divisio

1. divisio, -onis f.MLWscript.: dev-: p. 889, 7. 22. -issi(o): p. 889, 9. 890, 59. 61. adde MLWForm. Marculfi 1,20. -iti(o): MLWConc. Merov. p. 73,13.pendet super: p. 889, 13. I proprie: A partitio, fissio, diruptio — Teilung, Spaltung, das Zerreißen: 1 gener.: Aethicus p. 105,11 duas plagas mundi maiorem vim habere tam in ventorum flatu quam et in alia -edivisione aeris. Erchanb. MLWgramm. p. 5,21 pars a partitione, MLWi. e. -edivisione, nomen accepit.MLWfort. huc spectat: MLWGerh. Sted. annal. p. 207,13 -odivisio lunae et ignis in vigilia sancti Andreae visus est. 2 spec.: a math. (‘Division’): MLWPs. Beda arithm. 1 MLWl. 31 (rec. β) qui (duo) huius (sc. trium) -isdivisionis maiorem obtinent portionem. MLWGerb. epist. 17 de multiplicatione et -edivisione numerorum libellum a Ioseph Ispano editum. MLWHerig. reg. 2,3 secunda -odivisio, quae fit per simplicem. MLWMathem. var. Bubnov p. 293,21 si par (sc. dividendum fiat divisoribus), perficiatur regula cum aurea -edivisione, si minus, probanda est -odivisio. persaepe. b geom. i. q. sectio — Schnitt: MLWGerb. geom. 2,3 linea ... solum in longitudine sui sectionem seu -emdivisionem admittit. MLWPs. Boeth. geom. 234 quarum (linearum) una ... est indivisa, altera vero quotlibet -busdivisionibus secta. 283. c natur. et anat.: α in univ.: MLWAlbert. M. sent. 4,26,7 p. 106^a,19 impossibile est nasci infantem debitae quantitatis sine -edivisione et extensione membri genitalis. MLWveget. 5,38 modi ... -isdivisionis unius plantae in diversas specie et forma et vita convalescentes sunt duo. β digestio — das Zerlegen, Zersetzen: MLWAlbert. M. veget. 2,17 apertio ... pororum et -odivisio per calorem nunquam fiunt nisi per consumptionem partium humidarum. 4,32 elongatio ab aquis dulcibus prohibentibus luti -emdivisionem. MLWanimal. 3,60 -odivisio massae nondum depuratae eqs. d gramm. et metr.: MLWAldh. ad Acirc. 112 p. 151,3 quot sunt -um species in pedibus. 140 p. 200,16 hypodiastoli est -odivisio compositarum litterarum. MLWChron. Albr. MLWa. 1141 p. 834,6 -emdivisionem sillabarum. al. B dispositio, descriptio — Ein-, Unterteilung: 1 gener.: MLWPoeta Saxo 1,45 generalis habet populos -odivisio ternos, ... quibus Saxonia floruit olim. MLWBerno epist. 6 p. 27,8 generali omnium fidelium -edivisione habita. MLWConstant. Afric. theor. 1,3 p. 1b^v medicine -odivisio multiplex est secundum medicos. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 7,24 prima ... -odivisio avium hec est: avium alie sunt aquatiles, alie terrestres eqs. persaepe.de tempore: MLWBeda temp. 12 distinctio ... ad aequam -emdivisionem (aequitandi visionem MLWvar. l.) xviiii tendit annorum. MLWtemp. rat. 3,14 -esdivisiones temporum. MLWEugen. Vulg. calend. 13 septenis binis constat -odivisio sęcli. al. 2 log. et rhet.: MLWRup. Tuit. trin. 40,12 MLWl. 504 rhetores in sex partibus ... versari dicunt, quae sunt exordium, narratio, -odivisio eqs. MLWl. 510 -odivisio est, ... per quam exponimus, quibus de rebus acturi sumus. MLWAlbert. M. div. 1,1 p. 14,20 scientia -um est de logicae integritate. 1,2 p. 18,12 -odivisio generis in species. MLWConr. Mur. summ. p. 97,294 (vs.) -odivisio fit velud enumeratio quedam, qua, de quis rebus tractari debeat, edam. MLWAnon. mus. Sowa prol. p. 66,46 prodest -odivisio ad evidentiam sussequentium pleniorem et ad memoriam audientium firmiorem. [] saepius. C distributio, dispensatio, assignatio — (Ver-, Auf-)Teilung, das Aus-, Zuteilen: 1 gener.: a in univ.: Walahfr. Karol. tit. 35 de -busdivisionibus thesaurorum eius (MLWEinh. Karol. 33). MLWNotker. Balb. gest. 2,1 p. 51,9 praedam in Pannonia repertam per episcopia vel monasteria liberalissima -edivisione distribuit Karolus. MLWHeinr. Lett. chron. 23,9 p. 167,6 in -edivisione spoliorum. al. b de regno: MLWChron. Fred. 1,3 de-o terrae tribus filiis Noe (MLWsim. MLWMarian. chron. a. Chr. 1,15 capit. p. 495,26 de -ssione). MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 806 p. 121,7 conventum habuit imperator ... de ... -edivisione regni facienda in tres partes (MLWTrad. Frising. 661 p. 556,39. MLWAnnal. Scheftl. I MLWa. 1233. saepe). MLWHeinr. Lett. chron. 20,2 convenerunt episcopi cum fratribus milicie facientes -emdivisionem quandam super Estonia. al. 2 publ. et iur.: a in univ.: MLWLeg. Wisig. cod. Eur. 276 p. 4,11 si quodcumque ante adventum Gothorum de alicuius fundi ... aut -edivisione aut aliqua transactione translatum est. MLWTrad. Frising. 172 conventio ... firma permaneat ... iusta -edivisione conveniente. MLWHerbord. Ott. 3,2 p. 151,1 ad diversos dominos pro racione -isdivisionis vir ab uxore et uxor a viro ... discedebant. MLWChart. Burgenl. II 76 p. 54,49 ne super distribucione sive -edivisione ... terre ... contingat ... discordare. persaepe. b de hereditate: MLWLex Baiuv. 15,9 de -edivisione (de- MLWvar. l.) inter fratres: ut fratres hereditatem patris aequaliter dividant. MLWChart. Heinr. Leon. 2 p. 2,34 defunctis patribus tam filie quam filii eorum allodia pari -edivisione suscipiant. MLWEpist. Hildesh. 7 karta -isdivisionis fratrum post obitum patris. al. c de rebus ecclesiasticis ad saeculares distributis (de re v. A. Dopsch, Wirtschaftsentwicklung der Karolingerzeit. I. ²1921. p. 400sq.): MLWEpist. var. I 33,15 ut privata negotia et saecularia beneficia et -odivisio possessionum atque agrorum in ipso monasterii loco non fiant. MLWDipl. Ludow. II. 42 p. 152,7 quia pro summa rei publicae necessitate ... quandam -emdivisionem de rebus ... coenobii ... fieri permisimus. MLWDipl. Heinr. IV. 49 p. 64,26 ut -esdivisiones iste (sc. rerum abbatiae), sicut antiquitus sunt constitute, ... permaneant. al. D separatio, dis-, seiunctio — Trennung, Scheidung, Sonderung: 1 gener.: a in univ.: MLWLull. epist. 92 p. 209,22 gaudebat animus de ascensione cari sodalis, sed contristabatur de -edivisione. MLWWalahfr. Gall. 1,34 ne, quod particulatim scriptum est, laciniosa -edivisione disiungatur. MLWFund. Consecr. Petri p. 146,1 ad -emdivisionem (iussionem MLWvar. l.) corporis et spiritus. al.segregatio — das Sich-Absondern: MLWConc. Merov. p. 123,3 ipse (sc. episcopus tardus) ... suae -isdivisionis praeparat instrumenta. b dissipatio, turbatio — das Zerstreuen, Verwirren (in imag.): MLWLamb. Hersf. annal. p. 3,6 in qua (sc. secunda mundi aetate) linguarum facta est -odivisio. 2 spec.: a publ. et iur.: α de matrimonio: MLWChart. Bund. 465 (epist. papae MLWa. 1194) illicita matrimoniorum -edivisione. MLWChart. Tirol. notar. I 780 p. 400,23 quod ipse (Hainricus Tovselinus) ei (uxori) statim alia die post -emdivisionem dabit c et l libras den. Ver. β de solutione (de re v. p. 877,62): MLWChart. scrin. Col. B 400 (a. 1244/47) ubicumque ... conventum secundum -emdivisionem secundi pueri post seniorem in partitione contingit. MLWActa civ. Wism. A 402 Iohannes de Crucow separatus est in -edivisione hereditatis cum fratribus. MLWChart. Salem. 600 p. 220,18 licet ... fratres omnes nichil iuris propter -emdivisionem inter se celebratam de paternis rebus habuerint. al. b techn.: MLWGeber. summ. 54 p. 461 per -emdivisionem diversarum substantiarum in illo (sulphure) relinquitur partem ... inflammabilem a partibus non inflammabilibus ... separari. c mus. i. q. interruptio, pausa — Unterbrechung, Pause: MLWAnon. mus. Sowa 1,1 p. 94,24 ubicumque fit plicae additio, ibi est soni -odivisio. 3 p. 244,14 pausa est -odivisio soni facta in debita quantitate. d theol. de apostolis fere i. q. missio — etwa: Entsendung: MLWCalend. Karol. A p. 1090,4 Idus Iulias ... duodecim apostoli, -odivisio (divisi, dispersio MLWvar. l.) ad praedicandum. MLWOtto Frising. chron. 3,14 capit. p. 19,8 de -edivisione apostolorum in omnes gentes.de die festo: MLWDipl. Frid. I. 277 in Idus Iulii, qua data -odivisio apostolorum celebrari solet. Registr. Helmarsh. g (MGStud. IV. 1992. p. 128) abbas instituit ... x solidos ... in -edivisione apostolorum. MLWRegistr. Xant. p. 68,22 quia nova sunt quaedam festa, scilicet -odivisio apostolorum, Marie Magdalene, Helene. al. II translate: A scissura — Aufspaltung: 1 de opinionibus, sententiis sim.: MLWRegino chron. MLWa. 890 p. 135,15 in ... scismate et -edivisione non tantum terrarum, quantum mentium pagani Brittones [] ... irruunt. MLWDipl. Frid. I. 539 p. 487,18 quod libertas electionis ... per -esdivisiones partium ... nocivum habuit impedimentum. al. 2 discordia, rixa — Uneinigkeit, Entzweiung, Streit: Ioh. VIII. epist. A 179 si -odivisio clericorum vel populi exstiterit. MLWManeg. c. Wolfh. 9 capit. p. 42,20 quod ... -isdivisionis auctor (i. diabolus) idolatriam multis argumentis texuerit. MLWChart. Ital. Ficker 244 p. 290,49 nullus ... operabitur ... -emdivisionem ... inter homines. MLWAnnal. Plac. MLWa. 1271 p. 551,47 de quo (sc. dominio regis) facte sunt magne -esdivisiones inter eos (sc. Placentinos). al. B distinctio — Unterscheidung: 1 gener.: Agob. 2,6,1 debet esse discretio et -odivisio inter regnum et regnum, id est Christi et diaboli. 2 theol. de trinitate: MLWRanger. Anselm. 2705 personalis horum (sc. Patris, Filii Spiritusque) -odivisio trina non facit esse tribus in deitate tria. MLWAlbert. M. div. nom. 2,19 p. 56,42 ‘contra -emdivisionem (MLWPG 3,637^D διαιρέσεως)’, id est distinctionem personarum aut discretionem. III meton.: A gener.: 1 pars, portio, membrum — Teil, Stück, Abschnitt, Bereich: MLWHincm. ord. pal. 222 duabus principaliter -busdivisionibus totius regni statum constare. Vita Menel. 2,2 (MGMer. V p. 150,7) cepit vir Dei Meneleus ... aedificare advenientium hospitum utiles -esdivisiones. MLWHonor. August. imag. 2,26 dies vulgaris habet tres -esdivisiones, mane, meridiem, supremum. MLWChart. Aschaff. 49 p. 175,22 -emdivisionem substancie, quod ‘bůteil’ dicitur ..., ecclesia recipiet. saepius.dimidietas — Hälfte: MLWDipl. Otton. III. 304 p. 731,38 dimidium ... portum super fluvium Ticinum ... cum alia -edivisione portus in alia eiusdem Ticini fluminis parte. 2 medietas — Mitte: MLWComput. cod. Bern. 6 Idus Greci dicitur, in Latino medio mense vel -odivisio. B spec.: 1 natur. et anat.: a cella — Kammer: MLWAlbert. M. animal. 1,453 in ... animalibus frequenter invenitur matrix tot habere -esdivisiones, quot habent papulas in suis mamillis. 1,544 est autem habens pulmo duas -esdivisiones, sive alas, ut quidam vocant. b diffusio — Verästelung, -zweigung: MLWAlbert. M. veget. 5,111 tertium (signum siccitatis) est ... multimoda -odivisio stipitum et ramorum. 6,414 femina (sc. paeoniae) dividit radicem in multas -esdivisiones et stipitem similiter. MLWanimal. 1,356 omnes (nervi) ... perveniunt ... ad pellem ... et dividuntur in ipsam suis -busdivisionibus. c sutura, fissura, rima — Naht, Spalt, Schlitz: MLWAlbert. M. veget. 5,42 per totam -isdivisionis longitudinem (longitudinis -emdivisionem MLWvar. l.; MLWsc. radicis) per poros fit attractus nutrimenti. MLWanimal. 1,140 pellis sui (talpae) capitis in loco occulorum plana est ... et clausa tota, ita quod nec signum habet -isdivisionis. 1,182 sunt ... in capite -esdivisiones, ubi os ossi coniungitur. saepius. 2 publ. et iur.: a districtus — Gebiet, Distrikt: MLWChart. Tirol. 764 p. 196,23 (a. 1220) si homines et comune de Burmio vel -odivisio (districtu MLWed. Quadrio) de Burmio facerent guerram comuni de Cumis. b terminus, terminatio — Grenze, Grenzverlauf: MLWDipl. Otton. III. 186 nominando fines: ... deorsum in occidentalem partem, ubi -odivisio et confinium duarum regionum Behim et Nisenin. MLWChart. Tirol. 120 dinoscant (sc. omnes christiani) -emdivisionem et determinationem inter Brixinensem et Tridentinum episcopatum eqs. MLWChart. ord. Teut. 49 -odivisio ... terre versus sinistram est via, versus meridiem est collis. MLWChart. Argent. I 205 a corpore vinee nostre ... per muri -emdivisionem separando quandam portionem dedimus (sc. capitulum sancti Thomae) fratribus de Lucela. saepius.de signo termini: MLWCod. Lauresh. 10 p. 287 MLWl. 15 (a. 770) ipsa incisio arborum ..., quę vulgo lachus appellatur, sive -odivisio (gloss.: div〈i〉sia; cf. notam MLWed.). p. 287 MLWl. 20. 3 milit. i. q. turma — ‘Division’, Truppenteil: MLWIulian. Tolet. iudic. 3 per -esdivisiones (-ssiones MLWvar. l.) exercituum comprehendimus ... Leufredum. MLWWamb. 11 per tres ... -esdivisiones (-ssiones, turmas MLWvar. l.) exercitus Pirinei montis dorsa ordinavit princeps.in imag.: MLWBruno Querf. fratr. 11 p. 56,4 in luctu deducens -esdivisiones aquarum humectat Benedictus tristem vultum largo flumine. 4 rhet. i. q. caput — Kapitel: MLWOtto Frising. gest. 1,54 p. 77,15 haec (sc. sequens) -odivisio premittenda videtur: eqs. MLWAnon. miseric. 630 -odivisio. MLWibid. saepe. 5 mus.: a intervallum — Intervall: MLWRemig. Altiss. mus. 512,5 quia per hoc (sc. intervalli) spatium ante omnes, scilicet voces et -esdivisiones vocum sive chordarum, prima vox ... extenditur. MLWHucbald. mus. 7 primus modus est, cum sibi duae voces brevissimi spatii -edivisione cohaerent. b signum disiungens — Trennzeichen: MLWIoh. Garl. mus. mens. 8,7 -odivisio modorum, cum tractus [] obliquo modo positus (MLWAnon. mus. Sowa 2 p. 208,1). introd. MLWmus. p. 89,17 (rec. S) quando quidam parvulus punctus ponitur, qui dicitur -odivisio modi (MLWFranco Col. cant. mens. 5,24). al. c differentia, definitio — melodische Schlußformel, Psalmdifferenz: MLWAurel. Reom. mus. 10,17 in qua (definitione) simpliciter finis versiculi intromittitur, sicuti in prima huius toni -edivisione. 10,19 responsoriorum -esdivisiones. MLWRegino harm. inst. 1,3 -esdivisiones ... tonorum, id est differentias, quae extrema sillaba in versu solent fieri. al. 6 theol. i. q. doctrina haeretica de separatione naturarum duarum Christi — Irrlehre von der Trennung der beiden Naturen Christi: MLWLiber diurn. 84 p. 99,4 in eo (sc. numero haereticorum) ... omnes execrande -isdivisionis discipuli ... proiecti sunt. Agob. 5,6 MLWl. 14sqq. timens ... permixtionem Euticetis incurrere corruit Felix in -emdivisionem Nestorii, sed quia eum ... corruisse diximus in Nestorii pessimam -emdivisionem eqs. MLWOtto Frising. gest. 1,58 p. 84,8 qui ... naturam et personam (sc. Christi) idem esse intelligit, aut in -emdivisionem Arrii incidit aut in confusionem Sabellii (cf. Theodoretos trin. MLWPG 83,1170^B). Leithe-Jasper