collateralis

^*collateralis (conl-), -e. I adi.: lateralis, a latere vel iuxta exsistens — seitlich, auf der Seite oder daneben befindlich, Seiten-, Neben-: A de rebus: 1 proprie: a a latere vel iuxta situs — auf der Seite oder daneben gelegen: α strictius: Notae Xant. (MLWMGScript. XIII p. 44,42; MLWc. MLWs. XII.¹) -iacollateralia altaria (MLWTrad. Ensd. 149 duo MLWa. ... principali altari -iacollateralia ad dexteram. MLWal.). MLWCaes. Heist. mirac. II 1,36 p. 65,19 ligna -iacollateralia, quibus acervus sustentabatur. MLWHeinr. Lett. chron. 12,6 p. 63,21 ex -icollaterali parte castri. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 104, 14 decem -escollaterales pennae ..., quinque ex uno latere, quinque ex alio. MLWal. β latius MLWi. q. adiacens, conterminus — angrenzend, benachbart: Notae Sweig. (MLWMGScript. XV p. 1074,23; MLWc. 1100) quem (locum) vicini a -icollaterali villa Sweigam ... nuncupant. MLWRahew. gest. 4,15 aecclesia -buscollateralibus et vicinis episcopatibus ... maior erat. MLWArnold. Lub. chron. 5,28 p. 208,37 in unius castri deditione duo quoque -iacollateralia ... obtinere. MLWChart. Basil. C I 410 p. 305,4 in domum -emcollateralem ... trabes possunt imponi. MLWal. MLWnatur. de ventis: MLWHildeg. div. op. 1,2,24 venti tam principales quam isti, qui eis -escollaterales sunt. MLWAlbert. M. pol. 4,2^f p. 328^b, 11 quatuor esse principales venti ...; alii autem -escollaterales (p. 1290^a, 15 παρεκβάσεις) octo. saepe. v. et vol. I. p. 1540,42. II. p. 401, 39. MLWanat. de partibus corporis: MLWConstant. Afric. theor. 2,3 p. 5b^v unumquodque (os maxillare) utrinque naso est -ecollaterale. MLWTrotula 4 p. 7,38. MLWUrso anat. 268 splen ... stomacho -ecollaterale. b e latere veniens — von der Seite kommend: MLWChart. Bern. II 218 (a. 1242) usque ad alveum -emcollateralem, ubi influit in maiorem (sc. fluvium). MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 227,7 contra -escollaterales (sc. ventos) ... dextros potest subveniri transmutando falconem ad sinistram. MLWibid. MLWal. 2 translate: a adnexus — angeschlossen: Guim. MLWposs. (MLWMGScript. XIII p. 713,14; MLWc. 1170/ 92) ecclesia ... cum suis -buscollateralibus et conliberis filiabus. b attinens — zugehörig: MLWConr. Mur. summ. p. 101,16 (ed. W. Kronbichler. 1968) cui (stilo humili) est vitium -ecollaterale, quod dicitur aridum et exangue. c accessorius — hinzukommend: MLWEkkeh. IV. bened. I 11,21 (gloss.) per iiii et totidem eis con-esconlaterales virtutes (Caes. Heist. hom. I p. 60^b de una virtute -icollaterali ..., scilicet de oratione). d contemporalis — gleichzeitig: MLWPeregrinus 17 divicias una preit, altera -iscollateralis est, tandem sequitur tertia cuspis (sc. labor, timor, ira) eas. B de anim. (plerumque de hominibus; de avibus: l. 51.56): 1 proprie MLWi. q. iuxta vel propter stans, sedens, volans — daneben oder in der Nähe (stehend, sitzend, fliegend): a strictius: MLWWilh. Hirs. const. 1, 26 p. 958^D nunquam alii est -iscollateralis frater senior. Gilo Hug. (MLWMGScript. XV p. 939,25) mundi iudicem perhibuit se vidisse sancto Hugoni -emcollateralem. MLWOtto Sanblas. chron. 51 p. 85,19 rex consedit cardinales habens -escollaterales. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 5 p. 170,22 quando airo erit -iscollateralis sibi (sc. falconario). v. et vol. I. p. 1066,18. vicinus — in der Nachbarschaft ansässig: MLWNarr. de Gron. 34 p. 70,12 nostri adversarii ... Frisiones sibi -escollaterales ... in suam ... prodicionem trahunt. b latius MLWi. q. una exsistens vel sedens — nebeneinander (befindlich, sitzend): MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 181,34 ligature falconum -iumcollateralium. in visione: MLWHildeg. scivias 3,9 p. 676^C duae imagines ante ipsam sibi -escollaterales stabant. MLWibid. MLWal. 2 translate: a e sanguine obliquo ortus — aus einer Seiten-, Nebenlinie stammend: MLWChart. Westph. VII 279 (a. 1226) ut advocatia ... ad -escollaterales ... heredes ... perveniat. MLWChart. Drubic. 18 p. 21,40 -iscollateralis cognationis. MLWal. b de consiliariis papae MLWi. q. intimus — vertraut: Walth. Arr. fund. 5 (MLWMGScript. XV p. 1120,35; MLWc. 1180) quem summus pontifex ... -emcollateralem sibi et cardinalem ordinavit episcopum. MLWChron. Erf. mod. I MLWa. 1207 p. 204,15 papa ... legatos sibi -escollaterales direxit. II subst.: A masc.: qui ad latus est — ein zur Seite Befindlicher: 1 proprie: a qui ad latus incedit, comes — ein an der Seite Gehender, Begleiter: MLWChron. Pol. 2,16 p. 80,8 puer ... cum suis -buscollateralibus (-teribuscollateribus S) ... incedebat. MLWGesta Karoli M. p. 174,22 te ... cum speciales tuos (sc. MLWs. Columbani) -escollaterales (-buscollateralibus MLWvar. l.) vult per Alpes venire et cacumina ... transire. per MLWcompar.: MLWGerhoh. tract. p. 118,19 spiritus sanctus ... cum eo quasi -iscollateralis processit. b qui (a latere alterius) consepultus est — ein (an der Seite eines Verstorbenen) Mitbegrabener: MLWEpitaph. var. II 71,8 confratres Aureo -escollaterales efficit. MLWVita Wirnt. 7 p. 1131,23 hoc (miraculum) potius -icollaterali suo quam sibi tribueretur. 2 translate: a assecula — Gefolgsmann, Anhänger: MLWEpist. Hann. 108 p. 183,7 mirabantur id etiam con-esconlaterales tui. MLWChron. Pol. 3 epil. p. 124,14 palatinus cum -buscollateralibus. MLWTuto opusc. 2,5 p. 77,3 quid ... dixit -icollaterali aquilonis (sc. diaboli) ? MLWal. b officialis — Amtsgehilfe: MLWChart. civ. Hild. 345 (a. 1273) ut electus ... provideat per manum magistri maioris et aliorum suorum -iumcollateralium. c consiliarius intimus — vertrauter Rat(geber), Berater, Vertrauter: Chron. Marian. cont. II MLWa. Chr. 1108 (MLWMGScript. V p. 563,34) Heinricus ... a ... -icollaterali suo ... ense percussus. MLWCosmas chron. 3,4 p. 165,6 dux ... suum -emcollateralem et secretarium apprehendens seorsum. MLWChron. Merseb. 4 p. 173,16 imperator ... cum fido -icollaterali ..., archiepiscopo suo, revolvit. MLWSumma dict. Saxon. 7,5 p. 230,16 quod papa scriberet pro aliquo suo -icollaterali. saepe. in imag.: MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 87,30 cui (imperatori) -escollaterales semper esse debent misericordia et veritas. d (fidelis) amicus — (vertrauter) Freund: MLWConr. Eberb. exord. 6,4 p. 352,14 (Series MLWscript. MLWs. ord. Cist. II. 1961) sancti ... Bernardi ... et ... -iscollateralis ipsius ... Malachiae tumbas. e qui e sanguine obliquo ortus est — Verwandter aus einer Seitenlinie: MLWDipl. Merov. 10 (MLWArchDipl. 13. 1967. p. 106,14; MLWc. 1050 [spur.]) quispiam ex heredibus nostris aut -buscollateralibus vel propinquorum vel extraneorum. Vita Leon. Nobil. 1 (MGMer. III p. 396,13) con-esconlaterales ... regis. MLWUrban. IV. registr. 602 p. 595,12sqq. successio -iumcollateralium superiorum, utpote patrui et avunculi, ... et -iumcollateralium inferiorum, utputa nepotis vel neptis MLWeqs. MLWal. f maritus — Gatte: MLWChart. Rhen. med. III 260 (a. 1225) -iscollateralis meus Heinricus. B fem.: 1 proprie MLWi. q. comes — Begleiterin (in imag.): Philo 440 (MLWMittSchlesGesVolksk. 19. 1917. p. 68,30; MLWs. XII.) spes ... Zenonis fit eundo -iscollateralis. 2 translate: a coniux — Gattin: MLWBernold. Wat. chron. 9 in redemptionem suam (sc. donatoris) et suae -iscollateralis. Const. III 12 rex ... et ... regina, -iscollateralis ipsius. MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 347 p. 261,10 Alheidis ... collectalis, ... Albradis ... conthoralis, ... Gerthrudis ... -iscollateralis. saepe. b socia vitae — Lebensgefährtin: MLWChart. Hersf. 90 (c. 1037) clericus ... con-emconlateralem suam, ... sibi tamen propriam, tradidit. C neutr.: quod iuxta exsistit — das daneben Befindliche: MLWAlbert. M. bon. 109 p. 72,43 differentiae ... distinguunt ... a -icollaterali.