diatessaron

diatessaron f. et n. (διὰ τησσάρων) I. Quarte II. Bezeichnung für die mensurale Proportion 4 : 3 zwischen zwei Stimmen III. Bezeichnung für ein Intervall aus vier aufeinanderfolgenden Tonstufen — I. fourth II. term that designates the mensural proportion 4 : 3 between two (vocal) parts III. term that designates an interval consisting of four pitches following one another I Quarte — fourth [syn.: semitritonus, quarta, quarta minor, quarta imperfecta] A als Einzelintervall — as single interval[] 1 Etymologie — etymology [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 8: Ideoque et a numero nomina ceperunt (sc. concentus), quod, cum vox constiterit in una sonorum finitione ab eaque se flectens mutaverit et pervenerit in quartam terminationem, appellatur diatessaron. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 933: diatessaron, quae Latine appellatur ex quattuor. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 15 p. 365, 2: diatessaron consonantia quattuor efficitur nervis, idcirco etiam diatessaron nuncupatur (inde LmLIac. Leod. spec. 5, 2, 5). LmLBoeth. arithm. 1, 1, 105. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 15, 1. LmLGloss. Boeth. ar. 211: ‚Diatessaron‘, id est de quattuor sonis dicitur vel cordis modulatio. ‚Dia‘ enim, quando per y scribitur, ‚duo‘, quando per iota ‚de‘ vel ‚ex‘ significat; unde diatessaron de quattuor sonis dicitur (sim. LmLGloss. Mart. Cap. 107/30, 18-9. Ioh. Cicon. 1, 26 p. 124, 17). [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 2-4. LmLRemig. Aut. 45, 3. al. LmLMus. ench. 10, 9: Diatessaron interpretatur ‚ex quattuor‘, quod vel quartanas ad invicem resonat voces vel in ordine quattuor sit sonorum compositio. LmLScol. ench. 2, 11. LmLInch. Uchub. 220. al. LmLReg. Prum. 15, 3: Diatessaron igitur Grece, ‚ex quattuor‘ Latine dici potest. [s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 2, 43. LmLPs.-Odo mus. p. 268b. LmLPs.-Odo dial. p. 254b. LmLGuido micr. 6, 11: Diatessaron sonat de quattuor (inde LmLAnon. Pannain p. 409. LmLMetrol. 85 p. 76). LmLGuido reg. 30: De quaternis habet diatessaron vocabulum. LmLGuido ep. p. 488, 210. LmLLect. Guid. p. 44. LmLPs.-Berno mon. 6, 14 (inde LmLFrut. brev. 4 p. 43. LmLAnon. Wolf p. 214). LmLHeinr. Aug. 76. LmLLib. argum. 78 p. 26. LmLOrg. Berol. 31. LmLAnon. Prag. 41. LmLProp. Est autem 10: diciturque diatessaron consonantia de quattuor cordis, cum scilicet quarta primae consonat. LmLTheog. Mett. 4, 8 (p. 185a). LmLIoh. Cott. mus. 8, 12. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. LmLAnon. La Fage I 5, 8. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: Diatessaron dicitur a ‚dia‘ ‚de‘ et ‚tessaron‘ ‚4‘ (sim. LmLComm. Boeth. I 1, 7 p. 43. LmLIoh. Aegid. 10, 16. LmLAmerus 19, 3. LmLAnon. Couss. VII 11, 10. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 31. LmLHier. Mor. 14 p. 59, 27. LmLTrad. Garl. plan. I 179. LmLTrad. Garl. plan. II 105. LmLTrad. Garl. plan. V 168. LmLAnon. Ratisb. 3, 7. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. LmLPs.-Mur. summa 959. LmLGuido Dion. 1, 1, 258. LmLIac. Leod. cons. 32. LmLIac. Leod. spec. 2, 33, 2. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 18. LmLIoh. Boen mus. 1, 70. LmLAnon. Michaelb. I p. 48. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLAnon. Seay p. 33. LmLIoh. Olom. 7 p. 32. LmLProsd. contr. II 3, 3. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 734. LmLUgol. Urb. 1, 25, 7. LmLAnon. Philad. 53. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 22. LmLTrad. Holl. II 37 p. 21 (p. 423b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. LmLFr. Gafur. extr. 7, 7, 4. LmLFr. Gafur. op. 5, 1. LmLAnon. La Fage III p. 244). LmLAnon. Lovan. p. 487a: dicitur autem dyatessaron a ‚dya‘ greca dictione, que apud Latinos respondet (ed.: rendet) huic nomini ‚duo‘, et non huic propositioni ‚de‘. al. LmLMus. man. 34, 2. LmLLambertus p. 258b: dicitur diatessaron a ‚dia‘, quod est ‚de‘ et ‚tetra‘, quod est ‚quatuor‘ et ‚saron‘, quod est ‚vox‘, quasi de quatuor vocibus constituta (inde LmLTrad. Lamb. 3, 8, 2. LmLIac. Leod. cons. 31. sim. LmLIac. Leod. spec. 2, 33, 1. LmLQuat. princ. 3, 15. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLTrad. Holl. VI 16, 5. LmLContr. Inprimis 5, 14). LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. LmLTrad. Franc. I p. 18: Diatessaron... dicitur a ‚dia‘, quod est ‚de‘ et ‚tetra‘, quod est ‚quatuor‘ (sim. LmLPetr. Palm. p. 518. LmLPs.-Mur. prop. p. 96b. LmLProp. Prop. est duorum 5 p. 171 (p. 474b). LmLContr. Volentibus I p. 25a). LmLAnon. Couss. IV p. 69, 9: Diatesseron dicitur a ‚dia‘, quod est ‚de‘ et ‚thesar‘ ‚quatuor‘. LmLWalt. Odingt. 5, 2, 10. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 32: Ex predictis comprehendere possumus, quomodo merito diffiniatur dyatessaron a ‚dya‘, quod est ‚de‘, et ‚tessaron‘, ‚quatuor‘, quia de quatuor sonis sive vocibus ipsam cognoscimus constitutam ... Sunt enim nonulli diffinientes dyatessaron sic, et per consequens dyapente et ceteras: Dicunt enim []dyatessaron a ‚dya‘, quod est ‚duo‘, et ‚tessaron‘, ‚quatuor‘, scribentes ‚dya‘ per y Grecum, que quidem diffinitio tolerari potest, ut sic intelligatur a ‚dya‘, quod est ‚duo‘, ‚tessaron‘, ‚quatuor‘ eo, quod due diverse voces sunt ad invicem distantes per quatuor sonos vel quod duo extrema sua quatuor sonos contineant inclusive (inde LmLBonav. Brix. 14, 48). al. LmLInterv. Proportionum p. 20 (sim. LmLInterv. Sunt autem p. 23). LmLIac. Leod. spec. 2, 33, 2: alii diatesseron scribunt, alii diatessaron, idem intelligentes, sive sic, sive sic scribatur. Item dicitur diatessaron una quarta, vel quia quattuor voces in se claudit, vel quia fit de aliqua voce ad quartam vocem sibi proximam ascendendo vel descendendo. al. LmLQuat. princ. 2, 13: Diatessera Grece ‚quatuor‘ significat Latine; habet enim in se voces quatuor. LmLWillelm. 3, 19. LmLComm. Boeth. II p. 176, 38: Diatessaron... dicitur a ‚dia‘ Greca dictione, que apud Latinos respondet huic nomini ‚duo‘ vel huic preposicioni ‚de‘: apud gramaticos et dialeticos ‚duo‘, apud nos ‚de‘. Dicitur igitur diatessaron a ‚dia‘, quod est ‚de‘, et ‚tetras‘, quod est ‚quatuor‘. al. LmLHenr. Zel. 42. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 26 p. 124, 11. al. LmLProsd. contr. II 3, 3. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 10: Diatesseron nuncupatur a ‚dia‘, quod est ‚de‘, et ‚tesseron‘ ‚quatuor‘, quasi saltus de prima in quartam. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 20: diatessaron... dicta quidem a ‚dya‘, quod est ‚de‘ vel ‚per‘, et ‚tessara‘ ‚quatuor‘ (sim. LmLBonav. Brix. 14, 48. LmLFr. Gafur. theor. 5, 1). al. LmLTrad. Holl. VI 7, 22. LmLConr. Zab. tract. PP 1. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 5, 3: Diciturque diatessaron a ‚dia‘ per i Latinum, quod est ‚per‘ et ‚tessaron‘, quod est ‚quatuor‘ (sim. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 14). LmLLad. Zalk. A 61: dyatesseron... dicitur a ‚dya‘ id est ‚de‘ et ‚tasseron‘ ‚quatuor‘, quasi de quarta in quartam saltans. LmLGuill. Pod. 1, 20. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 5. LmLMich. Keinsp. 6, 31. LmLErasm. Hor. p. 74b: Dyathesseron... dicitur a ‚dya‘, quod est ‚de‘, et ‚thessera‘ vel ‚thesseron‘ ‚figura quadrata‘ eo, quod quatuor vocibus complectitur. LmLInterv. Prima species p. 229. LmLMon. Figure I p. 176, 71. 2 qualitative Bestimmung — qualitative designation a als Konsonanz — as consonance α allgemein — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7: Concentus, quos natura hominis modulari potest, Graece quae συμφωνιαι dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason, et disdiatessaron, et disdiapente, et disdiapason. al. [s.III] LmLCens. 10, 6: Symphoniae simplices ac primae sunt tres, quibus reliquae constant: Una duorum tonorum et hemitonii habens διάστημα, quae vocatur διὰ τεσσάρων (inde LmLMus. ench. 10, 7). al. [s.IV] LmLCalc. 46. al. LmLMacrob. 2, 1, 24: Sunt igitur symphoniae quinque, id est διὰ τεσσάρων, διὰ πέντε, διὰ πασῶν, διὰ πασῶν καὶ διὰ πέντε, καὶ δὶς διὰ πασῶν (inde LmLReg. Prum. 9, 24. LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). al. LmLFav. Eul. 22, 10. al. [s.V] LmLMart. Cap. 7, 733: Tres symphonias continet harmonia, id est diapason, hemiolion, diatessaron. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 11. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 10 p. 197, 24: diatessaron, quae est consonantia minima (inde LmLHier. Mor. 3 p. 14, 26. LmLIac. Leod. spec. 6, 62, 15). LmLBoeth. mus. 5, 11 p. 361, 12: Consonae autem sunt, quae compositum permixtumque suavem tamen efficiunt sonum, ut diapente ac diatessaron (inde LmLInterv. Ex omni 20. LmLFrut. brev. 9 p. 63. LmLIoh. Aegid. 11, 10. LmLHier. Mor. 15 p. 66, 15. LmLIac. Leod. spec. 2, 8, 4. LmLUgol. Urb. 5, 7, 12. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 8, 3. LmLAdam Fuld. 2, 7. LmLGuill. Pod. 1, 15. cf. Fr. Gafur. op. 2, 2. Nicol. Burt. 2, 1, 11. Fr. Gafur. theor. 2, 2). LmLBoeth. mus. 5, 12 p. 363, 2: aequisonatio diapason ac bis diapason et consonantiae simplices diapente ac diatessaron et consonantiae compositae diapason ac diapente et diapason ac diatessaron. al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 15. al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Symphoniae autem sunt sex: prima diatessaron, secunda diapente, tertia []diapason, quarta diapason simul et diatessaron, quinta diapason simul et diapente, sexta disdiapason (inde LmLAurelian. 6, 9). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 16, 3, 1: diatessaron, quae minima consonantiarum est. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 17, 9, 1: Queritur, quare prius posuit (sc. Boethius) diapason, diapente, diatesseron, et nunc aliter incipit ordinem ipsarum consonantiarum vertere [quia ponit diatesseron, diapente, diapason]. Quod sic solvitur: Quia in quantum ad proportionalitatem arithmeticae pertinet, antecedit dupla sesqualteram, sesqualtera sesquitertiam, sesquitertia postremo ponitur. E contrario musicae consonantiae retro speculantur: Nam prima consonantia musicae est sesquitertia, i. diatesseron, inde pervenitur ad sesqualteram, i. diapente, inde ad duplam, quae est diapason. al. LmLGloss. Boeth. ar. 674: invenitur in his numeris consonantiarum diversitas comprehensa: diatessaron, diapente, diapason, bisdiapason. [s.IX] LmLGloss. Boeth. mus. II 61. LmLGloss. Mart. Cap. 107/30, 22-4 (inde LmLRemig. Aut. 45, 1). al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 44, 10. al. LmLAurelian. 2, 13. al. LmLMus. ench. 10, descr. 1. al. LmLScol. ench. 2, 2: Δ: Symphonia quid est? M: Dulcis quarundam vocum commixtio; quarum tres sunt simplices, diapason, diapente, diatessaron, tres compositae, disdiapason, diapason et diapente, diapason ac diatessaron (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 58 p. 206, 11). al. LmLInch. Uchub. 267: Quattuor siquidem simphoniis legitimorum sonorum series intexitur, diatesseron videlicet, diapente, diapason, disdiapason. al. LmLHucbald. 13. LmLOrg. Colon. 2: Diatessaron autem est per quartanas regiones suavis vocum commixtio. LmLAlia mus. 29 p. 120. al. LmLReg. Prum. 4, 4: in tribus consonantiis musicae perfectionis, videlicet in diapente, diatessaron et diapason. LmLReg. Prum. 5, 54: luna cum Marte diapente consonantiam creat, cum sole diatessaron (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 47 p. 180, 8). al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 8. al. LmLTon. Lugd. pr. 1. al. LmLOrg. Paris. 10. al. LmLAnon. Bernh. 1, 39: Symphoniae autem, quae in ascensu cordarum continuo vel discreto, et in descensu aeque continuo vel discreto, singulos tonos vel semitonia exprimunt, sunt V: Diatesseron, diapente, diapason, diapason et diapente, bis diapason. al. LmLGloss. Boeth. mus. III 5. LmLPs.-Odo mus. p. 268b. al. [s.XI] LmLBerno prol. 3, 1. LmLAdalb. 1B, 4. al. LmLLect. Guid. p. 44. LmLPs.-Berno mon. 6, 2. al. LmLHermann. expl. p. 149b: D diatessaron symphoniam denotat (inde LmLFrut. brev. 10 p. 82. LmLAnon. Wolf p. 196). LmLOdor. Sen. p. 198. al. LmLOliva 29: Sunt enim tres (sc. simphoniae), quibus quarta additur. Duae simplices, due vero composite: Diatesseron et diapente, diapason ac bis diapason. Diatesseron et diapente simplices. Diapason ac bis diapason composite. al. LmLVers. Maiores tropos 15. LmLHeinr. Aug. 83: Diapente autem et diatessaron... et consonanter dissonant, et dissonanter consonant. al. LmLWilleh. Hirs. 23 (c. 22), 2. al. LmLAribo 10 p. 37. al. LmLComm. Guid. 68 p. 113. al. LmLAnon. Prag. 14. al. LmLVers. Ars humanas p. 111b. LmLProp. Prop. est rerum 2. LmLProp. Est autem 6. LmLPs.-Guido form. ton. 7, 3-4. LmLPs.-Guido arithm. p. 61. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLAnon. Gerbert 10. LmLAnon. Venet. II 6. al. LmLDietker p. 65. LmLFrut. brev. 4 p. 39. al. LmLPs.-Osbern. 83. LmLAnon. Wolf p. 213: Inter species igitur consonantiarum diatessaron ponitur prima, quae habetur et minima (sim. LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 30). al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 40: Hae igitur tres species, diatessaron videlicet, diapente ac diapason tantum in armonia inter reliquas consonantias optinent principatum, ut quodam quasi speciali iure appellentur simphoniae, id est suaves vocum copulationes pro eo, quod omnium ptongorum singulariter probentur efficere similitudines (sim. LmLTheog. Mett. 14, 4 (p. 188b)). [s.XII] LmLRad. Laud. p. 385. LmLGuido Aug. 78 (inde LmLMus. man. 29, 14). LmLAnon. La Fage I 5, 3: Tres vero sunt consonantiae ex coniunctionibus compositae, quibus in discantu []et organo organizatores utuntur. Prima est diatesseron, secunda diapente, tertia diapason. al. LmLTheinr. Dov. 2, 9, 1: Sex igitur tam simpliciter consonantiae sunt; sunt diapason, diapason cum diapente, bis diapason, diapente, diatessaron, diapason cum diatessaron. al. LmLAnon. Pannain p. 409: diatesseron dicitur minor consonantia, diapente maior, diapason maxima. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 486a: Sunt enim tres tantummodo principales consonantie musice, scilicet dyatessaron, dyapente et dyapason, que et proportionales dicuntur. al. LmLMus. man. 34, 2. al. LmLComm. Boeth. I 1, 10 p. 48. al. LmLIoh. Garl. mens. 9, 12: sex sunt species concordantiae, scilicet unisonus, diapason, diapente, diatesseron, ditonus, semiditonus. LmLIoh. Aegid. 10, 8: Sunt autem secundum Platonem quattuor consonantiae, videlicet tonus, diatessaron, diapente, diapason, naturales. al. LmLAmerus 8, 8. al. LmLLambertus p. 260b. al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 260, 36: Et ideo sex esse concordantias dicimus et non plures, quarum prior est unisonus, secunda dyapason, tertia dyapente, quarta dyatessaron, quinta ditonus, sexta et ultima semiditonus. al. LmLHier. Mor. 15 p. 71, 28. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 25. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 34. al. LmLAnon. Couss. IV p. 66, 20. al. LmLIoh. Groch. 38 (inde LmLGuido Dion. 1, 1, 314). al. LmLPs.-Mur. summa 1119. LmLEngelb. Adm. 2, 14, 15: Et hee predicte sunt medie consonancie, videlicet dyatesseron et dyapente, quia sumuntur secundum medias distancias inter maximam et minimam. al. LmLWalt. Odingt. 2, 13, 8: diatessaron consonantia minima est, ut, quae habitudo minor sit quam sesquitertia, non sit consonantia. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 3, 1, 2 (inde LmLBonav. Brix. 24, 2). al. LmLGuido Dion. 1, 1, 133: omnes consonantie et concordantie musicales reducuntur ad septem, que sunt tonus, semitonus, ditonus, semiditonus, dyatessaron, dyapente et dyapason. Quarum, ut infra videbitur, quatuor prime concordantie dicuntur, tres vero ultime non solum concordantie, immo etiam consonantie nuncupantur. al. LmLIoh. Mur. spec. 1, 64. al. LmLInterv. Sunt autem p. 23. LmLIac. Leod. comp. 1, 2, 13. LmLIac. Leod. spec. 2, 18, 1: diapente et diatessaron, quae sunt harmonice consonae. LmLIac. Leod. spec. 2, 32, 1: Diatessaron est consonantia vocum inaequalium concorditer sonantium in sesquitertia consistens proportione. Per hoc, quod dicitur concorditer sonantium, convenit haec consonantia cum his, quarum voces dulciter se faciunt apud auditum, quae appropriato nomine non modo consonantiae sed concordantiae dici possunt. LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 22: diatessaron, quae est consonantia generaliter ab omnibus musicis antiquis et modernis concessa facilisque pronuntiationis. LmLIac. Leod. spec. 7, 7, 10: Dico igitur diatessaron esse consonantiam veram, sive per se sumatur, sive ante vel post diapente iungatur. al. LmLQuat. princ. 2, 2 (inde LmLTrad. Holl. VI 5, 32). al. LmLTrad. Ptol. p. 284b. LmLPs.-Mur. interv. p. 308a. LmLIoh. Boen mus. 4, 173: dyatesseron tempore Ptholomei consonantiam per se fecit. al. LmLComm. Boeth. II p. 364, 29: Regularis consonancia est, cuius voces non solum qualitativam proporcionem per concordie unitatem, verum eciam quantitativam in certa spaciorum commensuracione conservant; cuiusmodi sunt diapason dupla, diapente sesqualtera, diatessaron sesquitercia, diapason et diapente tripla, dupla diapason quadrupla. al. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Ellsworth 2 p. 188, 5. LmLAnon. La Fage II p. 423. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 59 p. 208, 7: habendum iudicium est de Guidonistis, qui ob penuriam rationis dicunt tonum, semitonium, ditonum et semiditonum consonantias esse, cum auctores non alias esse consonantias preter diatessaron, diapente, diapason, diapason diatessaron, diapason diapente, bis diapason affirment et doceant. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 71 p. 222, 17: Remigius: Sex quippe consonantias prediximus esse, id est diatessaron, diapente, diapason, diapason diatessaron, diapason diapente, bis diapason. Quarum alie sunt consone, alie []dissone, alie vero consone et dissone. Consone sunt diapason et bis diapason. Dissone sunt diatessaron, diapente. Consone et dissone sunt diapason diatessaron, diapason diapente. Sed diatessaron et diapente, que dissone sunt, tunc consone sunt, quando organizantur. al. LmLProsd. mon. 3, 8. al. LmLIac. Theat. 9. al. LmLNicol. Cap. p. 312: Quot sunt consonantiae in plana musica? Duae, scilicet diatessaron et diapente. LmLGob. Pers. p. 185a. LmLProsd. spec. p. 734. al. LmLUgol. Urb. 1, 26, 4: Sed ipsa ⋅B⋅ mollis additio, quae in ⋅F⋅ primo suum habet initium, ipsam tritoni asperitatem in dulcem diatesseron amoenitatem convertit. LmLUgol. Urb. mon. 5, 2: Diatesseron consonantia seu quarta minor. al. LmLGeorg. Ans. 2, 10. al. LmLAnon. Philad. 62. LmLPetr. Betschk p. 535, 22. LmLThom. Bad. p. 80. al. LmLAnon. Carthus. theor. 5, 27. al. LmLProp. Prop. est duorum 5 p. 171 (p. 474b). LmLTrad. Holl. III 4 p. 28. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 20. al. LmLTrad. Holl. VI 17, 11. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 412a. al. LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 36. LmLFr. Gafur. extr. 4, 5, 4. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 4. al. LmLFr. Gafur. op. 4, 7. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 2 p. 28: diatessaron magis molle quam tritonus (inde LmLIoh. Hoth. exc. p. 40). al. LmLIoh. Hoth. dial. p. 62. LmLNicol. Burt. 3, 20, 163. al. LmLBonav. Brix. 14, 5. al. LmLAdam Fuld. 4, 6. LmLFr. Gafur. theor. 4, 4. al. LmLGuill. Pod. ench. 2 p. 364. al. LmLGuill. Pod. 5, 3: si enim omnis coniunctio quattuor vocum duorum tonorum et integri semitonii, quod est dimidium toni, dissonantia est, ut dicitur III musices capitulo I, omnis igitur coniunctio totidem vocum duorum tonorum et minoris semitonii consonantiam reddit de necessitate. Hec autem est diatesseron, de qua agimus, que apud antiquos ea de causa ita semper reputata fuit. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 2. al. LmLErasm. Hor. p. 75a. LmLCompend. mus. 83. al. LmLSzydlov. 7 p. 30. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLMon. Si quis p. 133, 24. LmLMon. Si regularis 24. al. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 31 (sim. LmLMon. Si vis metiri II p. 9, 29). β unter Hervorhebung eines Ranges — with emphasis on order of priority [s.VI] LmLBoeth. mus. 2, 18 p. 250, 25: secundum Nicomachum quidem hic consonantiarum est ordo, ut sit prima diapason, secunda diapason et diapente, tertia bis diapason, quarta diapente, quinta diatessaron (inde LmLIoh. Aegid. 10, 12. LmLHier. Mor. 17 p. 107, 6. LmLIac. Leod. spec. 2, 9, 3. LmLIac. Leod. spec. 4, 26, 1). LmLBoeth. mus. 2, 19 p. 251, 12: Secundum hos (sc. Eubuliden et Hippasum) quoque hic ordo est: diapason, diapente, diapason ac diapente, diatessaron, bis diapason (inde LmLIoh. Aegid. 10, 13. LmLHier. Mor. 17 p. 107, 24. LmLIac. Leod. spec. 2, 9, 2. LmLIac. Leod. spec. 4, 25, 1). al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 15: symphonia diatessaron, quae princeps est et quodammodo vim obtinens elementi (inde LmLAurelian. 6, 11. LmLAlia mus. 2 p. 100. LmLIac. Leod. spec. 1, 67, 5. LmLComm. Boeth. II p. 176, 25). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 18, 33: diatesseron minorem reliquis reddere symphoniam. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 18, 34, 1: diatessaron maiorem reliquis consonantiis reddat symphoniam, i. convenientiam, quae minus est inaequalis quam aliae proportiones. al. [s.IX] LmLScol. ench. 2, 226: perfectiores sunt symphoniae in diapason ac disdiapason quam in diatessaron et diapente. al. [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 264a: diatessaron... quae principalis est consonantia. LmLHeinr. Aug. 84: D.: Quae consonantia ceteris est perfectior? M.: Item diapason. ... D.: Quae consonantia ceteris est utilior? M.: Diatessaron. LmLQuaest. mus. 1, 20 p. 52: diatessaron, quae principalis est consonantia. [s.XII] LmLGuido Aug. 79: Ultime enim voces diatessaron, id est prima et ultima sibi collate, dulcem reddunt consonantiam, diapente dultiorem, diapason dulcissimam (inde LmLMus. man. 29, 15. sim. LmLAnon. La Fage I 5, 6). [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 32 p. 68: sicut enim sensus percipit, quod melior est diapason omnibus aliis consonanciis, et post eam diapente, post has diapason []et diapente, post quas diatesseron et ultimo bis diapason. LmLIoh. Garl. mens. 9, 10: Media (sc. concordantia) dicitur esse illa, quando duae voces iunguntur in eodem tempore, quod nec dicitur perfecta vel imperfecta, sed partim convenit cum perfecta et partim cum imperfecta, et duae sunt species, scilicet diapente et diatesseron. LmLAnon. Couss. VII 11, 23: Notandum est, quod unisonus et dyapason sunt consonantiae perfectae, dytonus et semidytonus sunt inperfectae, dyatesseron et dyapente dicuntur mediae (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 2). LmLAnon. Emmeram. 4 p. 264, 21. al. LmLFranco Col. 11, 11: Mediae vero concordantiae ... scilicet diapente et diatessaron (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 7, 2. sim. LmLTrad. Franc. I p. 32. LmLFr. Gafur. extr. 9, 3, 5). LmLPs.-Franco comp. 1, 5. LmLHier. Mor. 15 p. 72, 16: primariae consonantiae sunt VII, scilicet unisonus, diatesseron, diapente, diapason, diapason cum diapente, duplex diapason et duplex diapason cum diapente. Secundariae vero consonantiae sunt XXX, scilicet semiditonus, ditonus eqs. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 25: Est autem inter consonancias simplices dyatessaron (ms.; ed.: dyatonus) dulcis, dyapente (ms.; ed.: da dyapente) dulcior, dulcissima dyapason. LmLAnon. Couss. IV p. 77, 27. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 2, 18: Hec itaque consonantia (sc. dyatessaron) perfecta est et gratia numeri, in quo est, et gratia divisionum suarum partium, ut superius est iam dictum, et per hoc refellitur error dicentium dyatessaron, dyapente medias consonantias esse, unisonum autem et dyapason perfectas. LmLMarch. luc. 6, 3, 16: Fit enim dyapente sono suavior et auditui amicabilior in suarum partium divisione ternaria quam dyatessaron in suarum partium quaternaria. al. LmLIoh. Mur. spec. 2, 4: Harmoniae primae et perfectae simplices dicuntur diapason, diapente, diatessaron. LmLIac. Leod. cons. 24: Concordantiae mediae sunt, quarum voces simul prolatae meliorem faciunt harmoniam immediate tactae, non tamen tantam ut perfectae; et sunt duae, scilicet diapente et diatessaron. LmLIac. Leod. cons. 35: Est enim diapente melior concordia et dulcior quam diatessaron, nam in maiore numerorum proportione fundatur. LmLIac. Leod. comp. 1, 2, 19: Consonantiarum autem bona est diatessaron, diapente melior, diapason vero optima. ... Dulcius enim diapente in aure cadit quam diatessaron et diapason quam diapente (sim. LmLGuill. Pod. 3, 26). LmLIac. Leod. spec. 3, 12, 3: Diapente perfectior est quam diatessaron et proportio sesqualtera quam sesquitertia. Idem per sensum patet in sonoris instrumentis. LmLIac. Leod. spec. 4, 36, 2: Ponunt autem alii dictas consonantias (sc. semiditonum et ditonum) inter imperfecte concordantes, diapente vero et diatessaron inter medias concordias. LmLIac. Leod. spec. 4, 44, 1 sqq. LmLIac. Leod. spec. 4, 49, 5: Post tonum maiorem 3 sequuntur concordiae, ut brevius loquar, scilicet semiditonus, ditonus, diatessaron. Duae primae inter medias concordias positae sunt. Unde aliqui discantus ab illis sumunt initium. Tertia vero inter perfectas numeratur concordias prima et minima existens inter illas, quantum ad vocum suarum distantiam. Haec immediate inter duas non ponitur discordias, ut communiter de aliis perfectis invenitur concordiis, ... sed habet ante se unam mediam concordiam. al. LmLQuat. princ. 4, 2, 12: Ex predictis consonanciis quatuor perfecte consonancie dici possunt et quatuor imperfecte. Perfecte vero consonancie diapason, diapente, diatesseron ac tonus dici possunt, et ratio est, quia per istas et nullas alias consonancias monacordum dividitur. LmLQuat. princ. 4, 2, 14: Cum autem de diatesseron consonancia mencio fiat, que perfecta consonancia est ... et sicut principalis est consonancia, ita multi asserunt eam esse principalem concordiam aut unam de principalibus. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 122: Tria sunt genera consonantiarum per accidens: Tonus cum duobus semitoniis minoribus, id est dytonus solo commate imperfectus, tritonus et dyatesseron. Que merito []consonantie per accidens vocantur, nam per se sine adiunctione supradictarum consonantiarum aures stupefacerent potius quam mulcerent. al. LmLAnon. Michaelb. II p. 48. LmLComm. Boeth. II p. 348, 13: Consonancie sunt tres: diatessaron perfecta, diapente perfectior, diapason omnium perfectissima iudicatur. [s.XV] LmLProsd. contr. II 3, 3: quedam quarta et sibi equivalentes, illa scilicet, que ex duobus tonis et uno semitonio contexitur, minus dissonant quam alie combinationes dissonantes, ymo quodammodo medium tenent inter puram consonantiam et puram dissonantiam ... et propter hoc ab antiquis inter consonantias numerabatur ac ipsam dyatheseron nominabant. LmLUgol. Urb. 1, 28, 7: Diapason enim ex duabus est connexa consonantiis, diatesseron scilicet et diapente, quae, etsi ambae mulcent auditum, ipsum tamen diatesseron diapente suavitas intensiori dulcedine ac iucundiori sono transcendit. LmLUgol. Urb. 1, 29, 2: Diapente consonantia diatesseron maior et soni amoenitate dulcior. LmLUgol. Urb. 1, 35, 30: diapason ... perfectissima nuncupatur, perfectas quidem diatesseron et diapente est ambiens. al. LmLIoh. Keck 4 p. 326b: Horum autem proportiones sonorum aliquae perfecte vocantur consonantes eo, quod perfectam harmoniae concordiam efficiant, scilicet diatessaron, diapente et diapason; aliae vero consonant imperfecte, sicut semiditonus, ditonus, semitonium cum diapente et tonus cum diapente; reliquas vero omnes dissonantes vocamus. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 11, 25: quod diapente non sicut diapason aequisonare depraehenditur, ac diatessaron minus quam diapente consonat, tonus vero nihil per se consonum habet. al. LmLCompos. Natura 2, 4. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 25: concordantiarum aliae perfectae sunt et aliae imperfectae. Perfectae sunt illae, per quas tamquam principales et ad hoc magis aptas omnis cantus perfectiones constituuntur, ut sunt unisonus, diatessaron, diapente, diapason, diatessaron supra diapason, diapente supra diapason, bisdiapason, diatessaron supra bisdiapason, diapente supra bisdiapason, tridiapason. LmLAdam Fuld. 2, 10: quidam diatessaron perfectam fore dicunt consonantiam, quidam imperfectam; nos vero eam semidissonantiam esse dicimus. LmLGuill. Pod. ench. 3 p. 364: Consonantiarum autem diatesseron, etsi omnium minima fuerit suavitate, eo tamen, quia et quantitate, omnem vim musices in reliquas atque modulationem regit. LmLGuill. Pod. 5, 3: Similiter autem et que per diatesseron differunt, que et si hoc tempore ab ipso contrapuncto abiiciatur, ipsa tamen consonantia est, quamquam et quantitate et suavitate minima. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 23. al. LmLSzydlov. 7 p. 30: Dyatheseron sextus modus in ordine dicitur. Est saltus de una voce in quartam proporcionaliter licet imperfecte sonans. Vel sic: Est distancia seu consonancia constans ex quatuor vocibus, scilicet ex duobus tonis et semitonio. LmLAnon. Tegerns. III p. 103. b als Dissonanz — as dissonance [s.XIV] LmLPetr. Palm. p. 517: discantus ... quandoque descendit et ascendit vicissim per dissonantias, videlicet per semitonium, tonum, diatessaron, tritonum, semitonium cum diapente, <semiditonum cum diapente> et ditonum cum diapente, de quibus dissonantiis per ordinem est videndum. ... Diatessaron est quaedam dissonantia continens legitimum spatium duorum tonorum et unius semitonii. LmLQuat. princ. 4, 2, 13: Consonancie vero discordantes sunt tres, videlicet tonus, diatesseron et semitonium cum diapente. ... Imperfecte discordancie dicuntur, quando due voces coniunguntur sic, quod quodammodo se compati possunt secundum auditum, sed discordant. Et nota, quod omnis imperfecta discordancia immediate ante concordanciam bene concordat. al. LmLHenr. Zel. 5: Sex concordancie sunt unisonus, ditonus, semiditonus, diapente, tonus cum diapente et diapason. Septem discordancie sunt semitonus, tonus, tritonus, diatesseron, semitonus []cum diapente, ditonus cum diapente, semiditonus cum dyapente. [s.XV] LmLProsd. contr. II 3, 3 (cf. LmL col. 923, 6). LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 30: Sed hic 22 concordantias tradens artis musicae praeceptoribus refragari videor, enimvero quatuor tantummodo docent, id est, ut more eorum loquar, tertiam, quintam, sextam et octavam asserentes unisonum ac diatessaron non esse concordantias omnesque supra diapason reiterationes, et certe id facio. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8: quoniam diatessaron, cum sit quattuor vocum, auribus per se dissonantiam miscet secundum artem contrapuncti. al. LmLAdam Fuld. 2, 10: quidam diatessaron perfectam fore dicunt consonantiam, quidam imperfectam; nos vero eam semidissonantiam esse dicimus, id est cum nulla per se solam concordantem. LmLAdam Fuld. 4, 6: sitque auris uniuscuiusque sibi ipsi iudex et inveniet, diatessaron non esse consonantiam, ut quidam volunt, sed consonantiae partem, quia imperfecta est, et nisi eam perfecta praecesserit, semidissonantia erit. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2: Diatessaron enim consonantia et si simplex ducta dissona sit; coniuncta tamen concordi commixtioni concordem efficit cum extremis medietatem. al. LmLFlor. Fax. 13 p. 86. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 8. al. LmLAnon. Couss. I p. 446. LmLContr. Volentibus I p. 27a: Alie vero sex species, videlicet tonus, semitonium, dyatessaron, tritonus, ditonus cum dyapente et semiditonus cum dyapente sunt discordantes. LmLFist. Si quis 3 p. 140: Et de ⋅G⋅solreut retrogradiendo petat aliam concordiam in ⋅D⋅solre, quae propter suam duritiam et fastidium dicitur discordia, videlicet per diatessaron, hoc est per quartam notam sicut sol re. (? cf. LmLSachs K.-J., Mensura II p. 358 sqq.) al. 3 quantitative Bestimmung — quantitative designation a als Intervall mit vier Tonstufen (zwei Ganztönen und einem kleinen Halbton) — as interval with four degrees (two tones and one minor semitone) α allgemein — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 8: cum vox constiterit in una sonorum finitione ab eaque se flectens mutaverit et pervenerit in quartam terminationem, appellatur diatessaron. [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 5. LmLCens. 13, 5: διὰ τεσσάρων, id est duum tonorum et dimidi. al. [s.IV] LmLCalc. 46. al. LmLMacrob. 2, 1, 25: Symphonia διὰ τεσσάρων constat de duobus tonis et hemitonio. LmLFav. Eul. 22, 7. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 951: διὰ τεσσάρων ... recipit sonos quattuor, spatia tria, tonos duo semis, hemitonia quinque, diesis vero decem. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 17 p. 203, 18: Diatessaron, quae est consonantia, vocum quidem est quattuor, intervallorum trium; constat autem ex duobus tonis et non integro semitonio (inde LmLTon. Lugd. pr. 3. LmLAnon. Pannain p. 409. LmLGuill. Pod. 1, 20). LmLBoeth. mus. 3, 3 p. 273, 18: Quodsi, ut ait Aristoxenus, diatessaron consonantia ex duobus tonis semitonioque coniungitur, duae diatessaron consonantiae necessario V tonos efficient, et diapente ac diatessaron iunctae, sicut unum diapason iungunt, ita sex tonis continua proportione coaequantur (inde LmLHier. Mor. 17 p. 127, 30). LmLBoeth. mus. 4, 7 p. 322, 27: Diatessaron autem consonantia constat duobus tonis et semitonio minore. al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 8 (inde LmLAurelian. 6, 34-43). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 17, 7. al. LmLGloss. Boeth. ar. 676. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 933/358, 18: ‚hemitoniorum quinque‘ i. diatessaron. al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 371, 6: Diatessaron enim habet duos tonos et dimidium. al. LmLMus. ench. 17, 6. al. LmLScol. ench. 3, 500. al. LmLInch. Uchub. 264. al. LmLOrg. Colon. 2. LmLAlia mus. 16 p. 107. LmLReg. Prum. 11, 2. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 48. al. LmLAnon. Bernh. 2, 43. al. LmLGloss. Boeth. mus. III 42: Differentia inter VI tonos et dyapason eadem, quae est inter II dyatesseron et V tonos. al. LmLPs.-Odo mus. p. 268b. al. LmLPs.-Odo dial. p. 254b. al. LmLAdalb. 1B, 15. LmLGuido micr. 4, 8 [](inde LmLConr. Zab. tract. PP 4). al. LmLGuido reg. 27. al. LmLGuido ep. p. 488, 210. LmLLect. Guid. p. 44. LmLInterv. Diapason p. 59. LmLPs.-Berno mon. 12, 7. al. LmLHermann. mus. p. 18 (p. 125a). al. LmLOdor. Sen. p. 198. LmLOliva 35. al. LmLHeinr. Aug. 87. al. LmLWilleh. Hirs. 24 (c. 23), 1. LmLAribo 54 p. 17. al. LmLComm. Guid. 77 p. 106: haec vox diatessaron vel diffinitio sua ex constitutis partibus exsistens, id est duo toni et semitonium. al. LmLLib. argum. 78 p. 26. LmLTon. Aug. p. 134b. al. LmLOrg. Berol. 31. LmLInterv. Cum diatessaron p. 391. LmLAnon. Prag. 41. al. LmLVers. Ars est 70. LmLProp. Partes quidem 3. LmLProp. Est autem 10. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 56b. al. LmLAnon. Venet. I 9. al. LmLAnon. Venet. II 6. LmLInterv. Ex omni 9. LmLFrut. brev. 2 p. 32. al. LmLAnon. Wolf p. 215. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 41. LmLTheog. Mett. 4, 4 (p. 185a): Dyatesseron autem est, cum inter quatuor chordas duo sunt toni et unum semitonium, ut ab ⋅A⋅ ad ⋅D⋅ et a ⋅B⋅ ad ⋅E⋅ et reliqua. LmLIoh. Cott. mus. 8, 12. [s.XII] LmLRad. Laud. p. 385. al. LmLTrad. Guid. 2. LmLGuido Aug. 72. al. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLAnon. Cist. I 50 p. 39. LmLAnon. La Fage I 5, 8. LmLTheinr. Dov. 3, 1, 3. al. LmLAnon. Pannain p. 409: diatesseron constat ex duobus tonis et integro semitonio. al. LmLVers. Est planetarum 10. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185. LmLAnon. Lovan. p. 487a. al. LmLDisc. Quicumque II 1, 4: Dyatessaron est quarta nota. LmLMus. man. 32, 10. al. LmLMetrol. 63 p. 74. LmLComm. Boeth. I 1, 7 p. 54. al. LmLIoh. Aegid. 14, 6: Diatessaron vero est progressio ab una voce in quartam cum semitono. Vel diatessaron est minor consonantia vocum quattuor, intervallorum, id est distantiarum trium, duobus tonis et integro semitono constans. LmLAmerus 19, 3. LmLAnon. Couss. VII 11, 10. LmLLambertus p. 258b. LmLTrad. Lamb. 3, 8, 1. al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 30. LmLHier. Mor. 14 p. 59, 28: diatesseron quasi cantus de quatuor notis, scilicet ab una enim voce incipiens ad quartam transilit constans tono et semiditono. al. LmLTrad. Garl. plan. I 91 (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 113. LmLTrad. Garl. plan. IV 27). al. LmLTrad. Garl. plan. II 104. al. LmLTrad. Garl. plan. V 167. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. al. LmLTrad. Franc. I p. 18. LmLAnon. Couss. IV p. 68, 9: differentia inter semiditonum et diatesseron est tonus, quia diatesseron componitur ex eisdem. al. LmLVers. Postquam pro 156. al. LmLIoh. Groch. 55: Semitritonus autem vel diatessaron est concordantia duos tonos cum uno semitonio continens. LmLPs.-Mur. summa 1003. LmLEngelb. Adm. 2, 22, 3. al. LmLWalt. Odingt. 2, 7, 6. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 3, 15. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 247. LmLIoh. Mur. not. 1, 3, 13. LmLIoh. Mur. spec. 2, 84: Hoc autem non ignoro, quin diatessaron posset etiam dividi in quinque semitonia, et per maiora et minora, per commata. al. LmLIac. Leod. cons. 29. LmLInterv. Proportionum p. 20 (sim. LmLInterv. Sunt autem p. 23). LmLIac. Leod. comp. 2, 3, 5. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 33, 3: Item dicitur diatessaron una quarta, vel quia quattuor voces in se claudit, vel quia fit de aliqua voce ad quartam vocem sibi proximam ascendendo vel descendendo. LmLIac. Leod. spec. 2, 37, tit.: De divisione ipsius diatessaron. eqs. LmLIac. Leod. spec. 3, 22, 60: diatessaron superat quinque minora semitonia in duobus commatibus, cum in se contineat tria minora semitonia cum duobus maioribus. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 93. al. LmLPetr. Palm. p. 517. al. LmLQuat. princ. 2, 7. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 311a: Item idem Hugo et intendit dicere, quod in diatessaron et diapente sit semitonium maius. al. LmLIoh. Boen ars 2, 20, 4. al. LmLIoh. Boen mus. 2, 53. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 100, 7. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLPs.-Mur. prop. p. 96b. LmLComm. Boeth. II p. 146, 33. al. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Mediol. 1, 8. LmLHenr. Zel. 42. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLAnon. Seay p. 33. LmLAnon. Monac. II 75. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 32: Diatesseron est modus, per quem ascenditur vel descenditur a voce alicuius limitis ad vocem quarti una sede semitonii subinclusa. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 26 p. 124, 19. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 29 p. 134, 1: De []generibus diatessaron. Omnis diatessaron in uno intervallo posita enarmonicum genus est ... Omnis diatessaron tribus intervallis posita diatonicum genus est ... Omnis diatessaron in tono et semiditono posita diatonicum et chromaticum genus est ... Omnis diatessaron in ditono et semitonio posita enarmonicum et diatonicum genus est. al. LmLProsd. contr. II 3, 3. LmLIac. Theat. 31. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 738. al. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 8. al. LmLUgol. Urb. 1, 24, 12: Quinque igitur in diatesseron semitonia sunt, quorum duo maiora et tria minora cognoscuntur et duos tonos. LmLUgol. Urb. 5, 45, 25: Posset tamen ratione diatesseron in maiora atque minora semitonia resolvi atque comata, quorum divisio etsi ratione comprehenditur, actu tamen nec voce humana nec instrumentorum sono unumquodque excepto minore semitonio proferretur. al. LmLGeorg. Ans. 1, 87. al. LmLThom. Bad. p. 83. al. LmLIoh. Keck 2 p. 323a. al. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 22: Dyatesseron est quedam species, que inter musicos quarta imperfecta appellatur. Et continet in se duos tonos perfectos et unum imperfectum, qui tonus imperfectus dicitur semitonium minus, sicut ut ad fa vel re ad sol vel my ad la et econtra. al. LmLTrad. Holl. I p. 174. al. LmLInterv. Notandum 15 p. 159 (p. 470b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. al. LmLTrad. Holl. IV 46. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 2, 3. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 21. al. LmLConr. Zab. tract. TT 6. LmLIoh. Tinct. diff. 4. LmLIoh. Legr. tac. p. 409b. al. LmLFr. Gafur. extr. 7, 7, 4. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 5, 2. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 13. LmLFr. Gafur. op. 1, 2: Itaque a summo celo ad solem diastema est diatessaron, idest duorum tonorum et semitonii (sim. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2. cf. Nicol. Burt. 1, 3, 19). al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 48. LmLNicol. Burt. 1, 3, 19. al. LmLBonav. Brix. 14, 48. LmLAdam Fuld. 4, 4. al. LmLLad. Zalk. A 61. al. LmLFr. Gafur. theor. 2, 4. al. LmLGuill. Pod. ench. 6 p. 369 descr. al. LmLGuill. Pod. 3, 19. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 5. al. LmLMich. Keinsp. 6, 31. LmLErasm. Hor. p. 83a: dyathesseron constituitur ex tribus tonis minus apothomate ... vel dyathesseron ex duobus tonis et apothomate minus comate. al. LmLCompend. mus. 83. LmLCompil. Salisb. 77. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 7 p. 30. al. LmLInterv. Prima species p. 229. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Inprimis 5, 14-15. LmLContr. Species plani 7. LmLContr. Volens igitur p. 383. LmLContr. Volentibus I p. 25a. LmLMon. Figure I p. 175, 52. al. LmLMon. Si mon. I p. 27, 17 (sim. LmLMon. Si mon. III p. 35, 7. cf. LmLMon. Si mon. II p. 27, 18). LmLMon. Si regularis 24. LmLMon. Si vis metiri p. 8, 18. al. LmLMon. Super unum 53. al. LmLFist. Longissimam 12a p. 102. LmLFist. Prima fist. I 5 p. 103. LmLFist. Primam fist. I 7 p. 102. LmLFist. Primam fist. II 4 p. 118. LmLFist. Rogatus 13 p. 61. LmLCymb. Si volueris 1, 3. al. β nach der Intervallabfolge in Species eingeteilt — classified according to intervallic progression into species [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 338, 14: habebit diatessaron quidem species tres, diapente autem species quattuor, diapason vero species septem; semperque una minus species erit, quam fuerint voces. Ut enim a mese ceteras ordiamur, diatessaron consonantiae species sunt tres hoc modo: Una quidem species erit ab G ad D, secunda vero ab F ad C, tertia ab E ad B (inde LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 4). LmLBoeth. mus. 4, 14 p. 339, 19: erit species diatessaron statutis vocibus terminata DG ea, quae est prima, id est ab hypate meson in mesen. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 5: Unde sic diffinitur species: positio habens propriam, i. diversam ab aliis formam, i. dispositionem cordarum. Et hoc hic vult exequi, ut cum diatessaron constat ex duobus tonis et semitonio, potest ita fieri, ut semitonium antecedat et toni sequantur, vel e converso, vel ita, quod semitonium interponatur. LmLGloss. Boeth. mus. 4, 14, 20: species diatessaron consonantiae (cum exemplo). al. [s.IX-X] LmLMod. Ecce modorum 7: Ex uno quoque []tetrachordo tres <species> genera<ntur>, quarum prima habet semitonium in fine et incipit a mese, secunda in medio et ipsum tonum repetit, tertia in principio. Diatesseron, quae in fine habet semitonium, asperior est, quae in medio, levior est. al. LmLAlia mus. 17 p. 108: prima species diatessaron tertio loco habet semitonium, secunda species secundo, tertia species primo, semperque sive per disiunctum sive per coniunctum tetrachordum quartis locis eadem species redit. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 13: Habet autem haec eadem consonantia diatessaron tres species: primam videlicet, qua per tonum ac tonum semitoniumque progreditur; secundam vero, qua per tonum, semitonium ac tonum modulatur; tertiam quoque, qua per semitonium, tonum ac tonum canitur. LmLPs.-Bernel. spec. 1: Prima species diatessaron constat ex tono, semitonio et tono. Secunda ex duobus tonis et semitonio. Tertia ex semitonio et duobus tonis. al. LmLAnon. Bernh. 1, 45-48 (cum exemplis). LmLPs.-Odo mus. p. 281b. LmLBerno prol. 5, 6: Ergo prima species dyatesseron constat ex tono, semitonio et tono, exordium sumens a lichanos meson et finiens in lichanos ypaton, ... Secunda species ex duobus tonis et semitonio ... Tertia ex semitonio et duobus tonis. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [prima diatesseron species ab ⋅A⋅ usque ⋅D⋅ protendatur]. al. LmLInterv. Diapason p. 59. LmLPs.-Berno mon. 7, 1. al. LmLHermann. mus. p. 27 (p. 129b): Est igitur necessario prima species diatesseron ⋅A⋅D⋅ constans tono, semitonio, tono ... Secunda ⋅B⋅E⋅ constans semitonio, tono, tono ... Tercia ⋅C⋅F⋅ constans tono, tono, semitonio ... Quarta ⋅D⋅G⋅ in positione prima, in constitutione et potestate quarta. al. LmLOliva 88. LmLHeinr. Aug. 97: D.: Quot species sunt consonantiarum? M.: Diapason VIII, diapente IIII^or, diatessaron similiter. LmLQuadr. fig. 3. LmLWilleh. Hirs. 25 (c. 24), 2. al. LmLAribo 9 p. 11: Tetrachordum gravium tetrachordo finalium collatum omnes diatesseron species, quae quatuor sunt, perficit hoc modo: Prima gravium primae iuncta finalium parturit primam diatesseron speciem eqs. (inde LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 57). LmLAribo 5 p. 25: Species prima diatesseron constat ut amphymacrus ex longa et brevi et longa, id est ex tono, semitonio, tono eqs. al. LmLComm. Guid. 94 p. 108: Diatessaron alia constans ex tono, semitonio et tono, alia ex semitonio et ditono vel ex ditono et semitonio, quarta eadem est cum prima, nisi quod loco differt a prima ... Et notandum, quod species diatessaron alia naturalis, alia formalis. Naturalis est, cum a tetrachordo gravium originaliter sumitur, quia prima species eius ex prima gravium et prima finalium colligitur. Secunda species ex secunda gravium et secunda finalium et sic de ceteris per ordinem. Formalis autem est, quando aliunde undecumque sumitur (sim. LmLAnon. Lips. p. 155). al. LmLLib. spec. 54 p. 35. al. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLPs.-Guido arithm. p. 57b. al. LmLFrut. brev. 5 p. 45: Diatessaron... tres tantum habet diversas species, una minus quam voces. Quarum prima constat tono, semitonio, tono, quae est ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅ eqs. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 73: Quattuor igitur sunt species diatessaron et quattuor diapente, scilicet species prima diatessaron constat ex prima gravium et prima finalium ⋅A⋅ et ⋅D⋅; species secunda constat ex secunda gravium et secunda finalium ⋅B⋅ et ⋅E⋅; species tertia constat ex tertia gravium et tertia finalium ⋅C⋅ et ⋅F⋅; species quarta constat ex quarta gravium et quarta finalium ⋅D⋅ et ⋅G⋅. al. LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 2, 25 p. 93 descr. eqs. al. LmLTheog. Mett. 15, 1 (p. 188b): Sane dyatesseron habet bis quatuor principales species: quatuor in gravibus, quatuor in acutis, duas primas, duas secundas, duas tertias, duas quartas eqs. al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 13: Est autem diatessaron trimodum, verbi gratia ut fa, re sol, mi la (inde LmLHeinr. Eger 3 p. 41). [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 90 descr. al. LmLAnon. La Fage I 5, 16 descr. al. LmLTheinr. Dov. 3, 7b, 1. al. LmLVers. Est planetarum []20. [s.XIII] LmLMus. man. 34, 1: De dyatessaron et speciebus eius capitulum sextum. Dyatessaron, prima consonantia, coniunctio vero quinta, componitur ex tono et semiditono vel ex ditono et semitonio. al. LmLAmerus 21, 1. LmLTrad. Garl. plan. V 168. LmLAnon. Ratisb. 3, 7. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLEngelb. Adm. 2, 24, 2: tres sunt species dyatesseron. Prima constat ex tono et tono et semitonio, que est secundum suum ordinem in hiis vocibus: ut, re, mi, fa. Secunda constat ex semitonio et tono et tono, que est secundum suarum parcium ordinem in hiis vocibus: fa, mi, re, ut. Tercia constat ex tono et semitonio et tono, que est secundum suarum parcium ordinacionem in hiis vocibus: re, mi, fa, sol. al. LmLWalt. Odingt. 3, 8, 5. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 38. LmLMarch. luc. 9, 1, 67: Ex predictis patet, quod re sit prima nota sive vox, que in cantu ponatur, et quia prima, ideo merito omnis species prima dyatessaron, dyapente et dyapason in ipsa poni dicitur (inde LmLBonav. Brix. 8, 30. LmLFr. Gafur. extr. 4, 10, 14). al. LmLIac. Leod. cons. 29. LmLIac. Leod. spec. 4, 16, 6: prima et principalis species diatessaron in descendendo quantum ad tactas litteras vel claves est ab ⋅G⋅ septima ad ⋅D⋅ quartam, secunda ab ⋅F⋅ sexta ad ⋅C⋅ tertiam, tertia ab ⋅E⋅ quinta ad ⋅B⋅ secundam. Huc usque diatessaron species progrediuntur et non ultra. LmLIac. Leod. spec. 6, 3, 1: Nam si ab hypate hypaton incipiam texere ipsius diatessaron species, habebit haec, quae prima est, voces stabiles vel immobiles extremas, scilicet A et D, idest hypate hypaton et hypate meson. Aliae autem duae species mobiles sunt, quia non statutis vocibus terminantur, ut sunt B E et C F. LmLIac. Leod. spec. 6, 47, 9: in distinctione specierum diapason, diapente et diatessaron synemmenon sive cantus per ⋅b⋅ molle locum non habet, sed diezeugmenon vel cantus per ⋅♮⋅ quadratum. al. LmLQuat. princ. 3, 22: Prima species diatesseron est ab ⋅A⋅ gravi in ⋅D⋅ gravem. Secunda species diatesseron a ⋅C⋅ gravi in ⋅E⋅ gravem. Tercia species diatesseron a ⋅C⋅ gravi in ⋅F⋅ gravem. Quarta species diatesseron est a ⋅D⋅ gravi in ⋅G⋅ gravem. al. LmLComm. Boeth. II p. 288, 12. al. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLCompil. Lips. p. 135: Diatessaron... habet tres formaciones: ut fa, re sol, mi la et e converso. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 33. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 4 p. 242, 11: Addita est autem supra tres species diatessaron quarta species, que est et prima, pro autento tetrardo, ut paranete diezeugmenon ad paranete hyperboleon. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 8 p. 256, 15: Excellentes sunt, quia excellunt supra species diapason in compositione, ut paranete hyperboleon ad paranete diezeugmenon. Hec vero est prima species diatessaron excellens supra primam speciem diapason, ex qua fit autentus protus. al. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 6. LmLUgol. Urb. 1, 24, 15. al. LmLGeorg. Ans. 2, 101. LmLThom. Bad. p. 93. al. LmLTrad. March. p. 928. LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 7, 7: Nihil aliud enim est hic tetracordum quam perfecta consonantia diatessaron. Est autem eius prima species ab hypate hypaton in hypate meson secundum Graecos, quae currit per minus semitonium et tonum et tonum, et hoc, ut dixi, per solum genus diatonicum. Secunda vero pergit a parhypate hypaton ad parhypate meson per tonum et tonum ac minus semitonium, a lichanos autem hypaton in lichanos meson tertia currens utique per tonum ac minus semitonium atque tonum. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 3, 11: Tunc ⋅A⋅D⋅, tam primum quam secundum, primam reddit in uno intervallo diatessaron speciem ... Secunda diatessaron species est ⋅♮⋅E⋅ ... Tertiam autem ⋅C⋅F⋅, tam primum quam secundum, in uno demonstrant intervallo diatessaron speciem. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 22. LmLFr. Gafur. extr. 8, 2, 1: Notandum est, quod prima species dyatessaron est composita ex tono et semitonio et alio tono, que est a lycanoshypaton ad lycanos meson, videlicet a ⋅d⋅ gravi ad ⋅g⋅ grave dicendo re sol et e converso. Secunda enim species componitur ex semitonio []et duobus tonis, que est ab hypathemeson ad messe, scilicet ab ⋅e⋅ gravi ad ⋅a⋅ acutum dicendo mi la et e converso. Tertia vero species componitur ex duobus tonis et uno semitonio et invenitur a peripathemeson ad paramesse, videlicet ab ⋅f⋅ gravi ad ⋅b⋅ molle primum dicendo ut fa et e converso etc. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 4. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLFr. Gafur. op. 5, 7. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 52. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 42. al. LmLNicol. Burt. 1, 21, 122. al. LmLBonav. Brix. 14, 57. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2. LmLFr. Gafur. theor. 5, 7. al. LmLGuill. Pod. ench. 27 p. 390. al. LmLGuill. Pod. 1, 20. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 5. al. LmLCompend. mus. 85. al. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Volentibus I p. 25a. γ im diatonischen, chromatischen und enharmonischen Genus — in the diatonic, chromatic, and enharmonic genus [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 47, 1: Cum in omnibus his tribus melorum generibus diatesseron consonantia duorum sit tonorum ac minoris semitonii, propriam tamen in singulis ipsorum habet divisionem tonorum, ut in diatonico partiatur per semitonium, tonum et tonum; in chromatico per semitonium et semitonium et tria semitonia; in enarmonio per diesin et diesin et ditonum. al. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. [s.XI] LmLFrut. brev. 6 p. 51: Nam et diatonici generis tonus et tonus ac semitonium diatessaron complent; et chromatici quinque semitonia diatessaron iungunt; et enharmonici ditonus et diesis ac diesis aeque in diatessaron perfectione conveniunt. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 2, 3, 1. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 22 p. 61: Nota itaque, quod in omni genere extreme non mutantur, quia semper debent diatesseron resonare, sed mediae variantur, nam in cromatico genere secunda ad primam resonat semitonium minus, et tercia ad secundam semitonium maius, et quarta ad terciam tria semitonia eqs. al. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 2, 72. eqs. LmLIac. Leod. spec. 5, 8, 15: Genus diatonicum decantandi diatessaron est, cum quis ascendit per minus semitonium, tonum et tonum vel e converso descendit per tonum et tonum et minus semitonium. ... Chromaticum genus est, cum in cantando diatessaron fit ascensus per minus semitonium incompositum, per maius semitonium incompositum et per trihemitonium sive semiditonum incompositum ... Enharmonium genus secundum Boethium est, cum in omnibus tetrachordis decantatur diatessaron per diesim et diesim et ditonum. al. LmLQuat. princ. 2, 14. LmLIoh. Boen ars 2, 21, 9. al. LmLIoh. Boen mus. 3, 33. al. LmLComm. Boeth. II p. 274, 25. al. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 228 app. crit. [s.XV] LmLProsd. spec. p. 753. LmLUgol. Urb. 5, 41, 14. al. LmLGeorg. Ans. 1, 122. al. LmLTrad. Holl. I p. 161: Chromatica musica est, quae per diatessaron mensuratur, quae procedit per semitonia minora. al. LmLTrad. Holl. II 37 p. 21 (p. 423b). LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLNicol. Burt. 1, 12, 73. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2. al. LmLGuill. Pod. ench. 14 p. 375. al. LmLGuill. Pod. 2, 4. al. b als Zahlenverhältnis 4 : 3 — as numerical ratio 4 : 3 [s.III] LmLCens. 10, 8: διὰ τεσσάρων, cum earum pondera inter se conlata rationem haberent, quam tria ad quattuor, quem phthongon arithmetici Graeci ἐπίτριτον vocant, Latini supertertium. LmLCens. 11, 3: qui octo cum ad primos sex accesserunt, faciunt primam symphonian διὰ τεσσάρων. al. [s.IV] LmLCalc. 35: Epitritus autem in calculando idem est, qui diatessaron dicitur in canendo. al. LmLMacrob. 2, 1, 15: Et est epitritus, cum de duobus numeris maior habet totum minorem et insuper eius tertiam partem, ut sunt quattuor ad tria, nam in quattuor sunt tria et tertia pars trium, id est unum, et is numerus vocatur epitritus deque eo nascitur symphonia, quae appellatur διὰ τεσσάρων (inde LmLInterv. Ex omni 2). al. LmLFav. Eul. 24, 3. al. [s.V] LmLMart. Cap. 2, 107. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 11. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 7 p. 194, 23: quae in numeris sesquitertia, diatessaron in sonis (sim. LmLHier. Mor. 17 p. 148, 22). LmLBoeth. mus. 1, 10 p. 198, 4: malleus VIII []ponderum ad malleum VI ponderum secundum epitritam proportionem diatessaron consonantia iungebatur (inde LmLHier. Mor. 3 p. 14, 35). LmLBoeth. mus. 1, 17 p. 203, 23: Si igitur CXCII numerus CCLVI comparetur, sesquitertia proportio fiet ac diatessaron concinentiam resonabit. al. LmLBoeth. arithm. 2, 54, 65: Namque VIII ad VI et VIIII ad XII comparati sesquitertiam proportionem reddunt, et simul diatessaron consonantiam. al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 17, 6. LmLGloss. Boeth. mus. 2, 23, 31: Quod diatessaron non potest in multiplici genere repperiri. al. [s.IX] LmLGloss. Boeth. mus. II 149. LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 2-4. al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. LmLRemig. Aut. 45, 3: Est autem diatessaron consonantia, quando vocula voculam tota sui quantitate praecedit et insuper tertia superatae vocis parte, sive in intensione acuminis sive in remissione gravitatis. al. LmLAurelian. 2, 13. al. LmLScol. ench. 2, 242: erit quidem diatessaron consonantia VIII ad VI, et XVI ad XII, ac similiter VIIII ad XII, XVIII ad XXIIII. al. LmLOrg. Bamb. I 8. LmLAlia mus. 34 p. 123. al. LmLReg. Prum. 15, 6: Cum itaque maior vox minorem vocem, vel maior sonus minorem sonum totum in se continet et insuper tertiam partem minoris vocis vel soni, diatessaron consonantiam creat (cf. LmL col. 929, 57). al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 8. al. LmLTon. Lugd. pr. 1. LmLAnon. Bernh. 1, 40. al. LmLGloss. Boeth. mus. III 9. al. Ps.- Odo mus. p. 273b: Quaternariam vero divisionem diatessaron dicimus. al. Ps.- Odo dial. p. 254b. [s.XI] LmLBerno prol. 3, 1. LmLAdalb. 3, 6. al. LmLGuido micr. 20, 11: habebit ⋅A⋅ in XII ternarios quattuor, et ⋅D⋅ in IX ternarios tres. Ecce diatessaron. al. LmLGuido reg. 74. LmLGuido ep. p. 484, 196. Ps.- LmLBerno mon. 6, 6. al. LmLHermann. mus. p. 19 (p. 126a). al. LmLOdor. Sen. p. 198. al. LmLHeinr. Aug. 74. al. LmLWilleh. Hirs. 40 (c. 39), 1. al. LmLAribo 31 p. 28. al. LmLComm. Guid. 14 p. 156. al. LmLLib. argum. 25 p. 21. LmLInterv. Cum diatessaron p. 391. LmLAnon. Prag. 41. al. LmLProp. Prop. est rerum 2. LmLProp. Partes quidem 2. LmLProp. Est autem 6. al. Ps.- Guido form. 2, 3-4. Ps.- Guido arithm. p. 55b. al. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLAnon. Gerbert 6. LmLAnon. Venet. I 7. al. LmLProp. Denique si p. 62. LmLInterv. Ex omni 25. al. LmLFrut. brev. 4 p. 41: eamdem proportionem habet diatessaron in monochordo quam duodenarius cum novenario vel octonarius cum senario. al. LmLAnon. Wolf p. 225 descr. al. LmLQuaest. mus. 2, 24 p. 90: Ter tonus it ternis et bis diatessera binis, / it diapente tripes et diapasa bipes. al. LmLTheog. Mett. 8, 5 (p. 186a). al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 4 descr. al. [s.XII] LmLRad. Laud. p. 388. LmLTrad. Guid. 1. LmLTheinr. Dov. 1, 11, 2: si quis cordam in 7 sibi (ms.; ed.: sive) aequalia dimensam, solidum corpus quarto puncto adiungens ex utriusque parte pellit, diatessaron facit. al. LmLAnon. Pannain p. 412. LmLProp. In arithm. 8. [s.XIII] LmLMus. man. 34, 9. LmLComm. Boeth. I 1, 3 p. 38. al. LmLIoh. Garl. mens. 10, 5. LmLIoh. Aegid. 11, 26. al. LmLLambertus p. 258b. LmLHier. Mor. 3 p. 14, 18. al. LmLTrad. Garl. plan. I 91 descr. al. LmLTrad. Garl. plan. II 60. al. LmLTrad. Garl. plan. III 48. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 8. al. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 65. LmLAnon. Couss. IV p. 66, 12. al. LmLIoh. Groch. 16. al. LmLEngelb. Adm. 2, 14, 3. al. LmLWalt. Odingt. 2, 4, 6 descr. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 2, 2: Consonantia dyatessaron divina dispositione in tantum gaudet quaternario numero, ut quatuor habeat et quaternaria divisione fiat, ut in monocordo probabiliter demonstratur, quod, si dividatur per quatuor totum, in prima quaternaria parte dyatessaron consonantia resonabit. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 250. al. LmLIoh. Mur. not. 1, 4, 3. al. LmLIoh. Mur. spec. 1, 246. al. LmLIac. Leod. cons. 33. LmLIac. Leod. comp. 1, 3, 14. al. LmLIac. Leod. spec. 5, 43, 20. LmLIac. Leod. spec. 5, 48, 16: contineatur autem diatessaron proportio inter numeros, qui sunt 2016 <et> 1512. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 74. al. LmLQuat. princ. 2, 21 (sim. LmLTrad. Ptol. p. 284b). al. []Ps.- Mur. interv. p. 308a. LmLTrad. Mur. I p. 287b. LmLIoh. Boen ars 2, 22, 13. al. LmLIoh. Boen mus. 1, 69. al. LmLWillelm. 2, 12. al. LmLHeinr. Eger 2 p. 39. Ps.- Mur. prop. p. 96b. LmLComm. Boeth. II p. 138, 41. al. LmLAnon. Ellsworth 2 p. 188, 5. al. [s.XV] LmLOrig. et eff. 22, 1. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 27 p. 128, 2: Remigius: Hec autem consonantia diatessaron epitrita vocatur grammatica ratione, sesquitertia in arithmetica, diatessaron et sistema in musica (cf. Remig. Aut. 45, 3). al. LmLProsd. mon. 2, 1: in proportione vero sexquitercia consistit dyatesseron, que alio nomine quarta minor appellatur. al. LmLProsd. spec. p. 740. al. LmLUgol. Urb. 4, 61, 17: Duas igitur sexquioctavas proportiones diatesseron habet cum semitonii minoris proportione. LmLUgol. Urb. 5, 17, 57: Sunt ergo numeri producti, scilicet 288 et 216 in sexquitertia proportione et per consequens faciunt diatesseron, maior enim numerus minorem continet et eius tertiam partem, quae est 72. al. LmLGeorg. Ans. 2, 25. al. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLThom. Bad. p. 82. al. LmLIoh. Keck 1 p. 322a. al. LmLAnon. Carthus. theor. 12, 49: Tunc de novo accipe ipsum fundamentum relationis, scilicet 18874368, et ut ex eo tibi formes dyatesseron, divide illud per 3 et veniunt 6291456. Que adde supra 18874368 et habes semel dyatesseron sic: 25165824. LmLAnon. Carthus. theor. 15, 50: Unde dyatesseron intendere est supra numerum, qui est fundamentum relationis, addere suam tertiam partem. Ut si supra 32768 addas suam terciam partem, scilicet 10922 ⅔, habes 43690 ⅔, et hec est dyatesseron intensa. al. LmLTrad. Holl. I p. 175. LmLProp. Prop. est duorum 5 p. 171 (p. 474b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 39: Omnis modus autem resonat in 4 proportionabiliter et sic est dyatesseron, disproportionabiliter et discordialiter et sic est tritonus (sim. LmLTrad. Holl. IV 43). LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 11, 2. al. LmLTrad. Holl. VI 29, 11. al. LmLConr. Zab. tract. AD 8. LmLIoh. Tinct. diff. 4. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 409b. al. LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 36. LmLFr. Gafur. extr. 12, 6, 4 descr. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 7. LmLFr. Gafur. op. 1, 8. al. LmLBart. Ram. 3, 2, 2 p. 96. LmLIoh. Hoth. exc. p. 24-25. LmLIoh. Hoth. dial. p. 62. LmLNicol. Burt. 1, 11, 67. al. LmLBonav. Brix. 25, 24. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 8. al. LmLGuill. Pod. ench. 3 p. 365. al. LmLGuill. Pod. 1, 3. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 13. al. LmLErasm. Hor. p. 78b. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 15. al. LmLProp. mens. De prop. 2, 12 descr. LmLMon. Ad inveniendum p. 223, 21. LmLMon. Fiat corpus p. 221, 17. LmLMon. Figure I p. 176, 71. LmLMon. Figure II p. 176, 90. LmLMon. In mon. mensura p. 134, 4. al. LmLMon. In primo 3. al. LmLMon. Mon. divisurus p. 41, 47. LmLMon. Mon. per septem p. 245, 3. (?) LmLMon. Partire totum p. 50, 44. al. LmLMon. Primum divide p. 24, 10. LmLMon. Si quis p. 133, 24. al. LmLMon. Si regularis 24. al. LmLMon. Si velis p. 240, 7-10. LmLMon. Si vis metiri p. 8, 18. al. LmLFist. Arbitrii 7 p. 130. LmLFist. Cuprum pur. 9 p. 56. al. LmLFist. Fac tibi 4 p. 115. LmLFist. Fistulae si 5 p. 48. LmLFist. In mensuris 10 p. 132. LmLFist. Inter quascumque 2 p. 53. LmLFist. Longissimam 12a p. 102. LmLFist. Mensuram et 6a p. 94. LmLFist. Mensuram fist. 12 p. 127. LmLFist. Prima fist. I 5 p. 103. LmLFist. Primae ergo 3 p. 87. Fist. Primam fist I 7 p. 102. al. LmLFist. Primam fist. II 4 p. 118. LmLFist. Primam fist. III 4 p. 119. LmLFist. Rogatus 14 p. 61. al. LmLFist. Si fistulae I 3 p. 50. LmLFist. Si fistulae II 4 p. 51. LmLFist. Si numeri 27 p. 80. LmLFist. Si tonum 2 p. 52. LmLCymb. Si volueris 1, 3. al. 4 im Tonsystem lokalisiert — situated within the tonal system [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 5, 2: ab extremis (sc. nete hyperbolaeon) diatessaron ad neten diezeugmenon. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 12 p. 334, 18: diatessaron autem consonantiam servant hypate hypaton ad hypaten meson, hypate meson ad mesen, mese ad neten synemmenon, paramese ad neten diezeugmenon, nete diezeugmenon ad neten hyperboleon, atque hoc ita, ut in his consonantiis integra tetrachorda []numeremus. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 9, 17, 4. al. [s.IX] LmLMus. ench. 11 descr. 1. al. LmLScol. ench. 3 descr. 2. al. LmLInch. Uchub. descr. 11. LmLAlia mus. 41 p. 183 (inde LmLAnon. Bernh. 1, 53. LmLAnon. Bernh. 2, 105). al. LmLReg. Prum. 15, 6 (inde LmLAnon. Bernh. 2, 38). al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 33: A prima igitur proslambanomenos ad quartam lychanam hypaton intenditur consonantia diatessaron, et ab eadem quarta ad primam per tonum, semitonium et tonum remittitur. al. LmLAnon. Bernh. 2, 4. al. LmLPs.-Odo mus. p. 269a. al. LmLPs.-Odo dial. p. 254b: A prima ⋅A⋅ in quartam ⋅D⋅ fit diatessaron. al. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit. al. LmLAdalb. 1B, 21. LmLGuido micr. 5, 3: ab ⋅A⋅ in ⋅D⋅ sit diatessaron (inde LmLMetrol. 77 p. 76. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 11. LmLComm. Boeth. II p. 178, 21). al. LmLGuido ep. p. 488, 210. LmLLect. Guid. p. 44. LmLPs.-Berno mon. 12, 7. LmLHermann. mus. p. 51 (p. 142a). al. LmLOliva 19. al. LmLWilleh. Hirs. 38 (c. 37), 5. al. LmLAribo 38 p. 40. al. LmLComm. Guid. 14 p. 156: ab ⋅E⋅ ad ⋅a⋅ acutam diatessaron est proportione octonarii ad senarium sesquitertia. al. LmLLib. argum. 53 p. 24. al. LmLLib. spec. 70 p. 38 descr. al. LmLTon. Aug. p. 125a: diatesseron a tritediezeugmenon ⋅c⋅ scilicet in lichanosmeson ⋅G⋅. al. LmLAnon. Lips. p. 155. LmLOrg. Mediol. pros. 9. LmLOrg. Berol. 31. LmLCompil. Casin. 1, 86 p. 175. LmLAnon. Prag. 127. al. LmLVers. Ars est 70. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 57b. al. LmLAnon. Gerbert 18. LmLAnon. Venet. I 14. LmLProp. Denique si p. 62. LmLFrut. brev. 1 p. 32 descr. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 73. al. LmLAnon. Wolf p. 197. al. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 46: decacordum, in quo ter repperitur diatessaron, a ⋅Γ⋅ in ⋅C⋅ est primum, a ⋅C⋅ in ⋅F⋅ est secundum, ab ⋅F⋅ in ⋅b⋅ tertium. al. LmLTheog. Mett. 3, 4 (p. 184a): Dehinc redeatur ad gamma, et deinde fiant quatuor passus usque ad finem; primus passus complectitur dyatesseron et terminat in ⋅C⋅. al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 13: Est autem diatessaron trimodum, verbi gratia ut fa, re sol, mi la (inde LmLHeinr. Eger 3 p. 41). al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. al. LmLUdalsc. 1. LmLGuido Aug. 90 descr. LmLTon. Gratianop. p. 25. al. LmLAnon. La Fage I 5, 16 descr. al. LmLTheinr. Dov. 3, 7b, 1. al. LmLAnon. Pannain p. 411. LmLTon. Baumg. 1, 1. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 497a: Dyatessaron est connexio quatuor vocum, ut cum dicitur sol re, re sol; fa ut, ut fa; la mi, mi la. LmLMus. man. 22, 8. al. LmLMetrol. 64 p. 74. al. LmLComm. Boeth. I 1, 20 p. 59. LmLIoh. Garl. mens. 9, 11. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 264, 10 descr. LmLAmerus 20, 16. al. LmLHier. Mor. 14 p. 59, 25. LmLTrad. Garl. plan. I 124: Prothosynemmenon dicitur primum (sc. synemmenon) inter ⋅F⋅ et ⋅G⋅ magna propter ... diatessaron ad ⋅C⋅ parvum quadratum. al. LmLTrad. Garl. plan. II 104. al. LmLTrad. Garl. plan. V 168. al. LmLAnon. Ratisb. 3, 7. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 38. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 11. al. LmLVers. Postquam pro 149. al. LmLPs.-Mur. summa 959. LmLEngelb. Adm. 2, 28, 10: Quinta coniunctio est ab aliqua voce in quartam per tria media intervalla habencia duos tonos et semitonium, quocumque modo ordinata, et est consonancia dyatesseron, ut a ⋅C⋅faut in ⋅F⋅faut. al. LmLWalt. Odingt. 3, 4, 32 descr. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 38. al. LmLIac. Leod. cons. 36. al. LmLInterv. Proportionum p. 20 (sim. LmLInterv. Sunt autem p. 23). LmLIac. Leod. spec. 2, 14, 15: diatessaron, ut inter ut fa, re sol, mi la ascendendo vel e converso descendendo. LmLIac. Leod. spec. 2, 42, 4: Nam inter fa ipsius ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi et voces ipsius ⋅F⋅ gravis sive ⋅F⋅faut in regula est diatessaron. LmLIac. Leod. spec. 6, 24, 5: ⋅b⋅ molle, quamvis cum quarta voce inferius resonet diatessaron, cum quinta inferius non resonat diapente. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 64. al. LmLPetr. Palm. p. 518. LmLQuat. princ. 2, 7. al. LmLIoh. Boen ars 2, 23, 12. LmLIoh. Boen mus. 3, 200. al. LmLAnon. Michaelb. I p. 47. LmLWillelm. 2, 12. LmLGoscalc. 1, 9 p. 102, 1. LmLComm. Boeth. II p. 288, 21. al. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Mediol. 1, 8. LmLAnon. Ellsworth 3 p. 194, 6. al.[] LmLHenr. Zel. 56. LmLCompil. Lips. p. 134. al. LmLAnon. Seay p. 33. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 33. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 26 p. 126 descr.: Monocordus diatessaronum. al. LmLProsd. mon. 3, 5. al. LmLIac. Theat. 17. LmLNicol. Cap. p. 325. LmLProsd. spec. p. 734. LmLAnon. Claudifor. 6, 2, 6. al. LmLUgol. Urb. 1, 5, 20. LmLUgol. Urb. mon. 8, 16: habebis semitonium fictum primum existens inter secundum ⋅A⋅ et secundum ⋅C⋅ quadrum faciens cum puncto ⋅F⋅ diatesseron sive quartam minorem. al. LmLGeorg. Ans. 2, 19. al. LmLPs.-Guido corr. p. 52a. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLThom. Bad. p. 84. al. LmLIoh. Keck 3 p. 324b. al. LmLTrad. March. p. 929. al. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 87. al. LmLTrad. Holl. I p. 172. al. LmLTrad. Holl. II 69 p. 26 (p. 425a): Quarta debiliter sic dyataseron (cum exemplo). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. al. LmLTrad. Holl. IV 56. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 39. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 22. LmLConr. Zab. tract. AE 5. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 418a. al. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 2. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 5, 2. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 13. LmLFr. Gafur. op. 5, 3. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 3 p. 58: Si igitur luna proslambanomenos, sol vero lichanos hypaton, liquet istos duos planetas in diatessaron specie cantus collocandos. al. LmLNicol. Burt. 1, 17, 95. al. LmLBonav. Brix. 14, 53. al. LmLAdam Fuld. 2, 9 descr. LmLLad. Zalk. A 61. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 3. al. LmLGuill. Pod. ench. 3 p. 365. al. LmLGuill. Pod. 3, 13. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. al. LmLMich. Keinsp. 6, 31 descr. al. LmLErasm. Hor. p. 90b. al. LmLCompend. mus. 88. al. LmLAnon. Couss. I p. 444b. LmLCompil. Salisb. 77. LmLSzydlov. 7 p. 30. al. LmLInterv. Prima species p. 229. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Inprimis 5, 15 descr. LmLContr. Volentibus I p. 25a. LmLMon. Dividatur p. 54, 7. al. LmLMon. Esto linea p. 144, 4. al. LmLMon. Fiat corpus p. 221, 17. LmLMon. Figure I p. 175, 52. LmLMon. In mon. mensura p. 134, 19. al. LmLMon. In primo 3. al. LmLMon. In quatuor 7. LmLMon. Longitudinem p. 150, 3. al. LmLMon. Mensurus p. 66, 7. al. LmLMon. Mon. divisurus p. 42, 73. al. LmLMon. Partire totum p. 49, 15. LmLMon. Primum divide p. 24, 10. LmLMon. Prius dividenda 8. al. LmLMon. Pythagoras p. 37, 9. al. LmLMon. Si mon. I p. 27, 17 (sim. LmLMon. Si mon. III p. 35, 7. cf. LmLMon. Si mon. II p. 27, 18). LmLMon. Si regularis 5. LmLMon. Si vis metiri I p. 8, 18. al. LmLOrganistr. Si org. p. 213, 7. LmLFist. Si quis 3 p. 140. al. LmLCymb. Si vis add. 2-5. LmLCymb. Si volueris 1, 3. al. 5 Verwendung — usage a allgemein — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 5, 1. [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 11 p. 362, 5. al. LmLBoeth. arithm. 2, 54, 72. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 23, 6: hoc diapente et hoc diatesseron sub neutro genere. LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 9: Quantum ad nostram musicam, materia est consonancie vocum, i. qualiter diapente et diatesseron et diapason et toni et semitonia et c. huiusmodi concordi pace ligantur. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 11/7, 5-6: ‚armoniam‘: diapason, diapente, diatesseron, epiogdous, limmata. al. LmLRemig. Aut. 496, 18: ‚diatessaron‘ ut est „Tibi dixit cor meum“. al. LmLScol. ench. 2, 52: De diatessaron. al. LmLOrg. Bamb. I tit. LmLInch. Uchub. 339. al. LmLAlia mus. 130 p. 163: Ubi autem melodia huius tropi, quae est NOEOEANE, desinit, melodia octavi tropi, que est NOEAGIS, per diatessaron intensum incipit, quod statim remittit. al. [s.X] LmLInterv. Quid sit tonus 13. al. LmLAnon. Bernh. 2, 87. al. LmLPs.-Odo mus. p. 280a: quaelibet syllaba duabus vel tribus vocibus constans diatessaron et diapente numquam excedit. al. LmLPs.-Odo dial. p. 255a. LmLComm. ton. I 3, 8. [s.XI] LmLBerno prol. 7, 42. al. LmLBerno ton. p. 75a: ultima sillba in „Seculorum amen“ altius distat a finali diatessaron intervallo. al. LmLAdalb. 1B, 15. LmLGuido micr. 8, 2. LmLGuido reg. append. 33. LmLHermann. mus. p. 52 (p. 142b). al. LmLInterv. Regula 1. LmLOdor. Sen. p. 200: ut omnis cantilena aut cum sua differentia incipiat, aut epogdoo vel pleno enarmonio seu []diatessaron vel diapente ab ea differat. LmLHeinr. Aug. 78: canta mihi diapason vel diapente sive diatessaron. al. LmLMot. Musica est p. 170. LmLAribo 7 p. 58. al. LmLComm. Guid. 37 p. 151: in paucioribus sonis fit (sc. neuma), cum per diapente vel diatessaron lineariter currit. al. LmLLib. argum. 44 p. 22. al. LmLLib. spec. 5 p. 31. al. LmLTon. Aug. p. 98b: gradatim diatesseron ascendant (sc. antiphonae). LmLTon. Aug. p. 107b: diatesseron remittant (sc. antiphonae). al. LmLOrg. Mediol. pros. 12. LmLAnon. Prag. 94. LmLVers. Ars est 74. LmLVers. Ars humanas p. 110b. LmLProp. Est autem 24. LmLTheophil. 3, 86 p. 159 (sim. LmLFrut. brev. 16 p. 108). LmLAnon. Venet. I 10. LmLFrut. brev. 11 p. 91. al. LmLFrut. ton. p. 121. al. LmLAnon. Wolf p. 219. al. LmLQuaest. mus. 1, 16 p. 36. al. LmLTheog. Mett. 35 interp. 3 (p. 194a). [s.XII] LmLUdalsc. 32. al. LmLGuido Aug. 389. al. LmLTon. Gratianop. p. 16. al. LmLTon. Cist. 52-53. LmLAnon. Cist. I 50 p. 39. LmLTheinr. Dov. 3, 10a, 1: simul cum notis componentium secundum  dupla,  erecta (ms.: ) et  dependente, quarum prima diapason (ms.: iapason), secunda diapente (ms.: iapente), tertia indicat diatessaron. al. LmLAnon. Pannain p. 409. LmLDisc. Omnis homo I 1 p. 241. LmLTon. Baumg. 1, 10. al. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185. LmLAnon. Lovan. p. 486a: undecim species ... Quarum prima est unisonus, secunda semitonus, tertia tonus, quarta dytonus, quinta semiditonus, sexta tritonus, septima diatessaron, octava dyapente, nona semitonium cum dyapente, decima tonus cum dyapente, undecima dyapason (sim. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 34). LmLDisc. Quicumque II 1, 3. LmLMus. man. 54, 19. al. LmLMetrol. 49 p. 73. LmLComm. Boeth. I 1, 20 p. 57. al. LmLIoh. Garl. mens. 9, 23. LmLIoh. Aegid. 14, 1. al. LmLAnon. Couss. VII 10, 1: tredecim sunt species in musica, quarum prima dicitur unisonus, secunda dicitur semitonium, tertia dicitur tonus, quarta dicitur semiditonus, quinta dicitur dytonus, sexta dicitur dyatesseron, septima dicitur dyapente, octava dicitur dyapason, nona dicitur semitonium cum dyapente, decima dicitur tonus cum dyapente, <undecima dicitur semidytonus cum dyapente,> duodecima dicitur dytonus cum dyapente, tertia decima dicitur tritonus (sim. LmLPs.-Franco comp. 1, 2. LmLHier. Mor. 17 p. 148, 14. LmLTrad. Garl. plan. I 60. LmLTrad. Garl. plan. II 34. LmLTrad. Garl. plan. II 80. LmLTrad. Garl. plan. III 32. LmLTrad. Garl. plan. V 147. LmLGuido Dion. 1, 1, 121. LmLInterv. Proportionum p. 19. LmLCompil. Ticin. p. 22. LmLAnon. Seay p. 30. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 1. LmLInterv. Notandum 9 p. 158 (p. 470b). LmLTrad. Holl. VI 16, 1. LmLContr. Inprimis 5, 1). al. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 33. LmLDisc. Quicumque III 7 p. 262. al. LmLHier. Mor. 15 p. 65, 1. al. LmLTrad. Garl. plan. I 214. al. LmLTrad. Garl. plan. II 150. LmLTrad. Garl. plan. III 72: Semitritonus a maiori non ponitur, quia idem est quod diatesseron. LmLTrad. Garl. plan. V 133. al. LmLAnon. Ratisb. 8, 3, 2: Transponitur autem iste tonus (sc. tertius) duobus modis, uno modo per dyateseron, alio modo per dyapente. al. LmLTrad. Franc. I p. 32. al. LmLAnon. Couss. IV p. 62, 4. LmLInterv. Sit C-O 7. LmLVers. Postquam pro 210: Si (pro Sed?) quia (glo.: scilicet ⋅b⋅ molle) non generat dyatesseron, est removendum. al. LmLIoh. Groch. 17. LmLEngelb. Adm. 1, 14, 15. al. LmLWalt. Odingt. 2, 18, 6: Toni signum est maius S, semitonii minus s. Et ditoni maius T, semiditoni minus t. Diatessaron minus q, diapente maius Q. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 3: Coniunctiones autem in musica septendecim esse dicuntur, scilicet semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, dyatessaron, dyapente imperfectum, tritonus, dyapente eqs. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 403. LmLIoh. Mur. spec. 2, 21. al. LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 25. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, tit.: De modis antiquis cantandi diatessaron. LmLIac. Leod. spec. 2, 9, 5: consonantiae pauciores vel plures in se claudunt voces computando tam extremas, quam intermedias, in quantum una aliquid addit super aliam; et secundum hunc ordinem prima omnium est comma, secunda diesis, tertia apotome, quarta tonus, []quinta semiditonus, sexta ditonus, septima diatessaron, octava tritonus, nona diapente et sic semper procedendo. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 144. al. LmLSumm. Guid. comm. 1, 10. LmLIoh. Boen ars 2, 19, 14. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 150. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 56. LmLComm. Boeth. II p. 268, 3. al. LmLAnon. Mediol. 1, 1. LmLAnon. Ellsworth 4 p. 224, 19. LmLAnon. La Fage II p. 424. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 33: Et est falsa musica, quando unus modus mutatur in alium, ut semitonium in tonum vel e converso, aut tritonus in diapente seu diatesseron. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 22 p. 100, 13. al. LmLProsd. spec. p. 734: Antiqui tamen propter sui dissonantiam ipsum (sc. tritonum) dimittentes solum semitritonum acceperunt et ipsum hoc nomine diathessaron nominaverunt. al. LmLUgol. Urb. 1, 12, 4. LmLUgol. Urb. 1, 150, 16: a ⋅BC⋅ ad F committitur duritia tritoni, quae debet vitari et in diatesseron mutari. al. LmLGeorg. Ans. 3, 1. al. LmLThom. Bad. p. 87. al. LmLIoh. Keck 2 p. 323b. al. LmLPetr. Talh. p. 1. LmLAnon. Carthus. theor. 15, 49. LmLTrad. Holl. III 1 p. 18. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 6, 3: Phthongi namque, sicuti dictum est, litterae sunt musicales, toni cum semitoniis syllabae, ditonique cum semiditonis, diatessaron autem ac diapente dictiones. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 1, 7: priscorum ignari mutavere (sc. tibicines) vocabula philosophorum appellando ditonum tertiam, diatessaron quartam et diapente quintam. al. LmLTrad. Holl. VI 6, 19: in XI species dividitur, scilicet in unisonum compositum, thonum, semitonium, ditonum, semiditonum, dyateseron, tritonum, diapente, exacordum, eptacordum et dyapason (sim. LmLTrad. Holl. VI 7, 1). LmLTact. Bona 24. LmLConr. Zab. tract. NN 1. al. LmLConr. Zab. mon. N 2. LmLIoh. Tinct. diff. 5. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 416b. al. LmLFr. Gafur. extr. 12, 1, 10. al. LmLCompos. Natura pr. 2: Naturaliter enim dyapenthe, dyapason aut dyatessaron nobis intrant, sic et in partem armonie in perfectis reducte suis finibus. LmLIoh. Tinct. nat. 51, 6: Diatessaron, id est quarta (sim. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 34). LmLIoh. Tinct. contr. 2, 3, 5: Vocaturque (sc. tritonus) communiter quarta falsa propterea, quod veram quartam, hoc est diatessaron, uno maiori semitonio excedat. al. LmLFr. Gafur. op. 2, 4 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3). al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 63: secunda vero maior aut minor, quia tonus aut semitonium; quarta similiter, quia diatessaron aut tritonus. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 68: Est tamen modus organizandi optimus, quando organum imitatur tenorem in ascensu aut descensu; non in eodem tempore, sed post unam notulam vel plures incipit in eadem voce eundem cantum facere aut similem in diatessaron vel diapente aut etiam diapason. al. LmLNicol. Burt. 1, 21, 107. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 41: duabus mediis (sc. chordis) ad ditonum, ceteris vero ad diatessaron temperatis lyra sit perfectissima. al. LmLAdam Fuld. 4, 6. LmLLad. Zalk. B 2. al. LmLFr. Gafur. theor. 4, 7. al. LmLGuill. Pod. ench. 1 p. 363. al. LmLGuill. Pod. pr.: si quandoque inter ea, que dicturus sum, diatesseron, diapente, diapason et similes vocum coniunctiones in feminimo genere contra grammaticorum legem, ut per adiectiva illis attributa et alias aperte monstrabitur, me descripsisse contigerit, illud ad consonantiam referatur. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 4. al. LmLErasm. Hor. p. 74a. LmLFr. Gafur. gloss. 12, 4. al. LmLContr. Circa modum p. 29, 22: infra IIII^or linearia planus cantus satis aperte videre vales hoc modo: Pone visum supra planum in diatessaron sive quarta nota, et vocem in diapason. LmLMon. Figure I p. 176, 77. LmLMon. In quatuor 13. LmLMon. Mon. per septem p. 245, 6. (?) LmLFist. Rogatus 8 p. 60. LmLFist. Si fistulae I 6 p. 51 (sim. LmLFist. Si fistulae II 6 p. 52). LmLCymb. Quicumque vult 19, 8. b als Teil größerer Intervalle — as constituent part of larger intervals [s.IV] LmLCalc. 44: diapason adiuncta sibi ea, quae diatessaron dicitur, adiuncta quoque alia diapente accepit duplicem perfectionem []proptereaque disdiapason vocatur. al. LmLMacrob. 1, 6, 43. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 16 p. 202, 16: Diatessaron igitur ac diapente unam diapason concinentiam iungunt. LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 259, 11: Quid igitur, si diatessaron ac diapason consonantias iungamus, ullamne secundum Pythagoricos efficient consonantiam? Minime. LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 260, 3: si diapason consonantiae addatur diatessaron, inconsonum fit, quoniam inter duplicem ac triplicem nulla potest naturaliter proportio multiplicitatis intellegi. LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 260, 7: Diatessaron enim et tonus diapente constituunt. LmLBoeth. mus. 5, 9 p. 358, 21: Probat autem (sc. Ptolomaeus) ex diapason ac diatessaron quandam fieri symphoniam hoc modo, quoniam diapason consonantia talem vocis efficit coniunctionem, ut unus atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt. Quocirca si qua ei consonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur (inde LmLHier. Mor. 15 p. 65, 23. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 52 p. 192, 14). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 2, 27, 88: Nota diatesseron cum diapason iunctam efficere non posse consonantiam. al. LmLGloss. Boeth. ar. 221. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 952/367, 3-4. al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 369, 6. al. LmLMus. ench. 11, 15. al. LmLScol. ench. 2, 254. al. LmLInch. Uchub. 322. al. LmLHucbald. 13. LmLAlia mus. 33 p. 122. al. LmLReg. Prum. 9, 28. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 23. al. LmLPs.-Bernel. spec. 4. al. LmLAnon. Bernh. 2, 48. al. LmLGloss. Boeth. mus. III 26, 3. LmLPs.-Odo mus. p. 270b. LmLPs.-Odo dial. p. 254b. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit. LmLAdalb. 1B, 6. LmLGuido micr. 5, 2 (inde LmLMetrol. 77 p. 76. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 11. LmLComm. Boeth. II p. 178, 20). al. LmLGuido reg. 50. LmLGuido ep. p. 490, 222. LmLPs.-Berno mon. 12, 13. LmLHermann. mus. p. 18 (p. 125a) (inde LmLFrut. brev. 2 p. 32). LmLOliva 33. al. LmLHeinr. Aug. 64: Tolle de tribus tonis continuis diatessaron et relinquitur apotome. al. LmLWilleh. Hirs. 12 (c. 11), 3. LmLAribo 99 p. 57: Partes eius (sc. diapente) sunt tonus, diatesseron, semiditonus, ditonus. al. LmLComm. Guid. 38 p. 111: Diapason alia constans ex primis speciebus diatessaron et diapente, alia ex secundis eqs. al. LmLLib. argum. 59 p. 25. al. LmLLib. spec. 61 p. 36. al. LmLAnon. Lips. p. 156. LmLOrg. Berol. 23. LmLAnon. Prag. 84. LmLVers. Ars humanas p. 112a. LmLProp. Partes quidem 1-2. LmLProp. Est autem 8. LmLDietker p. 65. LmLInterv. Ex omni 14. LmLFrut. brev. 4 p. 39: diapente ex tribus tonis et semitonio totam diatessaron possidens et insuper tonum. al. LmLPs.-Osbern. 86. LmLAnon. Wolf p. 194. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. al. LmLTheog. Mett. 17, 3 (p. 189a). al. LmLIoh. Cott. mus. 8, 13. al. [s.XII] LmLGuido Aug. 74. al. LmLTon. Gratianop. p. 49. al. LmLAnon. La Fage I 6, 1. al. LmLTheinr. Dov. 3, 1, 6: Bis namque diatessaron ex diatessaron et diatessaron... constituitur (ms.; ed.: constituntur). LmLTheinr. Dov. 3, 7e, 1: diapente cum semitonio ... dividitur in diatessaron et semiditonum. al. LmLAnon. Pannain p. 412: Queri potest, si diapason et diatesseron coniunctae faciant consonantiam. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 487b. LmLMus. man. 32, 10. al. LmLComm. Boeth. I 1, 5 p. 42. al. LmLIoh. Aegid. 14, 15: Diapason ... constans sex tonis vel diatessaron et diapente. al. LmLAnon. Couss. VII 10, 3. al. LmLLambertus p. 259a. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 266, 34. LmLHier. Mor. 14 p. 60, 27. al. LmLTrad. Garl. plan. I 90 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 61. LmLTrad. Garl. plan. III 113. LmLTrad. Garl. plan. IV 36). al. LmLTrad. Garl. plan. II 135. LmLTrad. Garl. plan. III 82: Semitritonus semper a minori excedit diatesseron uno comate. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 37. LmLAnon. Couss. IV p. 66, 15. al. LmLIoh. Groch. 57. LmLEngelb. Adm. 2, 25, 19. al. LmLWalt. Odingt. 2, 7, 6. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 4, 16: continet enim (sc. dyapason) in se dyatessaron et dyapente tamquam partes suas, sicut totum continet partes. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 285. LmLTrad. Phil. I f.61vG, []20. LmLIoh. Mur. not. 1, 3, 12. LmLIoh. Mur. spec. 1, 295. al. LmLIac. Leod. cons. 34: Hae duae consonantiae (sc. diapente et diatessaron) simul sumptae secundum sub et supra diapason efficiunt, et aptius est, ut diatessaron supra diapente ponatur quam econverso (sim. LmLHeinr. Eger 4 p. 43). al. LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 21. LmLIac. Leod. spec. 2, 21, 4: Constat haec consonantia (sc. diapason cum diapente) ex diapason et diapente, a quibus partibus nominatur, ut est dictum. Item ex diapason, diatessaron et tono. Item ex bis diapente et diatessaron. Item ex bis diatessaron, diapente et tono. Item ex ter diatessaron et ditono, et ex multis aliis partialibus consonantiis. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 94. LmLQuat. princ. 2, 8. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 311b. LmLIoh. Boen mus. 4, 172. LmLWillelm. 2, 15. al. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. al. LmLComm. Boeth. II p. 176, 16: Omnis enim diapason ex diapente et diatessaron coniungitur, et omnis diatessaron et diapente diapason coniungunt. al. LmLAnon. Erford. p. 161. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLAnon. La Fage II p. 423. LmLAnon. Monac. II 75: Quinta in se continet diapente ... Aliquando continet in se diatessaron cum semitonio. al. [s.XV] LmLOrig. et eff. 23, 1. LmLIoh. Olom. 7 p. 37. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 51 p. 192, 1: Si diapason consonantie addatur diatessaron, inconsonum fit. al. LmLGob. Pers. p. 185a. LmLProsd. spec. p. 734: Et dicitur diathessaron cum semitonio, quoniam talis combinatio ex diathessaron et semitonio contexitur et alio nomine quinta minor appelatur. al. LmLUgol. Urb. 1, 19, 6: Causae autem propinquae diapason illae dicuntur, in quas primo ipsa diapason immediate resolvitur, scilicet diapente et diatesseron, quae componentia immediata diapason appellantur. al. LmLGeorg. Ans. 1, 88. al. LmLThom. Bad. p. 83. al. LmLIoh. Keck 5 p. 329a. LmLAnon. Carthus. theor. 5, 28. al. LmLTrad. Holl. III 4 p. 28. al. LmLTrad. Holl. IV 83. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 11, 5. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 30. al. LmLConr. Zab. tract. PP 7. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4. LmLIoh. Legr. tac. p. 409b. al. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 4. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 9. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 18. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 15. LmLFr. Gafur. op. 2, 5. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 50. al. LmLIoh. Hoth. dial. p. 71. LmLNicol. Burt. 1, 22, 127. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. al. LmLFr. Gafur. theor. 2, 5. al. LmLGuill. Pod. ench. 26 p. 389. al. LmLGuill. Pod. 1, 22. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 6. al. LmLErasm. Hor. p. 75a. al. LmLCompend. mus. 93. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 2. al. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLMon. Divide in quatuor p. 54, 6. LmLMon. Figure I p. 176, 66. LmLMon. Figure II p. 177, 102. LmLMon. Partire totum p. 50, 45. LmLFist. Cuprum pur. 13 p. 57. LmLFist. Rogatus 34 p. 68. al. LmLCymb. Si volueris 1, 5. al. c als konstitutives Intervall des Tonsystems — as structural interval in the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 7 p. 322, 23: Tetrachordum enim omne diatessaron resonat consonantiam. al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 15: symphonia diatessaron, quae princeps est et quodammodo vim obtinens elementi (inde LmLAurelian. 6, 11. LmLAlia mus. 2 p. 100. LmLIac. Leod. spec. 1, 67, 5. LmLComm. Boeth. II p. 176, 25). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 20, 63: in quibus tetracordis fiat diatessaron coniuncti, et in quibus disiuncti. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 935/360, 1-2: ‚tetracorda‘: Ideo per diatessaron dividitur, quia elimentum est totius musicae (sim. LmLIoh. Scot. annot. 498, 10. LmLRemig. Aut. 498, 12. LmLRemig. Aut. 503, 2). al. LmLMus. ench. 12, 1. LmLScol. ench. 3, 584. LmLMod. Ecce modorum 39. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 9: Nam omne quidem tetrachordum resonat consonantiam diatessaron. Sunt enim quinque principalia tetrachorda, hypaton videlicet, meson, sinemmenon, diezeugmenon, hyperboleon, quae in diatonico genere melorum resonant consonantiam diatessaron. al. LmLAnon. Bernh. 1, 6. al. LmLGloss. Boeth. mus. III 16. (?) LmLPs.-Odo mus. p. 270b. al. LmLOdor. Sen. p. 204. al. LmLOliva 16. al. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 15. al. LmLAribo[] 82 p. 23: Discordant tetrachorda, quoniam quoddam est specierum diatesseron et diapente inceptivum, non finitivum, ut gravium; quoddam diffinitivum non inceptivum, ut excellentium; quaedam et inchoativa et determinantia, ut finalium et superiorum. al. LmLFrut. brev. 6 p. 47: Est autem tetrachordum quatuor chordarum spatium, quae ita in singulis tribus monochordi generibus: diatonico, chromatico et enharmonico distributa sunt rato ordine, ut non amplius quam diatessaron complectantur consonantiam. al. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 19, 1: Tetrachorda coniunguntur, quando idem sonus eiusdem speciei diatessaron finis est et initium; disiunguntur, quando (ms.; ed.: quibus) tetrachordi et pentachordi differentia, tonus, interseretur (ms.; ed.: intersecitur). [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 3, 16, 4. al. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 10. al. LmLIoh. Mur. spec. 2, 55. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 20, 6: cur potius monochordum per diatessaron sit divisum quam per ceteras tactas consonantias. al. LmLQuat. princ. 3, 6. al. LmLIoh. Boen mus. 1, 65: usque ad ⋅b⋅fa⋅♮⋅mi procedit tota manus per dyatessaron et exinde per tritonum et <ulterius> per dyatessaron. al. LmLComm. Boeth. II p. 386, 19. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 29 p. 298, 7: Nam diatonicum genus est in tonis et semitoniis, chromaticum in triemitoniis, enarmonicum in diesibus et ditonis et diatessaron et diapente et diapason. al. LmLProsd. spec. p. 753. LmLAnon. Claudifor. 6, 5, 5-6. LmLUgol. Urb. 5, 45, 2: notandum est, quod secundum modernos omne tetracordum ex duobus tonis ac uno minore semitonio dicitur esse compositum, quod ipsa diatesseron consonantia dicitur appellari. al. LmLGeorg. Ans. 2, 14. al. LmLThom. Bad. p. 83. LmLAnon. Carthus. theor. 17, 2. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 11, 6: Hic est tonus, haec diatessaron, haec diapente et haec diapason, que profecto veris suis partibus aequis ac integris totam monocordi metiuntur cordam. al. LmLTrad. Holl. VI 23, 9: Nota, quod monocordum sic est dividendum per hos modos 4^or: tonum, dyatesseron, dyapente et dyapason. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 7 p. 44. LmLNicol. Burt. 1, 12, 75. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 1. al. LmLGuill. Pod. ench. 13 p. 375. LmLGuill. Pod. 2, 13. al. LmLErasm. Hor. p. 83b. LmLMon. Boetius p. 233, 29. LmLMon. In mon. mensura p. 134, 12: Ergo totum monochordum per dyapason, dyapente vel dyatessaron disponatur. LmLMon. Mensurus p. 66, 13. LmLMon. Mon. divisurus p. 41, 63. al. LmLMon. Mon. per septem p. 245, 5. LmLMon. Si mon. III p. 35, 13. d als Zusammenklangsintervall in der Mehrstimmigkeit — as simultaneous interval in polyphony [s.IX] LmLMus. ench. 13, 10: Dicta autem diaphonia, quod non uniformi canore constet, sed concentu concorditer dissono. Quod licet omnium simphoniarum est commune, in diatessaron tamen ac diapente hoc nomen optinuit. Ac inprimis per diatessaron organici meli ponatur exemplum. LmLMus. ench. 17, 10: At in diatessaron quoniam non per omnem sonorum seriem quartis locis suaviter sibi ptongi concordant, ideo nec absolute ut in ceteris simphoniaca editur cantilena. al. LmLScol. ench. 2, 87: in diatessaron symphonia non ita simpliciter et absolute sicut in diapente vocem principalem organalis vox comitatur. al. LmLOrg. Bamb. I 1. al. LmLOrg. Colon. 1: Diaphoniam seu organum constat ex diatessaron symphonia naturaliter derivari. [s.X] LmLOrg. Selest. p. 68, 2: Dyaphonia vel organo dupliciter uti possumus, id est vel per dyapente vel per dyatessaron. al. LmLOrg. Paris. 4: adhuc de diatesseron simphonia quomodo melos diaphoniae nascatur, videamus, quam usitato vocabulo organum nuncupamus. al. [s.XI] LmLGuido micr. 6, 14: Diapente vero et diatessaron diaphoniae, id est organi, iura possident et voces utcumque similes reddunt (ad loc. LmLComm. Guid. 70 p. 114. inde LmLComm. Boeth. II p. 146, 38. LmLConr. Zab. tract. AE 6). LmLGuido micr. 18, 16: Superior nempe diaphoniae modus durus est, noster vero mollis, []ad quem semitonium et diapente non admittimus, tonum vero et ditonum et semiditonum cum diatessaron recipimus, sed semiditonus in his infimatum, diatessaron vero obtinet principatum. LmLGuido micr. 19, 7: diatessaron succentus plusquam occursus placet. al. LmLOrg. Montep. 2: Organum est vox sequens precedentem sub celeritate diatessaron vel diapente (sim. LmLOrg. Mediol. pros. 7. LmLOrg. Berol. 5. cf. Eggebrecht/ Zaminer, Organum p.59 f.). LmLOrg. Mediol. pros. 14: Medie vero voces diapente et diatessaron discurrunt. al. LmLOrg. Mediol. rhythm. 1. al. LmLOrg. Berol. 23: Medie siquidem voces per IIII^or supradictas consonantias incedunt, quarum diapente et diatessaron principatum organi possidere dicuntur eo, quod modulantius in eis organum resonet. al. LmLAnon. Prag. 182. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 9: <De diaphonia> ... Tonum vero et ditonum et semitonium cum diatesseron recipimus, raro autem semiditonum. Sed ditonus in his infimatum, diatesseron autem obtinet principatum. ... Congrue tamen et per diatesseron organum deponi licet relicta autem gravitate et iterum non separata ad locum pristinum ascendat. Occursus autem ille vix per diatesseron factus, per tonum multo melius, per ditonum raro fit. Quantumcumque vero cantor ascendat, organum per diatesseron subsequendo et per ditonum raro. LmLAnon. La Fage I 5, 3: Tres vero sunt consonantiae ex coniunctionibus compositae, quibus in discantu et organo organizatores utuntur. Prima est diatesseron, secunda diapente, tertia diapason. LmLAnon. La Fage I 14, 6: Aut enim per unam de istis, scilicet per diatesseron aut per diapente aut per diapason, discantus cantui sonabit, aut unisonum cum cantu faciet aut discantus verus omnino non erit. al. LmLAnon. Pannain p. 116: dyatesseron, dyapente, dyapason, que constituunt dyaphonyam. al. LmLDisc. Tres sunt 5 p. 238. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: omne organum debet esse cum cantu vel ad diatessaron vel ad diapente vel ad diapason vel ultra per diatessaron vel diapente. LmLIoh. Garl. mens. 10, 21. LmLAnon. Couss. VII 11, 22: Et notandum, quod unisonus, semidytonus, dytonus, dyatesseron, dyapente et dyapason sunt magis necessariae species quam aliae, quia omnis discantus se habet cum tenore suo in aliqua istarum consonantiarum (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1). LmLLambertus p. 269a. LmLFranco Col. 11, 29: discantus incipit in unisono cum tenore ... aut in diapason ... aut in dyapente ... aut in dyatessaron... aut in ditono ... aut in semiditono. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 16: omnis inceptio naturalis armonica inter organistas optimos est aut in unisono vel diapason vel diapente vel diatesseron vel semiditono vel ditono. ... Sed omnis finis in diapason vel diapente vel diatesseron et unisono. Sed nota, quod diatesseron raro in duplicibus determinatur, sed saepius in triplicibus et quadruplicibus bene cum alia consonantia. LmLAnon. Couss. IV p. 88, 20: Quidam finiunt cum puncto solo aut in diapason vel unisono vel diapente, raro autem in diatesseron, nisi fuerit in instrumento cordarum. al. LmLIoh. Groch. 182. LmLPs.-Mur. summa 2332. al. LmLWalt. Odingt. 6, 12, 9: Incipit autem superior cantus in diapason supra tenorem vel diapente vel diatessaron et desinit in diapason vel diapente vel unisono. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 300: videtur fuisse intentio eorum (sc. Pythagoricorum), quod diatessaron intensa, super quam intenditur diapente, non sit consonantia, sicut cum diapente est intensa, super quam diatessaron intendatur, licet utrobique sit diapason in extremis (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 6, 7). al. LmLIac. Leod. cons. 34 (sim. LmLHeinr. Eger 4 p. 43). al. LmLIac. Leod. spec. 2, 36, 17: Hac consonantia (sc. diatessaron) quidam libenter utuntur, ut Galenses. Sui enim discantus saepe diatessaron resonant, licet simpliciter loquendo rudior et imperfectior sit quam diapente, quod probat auditus, quod iudicat intellectus. LmLIac. Leod. spec. 4, 35, 9: quantum ad concordias perfectas vocum inaequalium iam tactarum, tres sunt, quibus in discantibus []amplius utimur, scilicet diapason, diapente et diatessaron. al. LmLIoh. Boen mus. 4, 153: Dyatesseron supra quamvis tertiam consonantiam redolet. LmLIoh. Boen mus. 4, 159: longe lascivior magisque iocunda est dyatesseron supra quintam, quam sint alique alie consonantie. al. LmLComm. Boeth. II p. 148, 2 (cf. Guido micr. 18, 2). [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 71 p. 224, 2: Sed diatessaron et diapente, que dissone sunt, tunc consone sunt, quando organizantur. LmLAnon. Claudifor. 6, 5, 6. LmLUgol. Urb. 2, 15, 13. LmLGeorg. Ans. 3, 282. LmLTrad. Holl. VI 30, 5: non tamen a principali voce ultra dyateseron vel dyapente elongabitur dyafonia. al. LmLCompos. Natura 7, 11: Secundum antiquos unus discantus ponitur sub alio in dyatessaron frequenter in clausulis. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 13. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8: Diapente vero quinque vocum optimam ducit concordiam, cum itaque inter duos extremos diapason consonantiam correspondentes sonos medius collocetur sonus diapenten perfitiens ad graviorem et diatessaron ad acutiorem perfectam auribus invicem pulsi aditient armoniam et dissonantia quattuor vocum, quam medius ducit ad extremum acutiorem, auribus non percipitur. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 67. al. LmLAdam Fuld. 2, 11: diatessaron numquam sola ponenda est, nisi aut perfectam aut imperfectam moderetur; sed et nec simul ascendere, nec simul descendere licentiam habet, nisi sit, ut praetactum est, faulx bordon. al. LmLLad. Zalk. A 70. LmLGuill. Pod. 6, 2: que parum habent de consonantia respectu aliarum, ut quaterne diatesseron efficientes in contrapuncto merito repudiantur. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 5: Sed quae ex quattuor coniunctis invicem sonis discordantia consurgit diatessaron scilicet consonantiam sonans, duobus locis admittitur in contrapuncto: Primo, quum tenor et cantus octavam invicem sonuerint, tunc medius, qui contratenor dicitur, in quintam supra tenorem tribus scilicet tonis ac semitonio ductam dispositus, ab acutissimo sono, qui octavam aequisonantam perficit ad graviorem, per quartam, scilicet diatessaron, distabit in grave ... Secundo, quum tenor et cantus procedunt per unam aut plures sextas, tunc vox media, scilicet contratenor, quartam semper sub cantu tenebit. al. LmLFlor. Fax. 13 p. 86. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 4. al. LmLAnon. Tegerns. III p. 103. e als konstitutives Intervall der Kirchentonarten bzw. des Ambitus kirchentonaler Gesänge — as structural interval in the modes, or as interval defining the ambitus of modal chants [s.IX-X] LmLAlia mus. 90 p. 187: A prima specie diapason et primus, propter quamdam naturam, inchoatur et tertius tropus, finiturque in diatessaron: in hoc scilicet concluditur eius forma intra diapente ⋅o⋅ ad ⋅e⋅ et diatessaron ⋅o⋅ ad ⋅cc⋅ (inde LmLAnon. Bernh. 1, 61. LmLAnon. Bernh. 2, 111). LmLAlia mus. 119 p. 159: a sua finali, quae est parhypate meson, diapente superius et diatessaron inferius currit (sc. sextus tonus). LmLAlia mus. 134 p. 196: Quorum videlicet troporum sive etiam sonorum primus Graeca lingua dicitur protus, secundus deuterus, tertius tritus, quartus tetrardus, qui singuli a suis finalibus deorsum pentachordo, quod est diapente, differunt. Superius vero tetrachordum, quod est diatessaron, requirunt, ut unusquisque suam speciem diapason teneat (inde LmLAnon. Bernh. 2, 80). al. [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 8: Protus constat ex prima specie diapente et prima specie diatessaron superius eqs. (sim. Berno prol. 6, 1 eqs. inde LmLComm. Boeth. II p. 312, 19 eqs.). LmLPs.-Bernel. spec. 16: Omnis tropus subiugalis eandem habet diapente vel diatessaron quam autenticus eius (sim. Berno prol. 6, 15. LmLAmerus 23, 16. LmLComm. Boeth. II p. 314, 3. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 21 p. 288, 26. LmLThom. Bad. p. 94). al. LmLAnon. Bernh. 2, 86. al. LmLPs.-Odo dial. p. 260a. al. LmLBerno prol. 7, 5: Si quis cantus a finali suo ad dyapente non pertingit, nec dyatesseron inferius habet, pro sui brevitate vel inperfectione solemus eum subiugali designare. ... Si vero []ad dyapente quidem pervenit et nec supra nec infra dyatesseron habet, quia dyapente amborum commune est, cantus quoque communis sit (inde LmLQuaest. mus. 1, 17 p. 38. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 23 p. 290, 14). al. LmLBerno ton. p. 75a. al. LmLHermann. mus. p. 45 (p. 139a): unusquisque tropus proprio diapason conclusus unam accipit mediam, quae in subiugalibus diatesseron a gravibus, diapente ab acutis, in autenticis vero diatesseron ab acutis, diapente accipiat a gravibus. al. LmLWilleh. Hirs. 14 (c. 13), 1 descr.: protus ex prima gravium, ex prima finalium, ex prima superiorum, ex prima excellentium, et ex prima specie diatessaron, quae est ab ⋅A⋅ in ⋅D⋅ et ex prima specie diapente, quae est a ⋅D⋅ in ⋅a⋅ et ex prima specie diapason, quae est ab ⋅A⋅ in ⋅a⋅ et ex prima illius consonantiae specie, quae est diapason cum diatessaron ab ⋅A⋅ gravi in ⋅d⋅ acutam. al. LmLAribo 35 p. 14: principales autentorum partes, diapente videlicet ac diatesseron. LmLAribo 91 p. 35: quoniam quatuor species diapason constituuntur ita, ut diatesseron praecedat, diapente sequatur, quae sunt plagales. al. LmLComm. Guid. 22 p. 126. al. LmLLib. spec. 23 p. 48. al. LmLTon. Aug. p. 84. al. LmLPs.-Guido form. ton. 7, 6: Ex diatesseron vero aut ex diapente medius efficitur modus, qui nec authenticum nec gravem proprie reddit partem cantilenae. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 57b. al. LmLMod. Protus finit p. 107. LmLFrut. brev. 8 p. 62: Invenitur tamen in cantibus antiquis authenti cantus per diatessaron a finali descendens, quod non est adeo mirandum, nec tamen imitandum vel in usum trahendum. al. LmLFrut. ton. p. 113. al. LmLPs.-Osbern. 70: Unusquisque modus, sicuti propriam habet diapason, ita et propriam habet diatessaron sive diapente. al. LmLAnon. Wolf p. 198. al. LmLQuaest. mus. 1, 12 p. 24. al. LmLTheog. Mett. 20, 2 (p. 190a). al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 24. al. [s.XII] LmLUdalsc. 1. al. LmLGuido Aug. 393: <ca>ntus enim, qui se infra <su>um diatessaron co<er>cuerit, cogente <com>positione plagalis est. al. LmLAnon. Cist. I 22 p. 36. LmLAnon. La Fage I 10, 15. LmLAnon. Pannain p. 111. LmLTon. Baumg. 1, 1. al. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 192. al. [s.XIII] LmLMus. man. 46, 15. al. LmLIoh. Aegid. 12, 35. LmLAmerus 20, 15. al. LmLTrad. Garl. plan. V 214. al. LmLAnon. Ratisb. 7, 2. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 28. LmLVers. Postquam pro 313. LmLIoh. Groch. 230. LmLPs.-Mur. summa 1603. al. LmLEngelb. Adm. 4, 3, 19: toni ascendentes vel descendentes in istis vel in illis speciebus dyatesseron et dyapente per consequens sunt asperiores vel leniores et leciores vel tristiores auditui. LmLEngelb. Adm. 4, 17, 4: Proprietas deuteri est elevari per integram dyatesseron et deponi dytono. Proprietas triti est elevari dytono et deponi per dyatesseron. LmLEngelb. Adm. 4, 38, 5: et dicitur transformatus (sc. cantus sive tonus), quia ex tunc, cum est transpositus, non decantatur in naturalibus speciebus dyatesseron et dyapente et dyapason illius toni, sed in consimilibus secundum formam et aliis secundum locum et sedem naturalem. al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 13. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 2. LmLMarch. luc. 11, 4, 26: Sed iterum dicet aliquis: Superius ostendistis, quod quilibet tonus potest propter aliquod accidens in confinalibus terminare; nunc autem dico, quod si primus tonus finitur in eius confinali, non habet supra suam dyapente primam speciem dyatessaron, sed secundam, et hec est una ratio, quam adducitis, quare non potest in ⋅A⋅ grave rationabiliter terminare eqs. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 38, 8: Quod autem vox medians in authentis modis inferius contineat diapente et diatessaron superius, e converso vero in modis plagalibus ... Unde fit, ut diapason authenti superet diapason sui plagalis in diatessaron, sicut in gravitate diapason authenti vincitur in diatessaron a diapason plagalis sui. LmLIac. Leod. spec. 6, 42, 10: principia finesque omnium distinctionum infra suum cohibeant principatum, ne audeant a finali quartam in diatessaron transcendere vel quintam in diapente, exepto solo tertio modo. LmLIac. Leod. spec.[] 6, 52, 2: Unde fit, ut legitima fundamentalisque tonorum distinctio specifica ex speciebus sumatur diapason, diapente ac diatessaron. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 132. al. LmLQuat. princ. 3, 26. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 65: Diapente etiam, si circa principium apparuit et finem, signum est autenti ... si vero diatesseron, plagalis. al. LmLComm. Boeth. II p. 314, 5-7. LmLPs.-Mur. mod. p. 99b. LmLAnon. La Fage II p. 424. [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 40. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 7 p. 370, 10. al. LmLIac. Theat. 37. LmLNicol. Cap. p. 322: Nota, quod primum tonum debemus cantare per naturam vel per ⋅b⋅ quadrum, quum ita possumus ad implendum modum suum; quia in ipso prima species diapente et diatessaron reperiuntur, a quibus rationabiliter formatur; quod si sic non esset, cantaretur per ⋅b⋅ molle. al. LmLGob. Pers. p. 188b. al. LmLAnon. Claudifor. 4, 1, 16. LmLUgol. Urb. 1, 48, 3. al. LmLGeorg. Ans. 3, 53. LmLAnon. Philad. 76. LmLThom. Bad. p. 86: Diapente prothi post duos tonos semitonium admittit, diatesseron autem post unum tonum. eqs. al. LmLTrad. March. p. 928. al. LmLAnon. Carthus. nat. 5, 21. LmLMan. Guid. p. 150 (p. 467). LmLTrad. Holl. III 9 p. 64: Dyapason primi toni: Dyapenthe ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅ Dyatesseron ⋅a⋅h⋅c⋅d⋅. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 6, 12: mediocris cantus, hoc est, non solum unum occupans diapason sed adhuc et diatessaron. al. LmLTrad. Holl. VI 26, 14. al. LmLConr. Zab. tract. AZ 18. LmLIoh. Tinct. diff. 18. LmLFr. Gafur. extr. 8, 10, 1. al. LmLIoh. Tinct. nat. 13, 2: Si vero aliquis octo tonorum praedictorum a principio usque ad finem ex speciebus diapente ac diatessaron sibi modo, quo diximus, attributis non fuerit formatus (ed. formatur), immo speciebus unius alterius aut plurium commisceatur, huiusmodi tonus commixtus vocabitur. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 54: dorius, quia Dorici eo gaudebant, sic appellatus est et ex prima specie diapente et prima specie diatessaron intensa supra diapente constat. al. LmLNicol. Burt. 1, 23, 139. al. LmLBonav. Brix. 15, 17. al. LmLAdam Fuld. 2, 15. LmLLad. Zalk. B 13. al. LmLGuill. Pod. ench. 32 p. 392. LmLGuill. Pod. 4, 15: Unde diatesseron ita considerata in altero dictorum terminorum dicitur proprietas autentici, in altero vero plagalis. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8. al. LmLCompend. mus. 102. al. LmLCompil. Salisb. 60. al. LmLAnon. La Fage III p. 245. al. LmLIoh. Velle metr. 73. al. LmLAnon. Tegerns. III p. 101. f als Melodieintervall — as melodic interval [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 2: Duas harum (sc. quinque consonantiarum), id est diatessaron et diapente, in frequentiori usu tenemus; tertia, id est diapason, raro utimur, ceteras in nostris cantilenis non adhibemus. LmLGuido micr. 4, 12: Habes itaque sex vocum consonantias, id est tonum, semitonium, ditonum, semiditonum, diatessaron et diapente. In nullo enim cantu aliis modis vox voci coniungitur, vel intendendo vel remittendo (ad loc. LmLWilleh. Hirs. 22 (c. 21), 1. LmLAribo 12 p. 37. LmLFrut. brev. 10 p. 64. LmLEngelb. Adm. 2, 3, 3. LmLEngelb. Adm. 2, 27, 2. LmLIac. Leod. spec. 4, 11, 6. inde LmLMetrol. 67 p. 75. LmLTrad. Holl. I p. 175. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 2, 44. LmLMon. Figure I p. 176, 61). al. LmLGuido reg. 88. al. LmLGuido ep. p. 524, 362: Nam cum vox aliqua ad secundam movetur, aut fit tono aut semitonio; cum vero ad terciam, ditono vel semiditono. Ad quartam et quintam non fit nisi per diatessaron et diapente. al. LmLLect. Guid. p. 44. LmLHermann. vers. p. 150 (inde LmLFrut. brev. 10 p. 70. LmLAnon. Wolf p. 195. LmLAnon. Lovan. p. 490a. LmLIac. Leod. spec. 6, 113, 26. LmLTrad. Holl. I p. 174). LmLHermann. mod. p. 150: Ter terni sunt modi, quibus omnis cantilena contexitur: scilicet unisonus, semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, diatessaron, diapente, semitonium cum diapente, tonus cum diapente, ad haec sonus diapason (inde LmLAribo 15 p. 38. LmLFrut. brev. 10 p. 72. LmLIoh. Cott. mus. 8, 1. LmLMus. man. 38, 1. LmLTon. Franc. p. 148a. LmLAmerus 7, 1. LmLHier. Mor. 14 p. 58, 29. LmLHier. Mor. 14 p. 62, 7. LmLAnon. Couss. IV []p. 63, 27. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLGob. Pers. p. 184a. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 52. LmLTrad. Holl. II 69 p. 26 (p. 425b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 39. LmLLad. Zalk. A 71. LmLSzydlov. 7 p. 32. cf. LmLAnon. Claudifor. 3, 2, 6). LmLTrad. Hermann. I p. 108: Haec lex cunctorum notat intervalla sonorum. / Aequisonae dant e voces, s limma, tonus t, / iunctum limma tono super ts, tonique duo tt. / d dyatesseron (sim. LmLTrad. Hermann. II 6. LmLTon. Aug. p. 90. LmLIoh. Cott. mus. 21, 48. LmLPs.-Mur. summa 1153. LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 20). LmLVers. Maiores tropos 15. LmLWilleh. Hirs. 25 (c. 24), 5. LmLMot. Musica est p. 154: Motus vocum sunt VI species: Tonus, semitonium, semiditonus, dytonus, diatessaron, diapenthe. al. LmLAribo 90 p. 10: diatesseron et diapente, quae in cantilenis pollent praecipue (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 30, 11). al. LmLComm. Guid. 92 p. 108. al. LmLLib. argum. 15 p. 20: Quot sunt consonantiae? Septem. Quae sunt illae? Ut superius dixi: Tonus, semitonius, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, diapason, per quas omnis cantilena discurrit (sim. LmLAmerus 18, 3). al. LmLMot. Omnis cantus p. 186. al. LmLTon. Aug. p. 131b: non per diatesseron, sed per tonum et semiditonum ascendens. al. LmLCompil. Casin. 1, 86 p. 175. LmLVers. Ars est 51. al. LmLPs.-Guido form. 1, 11. al. LmLAnon. Venet. II 9: Est autem diatessaron spatii exemplum in antiphona „Ave Maria ...“ inter ‚te-‘ et ‚-cum‘. LmLFrut. brev. 10 p. 72. al. LmLPs.-Osbern. 3. LmLAnon. Wolf p. 194. LmLQuaest. mus. 1, 15 p. 34. LmLIoh. Cott. mus. 19, 18: maximam in cantu iocunditatem faciunt istae duae consonantiae diatessaron et diapente, si convenienter in suis locis disponantur; pulchrum namque sonum reddunt, si remissa aliquotiens statim in eisdem vocibus elevantur ... Verumtamen diatessaron multo dulciorem melodiam facit, et maxime in autento deutero, si interdum ter vel quater vel eo amplius varie repercutiatur. al. LmLIoh. Cott. ton. 25, 8: quaedam (sc. antiphonae) per diatesseron elevantur statimque semiditono et tono descendentes tono et semiditono vel per diatesseron surgunt. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2. LmLAnon. Pannain p. 117: si cantus remittatur dyatesseron, discantus intendatur dyapente et erunt in octava. ibid. al. LmLDisc. Quicumque I 8-9. LmLDisc. Tres sunt 9 p. 238. al. LmLDisc. Omnis homo I 5 p. 241. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 486b (cum exemplis). al. LmLDisc. Omnis homo II 16 p. 254. al. LmLMus. man. 57, 27: saliens per diatessaron ad quartam. al. LmLDisc. pos. vulg. p. 192, 5. LmLAmerus 20, 16. al. LmLLambertus p. 273a: plica nihil aliud est quam signum dividens sonum in sono diverso per diversas vocum distantias tam ascendendo quam descendendo, videlicet per semitonium et tonum, per semiditonum et ditonum et per diatessaron et diapente (ad loc. LmLIac. Leod. spec. 7, 22, 2). al. LmLTrad. Lamb. 3, 1, 1. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 96, 17. al. LmLDisc. Quicumque III 22 p. 262. al. LmLHier. Mor. 24 p. 177, 7. al. LmLTrad. Garl. plan. II 155. al. LmLTrad. Franc. I p. 34: fac diatessaron deprimendo. ibid.: fac diatessaron elevando. al. LmLDisc. Sciendum 53-54. LmLDisc. Videndum 26. al. LmLAnon. Couss. IV p. 63, 17: In cantu ecclesiastico utuntur tredecim proportionibus. Quarum proportionum principium dicitur unisonus, duodecim sequentes denominantur sic: tonus, semitonium, ditonus, semiditonus, tritonus, quod non multum est in usu, diatesseron eqs. (sim. LmLIac. Leod. cons. 1. LmLIac. Leod. spec. 2, 14, 2-4. LmLIac. Leod. spec. 4, 11, 3. LmLQuat. princ. 3, 11. LmLHeinr. Eger 3 p. 42. LmLIoh. Olom. 7 p. 30. LmLNicol. Cap. p. 312. LmLAnon. Claudifor. 6, 1, 6. LmLAnon. Claudifor. 6, 2, 6. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 53. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 50. LmLBonav. Brix. 14, 106. LmLContr. Species plani 1. LmLContr. Volentibus I p. 23b). LmLVers. Postquam pro 76. LmLIoh. Groch. 49. LmLPs.-Mur. summa 913 (sim. LmLIoh. Olom. 7 p. 29). LmLPs.-Mur. summa 2180: Notet etiam cantus inventor delectabilia esse cantus intervalla diatessaron et diapente. LmLEngelb. Adm. 1, 14, 5: Dyatesseron enim ... fit saltando per ascensum vel descensum obmissis mediis []ab unaquaque voce ad quartam supra se vel infra se. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 214: sciendum est, quod specierum dyatessaron et dyapente alia principalis, alia terminalis; alia propria, alia communis; alia simplex, alia composita; alia aggregata, alia disgregata; alia apposita, alia preposita, alia supposita; alia continua; alia commixta; alia intensa, alia remissa dicitur (inde LmLUgol. Urb. 1, 46, 3. LmLFr. Gafur. extr. 8, 3, 1). al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 39a. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 160. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 40, 4: Quantumcumque enim cantus elevetur vel deponatur, debet quaelibet vox ad vocem coaptari finalem per aliquam de sex consonantiis, idest per semitonium, per tonum, per semiditonum, per ditonum, per diatessaron vel per diapente. al. LmLHugo Spechtsh. 286. LmLQuat. princ. 3, 48: ne duas vel tres diapente vel diatesseron iuxta se ponas nulla alia interveniente sive in elevacione sive in deposicione (inde LmLTrad. Holl. VI 28, 6). al. LmLHeinr. Eger 5 p. 58: Diatesseron autem et diapente, si convenienter situentur, satis adornant, et hoc, si remissa quandoque statim in eisdem vocibus eleventur, et praecipue diatesseron, si aliquotiens varie repercutiatur et semiditonus vel ditonus ipsum nunc praecedat, nunc sequatur. LmLCompil. Ticin. p. 25. (?) LmLCompil. Lips. p. 134. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 4, 2 p. 366, 10: coniunctio est, que coniungit vocem voci septem modis, id est tono, semitonio, ditono, semiditono, diatessaron, diapente, diapason. Per has vero coniunctiones omnis cantus in sonis suis coniungitur et componitur. al. LmLIac. Theat. 15. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 8. al. LmLUgol. Urb. 1, 92, 8: tum sine medio uno diatesseron intervallo tangitur ⋅C⋅. al. LmLTheod. Capr. p. 96. al. LmLGeorg. Ans. 3, 51. LmLAnon. Philad. 53. LmLTrad. Holl. II 64 p. 49 (p. 433a): antiphonas in ⋅F⋅faut, incipientes ab ⋅F⋅faut, remittentes non gradatim, sed per dyathaseron in ⋅C⋅faut. al. LmLTrad. Holl. III 9 p. 61. al. LmLTrad. Holl. IV 43. LmLCant. pass. p. 132. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 2, 11. al. LmLTrad. Holl. VI 28, 6. al. LmLConr. Zab. tract. p. 241. al. LmLIoh. Tinct. diff. 4. LmLIoh. Legr. tac. p. 420b. LmLFr. Gafur. extr. 9, 5, 1. al. LmLCompos. Capiendum 3, 12. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 4. LmLNicol. Burt. 2 append. 4. LmLGuil. mon. 5 p. 32. al. LmLBonav. Brix. 14, 6. al. LmLAdam Fuld. 2, 7: Diatessaron est saltus ad quartam generaliter ex duobus tonis et semitonio, nisi sit tritonus. LmLLad. Zalk. A 61: dyatesseron est saltus ab una voce in quartam. al. LmLGuill. Pod. 6, 9. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 9. LmLFlor. Fax. 14 p. 86. LmLCompil. Salisb. 77. LmLReg. comp. p. 194 (cf. Ioh. Cott. 19, 24). LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 13 p. 56. al. LmLContr. Est autem p. 367a. al. LmLContr. Inprimis 10, 3. LmLContr. Prima regula 77. al. LmLContr. Volens igitur p. 382. B in zusammengesetzten Intervallbezeichnungen — in compound terms for an interval [s.XII] LmLTheinr. Dov. 2, 4, 1: Convenientiae huiusmodi distinctionum sunt, quae ex ipsis distinctionibus contingunt, ut tonus, semitonium, diapente cum tono, disemitonium, diatessaron cum trisemitonio, diesis, diatessaron cum diesi. LmLTheinr. Dov. 3, 7d, 1: diatessaron cum semitonio ... disiungitur in semiditonos 2. [s.XIII] LmLHier. Mor. 14 p. 61, 11: diatesseron cum tritono. LmLHier. Mor. 15 p. 72, 21: minus diapente cum diatesseron. LmLHier. Mor. 15 p. 72, 28: minus diapente cum diatesseron et cum diapason. LmLHier. Mor. 15 p. 73, 4: minus diapente et cum diatesseron sed cum duplici diapason. LmLAnon. Hailspr. 3 p. 68: Adhuc quidam Parisienses in discantibus superaddunt duos modos a nullo unquam musicorum approbatos, videlicet semitonium cum diatesseron (ms.: semitonium cum diatesseron et semidytonum cum diapente). [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 2, 121: erit a g ad a b tonus cum diapente aut ditonus cum diatessaron. LmLIac. Leod. spec. 2, 81, 12: Se habent enim in ducentesima nonagesima quinta superpartiente proportione septingentesimas []vicesimas nonas. ... Item cum diatessaron cum minore semitonio hanc in sonis reddant consonantiam. LmLIac. Leod. spec. 4, 48, 3: semitonium maius vel minus cum diatessaron... discordiam importabunt. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 6: Unde inter ⋅B⋅ secundam et ⋅b⋅ primam nonam non sunt quinque toni cum duobus minoribus semitoniis, sed quattuor toni cum tribus semitoniis minoribus, scilicet diatessaron cum semitritono. [s.XV] LmLProsd. spec. p. 732: Et ergo dato, quod multe sint sonorum combinationes in manu musicali reperte, hic tamen solum 16 enumerabo principaliores, que tales sunt, scilicet unisonus, tonus, semitonium, diptonus, semidiptonus, tritonus, semitritonus, diathessaron cum tono, diathessaron cum semitonio, diapente cum tono, diapente cum semitonio, diapente cum diptono, diapente cum semidiptono, diapente cum tritono, diapente cum diathessaron et bis diathessaron cum semitonio. al. LmLUgol. Urb. 1, 30, 2: Octava sonorum seu vocum coniunctio diapente imperfectum dicitur esse sive diatesseron cum semitonio, quod in sonis et vocibus a diapente perfecto non distat, sed eorum differentia in semitonio maiore consistit (inde LmLFr. Gafur. extr. 7, 10, 1). LmLUgol. Urb. 4, 73, 2: diatesseron cum semidiphtono. al. v. bisdiapason II, bisdiapasondiatessaron, bis diatessaron, diapason et diatessaron, diapente cum diatessaron II Bezeichnung für die mensurale Proportion 4 : 3 zwischen zwei Stimmen — term that designates the mensural proportion 4 : 3 between two (vocal) parts [s.XV] LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 36: ut plerique talem concordantiam diatessaron epytritum aut sesquitertiam et e contra proportionem hanc diatessaron vocitent. LmLGuill. Pod. 8, 17: Proinde cantetur in proportione sesquitertia vel cantetur sub diatesseron consonantia vel cantetur in secunda superparticularis generis specie. III Bezeichnung für ein Intervall aus vier aufeinanderfolgenden Tonstufen — term that designates an interval consisting of four pitches following one another [s.XV] LmLProsd. contr. II 3, 3: licet alia quarta valde dissonans, que ex tribus tonis componitur atque tritonus nuncupatur, quasi trium tonorum combinatio, possit etiam dyatheseron appellari, cum utraque ipsarum ex quatuor vocibus componatur, unde dyatheseron dicitur a ‚dya‘, quod est ‚de‘, et ‚theseron‘, quod est ‚quatuor‘, et sic combinatio dyatheseron quasi combinatio de quatuor vocibus contexta dicitur. LmLProsd. spec. p. 734: tantum sonat diathessaron quantum de quatuor, quoniam ex quatuor sonis talis combinatio contexitur, sive quia unus sonorum talem combinationem constituentium in quarto loco manus musicalis ab altero reperitur. Et licet tritonus, de quo paulo ante fuit sermo, etiam diathessaron propter causam antedictam appelari possit. LmLIoh. Hoth. exc. p. 47: Nam asperitas in sonis ab inaequalitate partium corporis percussi proficiscitur, lenitas vero ab eius aequalitate. Quare ubi diatesseron habet duos tonos et semitonium minus, est tamquam corpus habens partes aequales. Cum vero tres tonos ut tritonus, qui diatesseron est, quoque licet dissonum est tamen quasi corpus habens partes inaequales. ex errore pro diapason: LmLIac. Leod. cons. 59. LmLIac. Leod. spec. 2, 43, 8: tres, scilicet diapason, diapason (ms. Paris 7207; ed.: diatessaron) et diapente et bis diapason.