lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

cursus

nhd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
6 in 5 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
14

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

cursus m.

Bd. 2, Sp. 2153
1. cursus, -us m. MLWscript. cor-corsus: p. 2154,46. MLWform.: MLWacc. MLWsg. -ucursu ( -ocurso): p. 2154,57. MLWdecl. II.: gen. MLWsg. -icursi: p. 2150,70.2157,61. MLWabl. MLWsg. -ocurso: p. 2154,46.2155,15.2157,2.51.59. adde Vita Lamb. Traiect. 12 (MGMer. VI p. 366,9 [var. MLWl.]). MLWArbeo Emm. 13. I proprie vel in imag.: A strictius de concito gressu anim. (saepius de rebus personatis, MLWe. g. l. 64.67sqq.): 1 usu communi MLWi. q. cursio, δρόμοςdas Laufen, Rennen, Lauf: a in univ.: MLWCarm. de Karolo et Leone 291 -buscursibus exhaustus lasso pede constat anhelus aper. MLWWaltharius 1045 -ucursu advolitans. MLWThietm. chron. 5,38 concito ... -ucursu ad aeclesiam properans. MLWAdam gest. 4,24 quos (Scritefinos) aiunt -ucursu feras preterire. Vita Heinr. IV. 5 p. 20,21 fortunam regis prospero ire -ucursu. MLWAlbert. M. mot. animal. 2,2,2 p. 295a,22 -uscursus ... fit in talibus (bipedibus) sicut ambulatio, praeter hoc solum, quod est velocior. persaepe. de motu figurarum in tabula lusoria (cf. p. 2157, 23sqq.): MLWCarm. var. III C 8,72 transverso -ucursu sat loca pauca petunt (sc. comites in ludo scaccorum). MLWOdo Camer. (?) rhythmimach. 29 quicumque numerus contrarie partis numerum in suo legitimo -ucursu (tractu MLWvar. l.) offendit, illum, qui sit eiusdem quantitatis, auferat. MLWal. b de certamine -us: Alcuin[]. carm. 1,1179sqq. praesul iter per quandam -buscursibus aptam planiciem campi gessit equester; tunc iuvenes ardent -ucursu contendere equorum. MLWAlex. Min. apoc. 21 p. 477,14 per ‘stadium’ locus -uscursus accipitur. MLWal. de conversatione terrena, certamine sacro Christum credentium (cf. p. 2155,43sqq.): MLWHraban. univ. 20,20 mystice ... -uscursus ad transitum praesentis vitae pertinet vel certaminis agonem, quo milites Christi in hoc mundo laborant. MLWAgius epic. Hath. 481 tu fidei, vitae stadio -uquecursuque peracto iam renites digno iustitiae bravio (MLWDipl. Arnulfi 3 p. 6,40. saepius). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 304,15 supernae vocationis bravium legittime certando -umquecursumque consummando ... persecuta est Agnes imperatrix (cf. Vulg. II Tim. 4,7). MLWHeinr. Lett. chron. 10,7 qui (sacerdos) ... post laboris sui -umcursum ... per martyrii palmam ad vitam pervenit eternam. persaepe. c de impetu hostili: MLWChron. Pol. 2,19 qui (Plauci) ... -ucursu rapido discurrentes et predam innumerabilem capientis ... redierunt. 3,21 Polonis irruentibus -ucursu prepeti. MLWHist. peregr. p. 161,35 reflexis loris -umcursum equorum ad hostes accelerans. MLWal. d cursitatiodas Herumtollen: MLWMirac. Annon. 3,6 iuvenis quidam in die sancto paschę post perceptam eucharistiam ... modum habere noluit in ludis et puerili -ucursu. e fugadas Davonlaufen, Ausreißen: MLWCarm. Bur. 101,6,1 post -uscursus (-umcursum, currus MLWvar. l.) Helene currunt Larissa, Mycene. MLWAlbert. Stad. chron. MLWa. 1212 plurimi (pueri) redierunt, a quibus dum quaereretur causa -uscursus, dixerunt se nescire. f -uscursus post MLWi. q. persecutioVerfolgung: MLWAlbert. M. animal. 6,113 qui (alii canes) non ita exercitantur ad -umcursum post feras silvestres (sc. ut leporarii). 2 pro compositis: a concursus (i. conventus)Zulauf: MLWLand. Mediol. hist. 1,6 in qua (basilica) omnium apostolorum reliquias summa cum diligentia ... magnoque -ucursu episcoporum, clericorum, laicorum ... urbium vicinarum apposuit Ambrosius. b incursusÜberfall: MLWVita Radbodi II 7 (MLWMG Script. XV p. 571a,3; MLWs. X.MLWex.) dum Fresonum tendere pergit in partes ..., Danorum impeditur -ucursu (I p. 166,2 incursu). c occursusBegegnung: MLWBruno Querf. fratr. 10 p. 54,14 decrevit Benedictus ... vestem sumere virilem, qualem seculares gerunt, ut paganorum oculos aspectu mulceret, ne, dum novitate vestium primo -ucursu exhorrerent MLWeqs. B latius: 1 spectat ad homines: a de -u equestri MLWi. q. equitatioRitt, Galopp: MLWArbeo Corb. 16 p. 206,7 qui (sc. raptor) se subito equi praeponens dorsui -ucursu velocissimo vicine silve inmergens. MLWRicher. Senon. gest. 3,16 p. 295,47 nobilis ... vir ... equum calcaribus percutiens -ucursu validissimo eum (imperatorem) petens. MLWal. b de -u nave, curru sim. peracto MLWi. q. iter, via, migratioWeg, Fahrt, Reise: MLWChron. Fred. 4,78 p. 160,22 rex Brittanorum corso veluci ... cum multis munerebus ad Dagobertum perrexit. MLWArbeo Emm. 12 p. 43,9 carpendo iter ... dierum trium -umcursum expleverat. Carm. de Karolo et Leone 9 tendere ad ignotas celeri ... per aequora terras -ucursu. MLWVita Mathild. II 15 prospero -ucursu in Ytaliam pervenerunt. MLWConsuet. Marb. 239 frater peracto obedientię -ucursu ad monasterium suum rediens. persaepe. de expeditione in terram sanctam: MLWDipl. Conr. III. 204 p. 369,30 eos, qui -umcursum tanti laboris nobiscum fideliter peregerunt. 2 spectat ad res (saepius personatas, e. g. p. 2155,20) MLWi. q. motus, decursus, meatusBewegung, (Um-)Lauf, Gang, Fluß: a corporeas: α varia: MLWPs. Galen. puls. 217 segnis est pulsus, qui -ucursu (-ocurso MLWvar. l.) suo pigro motu peregerit. MLWWalahfr. carm. 14,1,6 ad infima -ucursu nare volubili (de sphaera). MLWPoeta Saxo 2,159 iugis pluvię -uscursus. Fund. Barr. (MLWMGScript. XV p. 981,41) excepto quod solum -umcursum rotarum Sanctus ... Maximus obtineret (item de molendino: MLWChart. archiep. Magd. 311 p. 394,13 ne ... cuiusquam ... ausu temerario r. ibidem -uscursus artetur. cf. p. 2155,53. 54). MLWTheoph. sched. 3,82 p. 145,19 in quibus (cavaturis) diligenter iungantur linguae, ita ut habeant facilem -umcursum educendi et reducendi (de domo organaria). MLWal. β de -u siderum: MLWAlcuin. epist. 155 p. 250,7 stellarum in caelo errantium vagabundos exponere -uscursus. MLWPoeta Saxo 5,555 sidereos ortus, -uscursus obitusque. MLWGunzo epist. 14 p. 49,14 planetarum. MLWThietm. chron. 6,100 astrorum. MLWMeginfr. (?) carm. p. 641B de -ucursu solis; -uscursus viginti completur et octo per annos. persaepe. v. et p. 1204,15. de rotatione mundi: MLWFroum. carm. 7,7 mundus circumfert [] cardine -uscursus. γ de -u aquarum: MLWPoeta Saxo 1,114 quam (urbem) rapido -ucursu Rhodanus praeterfluit amnis. MLWVita Liutw. 17 per alveum Mosellae contra -umcursum ... navis enatatur. MLWChart. Turic. 1076 p. 163,28 ex ista vel altera parte Reni de loco impetuosi -uscursus, qui dicitur Lfin, ... usque ad locum, qui Plunpin vocatur. saepe. δ de -u humorum sim. in corpore: MLWAntidot. Augiens. p. 60,11 veneni -umcursum restringit epithyma. MLWTract. de chirurg. 1090 ut mali humoris -uscursus aufferatur. MLWAlbert. M. veget. 6,91 ‘prohibet’ pomum hoc (Cydonium) comestum ‘-umcursum superfluitatum ad viscera’. animal. 3,88 locus timporis est frigidior et humidior, eo quod non est in via -uscursus spiritus. MLWal. de diarrhoea: MLWRecept. Sangall. II 64 constringit ventris -umcursum (sc. antidotum). ε de -u vehiculorum (fere navium): Aethicus p. 126,1 parvolas naves ... quasi dromones -ucursu (-ocurso G) velocissimo in maris unda ferentes. MLWPoeta Saxo 3, 162 in Rhenum de Danubio celer efficeretur et facilis -uscursus ratibus. MLWDipl. Loth. III. 36 libera potestate uti navium -ucursu et recursu per alveum fluminis. saepius. v. et p. 2142,14.2148,5. ζ de -u manus c. sensu palpationis: MLWCarm. Bur. 83,4,6 sinum tractans tenerum -ucursu vago dum beata manus it. b incorporeas: α de -u orationis, verborum: MLWThietm. chron. 6,21 p. 300,14 ego longe digressus repetam inceptae narrationis -uscursus. MLWManeg. c. Wolfh. praef. p. 40,2 eo usque -uscursus verborum prolapsus est, ut MLWeqs. MLWHugo Trimb. registr. 611 Maximianus, qui ... in dictaminis -ucursu non effluxit. MLWal. β de -u tonorum, melodiae (t. t. mus.): MLWSchol. enchir. 1,397 si ... mutare moram velis, id est circa initium aut finem protensiorem vel incitatiorem -umcursum facere. MLWGuido Aret. reg. rhythm. MLWapp. 12 motibus his -umcursum faciet sine musica nullum. MLWComm. microl. 7 sunt octo modi, id est octo distinctiones -uscursus cantuum MLWeqs. MLWIoh. Afflig. mus. 12,2 -umcursum modorum sive tonorum dicimus legem, qua sub certa regula coercentur, scilicet MLWeqs. (MLWAnon. ton. Schneider p. 110,38 quoniam de -ucursu m. dicendum restat, quid -umcursum eorum vocemus, discutiendum est: MLWeqs.). saepius. γ de -u metri, rhythmo (t. t. metr. et rhet.): MLWEcbasis capt. 23 pede composito certans insistere metro sillabicos -uscursus cum sim discernere tardus. MLWConr. Mur. summ. p. 60,9 quandoque dictiones nimiam tarditatem habentes -umcursum impediunt et ornatum. δ de -u pestis c. sensu grassationis: MLWRicher. Senon. gest. 5,4 p. 332,31 contigit ... tanta bestiarum, scilicet boum et vaccarum, in circumadiacentibus regionibus mortalitatis -umcursum desevisse, ut MLWeqs. II translate: A spectat ad homines: 1 usu communi MLWi. q. vitaLeben (cf. p. 2154,4sqq.): MLWLibell. de conv. Baiuv. 9 finito -ucursu Deodorici episcopi. MLWOdilo Clun. Adelh. 19 in ipso ... ultimo sui temporalis -uscursus itinere. MLWal. 2 pro composito MLWi. q. concursus (i. auxilium)Hilfe, Unterstützung: MLWChron. Salern.8 ita ... Deus disposuit, ut ... Desiderius per ... pape -umcursum ... adsumeret regalem dignitatem (sim. 53. 148; cf. MLWcomm. MLWed. p. 297sqq.). B spectat ad res: 1 operatio continua, continuitas currendilaufender Betrieb,Gang: MLWChart. Hall. 140 p. 137,35 (a. 1212) cum Henricus de Glindenberch ... molendinum quoddam ... adiacente molendino quodam veteri ac pertinente ad ecclesiam ... erexisset, quod -umcursum molendini restrinxit (MLWChart. Worm. 251 p. 168,30 si -uscursus m. quocumque de casu fuerit inpeditus. cf. p. 2154,60.63). MLWChart. Duisb. 84 de -ucursu dictorum bancorum (sc. fraternitatis sutorum) satisfaciet (sc. socius noviter receptus) prout alii socii. 2 processus, progressio, continuatio(Ver-, Ab-)Lauf, (Fort-)Gang: a de ordine solito: α naturae, mundi sim.: MLWEigil Sturm. 1 rerum diversitates, quas istius saeculi -uscursus indesinenter patitur. MLWTheodulf. carm. 46,60 aequus ut aequatis -buscursibus ordo meet. MLWThietm. chron. 6,7 qua mutabilitate totius mundi huius instabilis -uscursus in pronum semper volvatur. MLWAlbert. M. phys. 2,1,5capit. secundum -umcursum naturae universalis et secundum -umcursum naturae particularis. MLWanimal. 1,273 erunt ossa triginta duo: et hoc est secundum -umcursum naturalem et communem (MLWBurch. Sion. descr. 12,6. MLWGeber. summ. 29 p. 336). saepius. β usu vario: MLWBenzo ad Heinr. IV. 4,4 p. 380,16 quosdam ... fatigabant -buscursibus negocii Leo et Vuarmundus. MLWAsinarius 169 legitimo -ucursu regalis cena paratur. MLWHugo Trimb. registr. 425 cum quibus (sociis) exegerat -umcursum studiorum Petrus Riga. MLWal. b de -u temporis: MLWAesculapius 4 p. 8,7 curentur maniaci cycli -ucursu, [] in canicularibus diebus, donec Iulium mensem compleant. MLWWett. Gall. 7 volvente ... -ucursu temporis. MLWSmar. carm. 1,4,9 annorum volitant celeri sex milia -ucursu. MLWPoeta Saxo 3,570 Martia cum medios explessent tempora -uscursus. MLWHrotsv. gest. 1188 post paucorum ... dierum -uscursus. MLWChart. Lux. IV 238 prata nostra ... ante -umcursum sex annorum non redimenda (cf. 240 ante revolutionem). persaepe. c de -u terminorum: MLWChart. Burgenl. II 23 (a. 1272) -uscursus metarum ipsius terre (66. MLWibid. MLWal.). 3 usus (communis ac solitus)(allgemein üblicher) Gebrauch: a consuetudo, mosGewohnheit, Übung: MLWSumma dict. Saxon. 7,2 p. 221,30 videndum ..., quot sint species conmissionum, que nunc a curia -umcursum habent. MLWAnnal. Prag. III MLWa. 1283 p. 208, 43 contulit episcopus ... breviarium de magna litera iuxta -umcursum Pragensem ecclesiae modo et consuetudine antiqua conservata. cf. p. 2149,37sqq. 2157,41. MLWabl. MLWsg. pro MLWadv.: MLWBenven. Graff. ocul. B 26 p. 45,16 generatur in multis hominibus quedam infirmitas inter nasum et occulum, et est quasi quedam carnositas; et in multis locis vocatur muru vulgariter -ucursu, et in multis locis vocatur fungus. b vigorGültigkeit (t. t. iur.): α de -u monetae MLWi. q. acceptio et datioUmlauf, Kurs: MLWDipl. Conr. II. 132 p. 240,5 qui (denarii) in toto regno nostro ... legitimum et auctoritate regia confirmatum -umcursum et bannum habeant. MLWChart. Merseb. 283 p. 225,22 sabbato post diem Laurentii proximo interdicentur denarii; tamen servabunt -umcursum suum usque ad nativitatem beate Virginis. MLWChart. Austr. sup. II 381 p. 358,30 ducentas libras Pataviensium denariorum, qui tunc in communi -ucursu fuerint. MLWChart. Lux. IV 238 si moneta Treverensis iam -umcursum habens ipsum amiserit tempore redemptionis MLWeqs. MLWChart. Traiect. 1852 sub annuo pacto trium solidorum novorum Flandrensium, quorum -uscursus est in Flandria. MLWal. spectat ad districtum -us: MLWChart. Brand. A X 24 p. 194,13sq. (a. 1219) ut, si sub -ucursu Magdeburgensis monete habitaverint, per eandem monetam, si vero sub -ucursu Brandeburgensis monete, rursus per eandem ... respondebitur ipsis. β de -u contractus MLWi. q. auctoritasRechtskraft: MLWConst. imp. I 213,6 (a. 1162) quod ... iura enfiteosis et cuiuscumque contractus rectum -umcursum suum et in posicionibus et in renovacionibus secundum tenorem instrumenti teneant. III meton.: A de speciali genere -us: 1 hominum: a cursio caeremonialiszeremonieller Lauf: MLWCapit. reg. Franc. 108,24 de pagano -ucursu, quem yrias nominant, scisis pannis vel calciamentis. b litania, processio(Bitt-)Prozession: MLWChron. Reinh. MLWa. 1233 p. 615,30 in feria tercia rogacionum, quando apud nos -uscursus fieri solet. c apparitio (in iudicio), testimoniumAufmarsch (vor Gericht), Zeugnis: MLWChart. Hohenloh. 392 p. 267,35 (a. 1278) homines ... ab eodem cenobio distracti, modo vero per sentenciam cognicionis seu per -umcursum vulgi, qui cuntshaft dicitur, predicto cenobio ... adiudicati. 2 navium: a praedatio, latrocinium maritimumBeutefahrt, Freibeuterei: MLWHerm. Augiens. chron. MLWa. 1047 p. 127,36 adversariis marino -ucursu levibus scaphis latrocinantium more sequentibus et extremos quosque incursando caedentibus. MLWCarm. Bur. 41,4,4 ibi -uscursus galearum et conflictus piratarum, id est cardinalium. MLWAnnal. Ianuens. II p. 98,26 ipse (comes) ... quandam navem suam armavit optime cum duabus galeis et super inimicos nostros ... in -ucursu mandavit. navis de -ucursu MLWi. q. navis piraticaPiratenschiff (cf. MLWital. galea di corso [Battaglia, Dizionario MLWs. v. corso1 MLWnr. 26]): MLWAnnal. Ianuens. II p. 91,4 navis Carrocia ... navem Pisanorum de -ucursu ... campali bello devicit. b servitium vecturaeTransportpflicht,Schiffsdienst: MLWTheod. Tuit. registr. I p. 271,13 si navigationis -uscursus eis redimere conceditur, duas libras persolvent uno solido minus. B de loco: 1 curriculum, hippodromusRennbahn, -strecke: MLWRoland. Patav. chron. 6,14 dixit Wido se velle destrarium probare ad -umcursum; et sic exiens ad -umcursum quendam foris a civitate MLWeqs. 2 callisPfad, (Gebirgs-)Weg: MLWWaltharius 356 montibus intonsis -uscursus ambage recurvos sectantes. 3 regio(Be-)Reich: MLWWalahfr. Wett. epil. 2,5 culmen in aerios templi sustollere -uscursus. 4 fluentum (aquarum), rivus, alveus(Wasser-)Lauf, (Bach-, Fluß-)Bett: MLWChart. Rhen. inf. I 18 (a. 800) cum omnibus ..., sive in pratis sive in aquarum -buscursibus (item in pertinentia: MLWDipl. Zwent. 3 cum ... vineis, pascuis, silvis, aquis -busquecursibusque MLWa. [] saepius). MLWDipl. Otton. II. 156 p. 177,4 -umcursum aque in Scancia cum IIII molendinis. MLWVita Bonif. II 2 p. 94,30 -ocurso tenus fluminis Fulde. MLWDipl. Heinr. II. 379 usque ad ... fluvii superiorem -umcursum. MLWDipl. Heinr. IV. 59 per ... rivuli declivem -umcursum. saepe. fluctusFlut: MLWGesta Apoll. 204 -uscursus pelagi transitur remige dulci. 5 canalis, exitusKanal, (Aus-)Gang: MLWTrotula20 p. 16,30 sunt ... quaedam (mulieres), quibus vulva et anus fiunt unum foramen et idem -uscursus. C de tempore: 1 spatiumDauer, Zeitraum: MLWWandalb. mens. 264 -buscursibus hinc (sc. inde a solstitio) ... diem superat nox horrida longis. MLWEpist. Teg. 16 aput quem (antistitem) manendi -uscursus statuti temporis ... perfeceramus. 2 de certo quodam intervallo: a aetas (vicissim succedens)(im Wechsel folgende) Epoche: MLWAlex. Min. apoc. 16 p. 351,17 quinque bestias significare quinque ferocissimos -uscursus temporalium regnorum. b annusJahr: MLWWalahfr. Wett. 31 Pirminius ternis ... gregem protexerat annis ...; postea septenis praesedit -buscursibus Eto. c dies (ante proximum festum) dinumeratusjeweils abgezählter Tag (vor dem nächsten Kalenderfest): MLWWalahfr. carm. 89,1,8 Ianus in australi dinoscitur axe quaternis -buscursibus (antea: Kalendis) et denis figere solstitium. 89,4,12 Nonarum speciale gerit baptisma quaternas; bis bina -uscursus capimus virtute novenos. D de modo, ordine: 1 modus, facultas currendiZugmöglichkeit, Gangart (spectat ad figuras in ludo scaccorum, cf. p. 2153, 67sqq.): MLWCarm. var. III C 8,32 sufficit unius partis dinoscere causas; ambarum species -uscursus et unus erit. MLWibid. MLWal. 2 ratio Art und Weise: MLWAlbert. M. veget. 6,331 ‘procedit -ucursu lactucae’ endivia. 3 temporum ratioZeitrechnung, Kalender: MLWMeginfr. (?) carm. p. 644B Roma ..., cum ... -umcursum toti ... imponeret orbi, primum bissenis divisit partibus annum. MLWConst. imp. II 392,5 dominice incarnationis anno millesimo ducentesimo quinquagesimo sexto secundum -umcursum Pisarum et quinquagesimo quinto secundum -umcursum Yspanie (MLWsim. 393,5). 4 forma Formular: a tenorWortlaut: MLWSumma dict. Saxon. 7,1 p. 219,11 in privilegio imperatoris, si fuerit bullatum bulla aurea, ista verborum proprietas est servanda: ‘MLWeqs.’; si autem sigillo cereo sit utendum, idem -uscursus cum aliis aliorum principum privilegiis, videlicet: ‘MLWeqs.’ b stilus cancellariae propriusKanzleistil: MLWSumma dict. Saxon. 7,2 p. 223,29 legati ... sedis apostolice ... conmissiones dare consueverunt, in quibus in omnibus et per omnia curie -umcursum reservant. 5 cultus (divinus), officium divinum, series (orationum, psalmorum)Gottesdienst, (Gebets-, Psalmen-)Zyklus, Offizium,Cursus (t. t. MLWliturg.): a spectat ad missam agendam: MLWBonif. epist. 40 Uuigbertus presbiter et Megingotus diaconus ... spiritales horas et -umcursum ęcclesiae custodiant. MLWLibell. de conv. Baiuv. 1 p. 96,6 delegato sacerdotali officio omnem ibidem (sc. in ecclesia Iuvavensi) cottidie -umcursum congruo ordine fecit celebrari (ex MLWVita Rup. 8). MLWCosmas chron. 2,51 p. 158,12 divinum officium sive -umcursum episcopaliter agere. b spectat ad psalmodiam: MLWFolcuin. Bert. 1,33 p. 54,13 (chart.) de missis, de -ocurso, id est psalmis, ... curam habere. Hildegar. Far. capit. 121 (MGMer. V p. 189,23) nocturnum ... psalmodiae explere -umcursum. MLWConsuet. Vird. 42 ex integro -ucursu (sc. psalterii) decantato. MLWConsuet. Marb. 28 in omni psalmorum decantatione regularis -uscursus ... fratres sibi invicem sedendi copiam prebeant. MLWal. c spectat ad horas MLWq. d.: α de toto officio: MLWDipl. Merov. I 23 p. 24,10 qui (monachi) ibidem -umcursum regulariter cotidianis horis cernuntur implere. MLWOrdo Rom. 18tit. de -ocurso diurno vel nocturno, qualiter oras canonicas nuntiantur in sanctę sedis Romane ecclesie sive in monastyriis constitutis. MLWLibell. prec. Turon. MLWadd. 2 p. 63,24 de negligencia -icursi. Vita Walar. 26 (MGMer. IV p. 171,10) -umcursum ... tam monasterialem quam et Gallicanum magno studio indesinenter celebrabat. persaepe. cf. p. 2156,13. de solo -u diei (MLWopp. officium nocturnale): MLWAmalar. ord. antiph. prol. 9 de solis nocturnalibus officiis et de his, quae vocantur vulgo -uscursus. 6capit. de -buscursibus diei. β de officio horarum singularum: MLWAmalar. off. 4,3,12 quid velint tres repetitiones in -ucursu tertiae. MLWThangm. Bernw. 5 p. 760,7 diluculo canonicum -umcursum primae horae ... persolvebat. MLWConsuet. Trev. 16 p. 279,12 ad -umcursum uniuscuiusque hore. MLWChart. eccl. Werd. 10 p. 15,11 ad singulos -uscursus. saepius. γ de officio additicio, extraordinario: MLWGerh. August. Udalr. 1,3 [] MLWl. 68 insuper ... unum -umcursum in honore sanctae Mariae ... et alterum de sancta cruce, tercium de omnibus sanctis ... explere solitus erat. MLWLiber ordin. Sedun. A 939 incipit -uscursus beate Marie in adventu Domini. MLWal. 6 qualitas, status (quoad proventum)Beschaffenheit, (Zu-)Stand (hinsichtlich des Ertrages): MLWRegistr. Austr. I p. 6 MLWnr. 11 (c. 1220/40) decime ... in Chressenprunne, secundum quod locari possunt iuxta -umcursum anni (cf. p. 5 MLWnr. 11 secundum statum anni). MLWRegistr. Salisb. 2,2 p. 185 que (vineae) solvunt secundum -umcursum anni (cf. p. 186 pro qualitate anni). 7 pretium, valor currensMarktpreis, Kurswert: MLWChart. Traiect. 1293 (a. 1253) valorem dictorum quinque modiorum (sc. siliginis) secundum estimacionem et -umcursum temporis ... annis singulis minuemus. MLWChart. Burgenl. II 184 p. 133,7 (dipl.) sub cuius (hominis vilici fide digni) testimonio super -ucursu monete in ipsa villa ... procedatur (sc. in concambio faciendo). in -u(m)cursu(m) MLWi. q. secundum pretium currenszum gängigen Marktpries: MLWSalimb. chron. p. 33,5 tunc dabatur sextarius frumenti pro IX imperialibus in -ucursu (MLWAlbert. Mil. temp. 215 dabatur in -umcursum VIIII MLWimper. in sest. frumenti). p. 35,24 sextarius frumenti vendebatur ⌊in -umcursum⌋ (MLWom. MLWAlbert. Mil. temp. 228) XII sold. imperial. Antony
21886 Zeichen · 1000 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    cursus

    Grimm Quellenverz.

    cursus kleselianus s. Justanus, Theoph.

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    cursus

    Goethe-Wörterbuch

    cursus lat, Großschr zu Kursus a α ‘c. humaniorum et bonarum artium’ GWB 37,281,20 FGA Lobrede aufKreutz [ Zit u Erläute…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Cursus

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57)

    Cursus , lat., Lauf, die vollständige Darlegung einer Wissenschaft beim Unterricht; auch die Zeit eines bestimmten Studi…

  4. Latein
    cursus

    Lex. musicum Latinum · +2 Parallelbelege

    cursus -us m. I. Verlauf (einer Melodie) II. Ambitus, Tonvorrat III. schrittweise Bewegung IV. Tonfolge (im Tonsystem) V…

Verweisungsnetz

21 Knoten, 15 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 15 Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit cursus

12 Bildungen · 0 Erstglied · 12 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von cursus 2 Komponenten

cur+sus

cursus setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

cursus als Zweitglied (12 von 12)

accursus

MLW

acc·ursus

accursus , -us m. (cita) appropinquatio, incursio — (schnelle) Annäherung, Angriff : MLW Berth. (?) annal. MLW a. 1077 p. 300,37 iterato imp…

circumcursus

MLW

circum·cursus

* circumcursus , -us m. trames ad defensionem circumductus — ringsherum geführter Wehrgang : MLW Galb. Karol. 37 p. 581,31 murus ... propugn…

Concursus

Herder

con·cursus

Concursus , Zusammentreffen von Klagen, Verbrechen; so viel wie Concurrenz.

decursus

LmL

decursus -us m. 1. Verlauf (einer Melodie) 2. Tonfolge, Tonbestand (im Tonsystem) 3. Ambitus (einer Kirchentonart) — 1. progression (of a me…

discursus

LmL

dis·cursus

discursus -us m. 1. Ambitus, Tonbereich 2. Verlauf (einer Melodie) — 1. ambitus, tonal range 2. (melodic) progression 1 Ambitus, Tonbereich …

excursus

GWB

exc·ursus

* excursus lat: Abschweifung Von seinem [ Galls ] Vortrag ist man .. wohl zufrieden. Ist er gleich nicht immer streng logisch geordnet, und …

incursus

MLW

inc·ursus

1. incursus , -us m. struct. c. gen.: explicativo: MLW MLW MLW MLW p. 1649, 9. 34. 36. 37. inhaerentiae: MLW MLW p. 1649, 45. 49. I vi praev…

intercursus

MLW

inter·cursus

intercursus , -us m. 1 strictius i. q. discursio, discursus – das Hindurchlaufen, -gehen : a in univ.: MLW Ysengrimus 2,58 ut ... puer ruptu…

occursus

LmL

occursus -us m. das ‚Zusammengehen‘ (Bezeichnung für die Schlußbildung zweier Stimmen im Einklang am Ende eines Abschnitts) — the ‘moving to…

wintercursus

DWB

winter·cursus

wintercursus , m. , unterrichtscurs im winterhalbjahr, vgl. allg. dt. bibl., anh. 37/52, 327.