Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
erdgalla sw. f.
sw. f., mhd. ertgalle, nhd. erdgalle; mnd. ērtgalle; ae. eorþgealla m. — Graff IV,180.
erd-gall-: nom. sg. -a Gl 3,495,27. 592 Anm. 1; -e 540,36. 592,24. 596,3; -] 102,32 (SH A, clm 23 796, 15. Jh.). — erth-galla: nom. sg. Gl 5,42,21 (eth-). — ert-gall-: nom. sg. -a Gl 3,50,35. 102,29 (SH A, 7 Hss.). 172,18 (SH A, Anhang a). 198,13 (SH B). 479,35. 4,365,30. 5,35,40 (SH A); -e 3,102,31 (SH A). 324,12 (SH f). 479,35. 540,35. 4,183,41. 366,14 (lat. abl.); -] 3,519,1 (clm 9607, 14. Jh.).
art-galle: nom. sg. Gl 3,198,13 (SH B, Brix. Bll., 12. Jh., wohl verschr.).
Mit prothetischem h: hert-galle: nom. sg. Gl 3,50,35.
Mit d-Schwund in der Fuge (vgl. Gröger, § 126,2 c γ): er-gall-: nom. sg. -a Gl 3,102,31 (SH A, Einsiedeln 364, 13. Jh.); -e 514,47 (clm 14 584, 14. Jh.). 680,47 (Innsbruck 711, 13. Jh.). 1) Erdgalle, Tausendgüldenkraut, Erythraea centaurium L., vgl. Fischer, Pfl. S. 268, Marzell, Wb. 2,323 f., Hegi V,3,1969: ertgalla centauria Gl 3,50,35. 479,35. 514,47. 519,1. 680,47. 5,42,21. centauria maior 3,102,29. 172,18. 198,13. 324,12. 592 Anm. 1. 5,35,40. centauria maior, fel terrae 3,495,27. centauria minor i. ertgalle fel terrae i. febrifuga metere 3,540,35. erdgalle centaurea (Hs. De centauria) [Macer Flor. LIII, Überschr.] 592,24. 4,366,14. aurine ł erdgalle [sunt] centauriae [species, maiorque minorque, Macer Flor. LIII,1] 3,596,3. ertgalle centaurea herba 4,183,41. 2) übertr. auf Pfriemenkraut, Gertenkraut, Ferula communis, L., (vgl. Marzell, Wb. 2,423 f. u. Georges, Handwb.11 1,2735 s. v. ferula u. 2,1094 s. v. narthēcia): ertgalla narthecis (Hs. narticus) [,hoc est ferulae suci drachma I. in vino alvum movet et venena excludit, Dynam. 455, 113] Gl 4,365,30.