formula

formula, -ae f.script.:fur-: MLWMLWMLWMLWl. 39. 68. p. 412, 25.fom-: MLWl. 29.-mala: MLW p. 412, 62.-mola: MLWMLWMLWl. 68. p. 412, 26.c. gen. inhaerentiae: MLW p. 412, 50.sqq. al. forma – Form, Gestalt: I corpor.: A de rebus: 1 proprie: a in univ.: MLWAlcuin. epist. 170 p. 280,4 nos ... diminutionem lunaris -aeformulae ... intuentes eqs. MLWConc. Karol. app. 7 p. 833,3 fercula cum panis -isformulis (sim. MLWIoh. Mett. Ioh. 77). MLWEugen. Vulg. syll. 37,2,11 instar organici psalterii -aformula haec versuum paret, quod in modum deltę litterę est. al.huc spectare vid.: MLWOffic. Willig. p. 36,25 quod, si cecus (sc. sanabitur)? per confessoris Domini merita cecitatis pelletur nebula et oculorum fo<r>-amula gaudebit novae salutis percepisse gaudia (ci. Weber secundum ed. Volusii s. XVII. nunc deperditam; cf. et C. Will, Der Katholik 53/2. 1873. p. 721). b alleg.: MLWRup. Tuit. trin. 37,6 l. 281 dispertitarum -aeformulae linguarum divisiones significabant gratiarum. MLWSpec. virg. add. 84^a,2 constat cęlestis specula harum (sc. vivarum) petrarum -aformula, beatos quę significat, sanctos Dei quę tipicat. 2 meton.: a sella (in ecclesia posita), scabellum ad genuflectendum – (Kirchen-)Bank, (Chor-)Gestühl, Kniebank (de re v. MLW p. 392, 70): MLWEpist. var. I 33,5 inclinatorium, quod nos -amformulam dicimus; ... nec decrepitus sine -aformula genua flectere (sc. potest). MLWCatal. thes. Germ. 81,11 tapetia ... ad fu-asfurmulas xiiii. MLWConsuet. Trev. 2 abbas ... vadit ad locum suum surgens a -aformula eqs. 15 dum fratres super -asformulas incurvantur (21 p. 282,5). MLWWilh. Hirs. const. 1,21 p. 953^A pro signo -aeformulae praemisso ligni signo manum inanem extende ac sic procumbendi in terram facias signum. MLWChron. Lippold. 12 p. 554,19 letanias ... ad -asformulas celebrare. MLWChart. eccl. Erf. 424 p. 250,28sq. vicariis chori ... in maiori -aformula stantibus tres solidi, ministris vero in minori -aformula duo solidi ... dari debent. saepe. b simulacrum parvum, imago – kleine Statue, Figur, (Ab-)Bild: MLWHonor. August. eluc. 2,75 daemones ... -asformulas (antea: imaginem ... idola) intrabant et populum per responsa seducentes ludificabant. spec. p. 1003^A in quadam civitate quidam christianus -amformulam sanctae crucis habebat. MLWCatal. thes. Germ. 6,23 x -eformule angelorum argentee.de deo pagano: MLWThiofr. Willibr. II 2,153 non formavit deus te (sc. regem), sed formatum colis a te; vivis, non vivit; sentis, non -aformula sentit. c sigillum – Siegel: MLWChart. Lub. I 14 (dipl. a. 1213) presentem paginam -eformule nostre impressione relinquimus (sc. Waldemarus rex) communitam.c. gen. inhaerentiae: MLWDipl. Otton. II. 130 p. 147, 28 manu propria roborantes de -aformula sigilli nostri subter assignavimus (MLWChart. Carniol. II 363 p. 281,30 presentes [sc. litteras] duxi s. mei -aformula communiri). d caseus – Käse(laib): MLWFund. Mur. 28 p. 84,3 quicunque ... pecus suum in alius alpem minat, conswuetudo est, ut omne lac, quod sibi de peccoribus in duabus vicibus provenerit, vel ipsum lac vel -asformulas, quae inde fiunt, ... illi det. MLWGesta Lob. 18 p. 320,45 quatuor reliquis diebus xxv -asformulas casei (sc. villici fratribus praebeant). e massa, placenta – Kuchen (usu medic.): MLWPs. Hippocr. sang. 13 si sanguis est sicut sucus morae arboris ... et -aformula (fu-furmula, furmola codd.) sanguinis pusilla remanserit. B de anim.: 1 in univ.: MLWRhythm. I 81,18,4 murra mors Christi, gutta servilis -aformula (fort. spectat ad Vulg. Phil. 2,7), casia quoque sacramentum baptismi. MLWHerm. Augiens. hymn. 2,6^a,16 o flos virgineae virgae ... absque peccati naevo gestans -amformulam peccati (sim. MLWGodesc. Aquens. seq. 5,3^b,3). MLWWillir. cant. 7,4 p. 207,28 ⌊-aformula cervicis⌋ (cf. Vulg. cant. 7,4 collum) tibi sicut eburnea turris. MLWChron. reg. a. 1153 p. 90,36 (rec. II) sacerdos ... fossam aperuit et ⌊-amformulam infantuli⌋ (formam infantis rec. I) inveniens ... asportare voluit. al.per compar.: MLWMetell. peripar. 1,52 retro flexile causas versu dicimus ipsas, ut latebras cancri vestiget -aformula cancri. 2 creatura – Schöpfung, Geschöpf: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,102 gloria, Christe, tibi ..., qui facis, ut per te tua -aformula cursitet ad te. II incorpor.: A strictius de verbis, sonis, numeris conceptis (‘Form[el]’, ‘Schema’): 1 in univ.: a gener.: MLWAldh. ad Acirc. 6 p. 76,1 Symfosius poeta ... legitur ... singulas quasque propositionum -asformulas tribus versiculis terminasse. MLWManeg. ad Gebeh. 11 p. 333,27 quod raro de eius (sc. Gregorii papae) ore verbum ceciderit, in quo -aformula edificationis vel gratia christiane religionis defuerit. MLWGerhoh. in psalm. 37,8 p. 629,5 vocum, quas audivi, hausi -asformulas, quas etiam silens audio, cum vanas cantilenas recommemoro. al.fort. i. q. epitome (vitae) – viell.: ‘(biographische) Skizze’: MLWCaes. Heist. Elis. I praef. p. 344,14 quatinus eandem (sc. in quaternulo traditam) conversationis -amformulam redigere vellem in hystoriam. b philos.: MLWSyll. Bern. 5,180 idem (sc. enneas) vocatur ... perfectior, quod fit suis triade ducta -isformulis (cf. Mart. Cap. 7,741). 2 exemplum – Formular, (Prozess-)Formel: a usu communi: MLWForm. Marculfi 1,1 l. 3 qualiter <preceptiones> regales vel cartas paginsis, cui hinc furmola (-olaformola var. l.) haberae placuerit ..., scribantur. MLWTrad. Weiss. 158 l. 52 ut ..., si de rebus meis (sc. Heimonis) quodlibet rebus ipsorum (monachorum) commodius haberetur, per literarum -amformulam commutare deberemus. MLWForm. extrav. I 7^tit. -aformula citationis. MLWChart. Bund. 439 p. 338,5 post attestationes ... non sunt amplius testes recipiendi et in medio litis sacre -eformule non debent impetrari (cf. antea: litteras illas impetratas). al. b dictio, argumentum – Formulierung, Inhalt: MLWCosmas chron. 1,22 p. 43,9 que vidit soror Bolezlavi ..., fratri suo refert, ... literas ex parte apostolici sibi directas obtulit, quarum -aformula huiusmodi fuit: ‘eqs.’ MLWHonor. August. spec. praef. p. 815/16 brevem ... depinxi tabellam, ut, quibus non vacat immensitati ... egregii operis considerando diutius insistere, eos non pigeat ... huius tabellae aliquam -amformulam prospicere.fort. huc spectat: MLWCarm. in Sim. 6,80 (MG Lib. Lit. III p. 707) ante me silet regula et scripturarum -a;formula ante me silent canones eqs. c condicio – Bedingung: MLWChart. Raitenh. 247 (a. 1260) hec ... cessio et renuntiatio facta est sub tali -aformula pactionis, quod ... fratres ... dederunt vi talenta denariorum. d meton. i. q. charta, fides, confirmatio – Urkunde, (bestätigendes) Dokument: MLWLeg. Wisig. 2,1,30 p. 78^b,1 episcopo ... licitum erit iudicium ... emittere ita, ut, quid a iudice ipso perverse iudicatum ... extiterit, in speciali -aformula iudicii sui debeat adnotari. MLWDipl. Loth. III. 126 p. 215,41 -amformulam ... conscribi et sigillo nostro ... iussimus insigniri.c. gen. epexegetico vel inhaerentiae: MLWLeg. Wisig. 12,3,1 p. 430,17 si quis ... cuiuslibet erroris sectam ... corde tenuerit ..., ad episcopum ... se instruendum remittat, qualiter ab eo ... -amformulam recte institutionis accipiat. MLWDipl. Karoli III. 22 p. 38,3 genitor noster per sui praecepti -amformulam ... decrevisse dinoscitur (antea: per suorum praeceptorum paginas. inde 56 p. 97,20). MLWChart. Rhen. med. I 581 ut ... huius nostrę (sc. praepositi) veritatis -aformula melius constet. MLWChart. episc. Halb. 267 l. 31 si quis ... hanc nostre constitutionis -amformulam ... infringere temptaverit. MLWChart. Eichsf. 427 presentis scripti -amformulam inspecturis ... salutem. 3 praeceptum, regula – Vorschrift, Regel, Norm, Maßstab, ‘Schlüssel’: a gener.: MLWCapit. episc. I p. 219,1 non solum novi testamenti documenta sunt eandem -amformulam (-alamformalam var. l.) observandi, sed eqs. MLWCapit. reg. Franc. 169 p. 339^a,11 destinare decrevimus ... -amformulam canonicae institutionis. MLWHeito Wett. 23 vitae apostolicae -aformula (MLWCatal. biblioth. A IV 41 l. 177 libellus, qui dicitur -aformula v. honestę. I 75 p. 411,29). MLWDavid. compos. 3,46,4 sicut in priori -aformula novitiorum tractatum fuit. MLWEberh. Alem. labor. 194 sit tibi (sc. famulo) mandati -aformula grata mei (sc. artis grammaticae in prosop.). al.fort. huc spectat: MLWSedul. Scot. carm. II 57,20 sint perturbati, qui turbavere serenos, nec sileat silice -aformula iustitiae. b publ., iur., canon. i. q. edictum, pactio, conventum – Verordnung, Vereinbarung, Abmachung, Bestimmung: MLWConc. Karol. A 20 p. 173,28 iuxta ... apostolicam regulam et canonicae -aeformulae celeberrimas sanctiones. MLWDipl. Karoli III. 83 p. 135,3 petitionem ... ad effectum perducere iussimus presentis paginę -amformulam inscribi precipientes. MLWWibald. epist. 126 p. 200,33 propter institutae fraternitatis -amformulam inter Stabulense et Corbeiense monasterium. MLWChart. episc. Halb. 307 l. 24 nostre actionis -aformula scripto commendata. MLWChart. Burgenl. 265 p. 189,1 redditionis -aformula. al. c math. et geom. i. q. ratio (computandi sim.) – (Rechen-)‘Formel’: MLWPs. Boeth. geom. 367 ut animus lectoris ad enodatioris intelligentiae accessum ... perducatur, huius descriptionem -aeformulae subiecimus. MLWCatal. biblioth. Becker 13,21 de -isformulis arithmeticae artis. MLWAnon. ad Ragimb. p. 535,24 huius ... designationem -aeformulae paululum libet intueri omnesque partes eius sub numeri quantitate in unum colligere.de abaco: MLWPs. Boeth. geom. 449 Pythagorici ... descripserunt sibi quandam -amformulam, quam ob honorem sui praeceptoris mensam Pythagoream nominabant (sim. 455). d gramm. et rhet.: α usu communi: MLWAldh. ad Acirc. 116 p. 160,26 arsis et thesis qua divisionum -aformula dirimuntur (sim. 119 p. 163,29. 120 p. 168,28). 120 p. 166,1 da tertiae coniugationis -asformulas (antea: da secundae coniugationis exempla). 130 p. 178,14 quae ... quintae fuerint (sc. declinationis), ad tetraptotam -amformulam rediguntur.huc spectare vid.: MLWPaulin. Aquil. carm. 1 epil. l. 23 cave (sc. frater) ..., ne ... per incuriam extensa linea violento directo obductu a sui rectitudinis statu incurvari deformata -aformula conpellantur (sc. superflua quaedam carminis; cf. antea: normula). β de genere versus (‘Versform’, ‘-muster’): MLWColumb. epist. 10,117 nova forsan esse videtur ista legenti -aformula versus. MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 85,25 versibus istis, quas ... protulisse visus es, nequaquam omnes ... regulae liquido patuerunt, sed tantum tres -aeformulae, id est eqs. 133 p. 183,3 -asformulas peonis primi ... nullatenus comperendinabo. ibid. iterum. MLWEpist. Aldh. 2 p. 496,30 quorum (carminum) primum ... pedestri ... regula enucleate trutinatum et in lxx coaequantium vorsuum -asformulas ... divisum. γ de parte rhetorices q. e. pronuntiatio (cf. Lausberg, Rhetorik § 255): MLWWalahfr. carm. 10,5 pars est rhetoricae sollers inventio prima; ... explet ... ornatum dicentis -aformula quintum. e mus. i. q. modus et modulatio cantus, μέλος – (Melodie-)Formel, (Muster-)Melodie: α usu communi: MLWAurel. Reom. mus. 19,8 en figura melodie, sicut subiectarum notarum demonstrat -a:formula NONAN NOEANE. MLWOdo Aret. ton. A praef. p. 248^a -asformulas, quas vobis ad cantandum scribere procuravi. MLWPs. Odo Clun. dial. prol. 9 (ArchMusWiss. 18. 1971. p. 139) quatenus ... antiphonarium cum tonorum -isformulis describeretur. MLWIoh. Afflig. mus. 11,26 cantiunculas quasdam ..., quas ... aptitudines sive -asformulas modorum appellare possumus. al. β de differentiis: MLWOdo Aret. ton. B p. 57,3 protus decem habet regulares -asformulas, id est sex praepositivas et tres appositivas unamque subpositivam. ibid. al. γ ?in imag.: MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 230,29 in altum elevans erectum (sc. hominem) stare iussit (sc. creator), origini sue continua observatione reminiscende - nichilominus in qualibet exigua -aformula consonantibus Musarum choreis ordinatum eqs. 4 descriptio, figura – Zeichnung, Abbildung, Darstellung, Skizze: a gener.: MLWAlcuin. epist. 155 p. 251,7 figurae -amformulam post huius epistolae textum ponere melius aestimavi quam eqs. (sim. p. 253,2). MLWHonor. August. imag. prol. p. 48 poscis a me ..., ut ... totius orbis tibi depingi (sic) -amformulam, in qua eqs. b geom.: MLWGerb. geom. 4,6 quod (sc. angulum acutum interiorem includere) in subiecta -aformula rectilinea ... liquido ... ostenditur hoc modo: eqs. (sim. 5,9). 5 tabula – Liste, Tabelle: MLWGerb. (?) astrolab. 3 haec sunt illarum (horarum) nomina arabica, quae subtus vides -aeformulae inscripta: eqs. MLWFortolf. rhythmimach. 183 eodem modo fac de reliquis speciebus multiplicis, et unaquaeque tibi alteram repraesentabit; quarum omnium -asformulas annotavimus hoc modo: eqs. B latius: 1 exemplar, τύπος – Ur-, Vorbild, Muster, Art: MLWColumb. epist. 11,44 absit tibi amare huius -amformulam vitae (sim. MLWAlcuin. epist. 67 p. 111,27. al.). MLWAldh. ad Acirc. 2 p. 65,10 ne priscae legis ... -aformula uter (postea: praeterita saeculorum exemplaria). MLWPaulin. Aquil. Laz. 54,4 (MGPoet. VI p. 217) Martha fidei ostentat typum, ... spei -amformulam Maria certo tenet pectore. MLWEmbr. Mahum. 526 (Coll. Latomus 52. 1962. p. 69) medius procerum stabat Magus, confusio rerum, hostis iusticie, ⌊-aformula nequitie⌋ (confuscio patrie var. l.). MLWChron. Merseb. 2 p. 169,36 (vs.) hii (sc. qui sedem, i. ecclesiam, reparaverant) pietatis erant -aformula (cf. 5 p. 178,26 quod Hagono frater ... puer istius coenobii datus sit -aeformulae [fo’mle’ 1], qui eqs.). 2 effigies – Abbild: MLWAlcuin. carm. 1,1087 vir pietate, fide, meritis et mente Iohannes, pontificalis apex, priscorum -aformula patrum. MLWOtloh. carm. 12 p. 273^A studium carnis nihil est nisi -aformula mortis. MLWHeinr. August. planct. 1882 ingluvie (sc. ciborum) vomitus ructus venit atque screatus; talibus efficitur latrinae -aformula guttur. MLWArno Reichersb. scut. p. 1504^D haec (sc. tonsurae) coelestis numismatis -aformula semel in nobis (sc. monachis) bene coepta, ne eqs. ibid. iterum.Fiedler