Eintrag · Mittellateinisches Wb.
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 1
- Verweise raus
- 0
exsupero (exu-), -avi, -atum, -areexsuperare.MLWpartic. MLWperf. MLWabl. MLWsg. m. -tu: MLWl. 58.confunditur MLWc. exuberare: MLWl. 38. 69. p. 1724, 1. 9. 1 trans.: a praecellere, antecedere — übertreffen, überragen: α in univ.: MLWPaul. Diac. carm. 6,8 o puerile decus ... -ansexsuperans ... senes (de MLWs. Benedicto). MLWSmar. carm. 1,1,3,9 sanctior -atexsuperat sanctum, sanctissimus ambos. MLWWalahfr. carm. 89,3,20 habet decimus plura agmina septimus ille (annus), octavum decimum viribus -ansexsuperans (exuberans MLWvar. l.). MLWal. β excedere, transgredi — überschreiten, hinausgehen (über): MLWCarm. Sangall. II 6,5,1,1 -antexsuperant (sc. paginae conscriptae, ut MLWvid.) auri precium seu topaziorum, hic Augustinus quod parat (cf. notam MLWed.). MLWVisio Godesc. B 24,1 cum claritas ... et felicitas beatorum, quos ibi vidi, omnem humanum visum et intellectum -etexsuperet.MLWmath.: MLWGerb. epist. math. I 1,2,2 p. 15,4 (rec. A) quod ... -atexsuperat secundas (sc. partes), tertias, quartas, quintas, aggregabis et, si multipliciores sunt divisore, eadem regula diminuentur. MLWMathem. var. Bubnov p. 265,25 quod -atexsuperat ipsas tertias, id est unitatem sepositam, aggrega in decenis. γ in arte venatoria i. q. (volando in altum) supergredi — ‘übersteigen’: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 4 p. 106,17 cum exurgerent (exurgeret MLWed.) falcones, ut eam (gruem) -rentexsuperarent, grus poterit ipsos ledere cum pedibus. 5 p. 135,6. MLWibid. MLWal. b superare, (e)vincere — überwinden, bezwingen, besiegen: α in univ.: MLWPoeta Saxo 5,227 potuit Karolus virtutibus exu-are ferreque ... cuncta pericla. MLWThietm. chron. 7,16 ad -andamexsuperandam hostis ... contumatiam. MLWEupolemius 2,387 ruit amnis vehemens tumidoque repagula fluctu exu-ans ... viam parat ipse sibi. MLWal. β praevalente sensu debellandi: MLWForm. Marculfi 2,42 Christus ... victor ... de -tu (de -toexsuperato, ex desuperatu MLWvar. l.) hoste triumphans MLWeqs. MLWNotker. Balb. gest. 2,6 p. 55,4 sapiens ille Francigena vanissima Hellade ... -taexsuperata victor ... in patriam suam reversus est. MLWThietm. chron. 3 prol. 16 (vs.) congressi mutuo ceciderunt ... duello ex nostris multi Saracenis exu-ti (MLWChron. Thietm. -tiexsuperati). MLWal. γ praevalente sensu emetiendi: MLWAlbert. Aquens. hist. 1,6 p. 275,23 Walterus ... fugitivus silvas Bulgarorum per dies octo -ansexsuperans MLWeqs. MLWGesta Halb. p. 106,4 Lotharius rex ... Ytalia cursu -taexsuperata cum exercitu ... Romam venit.adde: MLWWandalb. creat. mund. 114 grandes modicique pisces saltibus undas squamisque exu-antes (exuberantes MLWvar. l.). 2 intrans.: a praeponderare, praevalere, praeeminere, excellere — überwiegen, vorherrschen, überlegen sein, hervorragen: α gener.: MLWGerh. August. Udalr. 1,28 MLWl. 251 librorum magnam scientiam habebat suavique colloquio ... valde congrue exuberabat (-batexsuperabat MLWvar. l.).MLWc. sensu profluendi, abundandi (‘überlaufen’): MLWEgbert. fec. rat. 1,270 cum liquor -atexsuperat pleno, de margine manat. β natur.: MLWUrso element. 8 p. 194,25 si aqua secundum inferiora sui et terra secundum inferiora sui in commixtione dominium obtineant, subiectum erit frigidum ...; si autem aqua secundum inferiora sui et terra secundum superiora sui exu-et MLWeqs. b superesse — übrigsein, übrigbleiben (usu math.): MLWHerig. reg. 2,12 si quid -atexsuperat (exu-at, exuberat MLWvar. l.) de dividendo ..., si quid, inquam, semotim et proprio loco servatum sit MLWeqs.huc spectare MLWvid.: MLWGerb. epist. math. I 1,2,6 p. 21,28 sicut in centenis ..., quod ab uno -atexsuperat, per denominationem totius summae multiplicatur. MLWMathem. var. Bubnov p. 266,2. Konstanciak
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateinexsupero
Mittellateinisches Wb.
exsupero (exu-) , -avi, -atum , -are exsuperare . partic. perf. abl. sg. m. -tu: l. 58 . confunditur c. exuberare: l. 38…
Verweisungsnetz
2 Knoten, 1 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Kompositum 1
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit exsupero
0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
Keine Komposita gefunden — exsupero kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „exsupero". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 12. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/exsupero/mlw
- MLA
-
Cotta, Marcel. „exsupero". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/exsupero/mlw. Abgerufen 12. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „exsupero". lautwandel.de. Zugegriffen 12. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/exsupero/mlw.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_exsupero_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„exsupero"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/exsupero/mlw}, urldate = {2026-05-12}, }