documentum, -i
n.MLW
script.: docim-: MLW
l. 61.
adde MLWForm. Marculfi 2,19. docom-:
p. 921, 11.
? -mm-:
p. 920, 38. 1
exemplum, monumentum —
Beispiel, Vorbild: a
in univ.: MLWConc. Merov. p. 137,23 ut Abrahae -adocumenta sequentes decimas ... non pigeat Deo ... offerre (MLW
sim. MLWPass. Petri et Pauli 283 Abelis iusti). MLWWillib. Bonif. 2 p. 7,28 sicut subsequentia huius operis -adocumenta declarant. MLWHugeb. Willib. 3 p. 90,18 per asperioras rigidioris vitae -adocumenta. MLWRuotg. Brun. 21 p. 22,10 exemplum et -umdocumentum factus est omnibus obtemperantibus sibi in salutem. MLWRup. Tuit. vict. 9,8 p. 283,24 lamentabile ... nobis datur -umdocumentum (experimentum MLW
var. l.), ut sciamus MLW
eqs. MLW
al. b
signum, symbolum —
Sinnbild, Symbol: MLWMetell. exp. Hieros. 6,822 regalis certum leo virtutis -umdocumentum. 2
dogma, doctrina, sententia, praeceptum —
Lehre, Anschauung, Theorie: a
proprie: α
in univ.: Aethicus p. 198,14 philosophus ... Apolline ... plurima doci-a (-adocumenta
V) superstitiosa multa incredibilia ... praefatus est. MLWWalahfr. imag. Tetr. 212 -adocumenta salutis (MLWAltfr. Liutg. 1,13. MLW
al. MLW
sim. MLWHraban. epist. 27 p. 441,20 salubre ... -umdocumentum. MLW
al.). MLWAlfan. premn. phys. prol. 14 liberalium artium -adocumenta huic libello necessaria pro aedificatione conferentur. MLWFrid. II. Imp. art. ven. prol. p. 3,29 ars venandi est collectio -orumdocumentorum, quibus MLW
eqs. persaepe. β
mandatum —
Weisung: MLWChart. Sangall. A 47 p. 48,5 (a. 764/68) ego Drutpertus memoratus dominicum -umdocumentum, ubi ait:
‘eqs.’ (MLW
sim. MLWChart. Rhen. med. I 167 p. 231,8 prophetica ... -adocumenta). MLWDipl. Heinr. II. 195 divinis et salutaribus sanctarum scripturarum admonemur -isdocumentis ..., ut aecclesias ... amplificare non cessemus
(inde 196. MLW
al.). MLW
al. γ
regula, norma —
Regel, Vorschrift, Grundsatz: MLWDhuoda lib. man. 3,4,46 considera ... illos, qui illi
(seniori) ... militant ..., et disce ab illis -adocumenta servitii. MLWDipl. Otton. III. 241 ut pleniter eius
(arithmeticae libri) instructi -isdocumentis aliquid priorum intelligamus subtilitatis. MLWManeg. c. Wolfh. 12 p. 68,7 obediendi ... -adocumenta primis patribus ante legem prefixit
Dominus. MLWAlbert.
M. top. 6,7,3
capit. de universalibus -isdocumentis circa diffinitionem observandis. MLW
ibid. MLW
al.de regula vitae spiritualis: MLWIonas Bob. Columb. 2,10 p. 253,23 cum ad hoc iam omnes adspirarent, ut contemptui pristinorum -orumdocumentorum adsentatores forent. MLWConc. Karol. A 37,22 beati Benedicti -adocumenta ... demonstrant, qualiter eis
(monachis) vivendum sit. MLWOtloh. Wolfk. 19 urbanis (canonicis MLW
var. l.) et coenobitis -adocumenta dedit. MLW
al. δ
de praecepto medicorum i. q. ratio —
Verfahren: MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,1 p. 144
G hoc generale -umdocumentum, quod in cura vulnerum capitis datum est, ... generaliter tenendum est in omnibus vulneribus cutis capitis. p. 144
H miror, si in mundo est melius -umdocumentum. b
meton.: α
institutio, educatio, praedicatio —
Unterricht, Abrichtung, Belehrung, Verkündigung: MLWWillib. Bonif. 3 p. 12,24 qui et doctrinae caelestis -umdocumentum non suo ante tempus arripuit arbitrio (8 p. 52,22). MLWTrad. Frising. 65 p. 92,8 quem
(filium) in deificum constitui -umdocumentum. MLWWalahfr. Wett. 879 hoc
(coenobium) recolens, quod prima inibi -adocumenta recepit. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 44,20 traynare est -umdocumentum quoddam, quo aves rapaces addiscunt capere ... bestias similes trayne.
saepe. v. et p. 939, 28.revelatio —
Offenbarung: MLWSermo nat. virg. 6 ut ex remotis ... partibus Clematius quidam ... crebris visionum prodigiis, terroribus et -isdocumentis Coloniam invitatus accederet. β
schola —
‘Schule’: Anon. IV MLWmus. 2 p. 50,21 post ipsum
(magistrum Robertum) ex -odocumento suo fuit magister Petrus optimus notator. γ
tractatus —
Abhandlung, (Lehr-)Schrift: MLWCarm. libr. III 49,2,3 prebent maiora duo -adocumenta sequentes
(sc. libelli). MLWPs. Boeth. geom. 736 si diligens lector superioris nostri -idocumenti praeceptis et formulis instructus accesserit, minime in hoc lababit.
de epistulis apostolicis (‘Apostelbriefe’): MLWConc. Karol. A 56
A,16 convenit ... sacerdotali ministerio scire formam ewangelicam, -adocumenta apostolica, canonum instituta, normam regulae pastoralis. MLWCarm. libr. II 26,1 primus apostolica canon -mmenta
(sic?) ministrat, Nicenaque secundus habet saluberrima dicta. MLW
al. δ
sapientia —
Weisheit: MLWWalahfr. Blaithm. 66 cui laus et gloria solum Christus erat, Christus sermo, Christus -umdocumentum. 3
demonstratio, ostensio, probatio, indicium —
Be-, Hin-, Erweis, Zeichen, Zeugnis: a
gener.: α
in univ.: MLWWillib. Bonif. 6 p. 26,11 virtutis -adocumenta (-umdocumentum, documen MLW
var. l.) et laboris in Domino constantiam huius sancti viri perstrincximus (MLWWalahfr. Mamm. 17,11. 19,27. MLW
al.). MLWOdilo Clun. Adelh. 14 si non essem publico -odocumento expertus. MLWManeg. c. Wolfh. 20 p. 88,8 gemino -odocumento dubitantibus sese videndum et non videndum prestabat
Christus. MLWRup. Tuit. vict. 4,1 p. 118,19 non necesse est hoc longis probare -isdocumentis, cum MLW
eqs. MLWOtto Frising. gest. 2,15 proterviae ... -umdocumentum.
saepe. β
auctoritas, testimonium —
Autorität, Zitat, (Schrift-)Stelle: MLWHraban. epist. 39 p. 476,37 expositionem in librum Genesis condens sensum in eo historicum necnon et allegoricum oportunis locis iuxta sanctorum patrum -adocumenta ... explanavi. MLWConc. Karol. B II 21
A ut sacras ipse
(sc. papa) auctoritates et exempla piaque -adocumenta perscrutatus sit, quae nostrae
(sc. episcopi) restitutioni ... fiduciam non denegant. MLWOtto Frising. chron. 8 prol. p. 392,8 ardua et archana scripturarum -adocumenta. MLW
al. γ
conspectus, delineatio —
Übersicht, Darstellung (usu plur.): MLWMetell. exp. Hieros. 4,91 scribam dux affore iussit; primis Persarum rerum -adocumenta suarum magnifice scripsit, laudes in origine dixit, que fini debentur. δ
eventus —
Vorkommnis, Ereignis: MLWChart. march. Misn. III 249 p. 182,6 (a. 1218) cum servi eius
(Domini) alios faventes ... habeant, alios ... cause sue ... importunos tolerant, quod ... in fratribus nostris de Cella sancte Marie cottidie minus leta declarant -adocumenta. b
publ., iur., canon.: α
proprie i. q. testificatio, confirmatio, professio —
Bezeugung, Bestätigung, Bekenntnis: MLWLeg. Wisig. 2,4,3 prolator eius
(scripturae) probare debebit, utrum ab eisdem testibus scriptura fuisse roborata constiterit, et si hoc ipse quibuslibet aliis -isdocumentis convincere ... nequiverit MLW
eqs. MLWPontif. Rom.-Germ. 11 datis propriae fidei -isdocumentis presbiterii sacerdotium poterit
(sc. diaconus) promereri. MLWTrad. Frising. 1677 hęc pia traditio cunctis pateat -odocumento, quod MLW
eqs. MLWChart. Tirol. 1290 p. 330,2 ad quorum omnium evidens -umdocumentum ... electus et ... comites ... huic scripto nostra appendi sigilla fecimus (1293). MLWChart. Eberac. 206 ad cuius rei evidentiam et memorabile -umdocumentum dedimus presens cyrografum.
confessio —
Geständnis: MLWRahew. gest. 4,45 p. 285,27 cum de sociis ... sceleris nullum ab eo
(mago) potuisset
imperator extorquere -umdocumentum. β
meton. i. q. instrumentum, charta —
Beweismittel, Urkunde: MLWLeg. Burgund. Rom. 35,2 -idocumenti professio firmitatem praecariae possessionis obteneat. MLWConc. Merov. p. 90,15 quaecumque ecclesiis ... sub conpetenti ac iusto doco-o (doco-um, -odocumento MLW
var. l.) fuerint derelicta. MLWLex Raet. Cur. 9,15,1 si curiales ... quelibe
(sic) de publico -umdocumentum (-odocumento MLW
var. l.) scripserit, si falsum fecerit (MLWChart. cell. Paulin. 83 p. 95,35. MLW
al. MLW
sim. MLWChart. cell. Paulin. 84 per legitima -adocumenta. 85 p. 98,23). MLWHincm. coll. 1 p. 86,15 sunt ... et alia -adocumenta a beato Gregorio et ab aliis pontificibus ... constituta, in quibus ... dotes ecclesiarum sunt ... designate. MLWChart. Sil. D I 80 p. 52,15 nos ... dux ... presenti -odocumento notum facimus ..., quod MLW
eqs. MLW
al. c
eccl. i. q. celebratio, laus —
Lobpreisung, Lobgesang: MLWCozroh. praef. p. 1,16 cantelenis et omnium divinarum
(sic) -orumdocumentorum officiis ... domum sanctę Marię ... adimplevit
Hitto episcopus.Pörnbacher