Eintrag · Mittellateinisches Wb.
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 6
- Verweise raus
- 0
caldarius, -a, -um. MLWscript.: ga-: MLWl. 45. ka-: MLWLeg. Wisig. MLWadd. D p. 463,25. cha-: p. 71,4.26. card-: MLWl. 41. cal(l)id-: MLWl. 55. p. 71,12. -deri(a): MLWl. 72. -der(a): MLWl. 54. ? -doni(us): MLWl. 42. -rea: p. 71,20. -ra: p. 71,23. I adi.: ductilis — zum Treiben geeignet (sed v. Plin. nat. 34,94): MLWMappae Clavic. 74 sumis cuprum productile, quod card-umcardarium (cald-caldarium MLWcod. MLWa. corr.) dicitur (MLWsim. 79). MLWCompos. Matr. 40,3 sin autem metallum est igni productile, id est -doniumcaldonium (sic ?). II subst.: A masc.: 1 lebes — Kessel (cf. MLWGloss. III 650,32 St.-S. g-osgaldarios chezzila. 677,42 -uscaldarius lebes cacabus chezzil. MLWal.): MLWAedilv. carm. 10,28 frater ferrarius -oscaldarios ornat. MLWTrad. Frising. 652 invenimus ... -oscaldarios ii, unus minor et alter maior. 2 fabricator lebetum — Kesselschmied: MLWChart. ord. Teut. 128 p. 125,9 (a. 1242) domos ... in rua -orumcaldariorum Acchon (cf. MLWl. 17 sq.). MLWChart. scrin. Col. B 974 Symon -uscaldarius. B fem. vel neutr.: lebes — Kessel (cf. MLWGloss. I 392,14 St.-S. lebetam magni -icaldarii, idem chezzila. III 372,20 -acaldaria kezel. IV 265,25 -umcaldarium cezzelin. saepe. v. et MLWl. 26): 1 gener.: MLWCapit. reg. Franc. 128,25 invenimus poculares ii, -derascalderas aereas ii, ferrea i. MLWForm. Augiens. B 24 scribere precipio ... callidarias vel ferramentum. MLWWilh. Hirs. const. 1,98 p. 1032B utensilia, quae nunquam deesse debent in coquina: primum tria -acaldaria, unum ad fabas MLWeqs. Vita Steph. reg. I 22 (MLWMGScript. XI p. 241,27) aquam in -ascaldarias argenteas et dolia effundere. MLWTheoph. sched. 3,65 aes, unde -acaldaria, lebetes et pelves funduntur. MLWCasus Petrish. 5,12 accendit ignem ... et suspendit -umcaldarium aqua plenum. MLWAnnal. Ianuens. II p. 49,12 Pisani ... reddiderunt -amcaldariam unam pro solvenda pice. MLWRegistr. Mog. p. 18,28 Ulricus, qui parat -acaldaria. Chart. Chil. 353 (ed. P. Hasse, Kieler Stadtbuch. 1875. p. 38) stupam ... cum necessariis attinentibus, videlicet -ocaldario et doleo et urna. saepe. MLWmeton. de rebus coquendis in lebete: MLWChart. Livon. A I 413,4 (a. 1269) decoquetur eis ipso mane unum -umcaldarium. 2 iur.: a de vase in iudicio Dei adhibito (cf. MLWSchröder-Künßberg, Rechtsgesch. MLWind. MLWs. v. ‘Kesselfang’): MLWLeg. Wisig. 6,1,3 si accusatus per examen -ecaldarie innoxius apparuerit. MLWLeg. Lang. p. 127,20 manum in -acaldaria (-deriacalderia 5.12) mittere. Ord. iud. Dei A 4e ubi ignis fieri possit ad -amcaldariam suspendendam (MLWRituale Flor. p. 122,26 ad -umcaldarium MLWs.). B V 1n dicat sacerdos: ‘adiuro te, urceole sive -umcaldarium MLWeqs.’ MLWibid. MLWal. (v. MLWind.). b de instrumento in supplicio adhibito: MLWChron. Camer. 3,29 ut ... unum furti reum ... in ch-achaldaria fecerit bullire (cf. MLWHerm. Torn. rest. 22 militem ... in -amcaldariam proici fecit). Annal. Basil. MLWa. 1275 p. 198,34 falsarius monete coctus in -ocaldario. c de re ad teloneum, praestationem spectante: α strictius: MLWDipl. Heinr. IV. 487 p. 663,35 teloneum debent dare de unaquaque navi unum aeneum -umcaldarium. MLWChart. Rhen. med. II 142 p. 185,25 ut omnes ... pro -iscaldariis et bacciniis ... fertonem ... persolventes non amplius dare exigerentur. MLWChart. Sangall. A MLWapp. B 59 p. 754,36 homines dant uno anno calid-umcalidarium, alio anno patellam. MLWChart. Bern. II 281 p. 307,19 pro -deracaldera vel cacabo ... non datur theloneum. β latius de coquina procuranda: MLWTheod. Tuit. registr. p. 284,14 de silva villicus procurabit coquinam ... de -ocaldario et patella. MLWTrad. Westph. IV p. 56,10 solvit ... v solidos ad -acaldaria in curia abbatisse. p. 80,16 de Scatenhorne ... xiii den. ad -umcaldarium. 3 techn.: MLWRecept. Sangall. I 83 mittis in -acaldaria modiale plena de aqua. MLWTract. de aegr. cur. p. 157,13 in -eacaldarea illa mitte ollam sigillatam (cf. MLWAnon. secret. p. 47,20 firmetur cucurbita in -acaldaria. MLWGeber. summ. 1,52 p. 602). MLWMaurus urin. II p. 49,10 herbae apponantur in -racaldara, ... deinde bulliant. MLWPs. Arist. magist. p. 643a, 25 cola in -ocaldario coagulationis. MLWAlbert. M. meteor. 4,1,20 p. 735a,34 quaecumque ... friguntur in tiganis sive patellis sive ch-ischaldariis. al. patella salaria — Salzpfanne: MLWDipl. Heinr. III. 134 p. 170,17 donum corroboramus ... apud Salinas ... -ascaldarias duas. 239 p. 320,13 -ascaldarias quatuor ad sal conficiendum cum propriis sedibus. 312 p. 426,40. MLWHugo Flav. chron. 2 p. 476,40 dedi in -acaldaria Salinensi xl solidos pro equo. MLWChart. Basil. A I 197 p. 302,8 confirmamus ... -amcaldariam de Sannez. MLWActa imp. Böhmer 94 p. 87,23sqq. v. et ?*caldana. Steinmann
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateincaldarius
Mittellateinisches Wb.
caldarius , -a, -um . script. : ga-: l. 45. ka-: Leg. Wisig. add. D p. 463,25. cha-: p. 71,4.26. card-: l. 41. cal(l)id-…
Verweisungsnetz
7 Knoten, 6 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Anchor 1
Kompositum 6
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit caldarius
0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
Keine Komposita gefunden — caldarius kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.