controversia

controversia (-rav-), -ae f. MLWscript. -ves-: MLWl. 50. adde MLWGloss. II 147,7 St.-S. I lis, contentio, iurgium, dissensio, altercatio, conflictio — Auseinandersetzung, (Rechts-)Streit, Streiterei, Zwist, Konflikt: A strictius: 1 publ., iur., canon.: a de lite (privata) super iura, possessiones sim. habita: α in univ.: MLWLeg. Wisig. 3,1,5 p. 130,3 omni -acontroversia sopita (MLWDipl. Frid. I. 497 p. 424,27. MLWChart. civ. Erf. 265 p. 166,31. MLWal.). MLWLiber diurn. 104 ut nullus ... praesumat ... quamlibet requisitionis -amcontroversiam vobis ... inferre (MLWDipl. Ludow. Germ. 56 p. 77,34. MLWal.). MLWCapit. reg. Franc. 252,21 si quis presbyter contra laicum ... aliquem habet querimoniae -amcontroversiam. MLWEpist. Adm. 23 super -acontroversia, que diu agitata est inter nos (sc. episcopum) et fratres Cremesmunstere de electo eorum (MLWOtto Frising. gest. 2,7 p. 107,20. MLWal.). MLWAnnal. Plac. MLWa. 1270 p. 544,47 de omnibus litibus et -aversiiscontraversiis et questionibus, que inter utrasque partes vertuntur (MLWsim. MLWChart. Carinth.V 75 p. 51,35). persaepe. β actio (causae), iudicium — Gerichtsverfahren, Prozeß: MLWLeg. Wisig. 2,5,10 quia ... de statu scripturarum solet dubietas in -iscontroversiis exoriri. MLWal. MLWConst. imp. I 50 p. 97,1 non aliquis monachus ... in quacumque -acontroversia sive criminali sive civili iusiurandum compellatur ... subire. MLWDipl. Frid. I. 858 p. 92,39 decet ... imperatorem ... in promulgatione sententie, qua omnis -acontroversia iusto fine clauditur, prudentem sollertiam adhibere. MLWChart. Bund. 556 p. 57,5 super lite et -acontroversia, que vertebatur ... inter Menegacium decanum ... ex parte una et ex altera Anselmum (569). saepe. γ causa, quaestio — Streitfall, -frage: MLWBernh. Const. damn. 7 qualiter ... sit determinanda huiusmodi coniecturalis -acontroversia. MLWTrad. Ratisb. 771 que -acontroversia cum ante abbatem Reginhardum venisset et ipse gestę rei ordinem audisset. MLWConst. imp. I 236 quod ... seculares -amcontroversiam nusquam nisi in curia nostra ad discutiendum debent transferre. MLWal. b de contentione inter reges, civitates, factiones sim. habita: MLWCapit. reg. Franc. 45,14 si causa vel intentio sive -acontroversia talis inter partes propter terminos ... regnorum orta fuerit. MLWAnast. Bibl. epist. 5 p. 414,2 -amcontroversiam, pro qua disponenda et diffinienda ... a praesulibus nostris destinati sumus, ... sane dissolvimus. MLWRegino chron. MLWa. 888 p. 129,28 ex qua dissensionum -acontroversia (-esiacontrovesia A1 B1. 2) tanta strages ... facta est, ut MLWeqs. MLWWipo gest. 7 p. 30,9 ex qua audacia diu magna -acontroversia inter regem et Papienses habita est. Excerpt. Widon. (MLWMG Lib. Lit. I p. 462,3) de -acontroversia presenti inter sacerdotium et regnum. MLWDipl. Frid. I. 363 p. 216,8 pro ... -acontroversia, que inter nos et regem Francorum pro scismate Romane ecclesie iam diu agitabatur. saepius. 2 usu communi MLWi. q. disceptatio, disputatio, diversitas — (wissenschaftliche) Kontroverse, Diskussion, Meinungsverschiedenheit: MLWBeda hist. eccl. 3,25 p. 182,20 gravior de observatione paschae ... -acontroversia nata est. MLWAlcuin. epist. 172 p. 285,5 quidam Iudaeus ... cum Petro magistro habuit disputationem, et scriptam esse eandem -amcontroversiam ... audivi. MLWBernold. Const. chron. p. 394,24 sunt quidam, qui inquisiti praefatis embolismorum -iscontroversiis hac ratione medentur, quod MLWeqs. MLWAlbert. M. sent. 4,12,6 p. 299^a,28 an debeat confici in azymo vel fermentato propter Graecorum -amcontroversiam. MLWanimal. quaest. 3,3 p. 125,20 circa istam quaestionem magna est -acontroversia inter medicos et Philosophum vel philosophos. al. expressius MLWi. q. interpretatio contraria — gegenteilige Beurteilung: MLWLiber de unit. eccl. 2,15 p. 229,10 ideoque huius exempli -acontroversia a nobis reprobatur. B latius: 1 molestia, simultas, contumelia — Belästigung, Widerwärtigkeit, Feindseligkeit, Schmach: MLWEigil Sturm. 18 eius (abbatis) ulterius -amcontroversiam ferre non valentes ... eum abiecerunt fratres. MLWDipl. Loth. I. 116 p. 268,13 episcopus a quibusdam hominibus contra nostram auctoritatem non modicas exinde patitur -ascontroversias. MLWDipl. Otton. I. 428 quę (vineta) ... monasterio ex -acontroversia quorumdam ablata. MLWThietm. chron. 7,39 Miseconis filia ..., quae a viro suimet diu depulsa non minimam cum caeteris perpessa est -amcontroversiam. MLWDipl. Heinr. IV. 442 p. 595,12 hominibus naufragium patientibus aliquam -amcontroversiam inferre nemo presumat. MLWal. 2 rixa — Rauferei: MLWLex Ribv. 24 capit. p. 55 (cod. A6.7) de servorum inter se ictuum -acontroversia. MLWVita Hildulfi 2 dum ... multi talium (sc. puerorum) -iscontroversiis forensibus, alii ludis multiplicibus ... intenti obstupescant. 3 pugna, faida — kriegerische Auseinandersetzung, Kampf, Fehde: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 811 p. 135,5 imperator ... misit alterum (exercitum) in Pannonias ad -ascontroversias (-aversiascontraversias MLWvar. l.) Hunorum et Sclavorum finiendas. MLWOtto Frising. gest. 2,43 capit. p. 101,19 de -acontroversia inter Maguntinum archiepiscopum et palatinum comitem de Rheno. MLWChart. Bund. 879 p. 329,27 quod dominus H. de Ruchuns ... universam -amcontroversiam, quam de morte patris sui contra communitatem ecclesie Desertinensis conceperat, ... remisit. MLWal. II contradictio — Widerspruch: A strictius: 1 in univ.: MLWEpist. Worm. I 34 p. 63,18 Deus omnem ... excusationem ipothetica -acontroversia eliminat dicens: ‘MLWeqs.’ MLWEpist. Ratisb. 22 p. 349,26 non me effugit multa me dixisse, quę -amcontroversiam incidere possunt. MLWlocut. sine, absque -acontroversia MLWi. q. sine dubio, nullo obloquente — ohne Zweifel, ohne Widerrede: MLWErmenr. ad Grim. 12 p. 547,20 quanto magis auctori totius artis sine ulla -acontroversia licitum est ... uti regula sua. MLWHumb. Sim. 3,26 p. 232,25 sine -acontroversia concedatur eis accipere ... spiritum sanctum. MLWEpist. Meginh. 41 p. 244,10 tum archiepiscopus ... absque omni -acontroversia eum (episcopum) symoniacum pronunciavit. MLWal. 2 in formulis chartarum MLWi. q. impugnatio, inquietudo, vindicatio (alterius) — Anfechtung, Einspruch, Anspruchsrecht (eines anderen): MLWForm. Marculfi 1,35 MLWl. 33 ut omnis facultatis ... absque cuiuslibet inlicitas -aversiascontraversias (-ascontroversias MLWvar. l.) inibi ... proficiat (MLWTrad. Frising. 414. MLWDipl. Arnulfi 138. MLWal.). MLWDipl. Loth. III. 80 p. 126,5 ego ... traditiones ... signo sigilloque meo contra omnem in perpetuum -amcontroversiam communivi (MLWDipl. Conr. III. 56 p. 95,32). MLWChart. Pommerell. 40 tuguria ... ab omni exaccione libera esse volumus ... et ab omni -acontroversia. MLWal. B latius: 1 criminatio, accusatio — Beschuldigung, Anklage: MLWRegino chron. MLWa. 800 p. 62,23 cum nullus probator ... appareret, qui locum -aecontroversiae subire presumeret. 2 contumacia — Widerspenstigkeit: MLWWolfhard. Waldb. 2,11 p. 240,8 ut mundalis -acontroversia stoliditatis palam agnosceret, quid Christi ... omnipotentia quiret. Hellmuth