decor

1. decor, -oris m. (f.: MLWl. 18. 58)MLWscript. deg(or): p. 117, 42.MLWform. MLWabl. MLWsg. -idecori: p. 117, 26. decus — Zierde, Zier: I proprie: A strictius i. q. pulchritudo, venustas, splendor — Schönheit, Anmut, Liebreiz, Glanz, Pracht (MLWdef.: MLWAlbert. M. summ. theol. II 11,62,1 p. 597^a,25 -rdecor est elegans commensuratio partium): 1 gener.: a in univ.: α de hominibus: MLWPaul. Diac. carm. 26,9 cuius (reginae) haut tenerum possint aequare -emdecorem ... lilia mixta rosis. MLWWalahfr. carm. 28,15 forma (sc. Karoli) -edecore nitens. MLWHrotsv. Agn. 331 ut natum prodire ... perfectum specie vidit pater plenumque -edecore (MLWCarm. Bur. 164,3,2). MLWWiduk. gest. 1,39 moles corporis regiae dignitati omnem addens -emdecorem. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,57 quas (puellas) natura ... finxit ... vultibus et membris redimitas flore -isdecoris. MLWMetell. Quir. 50,7 videt femina clari iuvenem -isdecoris. saepe. β de animalibus: MLWArbeo Corb. 21 p. 212,2 mulier ... deducens Iberum ... forme et speciae -isdecoris inmense. MLWMetell. buc. 2,7 delicię pecoris, totius opima -isdecoris iuvenca. MLWAlbert. M. animal. 23,28 quae (aves) paradisi dicuntur ob -emdecorem, quia nullus eis -rdecor videtur deesse. γ de plantis: MLWSedul. Scot. carm. I 1,6,18 quid valet flavi nitor omnis auri? ostra quid prosunt rosei -isdecoris? II 37,9 puniceo similis malo croceoque -idecori dulcis eras matri. MLWIoh. Elnon. Rictr. 1,143 nil, quod ledat, habens rosa, rutilans sed flore -isdecoris. δ de rebus: MLWAlcuin. carm. 1, 221 ex quibus (ecclesiis) Euboricae ... nobilis illa manet celso speciosa -edecore. MLWAnnal. Xant. MLWa. 868 p. 25,28 circuli duo magni apparuerunt in caelo ...; minor ... solem ... circumcingens ... omni -edecore resplenduit. MLWEupolemius 2,22 multo sole repercusso nituerunt arma -edecore. MLWMetell. Quir. 13,28 potente conditis -edecore templis. MLWStatut. ord. Teut. p. 75,22 templo deerit -rdecor et municio. saepe. b c. colore quodam: α de Deo, Christo i. q. magnificentia — Herrlichkeit: MLWWalahfr. Blaithm. 172 qui (Christus) ... aeterno pollet sine fine -edecore. MLWSedul. Scot. carm. II 79,21 cuius (caelestis sponsi) mirantur sol, aurea luna -emdecorem. MLWHrotsv. Agn. 71 qui (Christus) virtute potens omnique -edecore refulgens. MLWal.adde: MLWHraban. epist. 2^a p. 382,33 nec ... arbitror me posse aliquid sanctae cruci -isdecoris conferre, quae claritate sua cuncta clarificat. β de aetate i. q. flos — ‘Blüte’: MLWWillib. Bonif. 1 p. 4,26 primaevo puerilis aetatis -edecore. 2 p. 7,26. γ de sermone sim. i. q. elegantia, concinnitas — Eleganz, Geschliffenheit, Formvollendung: MLWEpist. Aldh. 3 p. 498,10 vestrae latinitatis panagericus rumor ... notus propter alburnum dictricis Romaniae -emdecorem. MLWBeda hist. eccl. 4,24 p. 260,10 neque ... possunt carmina ... ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui -isdecoris ac dignitatis transferri. MLWCarm. libr. I 5,6 qui scit ..., ut Domino digno verba -edecore micent, ... sic multimodis ornare coloribus illa. MLWHraban. carm. 96,5 ingenio ... verbique -edecore inter regales vixit Tutin honore viros. 2 alch. (cf. p. 118, 63): MLWTurba phil. 35 p. 142,32 libera fit (sc. natura) suum consequens coniugem et sinceras offert orationes, ut eius color sibi suoque coniugi eveniat et -rdecor (cor N) inde, quemadmodum fuerat (cf. notam MLWed.). B latius: 1 honestas, dignitas, gloria, decorum — Ehre, Würde, Ruhm, Angemessenheit (gen. pro adi.: MLWl. 56): MLWArbeo Corb. 41 p. 229,11 quomodo vir sanctissimus nostrae curae deiectus sine -isdecoris officio ... remanebat. Ursin. Leod. 6 (MGMer. V p. 328,7) cum haec (sc. restitutio regnorum Francorum) ... cum -edecore magna agerentur. MLWSedul. Scot. carm. II 8,7 victor exultans manibus -isdecoris prendito (sc. Hartgarius) palmam. MLWDipl. Conr. III. 252 p. 439,13 Coloniensis ęcclesia, quę sui magnitudine ac -edecore omnes fere Germanię et Gallię preminebat ęcclesias. MLWDipl. Frid. I. 148 locis ad honorem regni et -emdecorem ecclesie ... institutis gratiam ... impendere debemus. persaepe.poetice de flumine: MLWWalahfr. carm. 21,20,2 nobilior suoque maior excursu mare cum -edecore magnum maiori petit Rhodanus. 2 decentia, probitas, mores (decentes) — Schicklichkeit, Anstand, (geziemende) Sitten: MLWTheodulf. carm. 28,110 ecclesiae sanctus matris quo cresceret ordo urbibus et validis mosque -rquedecorque pius. MLWArnulf. Sag. invect. 1 p. 88,9 imminutus est ... -rdecor et cultus ecclesiae, periit ecclesiastici ordinis ... religio. MLWChart. Garz. 5 p. 89,40 in loco Garzensi ... nos auxiliante Deo communis vite -emdecorem instituere et reformare ... intendimus.adde: MLWAlcuin. carm. 14,6 florigeri percurrite prata -isdecoris ... et pangite stemma: MLWeqs. 3 immaculata puritas — unbefleckte Reinheit: MLWWandalb. martyr. 305 Petronella ... fulgida virgo micat Christi trabeata -edecore. 4 auctoritas, amplitudo, potestas — Ansehen, Macht: MLWHrotsv. gest. 727 -edecore sui florente per omnia regni cum se gauderet Otto cunctis fulgere secundis. 5 incrementum, prosperitas, commodum — Gedeihen, Wohlergehen, Nutzen: MLWDipl. Loth. I. 3 p. 58,31 iustis et rationabilibus sacerdotum ... peticionibus, quas nobis propter quietem sancte atque catholice seu -emdecorem presentis status ecclesie ... innotescere curaverint. MLWChart. Westph. V 368 (epist. papae MLWa. 1231) que ad -emdecorem ecclesie provide statuuntur. MLWal. II meton.: A ornamentum, cultus, ornatus, decoramen — Schmuck(stück), Zierat, Ausschmückung, Verzierung, ‘Dekor’: 1 de hominibus: MLWPaul. Diac. carm. 35,10 facundus, sapiens, luxque -rquedecorque fuit Arichis. MLWTheodulf. carm. 25,76 gentis uterque (Karolus Hludowicque) -rdecor, dulcis uterque patri.adde: MLWHrotsv. Pel. 345 quod (corpus) truncum ... capitis iacet absque -edecore. 2 de rebus: a corpor.: α in univ.: MLWBeda hist. eccl. 5,20 p. 331,17 ecclesiae suae ... aedificium multifario -edecore ac mirificis ampliavit presbyter operibus. MLWHumb. Sim. 2,31 p. 180, 21 quantas et quam miserabiles ruinas faciunt haeretici? ... quibus iam nullus inest -rdecor nisi urticarum et veprium, libidinis videlicet atque avaritiae, squalor. 2,35 p. 184,17 quaedam (monasteria), et si ... videntur muris et aedificiis exterius stare ..., omni tamen -idecori suo atque interiori ornatu ... inveniuntur spoliata. saepe. β de partibus artificium ornantibus: MLWAlcuin. carm. 1, 389 rex ... ornaverat Offa sepulcrum ... gemmis, auro multoque -edecore. 1,1223 rutilo qui (Wilfridus presbyter) vasa -edecore apta ministeriis argentea iure sacratis fecit. 1,1488 vario ornamenta -edecore addidit Aelberctus ecclesiis. MLWLeo Mars. chron. 3,28 p. 397,16 (rec. II) eas (fenestras) ..., gipseas quidem, sed similis fere -isdecoris extruxit (MLWPetr. Cas. [?] chron. 3,34 p. 409,20). saepe. γ apparatus (luxuriosus) — (prunkvolle) Ausstattung, Aufwand: MLWThangm. Bernw. 1 p. 758,45 quae (aedificia) pompatico -edecore composuit. MLWOtloh. prov. D 60 -rdecor clericorum non decet esse nimius vel in vestimentis vel in aliis rebus. MLWFund. Consecr. Petri p. 283,19 -rdecor vestis sepe fit signum nobilitatis. b incorpor.: α de sermone: MLWHrotsv. lib. 1 praef. 1 hunc libellum parvo ullius -isdecoris cultu ornatum ... offero. MLWArnulf. Sag. invect. 3 p. 92,32 est ... rerum veritas sermonum pallianda -edecore. β de virtutibus sim.: MLWForm. Flav. 117^g domino almifico, excellenciae degore ornato. MLWWalahfr. carm. 39,13 miramur conscientiae -emdecorem. MLWPetr. Cas. (?) chron. 4,88 p. 550,10 vir ... eloquentie -edecore ornatus. MLWCarm. Salisb. I 7,32 tu (sc. Adalrammus) sophiae renites prae cunctis ecce -edecore. saepe.adde: Hugo Flor. tract. 2,1 (MLWMG Lib. Lit. II p. 484,41) sancti prophetae illam (ecclesiam) suarum virtutum -edecore ... ornaverunt et auro suae sapientiae nobilitaverunt. B ornatio, exornatio — das Schmücken, Verschönerung (mit): MLWDipl. Loth. I. 23 p. 95,10 ut ... ad -emdecorem luminis et procurationem ecclesiae ornamenta quedam conferremus beneficia. p. 95,20 ut ... rectores eiusdem loci eam (curtem) ad -emdecorem luminis et ornamenta ecclesiastica procurando ... teneant. MLWDipl. Frid. I. 799 p. 369,6 opus fossati ad -emdecorem et munitionem civitatis ... expleant cives Colonienses et feliciter consumment. C decoratio — Auszeichnung: 1 in univ.: MLWHonor. August. glor. 13 Salemon ... miro -edecore mirifice sacerdotium exaltavit, maxima veneratione honoravit. 2 insigne — (Würde-)Zeichen (spectat ad pallium sim.): MLWLiber diurn. 47 pallii usum, quem ad sacerdotalis officii -emdecorem ... ab apostolica sede ... poposcistis, ... indulsimus. 48 sicut a nobis in huius -isdecoris (i. pallii) usu ad sacerdotalis officii honorem accepisse te gaudes. MLWEpist. Vienn. 14 ut, quia ecclesia vestra (sc. episcopi Viennensis) ab hac (sc. apostolica) sede ... percepit ... morem habitus sacerdotalis, ab illa etiam percipiat -emdecorem honoris (i. dalmaticam). D celebratio (decens) — (gebührende) Festlichkeit, Ehrerbietung, festliche Handlung: MLWVita Galli II 1547 deponunt feretrum, quod continet ossa ... Galli, ... atque sepulchrali committunt valde -idecori. MLWPoeta Saxo 3,592 funere (sc. Luidgardis) digne illic curato tumulique -edecore peracto.adde: MLWOtto Frising. gest. 2,4 peractis omnibus, quae ad coronae -emdecorem spectabant. Samberger/Leithe-Jasper