lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

darius

GWB bis spez. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Herder
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
2

Eintrag · Herder (Konv.-Lex., 1854–57)

Darius

Bd. 2, Sp. 284
Darius, pers. Darjawusch, der Name von 3 pers. Königen. D. I., Sohn des Hysstaspis, ein Achämenide, wurde (521 v. Chr.) durch die Ermordung des Usurpators Smerdes König von Persien und der 2. Gründer des Reichs, denn er unterwarf alle Völker wieder, welche sich empört hatten und gab dem Reiche Ordnung; er theilte es in Satrapien, bestimmte die Steuern, die Befugnisse der Satrapen oder militärischen Befehlshaber, legte Straßen an, beschützte den Handel, führte reitende Posten und Polizei ein etc. Unglücklich lief dagegen sein Zug gegen die europäischen Scythen (513) ab und sein Versuch die europ. Griechen für die Unterstützung der jon. Rebellion zu strafen, führte zur Niederlage von Marathon (490); D. st. 485 v. Chr. — D. II., Nothus (Bastard), König von 423—405 v. Chr., behauptete sich mit Mühe gegen viele Empörungen und mußte die Unabhängigkeit Aegyptens anerkennen; unter seiner Haremsregierung schritt der Verfall des Reichs bedeutend vorwärts. — D. III., Kodomannus, von 336—30, ein milder und achtbarer Regent, unterlag Alexander d. Gr. bei Issus und Gaugamela und wurde 330 von dem Satrapen Bactriens, Bessus, ermordet. (S. Alexander und Persien.)
1166 Zeichen · 27 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Darius

    Goethe-Wörterbuch

    Darius Dareios I (550—486 vChr), altpers Großkönig; appellat mBez auf die kluge Verwaltung u innere Befriedung seines Ri…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Darius

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Darius , pers. Darjawusch, der Name von 3 pers. Königen. D. I., Sohn des Hysstaspis, ein Achämenide, wurde (521 v. Chr.)…

  3. modern
    Dialekt
    Darius

    Rheinisches Wb.

    Darius MGladb Bettr m.: in der Schnellsprechübung: De decke Datsch drog dem dönne D. dur dat dreckige Dorp.

  4. Spezial
    Darius

    Deutsch-Ladinisch (Mischí)

    Da|ri|us nom. propr. m. Darie .

Verweisungsnetz

7 Knoten, 3 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit darius

25 Bildungen · 0 Erstglied · 25 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von darius 2 Komponenten

dar+ius

darius setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

darius als Zweitglied (25 von 25)

ABECEDARIUS

DWB2

abece·darius

DWB2 ABECEDARIUS m. DWB2 pluralbildung lat. oder auf -ien ( s. die sicherlich zugehörigen belege aus Happel u. Justi ). auch eingedeutscht a…

*alodarius

MLW

* alodarius v. * MLW alodiarius . Schneider

*bretzedarius

MLW

bretze·darius

* bretzedarius , -i m. ( cf. MLW theod. MLW vet. brezzita, v. MLW Ahd. Wb. I. p. 1377) pistor dulciarius — Feinbäcker : MLW Chart. select. W…

*brodarius

MLW

brod·arius

* brodarius , -i m. ( cf. MLW ital. brodo) coqui adiutor, iuscellarius — Küchengehilfe, Suppenkoch ( cf. B. Rusch, Die Behörden und Hofbeamt…

caldarius

MLW

caldarius , -a, -um . MLW script. : ga-: MLW l. 45. ka-: MLW Leg. Wisig. MLW add. D p. 463,25. cha-: p. 71,4.26. card-: MLW l. 41. cal(l)id-…

*caudarius

MLW

* caudarius , -i m. ( cf. MLW francog. couard a cauda, v. et v. MLW Wartburg, Frz. etym. Wb. II. p. 523sq.533) ignavus — Feigling : MLW Gest…

*compraebendarius

MLW

* compraebendarius (conpre-) , -i m. de praebendariis eiusdem altaris i. qui item praebendam obtinet — Mitpfründner, Mitpräbendar : MLW Char…

*cordarius

MLW

cor·darius

* cordarius , -i m. restiarius — Seiler (?nom. propr.) : MLW Chart. Laus. 896 (a. 1237) illam vineam vendidit dictus Vuibertus cardinalis Io…

*credendarius

MLW

crede·n·darius

* credendarius (-der-) , -i m. (credere) 1 gener. MLW i. q. consiliorum particeps — Vertrauter, Ratgeber : MLW Vita Maxim. Trev. I 12 Carolu…

Domdarius

RhWBN

dom·darius

Domdarius domd- Viersen , domənd- Kemp-Amern m.: Umstände; he mäckt emmer sonne lange D.

dromedarius

MLW

drome·darius

dromedarius , -i m. MLW script. -mend-: MLW l. 13 . 1 dromas, camelus velox — Dromedar, Rennkamel : MLW Albert. Aquens. hist. 6,47 rapientes…

*emendarius

MLW

emen·darius

* emendarius , -a, -um . ( MLW * emenda ) emendationem efficiens — verbessernd : MLW Gloss. IV 293,50 St.-S. -os emendarios 〈codices〉 puozzi…

*feodarius

MLW

* feodarius (feud-), -a, -um. ( * feodum) 1 adi.: a beneficiarius, ad beneficium spectans – Lehn(s)-, dem Lehnsrecht entsprechend : MLW Acta…

gradarius

MLW

grad·arius

gradarius , -i m. equus (militaris, ambulans) – Reit-, Passpferd, Zelter : MLW Hugo Trimb. sols. 1,20 quam (missam) miles ... apud ipsum (iu…

hebdomadarius

MLW

hebdomadarius (e-, epd-, -med-, -mod-), -a, -um. script. et form. : ewd-: MLW p. 961, 37 . edomar-: MLW p. 961, 49 . ebed-: MLW p. 961, 51 .…

Knadderdarius

RhWB

Knadder-darius -dārĭus  Köln-Stdt m.: gedrungener Mensch.

seckeldarius

DWB

seckel·darius

seckeldarius , m. , dasselbe wie säckelmeister, scherzhafte bildung, wol in anlehnung an lat. secretarius. vgl. Andresen volksetym. 4 66: un…

trumidarius

FindeB

dromedâr stn. Suol. Rqv.I SAlex. dromedârie RAlex. RWchr. Ot. drumedâr Kreuzf. HvNst. tromedâr Heimesf. trumidarius HvNst.