firmus

firmus, -a, um.script. et form.:fer-: MLWMLW p. 279, 49. 50. al.for-: MLWMLWMLWl. 23. p. 279, 70. 280, 30.fim-: MLWMLWl. 49. p. 279, 37.superl. -isse-: MLWDipl. Karoli M. 102 p. 147,21.nom. sg. -is: MLWMLW p. 279, 66. 280, 9.?indecl. -a: MLW p. 279, 17.struct. c. ?gen.: MLWl. 19.firmiter confunditur c. fortiter: MLW p. 281, 24. validus, pollens, solidus, stabilis – stark, kräftig, fest: I gener.: A spectat ad homines (aves: MLWl. 17): 1 corpor.: MLWPoeta Saxo 5,334 corpore robusto fuit ipse (Karolus), ... incessu -usfirmus, vividus atque agilis. MLWHrotsv. Dion. 231 caput brachiis portans proprium bene -isfirmis. MLWAlfan. premn. phys. 4,7 p. 60 ut ex his, quae magis sunt terrestria ..., -iorafirmiora (PG 40,609^A στερεώτερα) fierent membra. saepe.de avibus i. q. robustus, valens (ad volandum) – widerstandsfähig, (flug)tüchtig: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 42,25 si ... iste (aves), que transierunt, nidificarent illic, prius instaret tempus reditus, quam filii essent -ifirmi. p. 59,15. ibid. al. 2 incorpor. vel spirit. de indole, moribus, natura: a in univ.: MLWTit. metr. I 1,5,23 alloquio clarus, vita sed clarior alma, -usfirmus amicitiae (?pro amicitiā), cunctis caritate fidelis (de homine sepulto). MLWRimb. Anscar. 11 p. 32,35 Herigarius ... in fide catholica -issimusfirmissimus extitit. MLWHraban. carm. 13,8 iustitiae cultor ..., -usfirmus in officiis (de episcopo). MLWNadda Cyriac. I 11,3 presbiter ille, qui postmodum -usfirmus (fo-formus var. l.) socius fiebat. saepe.adde: MLWAgius vita Hath. 22 corpus paulatim deficere coepit, et tamen mens coelo intenta -afirma durabat. b constans, animosus – standhaft, mutig: MLWWalahfr. Blaithm. 127 quidam (sc. sociorum) sub pectore -ofirmo sacrilegas spectare manus ... gaudebant mente serena (cf. Verg. Aen. 6,261). MLWEupolemius 2,378 regis pubes armata videri ... poterat ..., unius verique Dei -issimafirmissima cultrix. MLWCarm. de Frid. I. imp. 2183 rex ... viros bello ... evincere certat; illi autem ... -afirma se mente tueri ... sperantes eqs. (2411. 2738. al.). al.atrox, pervicax – unbeugsam, hartnäckig: MLWCarm. Cantabr. A 19,7 tunc stetit al thiu sprakha sub -ofirmo Heinriche (de re cf. ZDtAlt. 84. 1952/53. p. 276). MLWThietm. chron. 8,33 qui (nuntii) ... hostem -issimumfirmissimum ac invincibilem fieri (sc. Bolezlavum) intimarent (sc. imperatori). B spectat ad res: 1 corpor. (praevalente respectu stabilitatis, soliditatis): a proprie: MLWBeda hist. eccl. 1,12 p. 27,20 murum a mari ad mare recto tramite ... -ofirmo de lapide conlocarunt Romani. MLWHrotsv. gest. 520 ut ... peteret domina muris urbem structam bene -isfirmis. MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,39 pone (sc. gladiator) tuis -issimafirmissima cingula lumbis (cf. Vulg. Iob 38,3; v. et notam ed.). MLWTheoph. sched. 3,31 p. 83,24 eductum ... vas ab igne ... lavabis, et si -ifirmi sunt clavi eqs. MLWChart. Wirt. II app. 1 p. 407,31 circa domum -amfirmam. MLWAlbert. M. animal. 1,316 hoc (par musculorum) ... non movet, quando ipsa iunctura est in se -afirma. al. b in imag., per compar., alleg.: MLWAldh. virg. I 60 p. 321,10 constructis prosae parietibus cum tegulis trochaicis ... metrorum imbricibus -issimumfirmissimum (fim-fimus var. l.) culmen ... imponam. MLWLiutg. Greg. 7 p. 73,14 non potuerunt venti diabolicae temptationis eam (domum) movere, quia ... fundata erat supra -amfirmam petram, quae petra erat Christus. MLWTrad. Patav. 31 (a. 789) haec carta sit -iorfirmior ferro conexa et veris vinculis ligata omni tempore. MLWHraban. carm. 11,24 mundi lux accensaque lucerna es (sc. pontifex), urbs -afirma eqs. MLWIdung. Pruf. dial. 1,133 abbas ille (sc. s. Bernhardus) ... ordinis magnum decus et -issimafirmissima columpna fuit (spectat ad Vulg. Gal. 2,9). al. 2 incorpor. vel spirit.: a in univ.: MLWLex Baiuv. 1,6 quantum durius solverit (sc. fur rerum ecclesiae), tantum -iorfirmior erit pax ecclesiae (MLWAnnal. Xant. a. 842 in pace, tamen non -afirma. saepe). MLWCand. Fuld. Eigil. II 13,20 sub foedere -ofirmo (MLWEinh. Karol. 16 p. 20,3 foedus -issimumfirmissimum statuit. MLWPoeta Saxo 4,84 se f. iungere -ofirmo. al.). MLWWalahfr. carm. 76,22 nec te -afirma fides, nec te dilectio linquat (MLWGerh. August. Udalr. 1,15 l. 59 -afirma fide confortatus. al.). MLWAgius epic. Hath. 367 -afirma ratione. MLWAnnal. Xant. a. 834 fide facta ... tamen non -afirma (MLWGerh. August. Udalr. 1,10 capit. p. 76 quam -afirma f. cum imperatore permansit. al.). persaepe. b potens, amplus, grandis – mächtig, bedeutend, wichtig: MLWConst. Constant. 267 civitates ... contradentes (sc. imperator) ... pontificum potestati et ditioni -afirma imperiali censura. MLWDipl. Otton. I. 405 p. 552,5 abbas ... dicebat se ... infulas esse adeptum ... consensu omnium monachorum ... et, quod erat -iusfirmius, summi benedictione pontificis. MLWManeg. c. Wolfh. p. 98,4 perit fides ..., -issimumfirmissimum argumentum futurorum bonorum, et succedit perfidia. al. c certus, exploratus, authenticus – zuverlässig, gewiss, glaubwürdig: MLWHraban. epist. 39 p. 477,37 doctores ... inveniuntur ... patrum dictis suas sententias roborare ...; quo certiora ac -iorafirmiora ... ea (opuscula) esse considerant. MLWPs. Alcuin. mus. p. 26^b,21 libros antiquissimos atque -osfirmos authenticos vocamus. MLWAlfan. premn. phys. 3,29 p. 57 -afirma (PG 40,604^A ἰσχυραί) ... sunt nobis inimicorum testimonia. al.locut. -umfirmum tenere i. q. pro certo habere – für gewiss, sicher halten: MLWGerb. epist. math. II 11 nisi ... -umfirmum teneretis (sc. lectores) ac fixum vim numerorum ... in se omnium rerum continere primordia eqs. MLWHonor. III. registr. 128 p. 94,19 tenere insuper -umfirmum debes, quod eqs. (cf. MLWl. 53.sqq.) d inconcussus – unerschütterlich: MLWHugeb. Wynneb. 8 p. 113,19 ut secundum scripturam ‘in ore duorum vel trium’ (sc. testium) -afirma (sic) staret consilium (spectat ad Vulg. Matth. 18,16). MLWWett. Gall. 29 p. 273,22 tractans utilitatem plurimorum in semet ipso frangebat, quod diebus suis -umfirmum se habere posse sperabat. MLWGodesc. Saxo theol. 21 p. 289,10 multo magis mihi placet sensus et sententia nostra quam sua (sc. Hieronymi), quia profecto non est -afirma.obligatorius – verbindlich: MLWHrotsv. gest. 222 se promisit frater regis fore promptum, votis ac -isfirmis hoc confirmaverat orsis. e determinatus, definitivus – bestimmt: MLWAlbert. M. animal. 16,137 id, quod generatum est, -amfirmam habet mixtionem ex utroque (sc. animali coeunte). metaph. 4,2,6 p. 183,2 cum negatio dicat non esse, quod non est, et non sequatur ad eam affirmatio, tunc ‘non-esse erit -umfirmum (p. 1008^a,17 βέβαιον)’ et intransmutabile in esse. ibid. al. II publ., iur., canon.: A praevalente respectu securitatis i. q. integer, securus – unangefochten, unbeeinträchtigt: MLWTrad. Scheftl. 2 (a. 776) totum ... trado ad ęcclesiam ..., ubi sit -umfirmum nullo contradicente. MLWTrad. Frising. 95 p. 114,5 ut canonicae ad ipsum locum oboedientes permaneamus -ifirmi et stabiles. MLWForm. Sal. Merk. 66 p. 263,28 melius est per epistola quam per hominem mandatum, quia inde -iorfirmior (sic) sumus. MLWForm. Patav. 6 p. 459,36 ut idem locus (i. coenobium) deinceps -iorfirmior (fim-fimus cod.) futuris temporibus habeatur. MLWLex fam. Worm. 2 cuicumque ex familia mansum illum dederit minister loci, hic postea -usfirmus haeres erit. MLWChart. Pomm. 589 omnibus ad civitatem nostram venire volentibus ... -umfirmum ducatum et liberum prestamus (sc. dux). al. B praevalente respectu auctoritatis, dicionis, legitimae potentiae i. q. ratus, confirmatus (iuridiciali modo), obligans – gültig, rechtskräftig, (rechtlich) gesichert, bindend: 1 spectat ad negotia agenda vel peracta: a in univ.: MLWLex Baiuv. 16,2 per cartam aut per testes conprobetur -afirma emptio (16,3). MLWTrad. Patav. 5^a p. 6,16 (a. 754) haec donatio a me facta omni tempore -afirma permaneat (15 p. 14,23 traditio. MLWChart. Sangall. A 40 seat donatio ferma ...; presens ec gartola homni tempore ferma et inlisa permaniat. saepe in formula corroborationis). MLWTrad. Corb. 30 si filios habuerit Tiadde, irrita erit traditio; sin autem -afirma permaneat eqs. saepe. b locut.: α -umfirmum habere i. q. observare, ratum habere – beachten, bestätigen, für gültig halten: MLWCod. Wang. Trident. 62 p. 663,32sqq. (a. 1210) episcopus noluit -umfirmum habere: dacionem seu cessionem vel societatem, quam ... Odolricus fecit ...; item ... episcopus noluit -umfirmum habere, si eqs. al. MLWChart. Tirol. notar. I 22^a p. 11,1 quicquid ... Arnoldus in predictis omnibus fecerit ..., -umfirmum habere promisit episcopus. β per -amfirmam manum, sub manu -afirma i. q. astipulatione per manum facta – vertraglich: MLWTrad. Weiss. 100 p. 304,26 (a. 788) quicquid conquirere potui (sc. Hildolfus) ..., per -amfirmam manum ... tradidi sub presentia testium, ut eqs. MLWHariulf. chron. 4,21 p. 233,28 quam (terram) tenebat Agenardus solummodo in vita sua sub manu -afirma cum redditione census. 2 spectat ad iura, potestatem sim.: a in univ.: MLWLeg. Lang. p. 129,15 -isfirmis (-afirma, firmiter, -usfirmus var. l.; cf. MLW p. 280, 9) ei (sc. manumisso) sua permaneat libertas. MLWChart. Fuld. B 18 p. 36,12 ut ... possidendi ... liberam ac -issimamfirmissimam ... habeant (sc. emptores) potestatem (MLWChart. Sangall. A 138 liperam ac formissimam abiant ... p. al.). MLWDipl. Ludow. Germ. 16 p. 19,41 hoc (i. commutationes) in postmodum iure -issimofirmissimo mansurum esse volumus. MLWChart. Westph. VII 671 Godescalco militi ... curiam ... in feodo -ofirmo, quod teutonice dicitur recht len, porrexi. al.adde: MLWPass. Kil. I 5 quoscumque sua convertere potuisset doctrina, libera adque -issimafirmissima hoc faceret Kilianus potestate. b -afirma aetas i. q. virilitas – Mannesalter, Volljährigkeit: MLWLeg. Burgund. Rom. 14,5 quod, si pater apud hostes est et filius ⌊-amfirmam etatem habuerit⌋ (firmitate fuerit var. l.), contractus eius legitimus iudicetur. 3 usu vario: a in univ.: MLWLeg. Lang. p. 131,15 hoc ... capitulum amodo statuimus, ut -isfirmis (-umfirmum, -usfirmus var. l.; cf. MLW p. 279, 66) sit. MLWDipl. Heinr. II. 210 p. 247,40 de forestis ... tam -amfirmam ... facimus roborationem, ut eqs. MLWChart. Ital. Ficker 165 p. 207,9 ut hec ... dicta semper in omnibus -afirma habeantur. MLWChart. scrin. Col. A I 6 p. 283,41 hec -afirma erunt, si predictus Theodericus de partibus transmarinis non revertitur. saepe. b de ipsis chartis: MLWChart. Mog. A I 111 p. 57,20 (a. 810) ego ... abbas ... dono ..., quantumcumque ... per chartas -asfirmas inveni eqs. c de finibus i. q. definitus, defixus – (verbindlich) festgelegt, unverrückbar: MLWDipl. Karoli M. 245 p. 346,31 (spur. s. X.) hos terminos ... -osfirmos et intransibiles circumscribi iussimus. III milit.: A in univ.: MLWPoeta Saxo 2,164 fido -oquefirmoque relicto pręsidio iuvenes ... acres assumpsit Karolus secum. MLWThietm. chron. 7,65 suos ... milites apud nos -afirma detentos custodia ... relaxari peciit Liudulfus. al.adde: MLWAdalb. Magd. chron. a. 939 p. 160,26 castellum ... -afirma undique obsidione circumdedit rex. B de munitionibus sim. i. q. bene munitus, armatus – wohlbefestigt, -bewehrt: MLWRimb. Anscar. 19 p. 42,8 quia civitas ipsa non multum -afirma erat eqs. MLWPoeta Saxo 2,257 -afirma se clausit dux in urbe Salerno. MLWWipo gest. 12 p. 33,21 castella et munitiones -issimasfirmissimas dissipavit rex (MLWAnnal. Plac. a. 1246 p. 492,52 formissimis munitionibus). saepe. IV t. t. mus. cantus -usfirmus i. q. cantus planus – einstimmiger Choralgesang (de re v. LexMusLat. I. p. 395sq. et H. Riemann, Musiklexikon, Sachteil. ¹²1967. p. 145): MLWHier. Mor. mus. 25 p. 179,27 quoniam ... factus ... -usfirmus sive planus ... cantus potest considerari dupliciter eqs. MLWAnon. pos. disc. p. 191,1 super quamlibet notam -ifirmi cantus ad minus duae notae ... proferri debent. MLWSalimb. chron. a. 1247 p. 182,2 sciebat frater Henricus ... cantus pulcherrimos ... invenire, tam modulatos, id est fractos, quam -osfirmos. p. 183,14 in utroque cantu, scilicet -ofirmo et fracto. al.