Eintrag · Lex. musicum Latinum
divisio
divisio -onis f. 1. Ordnungsbegriff für eine Gruppe von Gesängen einer Kirchentonart 2. Trennung (von zwei Tetrachorden durch einen dazwischenliegenden Ganzton) 3. Differenz („Saeculorum amen“-Formel der Psalmtöne) 4. Bezeichnung für einen Strich oder Punkt zur Anzeige der Mensurengrenzen — 1. concept for categorizing a group of chants within a mode 2. disjunction (of two tetrachords through an intervening tone) 3. difference (‘saeculorum amen’ formula for a psalm tone) 4. term that designates a line or dot that marks a mensural division 1 Ordnungsbegriff für eine Gruppe von Gesängen einer Kirchentonart — concept for categorizing a group of chants within a mode [syn.: definitio] [s.IX] LmLAurelian. 12, 1: Autentus deuterus in introitis bifariam habet divisionem, quarum prima haec est: Ant. „Confessio“. Finis huius versiculi neque sursum erigitur neque deprimitur iosum, sed introiti contemptus est initio in directumque finitur, ut ei possit coaequari. LmLAurelian. 12, 12: In responsoriis nocturalis officii in fine eorum versuum dupla reperitur divisio. Prima, quae simpliciter intrat in repetitione ... Secunda est, quae finem versus parumper erigit. LmLAurelian. 13, 40: Praeter has est quarta divisio in versibus earum (sc. antiphonarum), quae in duabus tantum fit antiphonis. LmLAurelian. 16, 28: Est denique undecima divisio, que ... secernendam putavi a ceteris diffinitionibus. al. 2 Trennung (von zwei Tetrachorden durch einen dazwischenliegenden Ganzton) — disjunction (of two tetrachords through an intervening tone) [s.IX-X] LmLHucbald. 30 descr.: <Hic> divisio duorum ordinum [tetracordorum]. LmLHucbald. 31-33 descr. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 5, 4: Diazeuxis vero dici potest disiunctio vel divisio et sic oppositam significationem habet a synaphe. LmLIac. Leod. spec. 5, 14, 14: Tetrachordum quartum est tetrachordum disiunctarum ideo, quoniam a mese disiungitur, unde a diezeugmenon denominatur, quod divisionem sonat vel disiunctionem. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 38. LmLGuill. Pod. 3, 13. 3 Differenz („Saeculorum amen“-Formel der Psalmtöne) — difference (‘saeculorum amen’ formula for a psalm tone) [s.IX-X] LmLReg. Prum. 1, 3: Divisiones etiam tonorum, id est differentias, quae in extrema sillaba in versu solent fieri, ut decens et conveniens fiat concinentia, sicut a maioribus nobis traditae sunt, et sicut ipsa armonicae disciplinae experientia nos instruit, distinctis ordinibus inserere curavi. Adiciunt autem []quidam et alias divisiones, quas superfluas esse arbitramur (sim. LmLReg. Prum. ton. p. 204b). LmLReg. Prum. ton. p. 204b: Divisio secunda primi toni. „Et in secula seculorum amen“. „Dicite pusillanimes“. LmLReg. Prum. ton. p. 205a: Divisio tertia I toni. „Gloria Seculorum amen“. „Veniet Dominus et non tardabit“. ... Divisio quarta I toni. „Gloria Seculorum amen“. al. 4 Bezeichnung für einen Strich oder Punkt zur Anzeige von Mensurengrenzen — term that designates a line or dot that marks mensural divisions [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 6, 1, 25: Verum cum brevis divisa in duas semibreves sequitur <brevem> divisam in tres partes vel e contrario in tres partes et duas, divisionem pono sic: ⋅⋅. Cum vero in quattuor vel quinque aut ulterius divisa fuerit, non dicta divisione, sed tali parvulo circulo cognoscetur, qui similiter signum est divisionis, sic: . LmLWalt. Odingt. 6, 3, 2: Longa perficitur ..., cum eam sequuntur duae breves ... vel tres ..., nisi inter primam et sequentes divisio apponatur, sic: ⋅⋅. LmLWalt. Odingt. 6, 17, 15: Accidit autem dubitatio in hoquetis istius modi, cum brevis dividitur in tres semibreves eo, quod pausa semibrevis fit simul divisioni. Et divisiones ponere necesse est. Sed in talibus volo esse communem et signum divisionis circulum parvum sit supra minutis sic: (sequitur exemplum). al. LmLQuat. princ. 4, 1, 33: si due breves longam sequantur et punctus divisionis interponatur ... si tres breves longam sequantur habentes divisionem inter primam brevem et duas breves sequentes. ibid. al. LmLAnon. London. I 1 p. 42: Alio modo dicitur perfectio extrinseca, quando nota perficitur per aliquid, quo remoto non esset perfecta, et illo modo solus punctus, qui dicitur divisio, causat perfectionem. Unde in mensura imperfecte perfecta et imperfecte imperfecta est semibrevis semper imperfecta, nisi sibi punctus sive divisio, quae idem est, sibi addatur, et tunc est perfecta. LmLAnon. London. I 3 p. 51: si divisio ponatur inter omnes breves vel semibreves vel minimas, tunc nulla erit altera, sed utraque erit recta. [s.XIV-XV] LmLAnon. Seay p. 40. (?)