differentia collateralis

differentia collateralis Hauptdifferenz - Nebendifferenz (Hauptformel - Nebenformel einer Kirchentonart für das „Saeculorum amen“) — principal difference - secondary difference (principal formula - secondary formula of a mode for the ‘saeculorum amen’) [s.XV] LmLTrad. Holl. I p. 182: Et quia principia tonorum iam sunt ostensa, restat solum melodias ipsorum cum differentiis declarare hoc ordine, ut primo melodia uniuscuiusque cum differentia capitali praemittatur, deinde collaterales, secundum quam (glo.: s. differentiam capitalem) modulandae „saeculorum“ differentiae soni in fine discrepare commodosius ostendantur. Primus igitur tonus habet quinque differentias a suis locis sicut subsequitur denominatas ..., si cantus in sua finali, scilicet in ⋅d⋅ gravi incipitur, differentia „saeculorum“ in ⋅g⋅ gravi finem suum ponit taliter ut sequitur: ⋅a⋅b⋅g⋅f⋅g⋅a⋅g⋅f⋅g⋅a⋅g⋅. Et haec prima et capitalis primi toni differentia. LmLTrad. Holl. I p. 184: quando enim tertius []tonus incipit in ⋅e⋅lami, tunc differentia „saeculorum“ dirigit finem ad ⋅a⋅lamire punctuatim descendendo usque ad ⋅f⋅faut hoc modo: ⋅c⋅c⋅a⋅c⋅a⋅g⋅f⋅. Et dicitur capitalis. eqs. LmLTrad. Holl. I p. 186: et si introitus in ⋅f⋅faut incipitur, tunc differentia capitalis post „Gloriam patri“ ab ⋅a⋅lamire in ⋅f⋅faut gradatim descendendo in ⋅g⋅solreut sic terminatur: ⋅a⋅g⋅f⋅g⋅. LmLTrad. Holl. III 8 p. 59: Exempla de numero tonorum quantum ad capitales eorum differentias (sequuntur exempla). LmLTrad. Holl. III 9 p. 84.