credo

1. credo, -didi, -ditum, -erecredere. MLWscript. et MLWform.: gr-gredo: p. 1996, 50. adde MLWChart. Sangall. A 40. 407. cręd-crędo: p. 1996,1.25.1998, 18. adde MLWWalth. Spir. Christoph. I 15. MLWibid. MLWal. MLWpraes.: MLWindic.: -etcredet: p. 1996,22. adde MLWSermo de sacril. 5. MLWibid. MLWal. -emuscredemus: p. 1997,45. adde MLWVita Goar. 7 p. 418,14 (var. MLWl.). MLWinf. -irecredire: MLWl. 50.69. MLWpartic. gen. MLWpl. -entumcredentum: p. 1998,37.38.39. adde MLWPoeta Saxo 5,109. MLWimperf. MLWconi. -irentcredirent: MLWPirmin. (?) scar. 7 p. 37,25. MLWperf.: stirp.: -ded-crededi: MLWl. 39.41. p. 1996,26.1997,38.40.41. MLWal. cred-: p. 1997,38.39.57. adde MLWConc. Merov. p. 19,9 (var. MLWl.). MLWindic. -emuscredemus: p. 1997,39. adde MLWConc. Merov. p. 19,9 -dedemus. MLWconi. -iri(n)tcrediri(n)t: p. 1997,38.40. adde MLWConc. Merov. p. 94, 8 -dediritcrededirit. item MLWPirmin. (?) scar. 28^a. MLWdepon.: p. 1996,40.57. MLWmetr. crĕ-crĕdo: p. 1997,62. adde MLWHrotsv. Theoph. 147. MLWDion. 129. MLWstruct. notabiliores: MLWc. MLWacc. praeter solitum: MLWl. 59sqq. MLWc. MLWinf. puro: p. 1996,55.1997,49. supinum: p. 1996,46.47. MLWstruct. MLWcontam.: p. 1996,53. MLWpartic. MLWpraes. et MLWperf. usu MLWadi. vel MLWsubst.: saepe, MLWe. g. MLWl. 55.70. p. 1996,69.70. I fidere, confidere (in) — (zuversichtlich, fest) glauben (an), vertrauen (auf): A fidem habere — Glauben schenken, (ver)trauen: 1 gener.: MLWPirmin. (?) scar. 22 p. 55,7 nolite ⌊eis (tempestariis) -irecredire⌋ (eos -erecredere MLWvar. l.). MLWLex Baiuv. 2,1 cui Deus dederit victoriam, illi (ille, illum MLWvar. l.) -aturcredatur. MLWAgius vita Hath. 1 testimonio. MLWWiduk. gest. 1,32 rudi adhuc militi ... contra tam saevam gentem non -batcredebat rex. MLWThietm. chron. 3,14 lector, -ecrede mihi, quod MLWeqs. 4,73 p. 216,27 in unitatem. 7,69 hostis ... in se aliquid -entescredentes ad ultimum decipit. MLWChart. Sangall. A 868 p. 82,6 dare expensas ... -endocredendo et stando legali verbo ipsorum mercatorum. MLWChart. Tirol. notar. I 639 eidem domino Boueto -tocredito sine iuramento. MLWChart. Basil. C II 268 -erecredere subnotatis. persaepe. MLWc. MLWacc.: MLWIonas Bob. Columb. 2,7 p. 242,26 puella ... -diditcredidit unius sodalis consilium (consilio MLWvar. l.). MLWForm. Senon. II MLWadd. 4,8 parcat, qui eum -itcredit. Vita Filib. 28 p. 599,17 vir Dei, quos (quibus MLWvar. l.) -diditcredidit, ... dixit, quod MLWeqs. MLWChron. Salern. 89 p. 90,3 minime eorum verba -eruntcrediderunt. MLWal. v. et MLWl. 50.51. 2 theol. et eccl. de confessione fidei christianae MLWi. q. credulum esse, fide adhaerere, sequi — gläubig sein, gläubig anhängen, folgen, (an Gott) ‘glauben’: a in univ.: α usu communi: MLWLiber diurn. 85 p. 107,3 trinitatis nomine -entescredentes baptizati sumus et -endumcredendum fideliter predicamus. MLWPirmin. (?) scar. 13 in Christo -irecredire (-erecredere MLWvar. l.). MLWTrad. Frising. 569 notum sit omnibus fidelibus Christoque -entibuscredentibus viris, quod MLWeqs. (sim. MLWChart. Eichsf. 77 p. 45,39 omnibus in Christum -entibuscredentibus seu -turiscredituris. MLWal.). MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,27 nos unum virtute Deum de [] nomine trino crędimus. MLWAmarc. serm. 4,33 quę conditor ipse sese -enticredenti ... paravit. persaepe. MLWc. sensu conversandi: MLWGloss. psalt. Lunaelac. 84,14 recte -erecredere atque conversari. MLWWipo prov. 11 bene -itcredit (cedit MLWvar. l.), qui neminem ledit. β spectat ad symbolum: MLWCapit. reg. Franc. 120,3 ut orationem dominicam, id est ‘Pater noster’, et ‘C-oCredo in Deum’ omnibus sibi subiectis insinuent presbyteri. MLWStatut. ord. Teut. p. 121,9 ad ‘Pater noster’ et ad ‘C-oCredo’ et ad ‘Confiteor’ fit venia. MLWAlbert. M. miss. 2, 9,1 p. 60^b,38 quod dicit: ‘C-oCredo’, idem est ac si dicat: corde assentio, devotione tendo ‘in Deum’. MLWal. MLWstruct. sensu distinguuntur in MLWinterpr. (cf. MLWThLL. IV. p. 1149,28sqq.): MLWMeginh. Bamb. fid. 3 p. 261,22sqq. -erecredere ... in Deum est -endocredendo in Deum ire et eius membris incorporari ...; -erecredere porro Deum, hoc est fidem habere Deum esse ...; -erecredere autem Deo est fidem dictis vel promissis eius habere; -erecredere vero in Deo MLWeqs. (MLWsim. MLWRup. Tuit. off. 10,8 MLWl. 461sqq. MLWAlbert. M. sent. 3,23,7^capit.). γ spectat ad haeresim: Tract. de loc. terr. sanct. (SBMünch. 1865/II. p. 146,11) Iacobini sive Iacobite, a quodam Iacobo in Nestorianam heresim depravati, pessime -entescredentes, Chaldeam habentes literam. b (fidem) amplecti, convertere — (den Glauben) annehmen, sich bekehren (zu): MLWSermo de sacril. 2 quicumque ... nomen Christi -etcredet et fidem catholicam suscipit. MLWEigil Sturm. 23 p. 158,23 (cod. W) suave Christi iugum -endocredendo subire. MLWWalth. Spir. Christoph. I 20 circumstantium multitudo ... crędidit in Dominum. MLWMarian. chron. a. Chr. 621 Edilberctus dum -dedissetcrededisset cum sua gente. saepe. 3 publ. et iur.: a creditum, mutuum dare — Kredit geben (cf. p. 1998,7sqq.): MLWChart. Stab. 165 p. 340,28sq. (a. 1138) qui ... panem seu cervisiam vendent, -entcredent nobis XII denarios ..., ultra quos nobis -erecredere ... non habebunt. b sibi -erecredere MLWi. q. positionem (non iustam) defendere — auf seinem (unrechtmäßigen) Standpunkt beharren (cf. p. 1997,20sqq.): MLWTrad. Ratisb. 20 p. 26,35 (a. 822) testimonio convictus est Bernhardus et non -diditcredidit sibi et dedit wadium ... pro se et filio suo ..., ut ex hac eadem causa ulterius nihil inquietarent. B pro certo habere, pro vero accipere, persuasum habere — als gewiß annehmen, für wahr halten, überzeugt sein (von): 1 gener.: a in univ.: MLWArbeo Corb. 24 p. 216,13 divino non deesse -imuscredimus solatio. MLWWett. Gall. prol. 29 haec ... acta, prout -unturcreduntur. MLWThegan. Ludow. 36 quod impium est fari vel -icredi. MLWRimb. Anscar. 40 p. 75,19 firmissime ... -ecrede ... et nullatenus dubites, quia MLWeqs. MLWHrotsv. Mar. 198 esse ... angelicae consortem -itocredito turmae. MLWGerh. August. Udalr. 1,28 MLWl. 169 cum ... in veritate verum esse cognovisset episcopus, quod antea -erecredere noluit. MLWThietm. chron. 8,12 ut ... de mea proficuitate -ascredas. persaepe. supinum: MLWConr. Mend. Attal. 132,34 ut -tucreditu dignum est. p. 134,23 res ... digna est auditu, etsi mira sit -tucreditu. b c. sensu exspectandi, sperandi: MLWChart. Rhen. med. I 8 p. 11,26 (a. 720) si quis ... contra hunc testamentum ... venire temptaverit ..., quod futurum esse non -imuscredimus MLWeqs. (sim. MLWChart. Sangall. A 6 quod fudurum ese non g-ogredo. MLWDipl. Karoli III. 15 p. 23,35 quod minime -imuscredimus. saepe). MLWRud. Fuld. mirac. 2 p. 330,46 populi ... debiles ... coeperunt adducere -entescredentes ... pristinam recuperare sanitatem. MLWActa imp. Böhmer 72 -imuscredimus, quod nos ... aeternam retributionem ... accipere. persaepe. MLWc. MLWinf. puro: MLWRhythm. 53,5,3 cunctis simul desolatis solus -itcredit vivere Iudas. c c. sensu imaginandi, animo concipiendi: MLWThegan. Ludow. 20 p. 208,12 nullus ... -icredi (-erecredere MLWvar. l.) potest, quomodo se continent (sc. episcopi), nisi hi soli, qui hoc malum ... patiuntur. MLWWiduk. gest. 22 supra quam quod -icredi possit. MLWWipo gest. 3 p. 23,21 ultra quam -icredi possit. MLWal. 2 theol. et eccl. de dogmatibus fidei fere c. sensu profitendi: MLWConc. Merov. p. 52,16 hoc secundum fidem catholicam -imuscredimus, quod MLWeqs. MLWConsuet. Vird. 40 ut ... possit affirmare infirmus verum esse, quod lectum est, seque de Dei filio omnino sic -erecredere. MLWOtto Frising. gest. 1,58 p. 84,18 quod non natura, sed Filii persona carnem suscepisse -endacredenda sit. MLWAlbert. M. miss. 2,8,5 p. 59^b,31 articuli fidei, quos ... nobis -endoscredendos apostoli proposuerunt. MLWsent. 1,1 p. 55^a,5 -erecredere dicit assentire MLWeqs. MLWsumm. theol. I 3,15,3 p. 76,43 acceptio ... animae ex rebus -tiscreditis est fides. p. 77,22 fides est medium et ducens in scientiam -ticrediti et coadiuvans -entemcredentem ad intelligendum MLWeqs. persaepe. spectat ad haeresim, religionem nonchristianam: MLWCarm. de Frid. I. imp. 808 hoc (Arnaldi dogma) [] ... turbavit ... Romanam facilem nova -erecredere plebem. MLWBerth. Ratisb. serm. exc. p. 28,13sqq. nec gentiles unam fidem habent ..., nam aliqui -untcredunt hoc, aliqui hoc; similiter nec Iudei, qui ... in modico concordant cum fide, quam antiqui patres eorum -eruntcrediderunt MLWeqs. MLWal. 3 publ. et iur. MLWi. q. agnoscere, ratum habere, acceptare — (als wahr, richtig) anerkennen, gelten lassen, akzeptieren: a de chartis earumque tenore: MLWDipl. Loth. I. 2 p. 54,16 hec ... auctoritas ut nostra esse -aturcredatur MLWeqs. MLWTrad. Ratisb. 33 ut haec commutatio firmior habeatur et a posteris melius -aturcredatur. MLWDipl. Heinr. II. 132 secundum preceptum domni Karuli imperatoris ..., quod bene -didimuscredidimus. MLWTrad. Weihenst. 97^d quę quo -anturcredantur, per testes hos roborantur: MLWeqs. MLWal. cf. p. 1995,58. b de positionibus adversarii in lite MLWi. q. consentire, fateri — zustimmen, zugeben: MLWChart. Tirol. notar. I 59 (a. 1236) coram ... iudice ponit Osmundus, quod ipse ... nutrivit tres filios Carinadi per decem octo menses; ad quod respondet ... procurator domine Amghenesie, quod non -itcredit nisi de decem mensibus. 566^a p. 274,19 ponit ... Zanuclus, quod eqs.; quod inficiatur Bertoldus, sed bene -itcredit, quod MLWeqs. MLWibid. MLWal. (v. MLWind.; de re v. praef. MLWed. p. CLVIII). c de causa (fere non iusta) confessa in locut. sibi (se) -erecredere MLWi. q. sibi conscium fieri, perspicere — sich bewußt machen, zur Einsicht kommen: MLWTrad. Frising. 327 p. 280,13 (a. 814) iusto iudicio superati fuerunt et -eruntcrediderunt sibi, quod iniuste hoc fecissent. 463 p. 394,33 missi ... -eruntcrediderunt sibi, ut MLWeqs. 514 p. 438,23 ipse (presbyter) se ... reddidit (sc. in manus episcopi) in publico placito ac semet ipso -eruntcrediderunt, quod aliter fieri non potuit, quia MLWeqs. 898^c Kundharius victus sibi -diditcredidit ulterius nullam inquisitionem habere. absol. MLWi. q. cedere, acquiescere — sich fügen, sich geschlagen geben (cf. p. 1996,30sqq.): MLWTrad. Frising. 193^b p. 184,26 (a. 804) -eruntcrediderunt sibi Liutfrid abba et advocatus eius et reddiderunt istas tres (sc. ecclesias). 345 p. 295,16 -eruntcrediderunt sibi et noluerunt inde amplius contendere. 553 ipsi (sc. mancipia) se sine mallatione aliqua sibi -eruntcrediderunt et in servitium sancte Mariae reddiderunt. cf. concredo. II putare, arbitrari, existimare — meinen, der Ansicht sein, annehmen, glauben (interdum MLWc. sensu praesumendi, audendi, MLWe. g. MLWl. 38.40): A in univ.: MLWConc. Merov. p. 75,17 clerici ..., qui ... coniugia -dedirintcrededirint (crederint, -rentcrederent MLWvar. l.) elegenda. p. 76,23 illud ... adiciendum esse -didemuscredidemus (-imuscredimus MLWvar. l.). p. 94,18 cui praecepto si quis ... -dediritcrededirit obviandum. MLWForm. Flav. 44 p. 482,16 nisi ... abbas ... eum (episcopum) ... -dederit evocandum. MLWErmenr. Sval. 10 p. 162,26 -ocredo, quod nil iam sit, quod te contristet. MLWRuotg. Brun. 35 p. 36,1 aggravata est ... superbia ... gentis Ungrorum seducta, -ocredo, ... successu. MLWDipl. Heinr. II. 281 p. 332,23 pluribus ... fidelibus nostris, ut -emuscredemus, patet MLWeqs. MLWChart. Heinr. Leon. 125 p. 182,10 idem -iturcreditur de iam dicto palatino, quod MLWeqs. persaepe. huc spectare potest etiam exemplum infra (l. 57) allatum. MLWc. MLWinf. puro: MLWEpist. Col. 1 certus esse -ocredo, quod MLWeqs. B c. acc. (pass. c. nom.) dupl. MLWi. q. aestimare, considerare — halten (für), betrachten (als): MLWEigil Sturm. 6 totum ... sanctum -ocredo, quod a vobis mihi fuerit imperatum. MLWWiduk. gest. 1,5 omnes ... amentem eum -eruntcrediderunt. MLWThietm. chron. 3,3 Gero ... tantam incidet infirmitatem tres dies, ut mortuus -aturcredatur. saepius. III committere, mandare — anvertrauen: A gener.: 1 in univ.: MLWForm. Marculfi 1,1 MLWl. 26 quid ... vos ... deinceps custodiatis ..., huic pagine -dedimuscrededimus (-didimuscredidimus, -imuscredimus MLWvar. l.) inserendo. MLWWandalb. mens. 181 quae (seges) ... sulcis est -tacredita. MLWCarm. var. II 13,15 firma per undisonos -bamcredebam brachia fluctus. MLWPoeta Saxo 1,307 se Christo -erecredere. MLWHrotsv. Theoph. 10 quem (Theophilum) ... patrum ... cura suorum ... cuidam pontifici -diditcredidit nimium sapienti. MLWWiduk. gest. 2,23 cuius (comitis) consilio ac fidei ... se maxime -batcredebat dux. saepe. MLWc. sensu praedicandi: MLWSigeboto Paulin. 32 p. 925,23 Sclavorum genti ... verbum salutis -erecredere (inde MLWVita Wern. Merseb. 1 p. 246,12). 2 conferre, delegare — übertragen, auftragen, anbefehlen: MLWLiber diurn. 85 p. 104,18 de ... -tocredito pietatis ministerio. MLWArbeo Corb. 10 p. 198,12 centenarii, quibus haec -tacredita fuerant. MLWCarm. imag. 2,3,5 haec (sc. xenia libri) tibi commendans, meus ut mihi -diditcredidit abbas. MLWThietm. chron. 3,13 interrogatur Gisilerus a nuntiis ..., si quid in sibi -tiscreditis proficeret. MLWal. 3 permittere, prodere — überlassen, überantworten: MLWWalahfr. carm. 14,2,2 qui ... [] -itcredit folium nothis MLWeqs. MLWHrotsv. Gong. 543 flammis -endacredenda meretrix. MLWRuotg. Brun. 8 p. 9,3 se somno. MLWal. 4 attribuere, pro bono ascribere — zuschreiben, zugute halten: MLWHrotsv. Gong. 275 non decet haec meritis ... -erecredere nostris. B publ. et iur.: 1 tradere — übergeben: MLWTrad. Frising. 65 p. 92,39 (a. 774) cum ... Corbiniano, cui haec (sc. possessiones) -tacredita sunt. 66 Heres (i. Arbeo) espicopus, cui haec -tacredita sunt. 2 pro mutuo dare — auf Kredit überlassen, (dar)leihen, borgen (cf. p. 1996,27sqq.): a in univ.: MLWLeg. Wisig. 5,6,4 si quis ei, qui rem pro pignere -diditcredidit (-eritcrediderit MLWvar. l.), ... pignus acceptum distulerit reddere. MLWChart. Aquens. 249 MLWl. 21sqq. quicumque mercatores ... bona sua cuiquam -erintcrediderint, coram iudice et scabinis hoc faciant, qui testimonium rei -tecredite perhibeant MLWeqs. MLWal. b de pecunia: MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 400,19 (c. 1220) episcopus Iudeorum tenetur -erecredere singulis annis archiepiscopo X marcas sine usura. MLWChart. Turg. III 491 p. 293,23 creditoribus ... de pecunia nobis -tacredita ... satisfacere. MLWal. in imag. (spectat ad Vulg. Matth. 25,15sqq.): MLWWalth. Spir. Christoph. I 5 ut ... sibi cręditę pecunię plus quam duplicem usuram in Domini gremium ... reportaret. MLWDipl. Heinr. III. 296 p. 401,31 confidimus ... pro talento nobis -tocredito centesimum recompensationis emolumentum consequi. IV mutuari — (ent)leihen, (aus)borgen: MLWChart. Merseb. 161 p. 135,8 (a. 1216) quicquid ... officiati marchionis a Lipzensibus -eruntcrediderunt, marchio promovebit, quod solvetur ... infra dimidium annum. MLWBernh. Geist. palp. 1,360 praecipe mensicolis, quibus induvias dare nolis, ut vestes -antcredant vel emant. V ?afferre — ?anführen, glaubhaft machen: MLWForm. Sal. Merk. 32 p. 253,27 ipsa femina ... nullatenus habuit, quod dicere vel opponere nec -erecredere (an subest reddere ?) rationem, per quem 〈se〉 de ipso servicio ... abstrahere potuisset (cf. MLWForm. Sal. Bign. 7 p. 230,21 tradere reciones).