consonus

consonus -a, -um 1. konsonant 2. wohlklingend 3. musikalisch (zueinander) passend, musikalisch regelgerecht 4. in der Tonhöhe übereinstimmend — 1. consonant 2. euphonious 3. fitting (together) musically, appropriate to musical rules 4. agreeing in pitch 1 konsonant — consonant [opp.: dissonus, inconsonus] a Definition [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 11 p. 361, 5: Non unisonarum autem vocum aliae quidem sunt aequisonae, aliae consonae, aliae emmelis, aliae dissonae, aliae ekmelis. ... Consonae autem sunt, quae compositum permixtumque, suavem tamen efficiunt sonum, ut diapente ac diatessaron (sim. LmLBoeth. mus. 4, 1 p. 302, 2. LmLBoeth. mus. 5, 7 p. 357, 13. inde LmLInterv. Ex omni 20. LmLFrut. brev. 9 p. 63. LmLIoh. Aegid. 11, 10. LmLHier. Mor. 15 p. 66, 14. LmLHier. Mor. 17 p. 143, 11. LmLIac. Leod. spec. 1, 26, 11. LmLIac. Leod. spec. 2, 8, 3-4. LmLIac. Leod. spec. 4, 33, 2. LmLQuat. princ. 1, 12. LmLUgol. Urb. 4, 92, 4. LmLUgol. Urb. 5, 7, 12. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 8, 3. LmLFr. Gafur. op. 2, 2. LmLFr. Gafur. op. 5, 4. LmLNicol. Burt. 2, 1, 11. LmLAdam Fuld. 2, 7. LmLFr. Gafur. theor. 2, 2. LmLGuill. Pod. 1, 15). [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 1, 8: Consoni sunt, qui, si simul fiunt, musicae ratione concordant. Dissoni sunt, qui, si simul fiunt, musicae ratione discordant. [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 2, 30, 4: Non unisonarum vocum vero alie sunt equisone, alie consone, alie dissone, alie emmeles, hoc est inconiuncte, alie ectimeles, hoc [est] coniuncte. ... Consone vero voces sunt, ubi due voces dissimiles in (pro et? cf. Engelb. Adm. 3, 15, 2) consimiliter proporcionatum utrique medium tendunt, in quod tanquam in finem conmunem cadunt: qui casus racione similitudinis proporcionis utriusque vocis ad invicem suavem sonum reddit (cf. LmLBoeth. mus. 5, 11 p. 361, 5). [s.XV] LmLFr. Gafur. pract. 3, 1: Boetius autem Ptholomeo consentiens priores huiusmodi coniunctos sonos, quod recte aurium iudicio ad melodiam aptentur, emeles vocat; symphonos vero quasi iam similitudine participes ex superparticulari exquisitos consyderatione consonos appellat. b Gebrauch — usage [s.IV] LmLCalc. 73: Pythagoreum dogma est ratione harmonica constare mundum caelestiaque distantia congruis et consonis sibi invicem intervallis impetu nimio et velocitate raptatus []edere sonos musicos. LmLMacrob. 2, 1, 13: Pythagoras tanti secreti compos deprehendit numeros, ex quibus soni sibi consoni nascerentur (inde LmLMarch. luc. 1, 1, 7). LmLFav. Eul. 22, 5: symphonia est consonae vocis continua modulatio. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 3, 1 p. 269, 20: Quodsi videtur auribus consonum aliquid canere, cum cuilibet voci duos tonos ac semitonium integrum distans vocula comparetur, id non esse consonum natura monstratur (inde LmLHier. Mor. 17 p. 124, 16-18). LmLBoeth. mus. 5, 11 p. 361, 5-13 (inde LmLInterv. Ex omni 18-21. LmLFrut. brev. 9 p. 63. LmLIoh. Aegid. 11, 9. LmLHier. Mor. 15 p. 66, 8-18. LmLEngelb. Adm. 2, 30, 4-10. LmLIac. Leod. spec. 1, 3, 3. LmLIac. Leod. spec. 2, 8, 5. LmLUgol. Urb. 5, 1, 18. LmLUgol. Urb. 5, 7, 10. LmLFr. Gafur. op. 2, 2. LmLNicol. Burt. 2, 1, 10-12. LmLAdam Fuld. 2, 7. LmLFr. Gafur. theor. 2, 2. LmLGuill. Pod. 1, 15) LmLBoeth. mus. 5, 12 p. 362, 9: Quae sint aequisonae, quae consonae, quae emmelis. ... Consonae autem sunt primae quidem in superparticularibus sesqualtera et sesquitertia, id est diapente ac diatessaron et diapason ac diapente et diapason ac diatessaron. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 8, 22, 1: Generalis sonus duas habet species, consonam et inconsonam. LmLGloss. Boeth. mus. 4, 1, 36: De consonis et dissonis vocibus. al. [s.IX] LmLRemig. Aut. 46, 4. LmLMus. ench. 10, 27: In hac ergo (sc. simphonia diapason) non tam consonae voces quam aequisonae dici possunt (sim. LmLScol. ench. 2, 15. LmLInch. Uchub. 276. LmLCompil. Paris. I p. 192). LmLMus. ench. 14, 20: sunt quidem hae duae voces sibi per diapason consonae. LmLScol. ench. 2, 194: octavis locis aequisonae sint voces, quintis et quartis consonae. LmLScol. ench. 3, 137: voces consonae vel inconsonae. al. LmLInch. Uchub. 357. al. LmLHucbald. 4: si unam quamlibet litteram saepius scribas aut proferas, ut a a a et quod nulla inter eas est consonantia. Sunt enim aequisonae, non consonae. [s.X-XI] LmLGloss. Boeth. mus. III 60. LmLPs.-Odo mus. p. 282b. LmLBerno prol. 3, 10. al. LmLAdalb. 1B, 8. LmLGuido reg. 157. LmLLect. Guid. p. 43: variatio autem sonorum ad invicem relata aut consona erit aut dissona. LmLComm. Guid. 4 p. 116. al. LmLAnon. Prag. 81: symphoniarum alias consonas, alias esse aequisonas, et consonas quidem designari numeris superparticularibus, aequisonas vero multiplicibus. al. LmLVers. Consona quo p. 173. (?) LmLDietker p. 65. LmLTheog. Mett. 19, 1 (p. 190a). LmLIoh. Cott. mus. 9, 12: Nonnulli etiam diapason consonantiam vocant vel propter proportionem, vel quia in prima et octava consonam reddit modulationem. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 2, 2: Unisonorum enim habitudo dicitur unisonantia ... consonorum consonantia. LmLTheinr. Dov. 1, 5a, 1: Diapason prima vel minima et consonissima aequisonantia est. Diapente et diatessaron consonissimae convenientiae in divisione diapason. al. [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 189, 26: Est autem discantus diversus consonus cantus. al. LmLHier. Mor. 15 p. 63, 2: De ipsis modorum consonantiis sive consonis modulationibus. al. LmLEngelb. Adm. 2, 12, 13. LmLWalt. Odingt. 2, 10, 15: ditonus et semiditonus non sunt symphoniae. Verumtamen, quia vicinae sunt sesquiquartae et sesquiquintae habitudinibus, quarum unitas facit differentiam, iccirco plurimos (?) estimant consonas esse. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 32, 1: Haec (sc. diatessaron)... est una de consonantiis consonis prout consonare concordare est. LmLIac. Leod. spec. 2, 110, 10: si illa (sc. consonantia) dulcis est et auditui placeat bene disposito, bona est illa consonantia et consona, aequisona vel unisona debet dici, quicquid sit de partibus eius consonis vel dissonis. LmLIac. Leod. spec. 2, 110, 20: praedictae quinque symphoniae proprie consonantiae consonae et concordantes debeant nuncupari, non aliae, quarum mixtio rudis est. LmLIac. Leod. spec. 4, 14, 2: consonantiarum ... aliae consonae, ... aliae prope consonae, quae non perfecte discordant, ut tonus, semiditonus, ditonus et consimiles. al. LmLQuat. princ. 4, []1, 3. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 164, 10 (sim. LmLIoh. Cicon. prop. 16 p. 430, 10. cf. LmLBoeth. mus. 5, 10, p. 360, 17). al. LmLUgol. Urb. 2, 1, 6. al. LmLGeorg. Ans. 3, 284. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 6, 2. al. LmLTrad. Holl. VI 26, 18. LmLIoh. Legr. tac. p. 415a. LmLFr. Gafur. op. 2, 5 (cf. LmLBoeth. mus. 5, 10 p. 360, 17). LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 64. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2. al. LmLGuill. Pod. 5, 3. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2: mediam chordam ... consonam. al. LmLHerb. Tr. 2, 9 p. 57. LmLErasm. Hor. p. 75a: Et hec consonantia dyapason et duplex dyapason dicitur aequisona, dyapenthe vero et dyathesseron consona, reliquae vero intermediae dicuntur emeles. LmLFr. Gafur. gloss. 9, 7. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLContr. Inprimis 10, 3. al. LmLContr. Quoniam hom. 3, 3. LmLOrganistr. Si org. p. 213, 20. LmLFist. Primae ergo 9I p. 85. 2 wohlklingend — euphonious [opp.: inconsonus, absonus] [s.IV] LmLCalc. 124: Stellarum vero errantium opera, quae propter modulatam et consonam celebrantur agitationem. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 32, 2: globorum consono motu. [s.IX] LmLAurelian. 20, 38: angelorum audivit chorum consona canere voce. [s.X] LmLCant. Quid est cant. c. 484: bonam sonoritatem conspice et discerne, ut non sonum, sed consonum cantum reddas. [s.XI] LmLAribo 65 p. 7: Tribus diapason protensum esse monochordum non patitur altissime fidis sonus gracillimus, nulli subteriorum consonus. Sicut enim pueri tenellae vocis inmoderato acumine cantilenas edunt adeo inconsonas, ut easdem vir sciens non intelligat more clangentis barrae et recinentis cicadae (inde LmLQuaest. mus. 1, 3 p. 14). LmLAnon. Prag. 277: Quicumque itaque tropus supradictos vel in ascendendo ratae dimensionis supergressus fuerit terminos, absonus non consonus, dissonus iudicabitur non aequisonus, et aures offendet etiam imperitorum artis huius ac per hoc non euphonus, sed dicetur diaphonus. [s.XII] LmLGuido Aug. 8. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 17, 91. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 3, 204. LmLIac. Leod. comp. 1, 5, 2. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 43, 3. LmLGeorg. Ans. 2, 7. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 7, 4. al. LmLNicol. Burt. 1, 30, 199: nimis frequens coitus debilitat et enervat corpus atque vocem penitus frangit ... Haec ad propositum conservandae vocis cumulata, sine quibus quid consonum nequaquam exprimi potest (inde LmLBonav. Brix. 28, 40). al. 3 musikalisch (zueinander) passend, musikalisch regelgerecht — fitting (together) musically, appropriate to musical rules [opp.: dissonus] [s.V] LmLMart. Cap. 2, 108: symphonia ... quae tonon facit, qui est consonae unitatis continua modulatio (ad. loc.: LmLIoh. Scot. annot. 46, 4: ‚consonae unitatis‘ id est perfectae armoniae. LmLRemig. Aut. 46, 4). [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 256b: Sed inquiramus, an forsitan in alio tono incipiatur, totaque in eo modo consona inveniatur, eamque emendari opus non sit. LmLBerno ep. 2: quosdam versiculos super consona tonorum diversitate compositos. LmLGuido reg. 216 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 68, 3). Ps.-Guido form. 3, 1: Omnis autem cantilena septem dissimilibus vocibus perficitur, ex quibus aliae sunt consonae, alterae vero dissonae. [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 4, 1, 7: Tonus musicus est vocum coniunctio et modulacio naturalem cantum fini consono principio et medio coordinans et coniungens. LmLEngelb. Adm. 4, 6, 1: Quot modis dicatur cantus consonus in musica. Cantus consonus secundum Gwidonem dicitur tribus modis. Primo cum vocibus de sua gravitate vel acuitate ultra debitam proporcionem sue consonancie nichil additur vel aufertur etc.; et subiungit, quod cantantes habentes voces dissonas et inflexibiles hoc facere consueverunt et sic cantum dissonum reddunt. Secundo cum ascensus vel descensus uni tono proprius in alium non mutatur, ita quod finis cantus suo inicio respondet in eodem tono vel e converso. Tercio si dyeses i. e. subductiones [inproprie] evitantur. LmLEngelb. Adm. 4, 24, 4: unde fit magis consonus []processus ipsius cantus per ascensus et descensus medios ad finem. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 56: finalem non habentes proprium, sed vocem terminalem suo tono consonum. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 71 p. 222, 15: Demonstratio de consonantiis, que sint consone, et dissone, vel que dissone et consone. Remigius: Sex quippe consonantias prediximus esse, id est diatessaron, diapente, diapason, diapason diatessaron, diapason diapente, bisdiapason. Quarum alie sunt consone, alie dissone, alie vero consone et dissone. Consone sunt diapason et bis diapason. Dissone sunt diatessaron, diapente. Consone et dissone sunt diapason diatessaron, diapason diapente. Sed diatessaron et diapente, que dissone sunt, tunc consone sunt, quando organizantur. Similiter etiam consone et que consone et dissone sunt; non quando per intervalla vel voces intervallorum cantantur, consone sunt, sed quando per armonicam regulam in uno intervallo coadunantur et cantantur vel organizantur, tunc vere consone sunt. LmLGeorg. Ans. 3, 36: cantor erudiendus est docendus consonas efferre voces sive emmeles et intervalla, que diximus omnia vocum, que certis harmonicis proportionibus distant, per voces complere et diligenter in his exercitandus. Discat itaque voces ubicumque vel gravare vel exacuere, inflectere ad cantum ex cantu diatonico, cromatico et enarmonico. LmLMich. Keinsp. 7, 5: Mutatio est consona vocis in vocem perversio. 4 in der Tonhöhe übereinstimmend — agreeing in pitch [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 12/7, 6-8: Concentus est sonus consonus vocum, succentus vero, ubi aliqua differentia. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 55: est ea ipsa (sc. trite diezeugmenon) consona paranete synemmenon, nomine tantum discrepans ab ea, et quod a mese ad hanc fit intensio per tonum et semitonium, ad illam vero per semitonium et tonum. [s.XIII] LmLInst. patr. 20: sequentias si cantamus sive alternatim seu una simul, concentu parili, voce consona finiatur. [s.XIV] LmLHeinr. Eger 2 p. 36: Hoc (sc. monochordum) olim communiter scholares utebantur, praecipue canonici et monachi, quia, ex quo, si recte dividitur, sonat infallaciter, pueri dissoni se illi conformando in cantu cito fiunt consoni.adv.