteriorum. MLWConst. Melf. 1,44 latrocinia, magna furta, -efracture (fractores, fractiores
var. l.) domorum.
al. b
natur. i. q. repercussio, refractio –
Brechung: MLWAlbert.
M. animal. 1,422 lingua ... non posset sufficienter artare et constringere cannam ad vocis -amfracturam (
antea: modulationem) debitam. II
meton.: A
fragmen, fragmentum –
(Bruch-)Stück, Splitter: MLWPaul. Diac. Mett. p. 263,45 beatus Auctor ... praecepit easdem
(sc. tabulae marmoreae) -asfracturas sibi invicem copulari. MLWChron. Ved. p. 679,9 murorum -aefracturae terra deiectae. MLWAlbert.
M. veget. 6,40 ‘aperit
balsamum oppilationes, ulcera mundificat et extrahit ossium -asfracturas.’
al. B
tenor, linea fractionis –
Bruchlinie: MLWBalth. Fridol. 13 p. 238,27 recepit easdem
(sc. vasis) quatuor partiunculas et, sicut ipsa docuit -afractura, coniunxit in priorem statum fragmenta. MLWTheoph. sched. 2,30 cum pincello linies super -amfracturam
(sc. vasis) subtilem tractum. C
rima, fissura –
Spalte, Riss, Sprung: MLWWalahfr. Gall. 2,24 aqua per eandem -amfracturam (
antea: rimam) non defluxit. MLWTheoph. sched. 2,18 quod
(ferrum divisorium) cum canduerit ..., appone vitro ..., et mox apparebit initium -aefracturae.
al. v. et MLW
p. 449, 30.quassatum –
Bresche: MLWAnnal. Magd. a. 1147 p. 190,7 exercitus nostrae partis ad -amfracturam muri ... Sarracenos ... appetebant.
al. D
ulcus –
wunde Stelle: MLWRecept. Lauresh. 2,152 ad -amfracturam sive rupturam pellis. MLWVita Anselmi Luc. 80 non modicae scabiei -aefracturae ... domnae manus et corpus totum ... repleverant
eqs. MLWAlbert.
M. animal. 23,43 avis ... haec
(sc. aegithus) ... sedet in -isfracturis asini in dorso ... et pungit ulcera eius. E
exsartum, novale –
Rodung, Neubruch (pro nomine loci): MLWChart. Rhen. med. I 301 p. 352,36 (a. 1026) in his locis ...: Apula ..., F-isFracturis, Riuenacha. 333 p. 387,18 in Curmiringun et F-aFractura.
al. MLWChart. Turic. 939 nos ... concedimus ... quandam possessionem nostram Nova F-aFractura appellata
(sic). III
translate: A
violatio –
Verletzung: MLWActa imp. Winkelm. I 633 p. 512,5 (a. 1233) de -isfracturis treugarum emendandis.
expressius i. q. poena pacis, freda –
Friedensgeld, ‘Brüche’: MLWDipl. Otton. I. 348 p. 475,26 immunitatis -amfracturam illi
(episcopo), nobis vero bannum cogatur
comes exsolvere. B
detrimentum, iactura, damnum –
Einbuße, Verlust, Schaden: MLWAbbo Flor. calc. 3,31 solemus ... integritatem ei rei tribuere, quam nec -amfracturam nec scissuram nec diminutionem novimus habere. MLWConst. imp. II 444,19 qui
(exsecutores pacis) secundum statum personarum, dampnorum et -arumfracturarum ... ulcionem ... contra pacis violatores ... instaurabunt. MLWChart. Francof. 277 ne ... fratres in huiusmodi aliqualiter -amfracturam patiantur, dedimus ipsis presentem cedulam.
Antony