lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

commissio

GWB bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
27

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

commissio f.

Bd. 2, Sp. 969
commissio (conm-), -onis f. MLWscript.: comi-: p. 970,19. 977,51. adde MLWChart. Sil. D I 122 p. 89,19 (ed. H. Appelt. 1963). MLWChart. Stir. IV 297. -itti-: MLWl. 43. I de actione concredendi: A commendatioEmpfehlung: 1 in univ.: MLWHerm. Sangall. Wibor. 2,14MLWin. post transitum ... b. Wiboradae -ecommissione et praecepto illius b. Rachildae fideliter serviendo adhaerebat. 2 permissioErlaubnis, Genehmigung: MLWChart. Dortm. 60 p. 17,10 (a. 1219) discedentem sororem nullus episcoporum, abbatum ... sine litteris -iscommissionis ecclesie sue suscipere presumat. B assignatio, attributioÜbertragung, Verleihung: 1 in univ. MLWi. q. traditio Übergabe: MLWAnnal. Quedl. MLWa. 999 p. 76,26 regulae -ecommissione ... non modicum oneratur abbatissa electa. 2 de praediis, iuribus MLWi. q. (col)locatioVergabung, Verpachtung: a proprie: MLWActa imp. Winkelm. II 63 (a. 1225) possessiones ... titulo feudi, -iscommissionis, concessionis seu donationis ... distrahere. MLWChart. civ. Spir. 79 nullam ... vendicionem, conmittionem vel alienationem facient cum eadem area. b meton. MLWi. q. pactum locationis, advocatiae(Pacht-, Schutz-)Vertrag: MLWChart. Heist. 21 p. 124,13 (a. 1207) in ipsa ... -ecommissione statuimus, ut fratres predicti monasterii ... mensuram vini ... conventui nostro ... faciant exhiberi. p. 124,23 -emcommissionem huiusmodi ... revocare. MLWChart. Turg. II 113 abbas et conventus ... predium nobis tuendum et defendendum ... commiserunt ... adicientes in -ecommissione, quod nulli laicorum liceat nobis ipsum committere. C de muneribus, officiis MLWi. q. delegatio, potestas vicario data vel ab eo acceptaDelegation(sakt), Betrauung (mit), Bevollmächtigung, (übertragene bzw. ausgeübte) Vollmacht (MLWdef.: MLWSumma dict. Saxon. 7,2 p. 220,4sqq. nomen ‘con-oconmissio’ proprio vocabulo se exponit, dicitur enim a conmittendo; et est con-oconmissio, quando auctoritas aliqua datur alicui inferiori a superiore, que ex proprio non conpetit arbitrio potestatis): 1 de vicibus vel negotiis iurisdictionis, administrationis, tuitionis sim. deferendis: a in univ.: α de potestate causae cognoscendae, litis diiudicandae: MLWChart. Salem. 24 p. 40,26 (a. 1180) -ocommissio cause super ecclesia de L. (MLWChart. civ. Erf. 172 -ocommissio huius MLWc. facta fuit Erfordie in curia prepositi ..., examinatio in claustro MLWs. Severi MLWeqs. cf. MLWAlbert. M. Iob 4,8 [ed. M. Weiss. 1904] iudices, qui ... in -ecommissione causarum cavillosas dant litteras, ut causa cum -ecommissione iterum ad eos revertatur). MLWGesta Bert. 3,8 p. 671,16 abbas a papa litteras -iscommissionis ad Morinensem episcopum ... adquisivit (MLWChart. Rhen. med. II 178 p. 219,31 abbas, qui MLWl. -iscommissionis impetraverat, et procuratores capituli ... legitime contestati sunt litem. MLWChart. Stir. IV 297. MLWal.). MLWChart. Solod. I 266 p. 151,29 quam (litem) a domino apostolico Innocencio cognoscendi et canonice ac iuste diffiniendi -emcommissionem accepimus. MLWChart. Turic. 433 (epist. papae) eximere te a comi-umcomissionum nostrarum sollicitudine. MLWSumma dict. Saxon. 7,7 p. 231,32 conPaulin. -emcommissionem scitacio, scitacionem cause cognicio sequitur. Chart. cell. 85 p. 98,10 tam ex forma -iscommissionis domini pape quam ex utriusque partis assensu. MLWal. de litigantium compromissione in arbitros: Const. II 165 p. 203,26 (a. 1232) cardinales volebant, quod -ocommissio fieret in eis publice generalis. 195 p. 240,26 quod (scriptum) ... super eadem -ecommissione et compositione (compromissione 2) vobis duximus concedendum. β usu vario: MLWAlbert. M. sacram. 209 p. 136,49 non est necessarium, quod habentes ordinem ... constituti sint super alios, quia hoc est potius -iscommissionis a superiore quam ordinis. MLWAnnal. Prag. II MLWa. 1279 p. 195,41 oblatis literis commissoriis petivit ..., quatenus iuxta formam in -ecommissione sibi traditam procederet in promissis. b mandatum, iussumAuftrag, Anordnung: α iur.: MLWChart. Babenb. 125 (a. 1202) quoniam ecclesie nobis advocacionis iure attinentes predia sua absque ... speciali -ecommissione nostra amittere de iure non possunt (360 p. 204,31 ex quadam MLWs. comi-ecomissione vel alia conficta occasione se debere fore legitimos advocatos). MLWAlbert. M. cael. hier. 1,1 p. 7a,29 vicum regebat ... per -emcommissionem reipublicae. MLWDavid expos. reg. (MLWZKirchGesch. 19. 1899. p. 348,2) sine ministri sui vel custodis -ecommissione vel libera concessione. Const. III 28 occasione generalis -iscommissionis vobis facte de bonis imperialibus ... ad nostre dicionis dominium revocandis. 263 que (civitates) ... Al(bertus) dux Bruonsw(icensis) ... ex nostra -ecommissione amministravit et rexit. MLWal. β usu communi: MLWChron. Reinh. MLWa. 1226 p. 605,29 talem -emcommissionem (sc. procurationem filii) ab imperatore receperat dux. c de officiis MLWi. q. constitutioEinsetzung, Ernennung: MLWBernold. Const. libell. XI 9 presbyteri, quibus ab episcopo pastoralis cura in populo committitur, in ipsa -ecommissione ... ius suscipiendi penitentes accepisse non dubitantur. Const. II 117 ad huius ... constitutionis et -iscommissionis nostre memoriam ... presens scriptum fieri ... iussimus. 2 de vicibus vel negotiis iurisdictionis, administrationis, tuitionis sim. exercendis: a de potestate causae cognoscendae, litis diiudicandae: MLWChart. Basil. A I 279 p. 432,22 (a. 1194) hanc ... transactionem ... auctoritate -iscommissionis, qua fungimur, approbamus (cf. 287). b provisio, procuratio, tutelaVerwaltung, Aufsicht(srecht), Obhut: MLWChart. Sangall. A 824 (a. 1135) ne ulli unquam in beneficio tradantur neque in alicuius advocati -ecommissione (antea: subiectione et magisterio) Wiborada eiusque filii. MLWGerhoh. tract. p. 39,20 pro se ceterisque ... praelatione, subiectione, ... -ecommissione sibi devinctis. MLWChart. Hamb. 307 p. 270,20 (dipl. Heinr. VI.) quam (advocatiam) comes in -ecommissione habebit cum comitia. MLWDipl. Conr. III. 284 p. 491,7 (ed. F. Hausmann. 1969; MLWspur.) in simplici tantum provisore ... simplici -ecommissione a Babenbergensi episcopo provideatur ei (monasterio). MLWChart. Turic. 376 p. 260,20 (dipl. Frid. II.) ut nullatenus alicui hominum sit licitum -emcommissionem advocatię vel in pignore ponere vel alicui in feodo conferre (MLWChart. Wirt. VII 2155 p. 96,21 quod advocatie con-emconmissionem monasterii ... a nobis tenuerit in conmisso non advocatie nomine, sed tutele MLWeqs. MLWal.). MLWHeinr. Lett. chron. 30,2 magister Ioannes ... habuit in -ecommissione terras MLWeqs. MLWChart. Lub. I 123 p. 120,24 quo (tempore) -ocommissio civitatis nobis conceditur retinere. Const. III 178 in -emcommissionem ducatus Austrie utiliter sublimari (MLWsim. 271). al. expressius MLWi. q. munusAmt(sausübung): MLWChart. Babenb. 189 p. 262, 10 (a. 1212) ne occasione talis -iscommissionis ... ipsi vicedefensores in illicitas transeant abusiones. 196 p. 275,36 ut expirante tempore amministrationis prepositi talis etiam expiret -ocommissio. MLWibid. MLWal. 3 meton. de charta, qua vices (plerumque iurisdictionis), negotia, potestates deferuntur vel conceduntur: a mandatum conscriptumAuftragsschreiben, Mandat: MLWSumma dict. Saxon. 7,2 p. 220,10 inveniuntur plures littere, que ex sui natura con-esconmissiones proprie dici possent MLWeqs. p. 220,13 de hiis solummodo con-busconmissionibus habetur hic tractatus, in quibus causarum cognicio a superiori inferioribus delegatur. MLWEpist. Dominic. 4 ante -emcommissionem seu mandatum apostolicum ... receptum. b litterae delegationisDelegationsreskript: MLWSumma dict. Saxon. 6 p. 214,10 a sede apostolica dantur privilegia, con-esconmissiones, citaciones MLWeqs. 7,2 p. 221,31 con-umconmissionum alie sunt simplices vel conmunes, alie legende. p. 223,31 con-esconmissiones ..., que emanant a curia imperatoris. MLWibid. MLWal. MLWGesta Hort. Mar. 58 p. 600,30 consibi -emcommissionem paternitatis ecclesie ... contra domnum Herdricum ... factam ostendit eisdem (abbatibus). MLWHeinr. Trev. gest. 39 ut copiam -iscommissionis sibi (decano) directe ... ipsis (procuratoribus) daret. MLWal. cf. p. 969,18.970,66. c litterae concessionis, indultumKonzession, Indult: MLWWalth. Marcht. hist. 74 confirmationem et protectionem personarum et omnium possessionum nostrarum a ... papa ... et alias -escommissiones impetravit (MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1222 p. 199,40 prepositus ... -escommissiones ... plures de ecclesie sue negociis MLWi.). II de actione aliquid faciendi: A de proelio, pugna MLWi. q. actio gerendiAustragung: MLWAnnal. Mett. MLWa. 690 p. 10,12 de -ecommissione prelii ... tractabatur. MLWAbsal. serm. 17 p. 103B sine -ecommissione pugnae in fugam convertuntur. MLWAnnal. Mell. Sancr. II MLWa. 1260 (cod. 4) ante -emcommissionem ... belli. absol. MLWi. q. pugnaKampf, Schlacht (cf. MLWGloss. I 586,52 St.-S. -ocommissio strit): Vita Sym. Ach. 2 (MLWMGScript. IV p. 445,33; MLWs. X.MLWmed.) tantae -iscommissionis eventus. B perpetratioVerübung, Begehung: MLWHincm. annal. MLWa. 868 p. 91,2 in quo (pago) tanta mala ... in omnium flagitiorum -ecommissione atque terrae devastatione commissa sunt. absol. MLWi. q. delictum, peccatum, crimenVergehen, Sünde, Verbrechen (cf. MLWGloss. I 572,3 St.-S. -ocommissio missitat): MLWAnnal. Hild. MLWa. 1000 p. 28, 17 post tantae -iscommissionis facinus. MLWAnnal. Ianuens. II p. 19,25 offensis -buscommissionibus satisfecerunt. MLWHelw. denar. p. 89,19 equales in -ecommissione, inequales in remissione. MLWChart. Stir. IV 3 lex auctoritatis katholice de iniqua committentibus ... interpretatur eos favere delinquentibus, si -buscommissionibus non obviant, quas committunt. III confiscatioKonfiskation, (Güter-)Verfall: v. p. 977,51. Antony
9529 Zeichen · 499 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    commissio

    Goethe-Wörterbuch

    commissio lat; Großschr wie Kommission Bed 1, mBez auf Goethes eigene Gremientätigkeit [ bezüglich Auslieferung eines ju…

  2. Latein
    commissiof.

    Mittellateinisches Wb.

    commissio (conm-) , -onis f. script. : comi-: p. 970,19. 977,51. adde Chart. Sil. D I 122 p. 89,19 (ed. H. Appelt. 1963)…

Verweisungsnetz

31 Knoten, 29 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Hub 1 Kompositum 29 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit commissio

4 Bildungen · 4 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von commissio 2 Komponenten

commis+sio

commissio setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

commissio‑ als Erstglied (4 von 4)

Commissionǟr

Adelung

commission·aer

Der Commissionǟr , des -s, plur. die -e, oder -s, aus dem Franz. Commissionaire, wie Commissarius, nur daß Commissionär, mehr unter Privatpe…

commissione

GWB

commissio , commissione s Kommission Elisabeth Mager E. M.

commissionsbrief

KöblerMhd

commission·s·brief

commissionsbrief , st. M. nhd. „Kommissionsbrief“ Q.: Urk (1481) I.: z. T. lat. Lw. E.: s. lat. commissio, F., Vereinigung, Verbindung, Wett…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „commissio". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 12. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/commissio/mlw?formid=C06532
MLA
Cotta, Marcel. „commissio". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/commissio/mlw?formid=C06532. Abgerufen 12. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „commissio". lautwandel.de. Zugegriffen 12. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/commissio/mlw?formid=C06532.
BibTeX
@misc{lautwandel_commissio_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„commissio"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/commissio/mlw?formid=C06532},
  urldate      = {2026-05-12},
}