lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

duplum

nhd. bis lat. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

LmL
Anchors
7 in 6 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
5

Eintrag · Lex. musicum Latinum

duplum

Bd. 1, Sp. 1103
duplum -i n. (et -i m.) 1. Oktave 2. zweite Stimme 3. zweistimmiger Satz 1. octave 2. second voice 3. two-voice composition 1 Oktave octave [s.IX] LmLScol. ench. 3, 533: medietas (sc. chordae) duplum sonet, quarta pars quadruplum. LmLAlia mus. 16 p. 107: unus duplus, hoc est una diapason, octo vocibus pollens. [s.XI] LmLFrut. brev. 4 p. 43: Quod vero illi duplum, isti vocant diapason. [s.XIII] LmLDisc. Quicumque II 1, 1: Quicumque bene et secure discantare voluerit, primo oportet scire, quid sit quintum et quid duplum. Quintum est quinta vox; duplum octava. LmLDisc. Quicumque II 1, 5: Et tantum valet dyapente quantum quintum et dyapason quantum duplum. Debemus etiam scire, quod primus gradus de cantu est Gammaut, et capit suum quintum in ⋅D⋅solre et duplum suum in ⋅G⋅solreut gravi. LmLDisc. Quicumque II 1, 7-19. LmLDisc. Quicumque II 2, 6: debemus incipere in duplo et descendere in quintum. LmLDisc. Quicumque II 3, 2. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 264, 30: dyapason (glo.: id est duplum). LmLTrad. Franc. V 1-9. LmLTrad. Franc. V 16: Quando tres notae vel quatuor vel plures descendunt una post aliam, omnes possunt esse in quinto praeter ultimam, quae debet esse in duplo. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 3, 3, 4: in duplo incipere manifestum est oportere aut in triplo aut in quadruplo aut sesqualtero. LmLIac. Leod. spec. 4, 50, 4: Sexta, scilicet tonus dum diapente, petit duplum (pro duplam?) vel quintam. LmLPetr. Palm. p. 511: Diapason est quaedam alia species discantus, quae alias duplum vel octava nuncupatur. LmLQuat. princ. 4, 2, 24-40. 2 zweite Stimme (eines drei- oder vierstimmigen Satzes der Notre-Dame-Epoche) second voice (of a three- or four-voice composition from the Notre Dame era) [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 2 p. 210, 11: duplo (glo.: id est secundo cantu). LmLAnon. Emmeram. 2 p. 226, 14: Nota igitur, quod semibreves inaequales per pausulas in diversis cantibus positas hoquetando debent sic artificialiter ordinari, scilicet quod minor semibrevis et sua pausula sint in triplo, maior autem et sua pausula sint in duplo, id est secundo cantu. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 228, 20 - p. 232, 22. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 274, 37 - 276, 16. LmLAnon. Couss. IV p. 77, 20: Et sic propositis duobus melis concordantibus addimus tertium melum sic, et vocatur triplum ab aliquibus sicut secundus cantus duplum et tenor primum. LmLAnon. Couss. IV p. 77, 24. LmLAnon. Couss. IV p. 79, 4 - 83, 11 passim. LmLAnon. Couss. IV p. 81, 10: si duplum ascendat, triplum descendit. LmLIoh. Groch. 188. LmLIoh. Groch. 194: Duplum vero est <cantus>, qui <supra> tenorem minutam facit abscisionem et cum eo aliquoties in diapente consonat et aliquando in diapason proportione. LmLIoh. Groch. 202. [] 3 zweistimmiger Satz two-voice composition [s.XIII] LmLAnon. Couss. IV p. 70, 27: ‚organum‘ verbum aequivocum est. Quandoque dicitur organum purum, ut in „Iudea et Ierusalem“ in duplo. LmLAnon. Couss. IV p. 82, 16: Est et aliud volumen de duplicibus conductis habentibus caudas ut „Ave Maria“ antiquum in duplo. LmLAnon. Couss. IV p. 82, 21. [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 60: Rundelus est cantus mensuralis solum per duplum vadens, in quo discantus cum dulci proporcione occurrit suo tenori. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 61: Rotulum est cantus mensuralis per dupplum aut triplum cantibilis sine tenore, in quo cantantes ponunt tres choros. LmLCompos. Cum igitur pr. 9: In prima quidem dicam de composicione duarum vocum, in secunda de composicione trium vocum, in tercia de composicione quatuor vocum. Et iste composiciones nominabuntur in presenti dupla, tripla, quadrupla, ut patebit. LmLCompos. Cum igitur 1, 1: Quantum ad primum est notandum, quod volens componere duplum, hunc servet modum. Primo consideret, in quo tono velit componere illud duplum, ubi advertendum, quod in quatuor tonis bene melodisant dupla, scilicet in tercio, quarto, quinto et sexto tonis, licet in aliis quatuor similiter possit fieri, tamen non ita dulciter. LmLCompos. Cum igitur 1, 5: sciendum, quod dupla dulcius melodisant in tempore imperfecto quam perfecto, similiter minori prolacione quam maiori, cum tamen utrumque potest stare. LmLCompos. Cum igitur 1, 6-7. LmLCompos. Cum igitur 1, 21: et erunt due voces, id est duplum, scilicet tenor et discantus. LmLCompos. Cum igitur 1, 29. LmLCompos. Cum igitur 2, 11. LmLCompos. Cum igitur 2, 21-29. LmLCompos. Cum igitur 3, 7-14.
4429 Zeichen · 149 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    DUPLUMn.

    Grimm Neubearbeitung (1965–)

    DUPLUM n. fremdwort nach lat. duplum n. häufig in der verbindung in duplo. 1 doppelte summe, doppelte menge: 1571 ( es s…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Duplum

    Goethe-Wörterbuch

    Duplum vereinzelt -pp-; auch dt flektiert 1 Zweitschrift, Kopie Unterschrift des D-s unsres Contractes Tgb 24.6.31 B49,4…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Duplum

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Duplum , lat., das Doppelte; die Abschrift.

  4. modern
    Dialekt
    Duplum

    Südhessisches Wörterbuch

    Duplum Band 1, Spalte 1841-1842

  5. Latein
    duplum

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    duplum -i n. (et -i m. ) 1. Oktave 2. zweite Stimme 3. zweistimmiger Satz — 1. octave 2. second voice 3. two-voice compo…

Verweisungsnetz

14 Knoten, 10 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 7 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit duplum

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — duplum kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „duplum". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/duplum/lml?formid=D00421
MLA
Cotta, Marcel. „duplum". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/duplum/lml?formid=D00421. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „duplum". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/duplum/lml?formid=D00421.
BibTeX
@misc{lautwandel_duplum_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„duplum"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/duplum/lml?formid=D00421},
  urldate      = {2026-05-10},
}